Historia dziadka Katarzyny Dowbor to jeden z najbardziej poruszających rozdziałów w dziejach jej rodziny. Dziennikarka nigdy nie miała okazji go poznać, ale pamięć o nim wciąż jest żywa wśród jej bliskich. Za wojskowymi odznaczeniami i bohaterską służbą kryje się także osobisty dramat ojca, który w obliczu nadchodzącej wojny musiał rozstać się z ukochanymi córkami. Jego tragiczne losy do dziś zajmują szczególne miejsce w rodzinnych wspomnieniach.
WIDEO…
Katarzyna Dowbor wspomina dziadka. Jej poruszające słowa chwytają za serce
Katarzyna Dowbor zamieściła w mediach społecznościowych archiwalną fotografię swojego dziadka, Bronisława Kowalczewskiego. Do zdjęcia dołączyła osobisty wpis, w którym przypomniała o jego wojennych zasługach i tragicznej śmierci. Przyznała również, że nigdy nie miała okazji go poznać, a do corocznej refleksji skłoniło ją Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada.
Ja w tym dniu myślę o moim dziadku, którego nigdy nie miałam szansy poznać, bo zginął walcząc za ojczyznę. Pułkownik Bronisław Kowalczewski, postać doskonale znana historykom. Jego los był tragiczny
- napisała dziennikarka.
W dalszej części wpisu zwróciła się bezpośrednio do nieżyjącego dziadka. Przypomniała jego udział w walkach z bolszewikami w 1920 roku oraz służbę podczas II wojny światowej.
Dziadku, to, co robiłeś było bardzo ważne
- podkreśliła.
Swoje wspomnienie zakończyła poruszającymi słowami, wspierając się wprost do zmarłego przodka:
Będę o Tobie pamiętać!
Za tą deklaracją kryje się historia człowieka, który wielokrotnie ryzykował życie na froncie, ale był również ojcem dwóch dziewczynek. Jedną z nich była Krystyna, późniejsza matka Katarzyny Dowbor. To właśnie jej losy pokazują, jak głęboko wojna wpłynęła na kolejne pokolenia rodziny.
Kim był Bronisław Kowalczewski? Dziadek Katarzyny Dowbor poświęcił życie ojczyźnie
Bronisław Kowalczewski urodził się 16 maja 1896 r. w Zgierzu. Jego ojciec, Albin Wojciech Kowalczewski, był matematykiem, fizykiem i pedagogiem. W 1905 r. rodzina przeprowadziła się do Kielc, gdzie Albin objął stanowisko dyrektora Szkoły Handlowej. To właśnie tam młody Bronisław spędził ważne lata swojego życia, zanim zaangażował się w działalność niepodległościową. Należał do Polskiej Organizacji Wojskowej, a w listopadzie 1918 r. uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. Następnie wstąpił do Wojska Polskiego i walczył podczas wojny polsko-bolszewickiej. Za odwagę został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych. W kolejnych latach rozwijał karierę wojskową, pełniąc odpowiedzialne funkcje w polskiej armii.
27 czerwca 1926 r. poślubił Jadwigę z domu Skulską. Para doczekała się dwóch córek, Hanny i Krystyny. Rodzinne szczęście przerwała jednak tragedia. W maju 1939 r. podczas porodu zmarła jego żona, a także nowo narodzony syn. Kowalczewski został sam z dwiema dziewczynkami, podczas gdy nad Europą coraz wyraźniej wisiało widmo wojny. Przed wybuchem konfliktu podjął decyzję, która miała ocalić życie córek. Wysłał je do Francji, z dala od nadciągającego niebezpieczeństwa. Dla dziewczynek oznaczało to rozstanie z ojcem, opuszczenie rodzinnego domu i konieczność odnalezienia się w obcym kraju. Nie wiedziały wówczas, że już nigdy nie wrócą do dawnego życia.
Dziadek Katarzyny Dowbor uratował córki przed wojną. Sam zginął w Buchenwaldzie
Katarzyna Dowbor wielokrotnie wracała do wspomnień swojej mamy, której dzieciństwo naznaczyły wojna i rozłąka z ojcem. Krystyna miała sześć lat, kiedy wraz ze starszą o osiem lat siostrą trafiła do Francji. Dziewczynki musiały nauczyć się życia w zupełnie nowych warunkach, podczas gdy ich ojciec przygotowywał się do walki.
Wiedział, że zbliża się wojna. Miał przyjaciela, ambasadora Francji. Poprosił go, by wraz z nim ewakuowały się jego córki
- opowiadała Katarzyna Dowbor.
Krystyna zamieszkała na francuskiej wsi i musiała nauczyć się języka, zanim rozpoczęła naukę w szkole. Nie brakowało przykrych doświadczeń. Rówieśnicy wyśmiewali jej akcent, a wspomnienia tamtego okresu pozostały z nią na długo.
Tymczasem Bronisław Kowalczewski we wrześniu 1939 r. uczestniczył w obronie Kielecczyzny. Dowodził Podgrupą „Radom”, wchodzącą w skład Grupy „Kielce”. Jego żołnierze walczyli w rejonie Kajetanowa, Barczy i Zagnańska, a następnie pod Iłżą. Po przedostaniu się na Węgry został skierowany do Francji, gdzie objął dowództwo 5. Małopolskiego Pułku Strzelców Pieszych. Podczas pobytu we Francji zdołał jeszcze spotkać się z Hanną i Krystyną. Były to ich ostatnie wspólne chwile.
W czerwcu 1940 r. Kowalczewski dostał się do niemieckiej niewoli. Nawet za drutami obozów jenieckich nie zaprzestał działalności konspiracyjnej. Organizował ucieczki, angażował się w ruch oporu i pełnił funkcję tajnego komendanta z ramienia Komendy Głównej Armii Krajowej. Przebywał między innymi w obozach w Hadamar, Colditz i Dössel, gdzie współorganizował kolejne próby wydostania jeńców na wolność.
W nocy z 19 na 20 września 1943 r. z obozu w Dössel uciekło podkopem 47 jeńców, w tym 44 oficerów. Niemcy rozpoczęli śledztwo mające ustalić organizatorów akcji. Wśród zatrzymanych znalazł się Bronisław Kowalczewski. Przewieziono go do obozu koncentracyjnego Buchenwald, gdzie został zamordowany w 1943 r. Po wojnie awansowano go pośmiertnie do stopnia pułkownika. Nigdy nie zobaczył już swoich córek.
Testament dziadka Katarzyny Dowbor odmienił losy rodziny. Jego ostatnia wola została spełniona
Zanim Bronisław Kowalczewski wyruszył na front, pozostawił rodzinie dokument zatytułowany „Gdybym nie wrócił z frontu”. Rozporządził w nim swoim majątkiem, ale przede wszystkim zatroszczył się o przyszłość córek. Pragnął, by po zakończeniu wojny wróciły do Polski i tutaj założyły własne rodziny. Ta ostatnia wola miała ogromny wpływ na dalsze życie Krystyny, mamy Katarzyny Dowbor.
Napisał w nim, że rodzina ma po wojnie ściągnąć jego dzieci do kraju. Liczył, że wrócą do swojego domu, który był na Mokotowie. Ale domu już nie było
- wspominała dziennikarka.
Krystyna wróciła do Polski, kiedy miała 16 lat. Po latach spędzonych we Francji nie mówiła już dobrze po polsku i musiała ponownie odnaleźć się w nowym otoczeniu. Zamieszkała u wuja we Wrocławiu, a później rozpoczęła studia w Toruniu. Tam założyła rodzinę i urodziła Katarzynę.
Choć pułkownik nie doczekał narodzin wnuczki, pamięć o nim przetrwała. Bliscy przez lata gromadzili dokumenty, fotografie i pamiątki związane z jego życiem. Szczególnie zaangażowany był w to ojciec Katarzyny Dowbor, zafascynowany historią swojego teścia. Sama dziennikarka przechowuje teczkę dokumentów, a w rodzinie zachowały się również zdjęcia przedstawiające oficera w mniej oficjalnych sytuacjach, między innymi na koniu i na nartach.
Do brata dziennikarki trafiły medale oraz sygnet z wygrawerowanym krzyżem Virtuti Militari, który Bronisław Kowalczewski otrzymał od marszałka Józefa Piłsudskiego. Ważną rolę w zachowaniu rodzinnych wspomnień odegrali również przyjaciele oficera. Jednym z nich był Stefan Jellenta, którego Katarzyna Dowbor i jej brat nazywali dziadkiem, ponieważ własnego nigdy nie mieli okazji poznać.
Pamięć o Bronisławie Kowalczewskim jest obecna także poza rodzinnym domem. Jego nazwisko znalazło się na pomniku poświęconym walkom Grupy „Kielce”, odsłoniętym w Kajetanowie w 2013 r. W uroczystości uczestniczyła Katarzyna Dowbor. Symboliczny grób pułkownika znajduje się również na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Źródła: Instagram katarzyna_dowbor_official, IPN, „Zapomniany bohater – płk Bronisław Kowalczewski”, Wikipedia, Super Express
