Zyskał rozpoznawalność dzięki roli w kultowym serialu „Janosik” w reżyserii Jerzego Passendorfera. Choć widzowie zapamiętali go z ekranu, Jerzy Cnota początkowo wcale nie planował kariery aktorskiej. Dorastał w trudnych warunkach, a zdobycie matury i rozpoczęcie studiów uważał za ogromne osiągnięcie. Niewielu wie, że rozwijał również karierę naukową, otworzył przewód doktorski i pracował jako nauczyciel. Mimo zawodowych sukcesów przyznawał, że w jego życiu zabrakło czegoś szczególnie ważnego – własnej rodziny. Jak wyglądały losy Jerzego Cnoty poza kamerami?
WIDEO…
Jerzy Cnota: dorastanie, trudne dzieciństwo
Jerzy Cnota urodził się 17 października 1942 r. w Jastrzębiu-Zdroju. Do końca życia z dumą nazywał siebie Ślązakiem "z krwi i kości i z dziada pradziada". "Ze Śląska nigdy się nie wymeldowałem", mówił w wywiadach. Wychowany przez surowego ojca, zawsze bardziej lgnął do mamy, która miała dla niego więcej wyrozumiałości.
"Ojciec był bezwzględny", opowiadał Jerzy Cnota w wywiadzie dla Super Expressu. W dorosłym życiu Jerzy Cnota nie miał jednak żalu do ojca. Z perspektywy czasu dostrzegał, że trudne doświadczenia z dzieciństwa miały wpływ na to, jakim stał się człowiekiem. Wspominał, że dorastał w środowisku, w którym wiele osób zmagało się z problemami. Losy części jego dawnych znajomych potoczyły się tragicznie. Jemu natomiast udało się ukończyć liceum, a następnie studia. Aktor podkreślał, jak wiele znaczyło dla niego zdobycie wykształcenia i możliwość wybrania innej drogi życiowej.
Koledzy Jerzego myśleli, że zostanie piłkarzem Ruchu Chorzów, on z kolei chciał iść na prawo. Co prawda jako młody chłopak pasjonował się sportem, ale nigdy nie myślał o łączeniu tych zainteresowań z pracą. "Byłem dość bramkostrzelny, choć mikrej postury. Później z piłki przerzuciłem się na lekką atletykę. W Krakowie w czasie studiów uprawiałem biegi na średnich dystansach", opowiadał w rozmowie z "Gazetą Wyborczą".
Ostatecznie profesor z liceum namówił go, żeby zdawał na filologię rosyjską. I tak Jerzy Cnota został studentem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. Ukończył ten kierunek z tytułem magistra, otworzył nawet przewód doktorski i przez dwa lata pracował jako nauczyciel w szkole w Myślenicach, ale w międzyczasie w jego życiu pojawiło się aktorstwo.
Jerzy Cnota, 1974 r.
Jerzy Cnota: dlaczego został aktorem?
"Nie chciałem być aktorem, naprawdę, to był kompletny przypadek. Kolega, który grał w sztuce w teatrze studenckim 38, poprosił mnie o zastępstwo. »Muszę jechać na pogrzeb, a ty jesteś wesoły chłopak. Dasz sobie radę«. I zagrałem", mówił Jerzy Cnota w wywiadzie. Po tym zrządzonym przez los występie zaproszono go do Piwnicy pod Baranami, gdzie występował przez kolejne trzy lata, ale nawet wtedy nie rozważał zostania zawodowym aktorem.
Dopiero Kazimierz Kutz przekonał go do tego zawodu. W 1969 roku zaproponował Jerzemu Cnocie rolę w filmie "Sól ziemi czarnej", a dwa lata później zagrał też w "Perle w koronie". "On dla mnie jest znaleziskiem. Jak człowiek chodzi po górach albo jest na plaży nad morzem, to czasem mu się trafi coś niezwykłego. Taki jest dla mnie Jerzy Cnota", powiedział reżyser przed laty.
Po występach w dwóch śląskich produkcjach przyszedł czas na rolę, z którą Jerzy Cnota jest kojarzony do dziś. W 1974 roku zagrał Gąsiora w "Janosiku". Widzowie z miejsca polubili aktora za tę postać. Jerzy Cnota bardzo dobrze odnajdywał się wśród ekipy filmowej i kolegów z planu „Janosika”. Nie brakowało jednak sytuacji, które mogły wpłynąć na jego dalszą karierę. Pewnego dnia aktor wybrał się do baru w towarzystwie Witolda Pyrkosza i Bogusza Bilewskiego. Podczas ich pobytu doszło do nieprzyjemnego zdarzenia, a Cnota został niesłusznie posądzony o udział w awanturze. Sytuacja okazała się na tyle poważna, że pojawiło się ryzyko odsunięcia go od pracy przy serialu. Na szczęście, wszystko zakończyło się szczęśliwie.
Jerzy Cnota nie doczekał się wielkiej, głównej roli na dużym ekranie, ale za to z sukcesem i z pasją wcielał się w dziesiątki tych mniejszych, drugoplanowych. W filmach i serialach zagrał ponad 70 postaci, w tym także epizodycznych, m.in. w "Podróży za jeden uśmiech", "Czterdziestolatku", "Misiu", "Grzesznym żywocie Franciszka Buły" i "Komediantach z wczorajszej ulicy". Widzowie mogą go także pamiętać jako samotnego emeryta, Tadeusza Kopcińskiego, którego grywał w popularnym sitcomie "Świat według Kiepskich" w latach 2011–2016.
Zakopane, 1972-06-17. Plan filmowy trzynasto-odcinkowego serialu telewizyjnego pt. Janosik. Od lewej: Janusz Bukowski (Wróblik), Janusz Kłosiński (Kuśmider), z prawej Jerzy Cnota (Gąsior)
Jerzy Cnota: nigdy nie założył rodziny
W poświęconym mu filmie dokumentalnym "Cnota" z 2013 roku aktor wyznał, że nigdy nie założył rodziny, bo zwyczajnie nie miał na to czasu. Dodał też, że jego wybranka nie miałaby z niego dużego pożytku. Z kolei w innym wywiadzie przyznał, że dwa razy poważnie zawiódł się na kobietach, co skutecznie zniechęciło go do zakładania rodziny. Jerzy Cnota nie ukrywał jednak, że tej decyzji żałował w swoim życiu najbardziej.
W rozmowie z Super Expressem przyznał, że myślał o ślubie dwa razy. "Pierwsza wrobiła mnie w dziecko. Jeszcze się nie urodziło, a jej rodzina już kazała mi się żenić. Kupiłem im mieszkanie, pomagałem, jak tylko mogłem. Ale któregoś dnia koledzy mnie otrzeźwili: »Czyś ty na głowę upadł? Czyś ty zdurniał?!«. Powiedzieli mi, że wcześniak nie może ważyć 3,8 kg! Wziąłem ją na rozmowę, tłumaczę, że nie jestem aż takim ogierem, żeby po pięciu miesiącach na świat przychodziły dzieci. Ona dalej podtrzymywała swoją wersję. W końcu przyznała się, że dziecko nie jest moje, że ojcem jest syn znanego reżysera. Druga była bardzo zdolną aktorką, ale niestety walczyła z nałogiem", opowiadał Jerzy Cnota.
Ostatnie lata spędził z siostrą w Chorzowie. Kiedy czuł się na siłach, wracał na plan serialu "Świat według Kiepskich". Aktor odszedł 10 listopada 2016 r.
Jerzy Cnota, Chorzów 25.06.2015 r.
Źródła: plejada.pl, film.interia.pl
