Tadeusz Fijewski urodził się w 1911 r. na warszawskim Powiślu. Dorastał w ubogiej rodzinie robotniczej jako jedno z dziewięciorga dzieci Wacława i Marianny. Artystyczną drogę wybrało także jego rodzeństwo. Barbara została aktorką i tancerką, a Włodzimierz i Maria zajęli się lalkarstwem.
WIDEO…
Tadeusz Fijewski trafił do teatru przez przypadek. Miał zaledwie 10 lat
Jego przygoda ze sceną zaczęła się zupełnie niespodziewanie. W październiku 1921 r. Tadeusz bawił się z kolegami na podwórku, kiedy sąsiad pracujący jako maszynista w Teatrze Polskim zaproponował chłopcom statystowanie w premierze „Chorego z urojenia” Molière'a. Za dzień pracy płacono dwa złote, dlatego rodzice przyszłego aktora chętnie przystali na propozycję.
To przypadkowe spotkanie zdecydowało o jego przyszłości. Fijewski zaczął występować w przedstawieniach dla dzieci, a w 1927 r. zadebiutował przed kamerą. Ze względu na drobną sylwetkę i jasne włosy nazywano go „złotowłosym urwisem ekranu”. Nawet jako dorosły mężczyzna przez długi czas wcielał się w nastolatków. „Raczej chłopak niż mężczyzna. A w ogóle trochę bez wieku. Suchy, niewysoki, kościsty”, wspominał go reżyser Erwin Axer.
Co ciekawe, po pięćdziesięciu latach pracy artystycznej Fijewski świętował swój jubileusz na tej samej scenie, na której wszystko się zaczęło. Ponownie wystąpił w „Chorym z urojenia”.
W warszawskim szpitalu „cudownie ozdrowiał”. Tak wspominał swoją największą rolę
We wrześniu 1939 r. aktor zgłosił się na ochotnika do wojska, jednak nie został powołany. Rok później podczas łapanki zatrzymano go wraz z Jerzym Kaliszewskim. Obaj trafili na Pawiak, a następnie do obozów Sachsenhausen i Dachau, gdzie spędzili łącznie 1,5 roku.
W ich uwolnieniu pomogła matka Kaliszewskiego, Helena. Przekazała pośrednikowi z Gestapo całą swoją biżuterię, by odzyskać syna i ocalić jego przyjaciela. „Mam dwie matki, tę, która dała mi życie i tę, która mi to życie ofiarowała po raz drugi”, mówił później Fijewski.
Po powrocie do Warszawy utrzymywał się z pracy sprzątacza i kelnera. W pierwszych dniach sierpnia 1944 r. znalazł się w piwnicy Muzeum Narodowego wraz z kilkoma tysiącami cywilów. Mieli zostać wykorzystani jako „żywa tarcza” podczas walk z powstańcami. Wówczas aktor postanowił wykorzystać swoje zawodowe umiejętności. Odegrał tak przekonujący atak serca, że przewieziono go do najbliższego szpitala. Tam „cudownie ozdrowiał”. „Była to największa rola w moim życiu”, wspominał po latach.
Nawet w najtrudniejszych chwilach rozśmieszał kolegów
Podczas okupacji Fijewski działał w podziemnym teatrze wojskowym. Występował między innymi z Danutą Szaflarską i Andrzejem Łapickim. Artyści organizowali tajne przedstawienia w piwnicach szkół oraz prywatnych mieszkaniach. W Powstaniu Warszawskim aktor działał pod pseudonimem „Kostek” w Grupie Bojowej „Krybar”. Śpiewał i recytował także dla innych uczestników powstania w tajnych placówkach na Śródmieściu.
Po upadku Powstania trafił do obozu jenieckiego na terenie III Rzeszy. Tam stworzył jednoosobowy teatr, którym starał się poprawiać nastrój towarzyszom. „Cudowny, kochany Tadzio, na pewno wielu wtedy kolegów uratował swym humorem, nieustannymi dowcipami, długimi monologami i wygłupami. Czynił to w najgorszych momentach, czynił to nawet wtedy, gdy — wiem to dobrze — formalnie zdychał, trzymając się za umęczone serce, ledwie mogąc złapać trochę oddechu”, pisał Tadeusz Domaniewski w książce „Niedaleko od prawdy. Oflag II C w Grossborn”.
Fijewski od urodzenia zmagał się z dolegliwościami serca. Gdy w 1945 r. likwidowano obóz, czekała go licząca 1 tys. km droga do Bremy. Koledzy pomagali mu ją pokonać, transportując go na prowizorycznych noszach z desek, a niekiedy niosąc na plecach. Tak wspierał go między innymi Bogdan Nowicki, przyjaciel z grupy „Krybar”.
Tadeusz Fijewski zachwycał widzów. U jego boku była ukochana Helena
Po wojnie Fijewski wrócił do teatru, ale zupełnie zmienił swój aktorski wizerunek. Dawny „złotowłosy urwis” zaczął grać starszych mężczyzn, choć sam nie miał jeszcze nawet 40 lat. To właśnie wtedy stworzył postacie, z którymi publiczność kojarzy go do dziś. W jego dorobku, obejmującym ponad 50 produkcji filmowych, znalazły się między innymi role Anatola Kowalskiego w filmach Jana Rybkowskiego, starego Czereśniaka w serialu „Czterej pancerni i pies” oraz Rzeckiego w „Lalce”, gdzie wystąpił obok Beaty Tyszkiewicz i Mariusza Dmochowskiego.
Jego talent doceniano również za granicą. Z uznaniem o kreacjach Fijewskiego wypowiadali się Charlie Chaplin i Laurence Olivier.
W teatrze poznał też swoją wielką miłość, aktorkę Helenę Makowską. Małżonkowie występowali razem przed kamerą. Helena trzykrotnie zagrała Maniuśkę, żonę filmowego pana Anatola. Para marzyła o wspólnych dzieciach, jednak nie doczekała się własnego potomstwa. Razem wychowywali Czesława, syna Heleny z pierwszego małżeństwa.
Sekret Tadeusza Fijewskiego poznano dopiero po jego odejściu
Bliscy wspominali Fijewskiego nie tylko jako znakomitego aktora, ale również niezwykle serdecznego człowieka. Jego siostrzenica, aktorka Barbara Dobrzyńska, mówiła: „Był bardzo bezpośredni i ciepły w obyciu. Kochał ludzi, a ludzie jego. Zresztą jego dobroć, ciepło, człowieczeństwo przebijało się przez role, które tworzył”.
Dopiero po odejściu artysty rodzina i przyjaciele poznali pewien szczegół z jego życia. Przez wiele lat Tadeusz Fijewski w tajemnicy wspierał finansowo jeden z warszawskich domów dziecka. Nie opowiadał o tym najbliższym ani nie zabiegał o uznanie.
Choć nie doczekał się własnych dzieci, przez lata pomagał tym, które potrzebowały wsparcia. Ten nieznany wcześniej gest stał się jeszcze jednym ważnym rozdziałem w historii aktora, którego widzowie zapamiętali przede wszystkim dzięki wyjątkowym rolom i ciepłu, jakie wnosił na ekran.
CZYTAJ RÓWNIEŻ: Izabela Janachowska nie widziała siebie w roli mamy. Dziś synowie są jej całym światem: „Chris wywrócił moje życie do góry nogami”
