Wielki wieczór Szczepana Twardocha! Pisarz, który od lat należy do najbardziej rozpoznawalnych nazwisk polskiej literatury, wreszcie zdobył Nagrodę Literacką Nike. I to w jakim stylu! Jego poruszająca powieść „Null” zachwyciła zarówno jury, jak i czytelników. Podczas uroczystej gali w Warszawie laureat wygłosił osobiste przemówienie, w którym zdradził, dlaczego właśnie ta książka zajmuje szczególne miejsce w jego dorobku.
WIDEO…
Szczepan Twardoch triumfuje na Nike 2026! Na tę chwilę czekał od lat
To był wieczór, który Szczepan Twardoch z pewnością zapamięta. 4 października 2026 roku podczas jubileuszowej, 30. gali Nagrody Literackiej Nike w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie ogłoszono zwycięzcę jednego z najważniejszych polskich konkursów literackich. Najwyższe wyróżnienie powędrowało do śląskiego pisarza za powieść „Null”, wydaną w 2025 roku przez Wydawnictwo Marginesy.
Co więcej, Twardoch miał aż dwa powody do świętowania. Oprócz nagrody przyznanej przez jury zdobył także Nike Czytelników „Gazety Wyborczej”. Jego książka została więc wyróżniona zarówno przez kapitułę konkursu, jak i głosujących czytelników.
Droga do tego sukcesu była długa. Autor wcześniej trzykrotnie docierał do finału Nike – z „Morfiną” w 2013 r., „Drachem” w 2015 r. oraz „Królestwem” w 2019 r. Dopiero czwarty finał przyniósł mu główną statuetkę.
Laureat otrzymał również pamiątkowy dyplom i nagrodę pieniężną w wysokości 100 tysięcy zł. Uroczystość poprowadziła Grażyna Torbicka, a galę transmitowała TVP.
„To moja najważniejsza książka”. Osobiste wyznanie pisarza podczas gali
Za spektakularnym sukcesem kryje się historia znacznie bardziej osobista niż samo literackie wyróżnienie. Odbierając nagrodę, Szczepan Twardoch nie ukrywał, jak wyjątkowe miejsce zajmuje „Null” w jego twórczości.
„Myślę, że to jest najważniejsza powieść, jaką napisałem” – przyznał ze sceny.
Pisarz zaznaczył przy tym, że nie zamierza sam oceniać, czy jest to również jego najlepsza książka. Wyjaśnił natomiast, że jej powstanie było rezultatem szczególnego splotu okoliczności: wieloletniego zainteresowania wojną, bezpośredniego zetknięcia się z konfliktem w Ukrainie oraz własnych doświadczeń życiowych i literackich.
Początki powieści wiążą się z pobytem autora w Donbasie. Po powrocie do Kijowa Twardoch zaczął zapisywać historie usłyszane od żołnierzy i wrażenia z pobytu w pobliżu frontu. To właśnie te notatki stały się początkiem pracy nad książką.
Podczas gali szczególnie mocno wybrzmiało jeszcze jedno przekonanie autora. Twardoch podkreślił, że jego powieść nie została napisana po to, aby przekonywać do określonej tezy czy walczyć w konkretnej sprawie.
„To jest powieść po to, żeby mówić prawdę, bo ja wierzę, że od tego jest literatura” – powiedział.
Wojna, dramatyczne wybory i człowiek na froncie. O czym opowiada „Null”?
Nagrodzona powieść prowadzi czytelnika w sam środek wojny w Ukrainie. Jej bohaterem jest Koń, historyk po czterdziestce, mieszkający w Warszawie. Gdy w lutym 2022 roku Rosja dokonuje pełnoskalowej inwazji na Ukrainę, mężczyzna podejmuje decyzję o wyjeździe na front.
W jego rodzinnej historii obecny jest również dramat Wołynia – wśród przodków Konia znajdują się Polacy zamordowani podczas tamtych wydarzeń.
Tytułowy Null oznacza strefę frontu, w której toczą się walki. To właśnie tam rozgrywa się historia opisana przez Twardocha.
Podczas uroczystości głos zabrał również przewodniczący jury Witold Bereś. W laudacji podkreślił literacką siłę powieści, jej szczerość i pozbawiony taniego patosu sposób opisywania wojny. Zaznaczył również, że o zwycięstwie zdecydowała wartość literacka utworu, a nie jedynie aktualność poruszanego tematu.
Szczepan Twardoch nie tylko pisze o Ukrainie. Jego pomoc ma konkretny wymiar
Wojna w Ukrainie nie jest dla pisarza wyłącznie tematem literackim. Od końca 2022 roku Twardoch aktywnie angażuje się w pomoc dla Sił Zbrojnych Ukrainy.
W publicznych zbiórkach zebrał dotąd dwa mln złotych. Osobiście dostarcza na front zakupione dzięki tym środkom drony, samochody oraz sprzęt wojskowy. Za swoją działalność otrzymał w 2024 r. wyróżnienie Stand with Ukraine.
Podczas gali Nike autor wyraźnie rozdzielił jednak działalność pomocową od twórczości. Podkreślił, że wierzy w zwycięstwo Ukrainy i zamierza nadal wspierać jej wysiłek zbrojny, ale literatura pozostaje dla niego odrębną przestrzenią.
To właśnie takie rozumienie pisania znalazło wyraz w jego przemówieniu. Pisarz mówił o powieści jako sposobie namysłu nad ludzką kondycją, a nie narzędziu służącym realizacji konkretnego celu.
Wielki finał Nike 2026. Twardoch pokonał znakomitych autorów
Tegoroczna rywalizacja zgromadziła siedmioro finalistów. Oprócz Szczepana Twardocha o nagrodę ubiegali się Anna Bikont, Dorota Grabek, Justyna Kulikowska, Krzysztof Łapiński, Weronika Murek oraz Zyta Rudzka.
Dla autora „Nulla” szczególne znaczenie miał również werdykt czytelników. Nike Czytelników zdobył bowiem już po raz drugi – wcześniej jego „Morfina” została doceniona w 2013 roku. Podobnym osiągnięciem mogą pochwalić się Olga Tokarczuk i Mariusz Szczygieł.
Jubileuszowa gala przyniosła więc Twardochowi wyjątkowe podwójne zwycięstwo. Po latach obecności w finałach pisarz odebrał główną Nagrodę Literacką Nike, a jednocześnie ponownie zdobył uznanie czytelników.
W centrum tego sukcesu znalazła się „Null” – książka, którą sam autor uważa za najważniejszą w swoim dorobku. Powieść zrodzona z doświadczeń związanych z wojną w Ukrainie przyniosła mu najważniejsze wyróżnienie polskiego świata literackiego i kolejny dowód uznania ze strony publiczności.
Źródło: Gazeta.pl, TVN
