Tylko w VIVA! Bez Tabu: Lekarz okulista o zaćmie. Problem nie dotyczy już tylko seniorów. "To odbywa się stopniowo"

Zaćma pozostaje jedną z najczęściej występujących chorób oczu na świecie, ale wokół niej wciąż narosło wiele mitów. Czy rzeczywiście dotyczy wyłącznie seniorów? Czy można spowolnić jej rozwój? I czym właściwie różni się od znacznie groźniejszej jaskry? O tym Mariola Bojarska-Ferenc rozmawiała z dr. Jackiem Szaflikiem, jednym z najbardziej cenionych polskich okulistów, w programie VIVA! Bez Tabu.

Zaćma dotyczy niemal każdego. Dr Jacek Szaflik: "To pogorszenie wzroku też często odbywa się stopniowo"

Czy zaćma jest nieodłącznym elementem starzenia się? Takie pytanie Mariola Bojarska-Ferenc zadała dr. Jackowi Szaflikowi podczas rozmowy w programie VIVA! Bez Tabu. Odpowiedź lekarza pokazuje skalę zjawiska: "Praktycznie każdej osoby, która będzie żyć wystarczająco długo, będzie dotyczył ten problem."

Jak wyjaśnił specjalista, potwierdzają to również dane dotyczące najstarszych grup wiekowych: "Statystyki takie twarde mówią, że w tej grupie osób po 80. roku życia, to osób, które cierpią na zaćmę, bądź już były zoperowane z powodu zaćmy, to jest gdzieś około 80%." Dr Szaflik zwrócił jednak uwagę, że rzeczywista liczba osób zmagających się z zaćmą może być jeszcze większa. Część pacjentów nie zgłasza się do okulisty, mimo że ich wzrok stopniowo się pogarsza.

W rozmowie z Mariolą Bojarską-Ferenc okulista podkreślił również, że zaćma nie jest wyłącznie chorobą osób starszych. Zmętnienie soczewki może pojawić się znacznie wcześniej, a w niektórych przypadkach występuje nawet u najmłodszych pacjentów: "Może też występować zaćma u osób młodszych. I tutaj oczywiście może być nawet i u dzieci tak zwana zaćma wrodzona."

Jak zaznaczył lekarz, przedwczesna zaćma może być związana z innymi chorobami lub stosowaniem niektórych leków. Nie zawsze jest to jednak jedyna przyczyna: "Jeszcze są takie przyczyny jak choroby, jak niektóre leki, które mogą wywołać przedwczesną zaćmę, ale nawet kiedy nie występują te przyczyny, no bywa, że już u osób po 40 roku życia też może dochodzić do zmętnienia soczewki [...] z powodów najczęściej jakiś genetycznych."

Istotną rolę odgrywają także uwarunkowania rodzinne: "Często jest tak, że taka sytuacja może być rodzinna, czyli jeśli ktoś w rodzinie miał w młodszym wieku zaćmę, to i dzieci też mogą mieć wcześniej."

• TYLKO W VIVA! BEZ TABU: Ekspert obala popularny mit o mikrobiomie. „To wyrzucanie pieniędzy”

Nie tylko wiek ma znaczenie. Okulista wskazuje, co może przyspieszać rozwój zaćmy

Regularne badania wzroku to jeden z najważniejszych elementów profilaktyki – podkreślał dr Jacek Szaflik w rozmowie z Mariolą Bojarską-Ferenc. Specjalista zwrócił uwagę, że choć wieku nie da się zatrzymać, istnieją czynniki, które mogą wpływać na tempo rozwoju zmian w soczewce.

Lekarz przyznał, że w swojej praktyce wielokrotnie obserwował rodzinne występowanie zaćmy: "Zdarzało mi się też, że na przykład operowałem wcześniej dzieci, które przychodziły do mnie po kilku latach z rodzicem też z zaćmą."

Jednocześnie zaznaczył, że znaczenie mają również czynniki środowiskowe: "Te czynniki środowiskowe też na pewno odgrywają rolę. My wiemy o takich, które są sztywno wiadome, czyli różnego rodzaju promieniowania niekorzystne, ale też ekspozycja na różnego rodzaju rzeczy zwiększające procesy oksydacyjne."

Jak wyjaśnił w programie VIVA! Bez Tabu, wpływ na rozwój choroby mogą mieć także codzienne nawyki: "Tutaj też dieta, czynniki środowiskowe, wydaje się, że mają znaczenie w tym, że część osób szybciej zachorowała. Palenie papierosów. To coraz mniej spotykana sytuacja, ale też coś, co przyspiesza."

Dr Szaflik szczególną uwagę zwrócił na ochronę oczu przed promieniowaniem ultrafioletowym: "I bardzo ważna rzecz, na którą wszyscy możemy być narażeni, to jest promieniowanie ultrafioletowe. Czyli naprawdę warto nosić okulary przeciwsłoneczne, chyba że ktoś chciałby to wcześniej spotkać się z okulistą i chirurgiem."

Podczas rozmowy Mariola Bojarska-Ferenc poruszyła również temat światła niebieskiego emitowanego przez telefony i komputery. Wiele osób obawia się, że to właśnie ono odpowiada za rozwój zaćmy. Jak wyjaśnił ekspert, mechanizm wygląda inaczej: "Światło niebieskie ma wpływ na pewne procesy dotyczące siatkówki i naszego mózgu w większym stopniu. Natomiast jeśli chodzi o samo starzenie się soczewki, to bardziej tutaj ta wysokoenergetyczna energia promieniowania."

Specjalista uspokoił jednocześnie, że akurat w przypadku zaćmy wpływ ekranów nie jest tak duży, jak często się uważa: "W wielu zakresach może utrudniać, szkodzić, ale tutaj jeśli chodzi o samą zaćmę, na szczęście mniej, bo inaczej już mielibyśmy taką epidemię, że wszyscy byśmy byli w wieku 30 lat chorzy."

Zaćma a jaskra. Dr Jacek Szaflik wyjaśnia, dlaczego tych chorób nie wolno mylić

Na zakończenie rozmowy Mariola Bojarska-Ferenc zapytała o różnice między zaćmą a jaskrą, czyli dwiema chorobami, które bardzo często są ze sobą mylone. Dr Jacek Szaflik podkreślił, że choć obie dotyczą oczu, mają zupełnie inny przebieg i wymagają odmiennego postępowania.

Jak wyjaśnił, zaćma polega na zmętnieniu soczewki i jest jedną z najczęstszych chorób okulistycznych: "Zaćma jest to zmętnienie soczewki, które jest jedną z najczęściej występujących chorób oczu. O czym mówią statystyki, bo operacja zaćmy jest najczęściej wykonywaną operacją człowieka w krajach rozwiniętych."

Znacznie poważniejszym problemem pozostaje jednak jaskra. W przeciwieństwie do zaćmy, skutków uszkodzenia nerwu wzrokowego nie da się odwrócić: "Jaskra występuje na szczęście o wiele rzadziej, ale jest takim procesem o wiele poważniejszym, ponieważ o ile negatywne skutki zaćmy my operacją jesteśmy w stanie całkowicie odwrócić, czasami nawet ulepszając to widzenie, to w przypadku jaskry, jeśli dojdzie do tej neurodegeneracji, uszkodzeń nerwu wzrokowego, ubytków w polu widzenia, czy pogorszenia wręcz widzenia z powodu jaskry, nie potrafimy tego już cofnąć."

Dlatego – jak podkreślił lekarz w programie VIVA! Bez Tabu – w przypadku jaskry najważniejsze jest możliwie szybkie rozpoznanie choroby i zahamowanie jej rozwoju: "Nasze leczenie jaskry polega na tym, aby hamować postęp choroby, najlepiej optymalnie zatrzymać w ogóle postęp choroby, tak żeby pacjent nie odczuwał tych negatywnych skutków, żeby dożył sobie końca życia widząc dobrze i wygodnie."

• SPRAWDŹ: Czym według nauki jest idealna cera? O tajnikach ludzkiej skóry tylko w „VIVA! Bez Tabu" opowiada lekarz dermatolog

Całe wideo znajdziecie na naszym YouTube. Zapraszamy do oglądania.