Nie marzyła o wielkiej karierze, a jednak stworzyła historię, która podbiła Hollywood i przyniosła jej międzynarodową sławę. Margaret Mitchell nie potrzebowała kolejnych bestsellerów, by zapewnić sobie miejsce w historii literatury. Jej jedyna opublikowana powieść stała się światowym fenomenem, choć niewiele brakowało, by rękopis "Przeminęło z wiatrem" na zawsze pozostał ukryty w szufladzie. Za sukcesem kryła się jednak znacznie bardziej skomplikowana historia kobiety, która nie przepadała za rozgłosem i której życie przerwał dramatyczny wypadek.
WIDEO…
Margaret Mitchell dorastała w Atlancie. Zanim została pisarką, pracowała jako reporterka
Margaret Mitchell przyszła na świat 8 listopada 1900 r. w Atlancie, w zamożnej rodzinie Mary Stephens i adwokata Eugene'a Mitchella. Bliscy nazywali ją Peggy, a dzieciństwo upływało jej w atmosferze opowieści o dawnym amerykańskim Południu. Pamięć o wojnie secesyjnej pozostawała tam niezwykle żywa, szczególnie że przodkowie przyszłej pisarki walczyli po stronie Konfederacji. Wychowana w takim środowisku Margaret idealizowała okres sprzed wojny, co znalazło później odzwierciedlenie w jej twórczości.
Choć już jako dziewczynka lubiła wymyślać i zapisywać historie, początkowo nie wiązała przyszłości z literaturą. Planowała studiować medycynę i zostać psychiatrą, dlatego rozpoczęła naukę w prestiżowym Smith College w Northampton w stanie Massachusetts. Jej plany pokrzyżowała jednak śmierć matki, po której musiała wrócić do rodzinnej Atlanty i zająć się domem. Niedługo później wyszła za Berriena „Reda” Upshawa, ale małżeństwo szybko się rozpadło.
Mitchell nie zamierzała przy tym rezygnować z zawodowej niezależności. Pracowała jako reporterka „The Atlanta Journal”, gdzie zajmowała się między innymi tematami lifestylowymi. W jej życiu prywatnym nie brakowało jednak trudności, a wokół pierwszego męża krążyły pogłoski o problemach z agresją i alkoholem. Dopiero związek z Johnem Marshem przyniósł zmianę, która nieoczekiwanie skierowała ją na literacką drogę.
„Przeminęło z wiatrem” powstało z nudów. Wszystko zaczęło się od pomysłu męża
Historia narodzin „Przeminęło z wiatrem” brzmi niemal jak gotowy scenariusz filmowy. Niedługo po ślubie z Johnem Marshem Margaret doznała urazu kostki, przez który nie mogła chodzić i większość czasu musiała spędzać w domu. Przyzwyczajona do intensywnej pracy reporterskiej, szybko zaczęła się nudzić, dlatego pochłaniała kolejne książki przynoszone przez męża z biblioteki. John cierpliwie dostarczał jej nowe lektury, aż w końcu miał dość nieustannych wizyt w wypożyczalni.
Pewnego dnia zasugerował żonie, że zamiast czytać cudze powieści, mogłaby sama spróbować coś napisać. Margaret podjęła wyzwanie, a na jej biurku wkrótce pojawił się prezent od męża - maszyna do pisania Remington. To właśnie na niej zaczęła tworzyć historię, która później nie tylko odmieniła jej życie, ale również przyniosła jeden z największych sukcesów wydawniczych swoich czasów. Początkowo nic jednak nie wskazywało, że powstaje przyszły bestseller.
Praca nad książką zajęła jej niemal dziesięć lat, a przez większość tego czasu pisarka nie zdradzała rodzinie ani znajomym, czym zajmuje się w domowym zaciszu. Niewykluczone, że rękopis nigdy nie ujrzałby światła dziennego, gdyby nie przypadkowa rozmowa podczas spotkania towarzyskiego. Margaret wspomniała wtedy, że mogłaby zostać pisarką, na co jeden ze znajomych miał zareagować śmiechem. Zgodnie z anegdotą urażona Mitchell już następnego dnia wyjęła rękopis z szafy i pojechała z nim do Harolda Lathama z wydawnictwa Macmillan.
Co ciekawe, książka początkowo nosiła tytuł „Manuscript of the Old South”, czyli „Rękopis Starego Południa”. Inne imię miała również jej najsłynniejsza bohaterka, którą czytelnicy poznali później jako Scarlett O'Harę. W pierwszej wersji powieści nazywała się Pansy. Zanim więc historia podbiła świat, przeszła zmiany, bez których trudno dziś wyobrazić sobie jej ostateczny kształt.
Margaret Mitchell napisała tylko jedną powieść. „Przeminęło z wiatrem” podbiło Hollywood
Kiedy „Przeminęło z wiatrem” ukazało się w 1936 r., zainteresowanie książką przerosło wszelkie oczekiwania. W pierwszym roku sprzedano aż milion egzemplarzy, a Margaret Mitchell niemal z dnia na dzień stała się literacką gwiazdą. Powieść przyniosła jej prestiżową Nagrodę Pulitzera, ale na tym nie zakończyła się niezwykła historia jej sukcesu. Po książkę szybko upomniało się Hollywood, które dostrzegło w opowieści o Scarlett O'Harze materiał na wielkie kinowe widowisko.
Ekranizacja z Vivien Leigh i Clarkiem Gablem zachwyciła publiczność i zdobyła osiem Oscarów, w tym za najlepszy film, scenariusz i reżyserię. Produkcja zapisała się w historii kina, a charakterystyczne kostiumy i kreacje aktorskie do dziś pozostają jej znakami rozpoznawczymi. Sama Mitchell nie czuła się jednak swobodnie w centrum zainteresowania. Choć pojawiła się na premierze, nie angażowała się w promocję filmu, a jego ogromny sukces miał ją przytłaczać.
Wielu czytelników liczyło, że pisarka zdecyduje się na kontynuację losów Scarlett O'Hary lub stworzy kolejną równie popularną historię. Mitchell regularnie słyszała pytania o nowe książki, ale nigdy nie zdecydowała się wydać następnej powieści. Nie wróciła również do pracy reporterskiej, skupiając się w kolejnych latach na innych zajęciach. „Przeminęło z wiatrem” pozostało jedyną opublikowaną książką w jej dorobku, choć wystarczyło, by zapewnić autorce trwałe miejsce w literaturze.
Wielki sukces i wielkie kontrowersje. „Przeminęło z wiatrem” wzbudza emocje do dziś
Ogromna popularność powieści nie oznaczała, że jej treść była wolna od kontrowersji. Margaret Mitchell dorastała w środowisku idealizującym dawne amerykańskie Południe, a sposób przedstawienia tej epoki w „Przeminęło z wiatrem” do dziś budzi krytykę. Zarówno pisarce, jak i jej książce zarzuca się rasizm oraz utrwalanie uprzedzeń związanych z historią Stanów Zjednoczonych. Dyskusje dotyczą także filmowej adaptacji, która przez lata pozostawała jednym z najbardziej rozpoznawalnych hollywoodzkich widowisk.
Wymownym przykładem realiów tamtych czasów były okoliczności premiery filmu, zorganizowanej wyłącznie dla białych aktorów. Hattie McDaniel, która wcieliła się w postać Mammy, nie otrzymała zaproszenia, choć niedługo później zdobyła Oscara za swoją rolę. Kontrowersje powracały również po wielu latach, kiedy ekranizacja na pewien czas zniknęła z oferty platform streamingowych. Ostatecznie przywrócono ją z planszą wyjaśniającą społeczny i polityczny kontekst powstania produkcji.
Życie samej Mitchell nie ograniczało się jednak wyłącznie do literatury i Hollywood. W latach 40. angażowała się w działalność charytatywną, wspierając między innymi budowę szpitali w Atlancie, także dla czarnoskórych mieszkańców miasta. Była uwielbiana przez czytelników i cieszyła się dużym szacunkiem w amerykańskim społeczeństwie, choć sama znacznie bardziej ceniła anonimowość niż życie gwiazdy. Niestety, jej historia miała zakończyć się znacznie wcześniej, niż ktokolwiek mógł przypuszczać.
Jak zginęła Margaret Mitchell? Tragiczny wypadek przerwał jej życie w wieku 48 lat
To miał być zwyczajny wieczór, jeden z tych, które małżonkowie spędzają razem bez szczególnych planów poza wspólnym wyjściem. Margaret Mitchell i John Marsh wybierali się do kina na film „A Canterbury Tale”. W drodze na seans doszło jednak do dramatycznego wypadku, który na zawsze odmienił ich życie. Pisarka została potrącona przez samochód prowadzony przez pijanego taksówkarza.
Obrażenia były bardzo poważne, dlatego Margaret przewieziono do szpitala, gdzie lekarze próbowali uratować jej życie. Niestety, mimo udzielonej pomocy nie udało się odwrócić skutków wypadku. Pisarka nie wybudziła się ze śpiączki i zmarła 16 sierpnia 1949 r. Miała zaledwie 48 lat, a wiadomość o jej odejściu zakończyła historię jednej z najbardziej niezwykłych karier literackich tamtej epoki.
Margaret Mitchell pozostawiła po sobie tylko jedną opublikowaną powieść, ale jej sukces okazał się fenomenem, którego nie potrzebowała już powtarzać. Historia Scarlett O'Hary przyniosła jej światowe uznanie, Nagrodę Pulitzera i hollywoodzką ekranizację nagrodzoną ośmioma Oscarami. Wszystko zaczęło się od urazu kostki, książek przynoszonych przez męża i rzuconej mimochodem sugestii, by sama spróbowała pisać. Trudno o bardziej niezwykły początek literackiej legendy, której autorka nigdy nie zdążyła dopisać kolejnego rozdziału.
Źródło: Onet
