WSPOMNIENIE

Niezwykła dama i nieprzeciętna artystka. Taka była legendarna Irena Kwiatkowska 

Wspominamy burzliwe losy życia „Mistrzyni śmiechu”

Ida Marszałek 19 września 2020 14:32

Nie wpisywała się w ówczesne kanony piękna, cudem dostała się do szkoły teatralnej. Ambitna aktorka udowodniła jednak wszystkim niedowiarkom, że zasługuje na miano wielkiej artystki. Irena Kwiatkowska już od początku odznaczała się w tłumie. Rola Hermenegildy Kociubińskiej, interpretacja Ptasiego radia Juliana Tuwima dla Polskiego Radia... Dziś, 17 września, obchodziłaby 108. urodziny. Jakie momenty z życia wielkiej damy polskiej sceny teatralnej najbardziej zapadły nam w pamięć?

Irena Kwiatkowska kariera

Jak wspomina Gabriel Michalik w biografii Ireny Kwiatkowskiej (Kobieta pracująca. Rzecz o Irenie Kwiatkowskiej i jej czasach), pierwsze występy aktorki były interpretacjami postaci męskich! Zagłoba, Papkin, Kmicic – to byłe role, w które wcieliła się jeszcze w szkole średniej. Późniejsze występy aktorki były równie nietypowe. Zaraz po ukończeniu Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej zagrała tytułową rolę w Świerszczu za kominem na podstawie noweli Charlesa Dickensa. Irena Kwiatkowska nie miała w tym przedstawieniu ani jednej kwestii, jednak to właśnie ona skradła całe show.

Do samej szkoły niezwykle utalentowana artystka dostała się zresztą cudem. Nikt nie dawał jej szans w show-biznesie. Jej talent dostrzegł jedynie Aleksander Zelwerowicz, który wstawił się za początkującą aktorką podczas przesłuchania. Zapowiedział jednak, że czeka ją mnóstwo pracy.

Ale Irena Kwiatkowska była pracowita, nie brakowało jej również ambicji. Ponoć już podczas pierwszych prób w teatrze umiała na pamięć cały tekst przedstawienia. Występowała w kinie, telewizji, teatrze, a także w radiu. Słynny krytyk teatralny, Tomasz Mościcki mówił o jej: „wielkiej scenicznej inteligencji, zmyśle i naturalnym wyczuciu groteski, deformacji świata przy aktorskim warsztacie wywodzącym się z najlepszej polskiej szkoły realistycznej”.

Nazwał ją również „mistrzynią śmiechu”, nawiązując do jej występów w Kabarecie Dudek, w serialach komediowych:  Wojna domowa czy Czterdziestolatek (w którym wcieliła się w kultową Kobietę Pracującą), a także w Kabarecie Starszych Panów. Po wojnie Konstanty Ildefons Gałczyński namówił ją na przeprowadzkę do Krakowa. Dołączyła do obsady kabaretu Siedem Kotów, w ramach którego interpretowała skecze napisane specjalnie dla niej przez słynnego polskiego poetę. Gałczyński, wzorując się na Irenie Kwiatkowskiej, stworzył dla Teatrzyku Zielona Gęś postać Hermenegildy Kociubińskiej.

Szczególnym etapem w jej karierze była trwająca prawie 65 lat współpraca z Polskim Radiem. Była pierwszą aktorką, która pracowała tam na etacie. W  historii zapisały się zwłaszcza jej niesamowite audycje dla dzieci, podczas których czytała wiersze Juliana Tuwima, Jana Brzechwy, Przygody Plastusia Marii Kownackiej, Anię z Zielonego Wzgórza Lucy Maud Montgomery oraz Przygody Tomka Sawyera Marka Twaina. Jej interpretacja Ptasiego radia Juliana Tuwima jest uważana za najwybitniejsze wykonanie wiersza w całym XX wieku.

W filmografii Ireny Kwiatkowskiej znajduje się ponad 20 ról filmowych i telewizyjnych. Natomiast w teatrze zagrała ich ponad 100. Została nagrodzona Nagrodą Honorową Polskiego Radia – „Diamentowym Mikrofonem”, Nagrodą „Gwiazda Telewizji Polskiej” z okazji 50-lecia TVP za kreacje w Teatrze telewizji i kabarecie oraz Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Biografia
Fot. Agencja Forum

Irena Kwiatkowska powstanie warszawskie

Kariera Ireny Kwiatkowskiej została mocno naznaczona poprzez wojnę. Aktorka skończyła studia w 1935 roku i do czasu wybuchu konfliktów zbrojnych była już bardzo aktywna zawodowo. Otrzymała angaż w kabarecie Cyrulik Warszawski – bardzo wówczas popularnym. Grała również w teatrach w Warszawie, Katowicach oraz Poznaniu. Jednak II wojna światowa brutalnie przerwała jej plany. W trakcie okupacji była zaangażowana w działalność podziemną. Pomagała w Polskim Czerwonym Krzyżu, a także pełniła funkcję łączniczki. Grała w tajnych przestawieniach reżyserowanych przez Leona Schillera oraz Tadeusza Byrskiego.

Sprzeciwiała się przy tym pracy w oficjalnych teatrach, akceptowanych przez niemieckiego okupanta. Zamiast tego wybrała posadę kosmetyczki i kelnerki. Była również żołnierzem Armii Krajowej i wzięła udział w powstaniu warszawskim. „W uznaniu wybitnych zasług dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz rozwoju polskiej kultury oraz za osiągnięcia w pracy artystycznej” Irena Kwiatkowska została odznaczona w 2009 roku przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Irena Kwiatkowska ostatnie lata życia

Słynna aktorka postanowiła przejść na emeryturę w 1994 roku. W 1993 zmarł jej mąż Bolesław Kielski. Poznała go pracując w Polskim Radiu i zakochani pobrali się w 1948 roku. Nie mieli dzieci, ponieważ na pierwszym miejscu zawsze była u artystki kariera. Po śmierci ukochanego Irena Kwiatkowska nie miała przy sobie nikogo bliskiego. Wciąż decydowała się jednak na gościnne występy.

Jak ekscentryczna artystka zadeklarowała w wywiadzie dla Życia, planowała pewnego dnia zakończyć zupełnie swoją działalność aktorską i zająć się... grabieniem liści w warszawskich Łazienkach! Przed śmiercią przeprowadziła się do Domu Aktora Weterana w Skolimowie i tam spędziła swoje ostatnie dni. Ponoć nie spakowała żadnej ze swoich licznych pamiątek – nie lubiła oglądać się za siebie.

Irena Kwiatkowska powróciła do nas w tym roku, za sprawą roli w filmie animowanym Mariusza Wilczyńskiego – Zabij to i wyjedź z tego miasta. Jej głos zabrzmiał wśród innych słynnych postaci polskiej kultury przenosząc nas w inny wymiar. 

Wideo

Marynarki, kardigany, sukienki maxi, kozaki na słupku. Te produkty będą modne jesienią i zimą 2020/2021

Polecamy

Magazyn VIVA!

Bieżący numer

MAŁGORZATA ROZENEK-MAJDAN i RADOSŁAW MAJDAN w przejmującej rozmowie o walce o dziecko, mierzonej poświęceniem, niepewnością, ale i wdzięcznością. MICHAŁ ŻEBROWSKI i EUGENIUSZ KORIN, dyrektor i reżyser Teatru 6. piętro. Czy się lubią, podziwiają i... kłócą. MARIOLA BOJARSKA FERENC Los naznaczony tragediami: wypadek mamy, walka o życie synka, rozwód, choroba męża. W cyklu EXTRA: Czy w kontekście niemieckich obozów koncentracyjnych może być mowa o modzie? – opowiada antropolożka mody Karolina Sulej. PODRÓŻ „Będziecie tam wracać”, mówi o Bieszczadach słynna podróżniczka Elżbieta Dzikowska.