Szwedzka rodzina królewska spędza tu wakacje od pokoleń. Ta wyspa wygląda jak ze skandynawskiej bajki!

Öland leży u wschodnich wybrzeży Szwecji, oddzielona od stałego lądu wąską cieśniną Kalmarsund. Długi na 137 kilometrów i szeroki zaledwie na 16 kilometrów pas lądu połączony jest ze Szwecją mostem Ölandsbron — jednym z najdłuższych mostów w Europie Północnej — i od 2000 roku wpisany jest wraz z otaczającym krajobrazem na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Powód jest prosty: Öland to jedno z nielicznych miejsc w Europie, gdzie pradawny krajobraz rolniczy zachował się niemal nienaruszony przez tysiące lat.

Latem na wyspę przyjeżdża szwedzka rodzina królewska — zamek Solliden w miejscowości Borgholm jest ich letnią rezydencją od ponad stu lat. Kiedy flaga powiewa nad zamkiem, wiadomo że królewski rodzina jest na miejscu. Reszta wyspy żyje swoim spokojnym, skandynawskim rytmem.

Wielki Alvar — krajobraz jak z innego świata

Południowa część Öland to Wielki Alvar — jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów w całej Europie. To rozległy, płaski płaskowyż z wapiennym podłożem, gdzie warstwa gleby jest tak cienka, że rosną tu tylko wyspecjalizowane rośliny — setki gatunków kwiatów, ziół i traw, które kwitną od maja do lipca w kolorach od białego przez żółty po intensywny fiolet.

Wielki Alvar wygląda jak step przeniesiony do Skandynawii — otwarty, bezleśny, z niskim niebem i widokiem po horyzont. W maju i czerwcu, kiedy kwitną storczyki i inne rzadkie rośliny, jest jednym z najpiękniejszych miejsc przyrodniczych w całej Szwecji. Ornitolodzy przyjeżdżają tu z całej Europy — Öland leży na głównym szlaku migracyjnym ptaków i jest jednym z najważniejszych punktów obserwacyjnych na kontynencie.

Wiatraki, które zmieniają krajobraz

Öland jest nazywana wyspą wiatraków — i nie bez powodu. Przez wieki wiatraki były podstawowym źródłem energii na wyspie, a dziś ich charakterystyczne sylwetki są jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów ølandzkiego krajobrazu. Zachowało się ich kilkadziesiąt — drewniane, białe, rozmieszczone wzdłuż całej wyspy.

Najbardziej znana koncentracja wiatraków to Lerkaka na wschodnim wybrzeżu — rząd sześciu windmillów stojących na wzgórzu z widokiem na morze. To miejsce, które fotografuje się z każdego kąta i które na zdjęciach wygląda jak kadr z holenderskiej pocztówki — tyle że w skandynawskim wydaniu, z Bałtykiem w tle zamiast tulipanów.

Prehistoryczne ruiny i historia, która nie ma końca

Öland był zamieszkany od epoki kamienia, a ślady jego prehistorycznej historii są widoczne na każdym kroku. Wyspa ma ponad dwieście stanowisk archeologicznych — grobowce megalityczne, pozostałości osad z epoki brązu i żelaza oraz unikatowe fortece zwane borgami.

Eketorp to jedna z najlepiej zachowanych takich fortec — okrągła twierdza z V wieku, odbudowana częściowo na podstawie wykopalisk i dziś funkcjonująca jako muzeum na otwartym powietrzu. Latem aktorzy odtwarzają codzienne życie mieszkańców z epoki żelaza — i jest to jedna z tych atrakcji, przy których dzieci i dorośli są jednakowo zafascynowani.

Gräborg to z kolei największa tego typu forteca w Skandynawii — olbrzymi kamienny pierścień murów obronnych ukryty wśród drzew w środkowej części wyspy. Wejście jest wolne, tłumów praktycznie nie ma.

Zamek Borgholm i letnia rezydencja królewska

Miejscowość Borgholm to największe miasto wyspy i jej nieoficjalna stolica — choć z liczbą mieszkańców nieprzekraczającą trzech tysięcy, Borgholm bardziej przypomina duże miasteczko niż miasto. Przy wjeździe stoi zamek Borgholm — monumentalne ruiny XVII-wiecznej twierdzy, która spłonęła w XVIII wieku i dziś stoi jako malownicza ruina z widokiem na cieśninę.

Nieopodal leży Solliden — letnia rezydencja szwedzkiej rodziny królewskiej, zbudowana na początku XX wieku przez królową Wiktorię. Otaczający ją park jest otwarty dla zwiedzających w lipcu i sierpniu, kiedy królewska rodzina nie przebywa na wyspie. Ogrody zaprojektowane w stylu włoskim z widokiem na Bałtyk to jeden z najbardziej eleganckich zakątków całej Szwecji.

Plaże i wschodnie wybrzeże

Öland ma dwa zupełnie różne oblicza — zachodnie wybrzeże od strony cieśniny jest spokojne, z łagodnie opadającą linią brzegową i ciepłą, płytką wodą idealną do kąpieli. Wschodnie wybrzeże od strony otwartego Bałtyku jest bardziej dzikie, wietrzne i dramatyczne — z klifami, kamieniami i silniejszymi falami.

Najpiękniejsze plaże zachodniej strony to Köpingsvik i okolice Färjestaden — szerokie, piaszczyste, z widokiem na most i stały ląd. Wschodnie wybrzeże przy Sandvik i Horns udde — najbardziej wysuniętym na północ cyplu wyspy — oferuje surowy, nordycki krajobraz, który jest zupełnie innym doświadczeniem niż plażowanie po zachodniej stronie.

Jak dostać się na Öland

Na Öland wjeżdża się mostem Ölandsbron z miasta Kalmar na szwedzkim lądzie. Do Kalmar można dotrzeć promem z Gdańska lub Gdyni do Karlskrony i stamtąd godzinę jazdy samochodem. Alternatywnie prom ze Świnoujścia do Trelleborga i trzy godziny jazdy przez Szwecję.

Noclegi na wyspie to przede wszystkim małe hotele, pensjonaty i campingi — szczególnie popularne latem wśród szwedzkich rodzin. Ceny są umiarkowane jak na Skandynawię. Najlepszy czas na wizytę to czerwiec i lipiec — łąki Wielkiego Alvaru kwitną, dni są najdłuższe, a wyspa żyje pełnią letniego życia.