Poszukiwacze zaginionej Arki, Steven Spielberg, 1981
Fot. ALAMY LIMITED
ZE ŚWIATA FILMU

Film przygodowy – gatunek, który nie pozwala na nudę

Historia filmów przygodowych i najważniejsze tytuły

Anna Galuhn 19 kwietnia 2024 09:20
Poszukiwacze zaginionej Arki, Steven Spielberg, 1981
Fot. ALAMY LIMITED

Film przygodowy wyrósł z tradycji literackich Juliusza Verne'a i Arthura Conana Doyle'a. To kino wizjonerów i marzycieli. Twórcy mogą dać upust swojej wyobraźni, a widzowie – okrążyć świat dookoła lub odwiedzić wyspy, których nie zaznaczono na mapie. A wszystko u boku głównego bohatera, który pokona każdą przeszkodę na swojej drodze.

Spis treści:

Wyróżniki filmu przygodowego

  • Jeden pozytywny bohater – protagonista, czasem może to być grupa poszukiwaczy przygód, jednak z wyraźną postacią lidera.
  • Szybkie tempo akcji – w filmach przygodowych decyzje trzeba podejmować błyskawicznie,  a w przypadku popełnienia błędu trzeba się liczyć z konsekwencjami, takimi jak schwytanie przez wroga lub objęcie przez kogoś innego prowadzenia w drodze do skarbu.
  • Liczne przeszkody – główny bohater nie może od razu dotrzeć do celu, po drodze ociera się o śmierć, traci ekwipunek, a czasem także przyjaciół z drużyny.
  • Efekty specjalne – w filmach przygodowych są one szczególnie ważne, mają sprawiać, że widz czuje się częścią przygody. Często przedstawiają fikcyjne stworzenia, na przykład mityczne zwierzęta, ale w sposób wiarygodny i spójny z przedstawioną rzeczywistością.

Historia kinematografii – pionierzy kina przygodowego

Prekursorami filmu przygodowego byli Georges Méliès i Edwin Porter – to twórcy, którzy u zarania epoki filmowej eksperymentowali z różnymi gatunkami. W dorobku Georgesa Mélièsa znajdziemy pierwsze baśnie filmowe („Kopciuszek” z 1899 roku) i filmy science fiction, takie jak: „Podróż na księżyc” (1902) czy „Zdobycie bieguna” (1912). Za jego pierwszy film przygodowy możemy uznać „Rajd Paryż – Monte Carlo automobilem” (1905).

Z kolei Edwin Porter zasłynął z pierwszego w historii kina westernu – „Napad na ekspres” (1903). Opierając się na dorobku kina niemego tych dwóch twórców powstały późniejsze produkcje, sztandarowe dla gatunku filmów przygodowych.

Pierwsze filmy przygodowe

W 1905 roku powstał film „Przygody Sherlocka Holmesa” w reżyserii Jamesa Stuarta Blacktona – przez wielu badaczy uznawany za pierwszy film przygodowy w historii kina. Amerykański reżyser filmów niemych był także prekursorem filmów animowanych.

Produkcjami, które wyznaczyły standard gatunku były także:

  • 20 000 mil podmorskiej żeglugi (1916) – film niemy w reżyserii Staurta Patona na podstawie powieści Juliusza Verne'a,
  • Zaginiony świat (1925) – również niemy film przygodowy, będący ekranizacją powieści Arthura Conana Doyle'a. Obraz w reżyserii Harry'ego O. Hoyta to jednocześnie pierwszy z gatunku monster movie, czyli filmów o potworach.

Ekranizacje powieści przygodowych i mitów z lat 50. i 60. XX wieku

Pierwszy duży pik w historii kina przygodowego miał miejsce w latach 50. i 60. XX wieku. Powstały wtedy wielkie ekranizacje powieści podróżniczych i filmy, odwołujące się do mitologii starożytnych Greków i Rzymian:

  • Wyspa skarbów (1950) – film w reżyserii Byrona Haskina jest adaptacją powieści Roberta Louisa Stevensona. Opowiada o trójce podróżników, którzy postanawiają odnaleźć skarb kapitana Flinta. Wyruszają okrętem na karaibską wyspę, na którym spotykają piratów,
  • W 80 dni dookoła świata (1956) – to opowieść o zakładzie pewnego angielskiego lorda (David Niven) z francuskim kamerdynerem o możliwość okrążenia kuli ziemskiej w ciągu 80. dni. Obraz w reżyserii Michaela Andersona powstał w oparciu o książkę Juliusza Verne'a. W 1957 roku zdobył pięć Oscarów jako najlepszy film, za najlepszy scenariusz adaptowany, muzykę, zdjęcia i montaż,
  • Jazon i Argonauci (1963) – ekranizacja mitu greckiego o wyprawie Argonautów do Kolchidy po złote runo. W filmie w reżyserii Dona Chaffreya w roli Jazona wystąpił Todd Armstrong. Ten tytuł zajmuje drugie miejsce w naszym rankingu filmów o bogach greckich.

Renesans filmów przygodowych w latach 80. i 90. XX wieku

Lata 80. i 90. XX wieku to szczególny okres w historii kina przygodowego. Powstają wówczas epickie produkcje w ramach Kina Nowej Przygody – dają one początek seriom, z których kolejne tytuły powstają do dzisiaj:

  • Poszukiwacze zaginione Arki (1981) – to pierwszy z serii filmów o Indianie Jonesie (Harrison Ford), archeologu, który nie waha się stanąć do walki z nazistami, aby odnaleźć Arkę Przymierza. Produkcje w reżyserii Stevena Spielberga zajmują 3. miejsce w naszym rankingu filmów o podróżach.
  • Park Jurajski (1993) – to kolejny wielki tytuł w reżyserii Stevena Spielberga, który utorował drogę innym filmowcom w zakresie wykorzystania efektów specjalnych w kinie. W pierwszej części nowopowstały Park Jurajski nie jest jeszcze otwarty dla zwiedzających. Zanim to nastąpi, musi przejść testy bezpieczeństwa, w których udział biorą Allan Grant (Sam Neil), Ellie Sattler (Laura Dern), Donald Gennaro (Martin Ferrero) i Ian Malcolm (Jeff Golblum).

Filmy płaszcza i szpady – honorowe kino przygodowe

W ramach kina przygodowego możemy wyróżnić podgatunek, w którym główny bohater walczy ze złem przy pomocy broni (zazwyczaj białej) w obronie lokalnej społeczności. Najbardziej znane przykłady „filmów płaszcza i szpady” to:

  • Znak Zorro (1940) – obraz w reżyserii Roubena Mamouliana przedstawia historię Diego Vegi (Tyrone Power), który wraca ze studiów w Madrycie do rodzinnego Los Angeles. Na miejscu okazuje się, że gubernator króla Hiszpanii, don Luis Quintero (J. Edward Bromberg) zastąpił jego ojca i terroryzuje miejscową ludność. Ubrany w czarną maskę i pelerynę postanawia przywrócić sprawiedliwość, a jego znakiem rozpoznawczym jest wycięta szpadą litera „Z”. Produkcja z 1940 roku jest remake'iem filmu niemego z 1920 roku. 
  • Płomień i strzała (1950) – to film kostiumowy w stylu przygód o Robinie Hoodzie. Głównym bohaterem jest Dardo (Burt Lancaster), który razem z grupą rebeliantów postanawia sprzeciwić się tyranii hrabiego Hawka. Reżyseria: Jaques Tourneur, 
  • Fanfan Tulipan (1952) – francuski przebój kinowy z lat 50. XX wieku. Film opowiada o przygodach młodego mężczyzny (Gérard Philipe), który ucieka do wojska przed aranżowanym małżeństwem. Monochromatyczna komedia przygodowa w reżyserii Christiana-Jaque zdobyła Złotą Palmę w Cannes i Srebrnego Niedźwiedzia na Berlinale w 1952 roku.

Film podróżniczy – kino z motywem drogi

Kolejnym podgatunkiem filmów przygodowych są filmy o podróżach, takie jak:  

  • Bonnie i Clyde (1967) – romantyczna opowieść o parze gangsterów (Faye Dunaway i Warren Beatty) podróżujących przez Stany Zjednoczone w reżyserii Arthura Penna. To także jeden z najlepszych filmów o mafii w historii kina. 
  • Siedem lat w Tybecie (1997) – film o alpiniście (Brad Pitt), który zostawia swoją rodzinę, aby zdobyć Nanga Parbat w Himalajach. Obraz w reżyserii Jeana–Jacquesa Annauda zajmuje pierwsze miejsce w naszym rankingu filmów o górach.
  • Prosta historia (1999) – kino drogi w mistrzowskim wykonaniu Richarda Farnswortha, który jako Alvin Straight przemierza Stany Zjednoczone na traktorze, aby odwiedzić umierającego brata. Obraz w reżyserii Davida Lyncha to nasze miejsce drugie w zestawieniu najlepszych filmów podróżniczych.

Film korsarski – czyli morskie przygody piratów i poszukiwaczy skarbów

Filmy przygodowe o piratach mają długą historię i jak pokazuje sukces „Piratów z Karaibów” to temat, który jest wiecznie żywy. Poniżej kilka przykładów, których rozwinięcie znajduje się w zestawieniu najlepszych filmów o piratach.

  • Kapitan Blood (1935) – to pełna zaskakujących zwrotów akcji historia lekarza (Errol Flynn), który zostaje piratem dzięki pomocy pięknej Arabeli Bishop (Olivia de Havilland). Reżyseria: Michael Curtiz,
  • Karmazynowy pirat (1952) – to pierwowzór „Piratów z Karaibów”. Główny bohaterem jest kapitan Vallo (Burt Lancaster), który naprzemiennie zmienia fronty, aby osiągnąć własne cele. Reżyseria: Robert Siodmak,
  • Piraci z Karaibów (2003-2017) – pięć filmów o przygodach kapitana Jacka Sparrowa w mistrzowskiej kreacji Johnny'ego Deppa. 

Redakcja poleca

REKLAMA

Wideo

To nie była miłość od pierwszego wejrzenia, ale szybko zamieszkali razem. Teraz czeka ich wielka zmiana!

Akcje

Polecamy

Magazyn VIVA!

Bieżący numer

KATARZYNA GROCHOLA i DOROTA SZELĄGOWSKA: matka i córka o tym, jak ich niełatwa kiedyś relacja zmieniała się i dojrzewała. Jaka jest dzisiaj? NATALIA NIEMEN, ANIA RUSOWICZ, KATARZYNA WODECKA-STUBBS z okazji zbliżającego się Wodecki Twist Festiwal córki legendarnych artystów otworzyły skarbiec swoich niezwykłych wspomnień. HENRYK GOŁĘBIEWSKI i FILIP ŁOBODZIŃSKI grali razem w kultowych filmach dla dzieci, ale ich drogi się rozeszły. Teraz znów się spotkali.