Jolanta Umecka roman polański aktorka wiek nóż w wodzie filmy role jak dziś wygląda jej życie czy żyje 
Fot. Andrzej Wiernicki / Forum
NIEZWYKŁE HISTORIE

Polański uczynił z niej gwiazdę, lecz zafundował jej traumę. Jak potoczyły się losy Jolanty Umeckiej?

Popularność przyniósł aktorce film Romana Polańskiego "Nóż w wodzie"

Marek Teler 14 listopada 2022 15:45
Jolanta Umecka roman polański aktorka wiek nóż w wodzie filmy role jak dziś wygląda jej życie czy żyje 
Fot. Andrzej Wiernicki / Forum

Film Romana Polańskiego "Nóż w wodzie" uczynił z Jolanty Umeckiej gwiazdę, lecz ona sama przypłaciła pracę na planie ogromnym stresem. Choć w latach 60. była jedną z najpopularniejszych Polek, od lat nie pokazuje się publicznie i unika jak ognia wspomnień o najważniejszej pozycji w swoim skromnym artystycznym dorobku.

Kim jest Jolanta Umecka? Praca na planie filmu "Nóż w wodzie"

Jolanta Umecka przyszła na świat 17 marca 1937 r. w Warszawie. Od najmłodszych lat interesowała się muzyką i ćwiczyła grę na fortepianie, więc postanowiła kształcić się właśnie w tym kierunku. Kiedy w 1961 r. Roman Polański postanowił zaangażować ją do filmu psychologicznego Nóż w wodzie, była studentką IV roku stołecznej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej. Podobno reżyser zwrócił uwagę na Umecką, kiedy zobaczył ją w stroju kąpielowym na basenie Legii. Jego zdaniem była idealna do roli Krystyny, młodziutkiej żony dziennikarza sportowego Andrzeja, która zdradza go z zabranym przez nich na jacht autostopowiczem. „Dziewczyna, której szukałem, musiała wyglądać dosyć pospolicie w ubraniu. Natomiast w bikini powinna była zadziwiać zmysłowością. Jolanta Umecka […] zdawała się odpowiadać obu kryteriom. Po zdjęciach próbnych powierzyłem jej rolę” – wspominał w autobiografii Roman by Polański.

Jolanta Umecka, kadr filmu "Nóż w wodzie" 

Jolanta Umecka roman polański aktorka wiek nóż w wodzie filmy role jak dziś wygląda jej życie czy żyje 
Fot. Courtesy Everett Collection/ East News

Okazało się jednak, że uroda to nie wszystko, a praca Polańskiego z Umecką, dla której był to aktorski debiut, nie należała do najłatwiejszych. Debiutantka nie umiała pływać, więc do scen wymagających tej umiejętności została wynajęta dublerka. Miała problemy z dykcją, zatem głosu granej przez nią postaci użyczała doświadczona aktorka teatralna i filmowa Anna Ciepielewska. Nie wszystkie problemy dało się jednak rozwiązać w ten sposób. Po latach Polański wspominał: „Najbardziej irytowało mnie, że nawet w najprostszych ujęciach miałem do czynienia z osobą, która nie potrafiła zapamiętać swoich kwestii, miejsca, gdzie ma stanąć, momentu, kiedy ma zdjąć słoneczne okulary. Jeszcze bardziej denerwowała mnie jej absolutna bierność. Naturalność, brak wszelkiej sztuczności, które tak mi początkowo zaimponowały, okazały się przejawem autentycznie cielęcego temperamentu”.

Początkowo reżyser próbował przekonać niezbyt utalentowaną debiutantkę do okazania większych emocji łagodnymi metodami, lecz z czasem ze strony filmowców zaczęły padać niecenzuralne słowa. W końcu asystent reżysera Andrzej Kostenko postanowił, by wystrzelić jej za plecami z rakietnicy, aby w końcu okazała jakieś poruszenie, choć nie przyniosło to oczekiwanego rezultatu. Co gorsza, Umecka, przyzwyczajona do kulturalnej atmosfery panującej w szkole muzycznej, zaczęła ze stresu dużo jeść, przez co – jak pisał po latach Polański – „seksowna dziewczyna z pierwszych ujęć przeobrażała się w pucołowatą babę”. Reżyserowi udało się różnymi metodami doprowadzić do tego, by znów zadbała o siebie, lecz i tak w ostatnich scenach filmu musiała nosić obszerny sweter, ponieważ… nie mieściła się już w kostium kąpielowy.

Czytaj też: Barbara Kwiatkowska-Lass była żoną Romana Polańskiego, ale to dla drugiego męża porzuciła karierę

Jolanta Umecka i Leon Niemczyk, kadr filmu "Nóż w wodzie" 

Jolanta Umecka roman polański aktorka wiek nóż w wodzie filmy role jak dziś wygląda jej życie czy żyje 
Fot. PAP/Reprodukcja

Jolanta Umecka: gwiazda z okładki, ikona stylu, role filmowe

Po traumatycznych przeżyciach na planie "Noża w wodzie", który wszedł na ekrany kin 9 marca 1962 r., Jolanta Umecka zagrała jeszcze w czterech filmach. W 1962 r. wystąpiła w epizodycznej roli wychowawczyni w "Czerwonych beretach" Pawła Komorowskiego, w 1964 r. zagrała Edytę Buchtę w filmie "Pięciu" tego samego reżysera oraz w "Echu" Stanisława Różewicza, a w 1966 r. w czechosłowackiej produkcji "Panna zázračnica". Brała też udział w zdjęciach próbnych do filmów "Czarne skrzydła" Ewy i Czesława Petelskich oraz "Banda" Zbigniewa Kuźmińskiego, lecz nie zakończyły się one upragnionym angażem. Kiedy z kolei w 1963 r. gościła na Tygodniu Filmu Polskiego w Helsinkach, zaproponowano jej udział w reklamie fińskiego piwa Koff, w której wystąpiła u boku jednego z najpopularniejszych fińskich aktorów i piosenkarzy Tauna Pala.

Za sprawą swojej niezwykłej urody, a także międzynarodowej popularności "Noża w wodzie", który otrzymał nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny, Jolanta Umecka stała się rozpoznawalna w całej Europie Środkowo-Wschodniej i nie tylko. 23 września 1963 r. fotos z filmu "Nóż w wodzie" z jej udziałem trafił na okładkę prestiżowego amerykańskiego czasopisma „Time”. Powszechnie uważano ją za autorytet w sprawach mody, savoir-vivre’u i stylu. Pozowała do zdjęć takim mistrzom fotografii jak Jerzy Troszczyński czy Zofia Nasierowska, a powstałe wówczas portrety do dziś krążą na aukcjach internetowych i cieszą się dużym zainteresowaniem.

Zobacz też: Gwiazda filmu "Pasażerka", Anna Ciepielewska, była mężatką, gdy wdała się w romans ze słynnym reżyserem Andrzejem Munkiem

Jolanta Umecka, Zygmunt Malanowicz, 1962 r. 

Jolanta Umecka roman polański aktorka wiek nóż w wodzie filmy role jak dziś wygląda jej życie czy żyje 
Fot. Jerry Tavin/Everett Collection

Jolanta Umecka: nauczycielka z tajemnicą. Jak dziś wygląda jej życie?

Początkowo Jolancie Umeckiej udawało się łączyć przygodę z aktorstwem z karierą naukową, lecz z czasem całkowicie poświęciła się działalności pedagogicznej. Już w 1963 r. ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną, otrzymując dyplom magistra za pracę „Pomoce naukowe do lekcji umuzykalnienia w szkołach muzycznych pierwszego stopnia”. Aktywnie angażowała się w działalność Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków – Oddziału w Warszawie, a w 1966 r. brała udział w pracach prezydium Komisji do Spraw Wychowania Muzycznego.

Pod koniec lat 60. została nauczycielką muzyki w Szkole Podstawowej nr 60 w Warszawie, a następnie w Studium Nauczycielskim nr 1. Występowała już wówczas jako Jolanta Kulczycka, ponieważ w latach 60. wyszła za mąż. W internecie można znaleźć liczne wspomnienia jej uczniów, którzy nazywali ją „Panią Nutką”. Młodzież podkochiwała się w sympatycznej belferce i wymieniała się fotosami z Noża w wodzie, ukazującymi ją w kostiumie kąpielowym, lecz ona sama nigdy nie wracała wspomnieniami do filmu, który tak wiele ją kosztował.

Wiadomo, że Jolanta Umecka-Kulczycka nadal żyje i ma dziś 85 lat, lecz od wielu lat nie udziela się publicznie. Widzowie pamiętają ją jako atrakcyjną kobietę przed trzydziestką i zapewne tak już pozostanie.  

Zobacz również: Wojciech Siemion mówił, że to teatr wybrał jego. Aktor ożenił się drugi raz kilka dni przed swoimi 80. urodzinami

Jolanta Umecka, 1963 r. 

Jolanta Umecka roman polański aktorka wiek nóż w wodzie filmy role jak dziś wygląda jej życie czy żyje 
Fot. Andrzej Wiernicki / Forum

Wideo

Za nami 25 lat tworzenia magazynu VIVA!. Tak wraz z gwiazdami zapamiętaliśmy ten wyjątkowy czas

Polecamy

Magazyn VIVA!

Bieżący numer

LENKA I JAN KLIMENTOWIE o trudnej drodze do rodzicielstwa i o tym, jak narodziny Cristiana zmieniły ich związek. ANDRZEJ SEWERYN: czy czuje się autorytetem, czym jest dla niego sztuka i najważniejsze życiowe role. HELENA ENGLERT: dlaczego wolała studiować w Stanach, a potem wróciła do Polski i czy znane nazwisko to atut? LISA MARIE PRESLEY miała bajkowe dzieciństwo, które zakończyło się wraz ze śmiercią ojca, i smutne życie, bo znane nazwisko nie przyniosło jej szczęścia.