„Profilaktyka jest najważniejsza”. O zdrowiu jamy ustnej dzieci mówi dr Marta Czerwińska

Zaczyna się od pierwszego ząbka, od nieśmiałego uśmiechu odbitego w lustrze, od pytania rodzica: „czy to już ten moment?”. W codziennym biegu łatwo uznać, że zęby mleczne to tylko etap przejściowy. Tymczasem to właśnie one budują fundament pod zdrowie, mowę, zgryz i… dziecięcą pewność siebie. W świecie, w którym słodkie napoje bywają nagrodą, a wieczorne rytuały nie zawsze są idealnie uporządkowane, profilaktyka stomatologiczna staje się nie tylko medyczną rekomendacją, ale też świadomym wyborem rodzica.

O tym, jak mądrze prowadzić dziecko przez pierwsze lata dbania o jamę ustną, kiedy naprawdę warto pojawić się w gabinecie i jak oswoić małego pacjenta z dentystą, rozmawiamy z dr Martą Czerwińską.

Jak dziś wygląda stan zdrowia jamy ustnej dzieci w Polsce? Czy statystyki nadal są alarmujące?
Stan uzębienia dzieci w Polsce, mimo prowadzonych od najmłodszych lat programów edukacyjnych i profilaktycznych, nadal pozostawia wiele do życzenia. Uzębienie mleczne wciąż bywa traktowane pobłażliwie i nie zawsze jest rozumiana konieczność podejmowania jego leczenia. Jego rola jest niedoceniana, a przecież nie sprowadza się jedynie do funkcji żucia pokarmów. Zdrowe, w pełni zachowane uzębienie mleczne jest niezbędne do prawidłowego rozwoju mowy i zgryzu. Ma również bardzo ważny, choć często pomijany aspekt estetyczny i emocjonalny dla dziecka.

Z czego najczęściej wynikają problemy z próchnicą u najmłodszych pacjentów?
Próchnica wczesnodziecięca cechuje się bardzo szybkim tempem rozwoju. Główną przyczyną jej powstawania są nieprawidłowe nawyki dietetyczne, przede wszystkim przedłużone nocne karmienie oraz podawanie dziecku słodkich napojów, a w późniejszym okresie także niekontrolowane ilości słodyczy.

Czy rodzice wciąż bagatelizują zęby mleczne, wychodząc z założenia, że „i tak wypadną”?
Niestety tak. Nadal nawet rodzice świadomie dbający o własne uzębienie bywają zaskoczeni tym, jak istotna jest profilaktyka i ewentualne leczenie uzębienia mlecznego u swoich dzieci. Wciąż brakuje szerokiego upowszechniania wiedzy w tym temacie.

W którym momencie rodzic powinien po raz pierwszy zabrać dziecko do dentysty?
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej wskazują, że ukończenie pierwszego roku życia jest optymalnym momentem na pierwszą wizytę u stomatologa dziecięcego. Oczywiście taka wizyta ma charakter profilaktyczny i edukacyjny dla rodziców dziecka.
W tym okresie dziecko ma zwykle dopiero kilka przednich zębów mlecznych, ale właśnie wtedy warto wprowadzić najważniejsze działania chroniące małego pacjenta przed rozwojem choroby próchnicowej.

Jak sprawić, by pierwsza wizyta u stomatologa była dla dziecka pozytywnym doświadczeniem, a nie stresem na całe życie?
Przede wszystkim taka wizyta nie może być związana z bólem. Jeśli doprowadzimy uzębienie dziecka do stanu, w którym zęby zaczynają boleć, i dopiero wtedy kierujemy się do stomatologa, odbieramy sobie przestrzeń na spokojną adaptację dziecka do zespołu oraz gabinetu stomatologicznego.

Dlatego tak istotne są regularne wizyty kontrolne już od wczesnych lat życia dziecka.
W trakcie takich spotkań można budować relację i zaufanie oraz stopniowo przygotowywać dziecko do zabiegów stomatologicznych. Regularne kontrole pozwalają lekarzowi wychwycić ewentualny ubytek próchnicowy na bardzo wczesnym etapie i przeprowadzić leczenie w spokojny i bezbolesny sposób. Dzięki temu dziecko nie kojarzy gabinetu stomatologicznego z bólem i traumą.

Coraz więcej mówi się o leczeniu dzieci w znieczuleniu ogólnym. W jakich sytuacjach jest ono rekomendowane?
Leczenie stomatologiczne w znieczuleniu ogólnym stosujemy u małych pacjentów z zaawansowaną chorobą próchnicową, u których ze względu na wiek oraz rozległość procedur leczniczych nie jesteśmy w stanie przeprowadzić skutecznego i jakościowego leczenia w warunkach ambulatoryjnych. Dotyczy to również dzieci z rozwiniętą dentofobią oraz dzieci z dysfunkcjami rozwojowymi, u których leczenia w warunkach gabinetowych nie można przeprowadzić bezpiecznie i skutecznie.

Jak wygląda przygotowanie dziecka i rodziców do leczenia stomatologicznego w znieczuleniu ogólnym?
Takie przygotowanie odbywa się etapowo. W pierwszej kolejności do zabiegu kwalifikuje lekarz dentysta, a następnie, po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu ogólnomedycznego i wykonaniu koniecznych badań, kwalifikacji dokonuje lekarz anestezjolog.

Czy strach dziecka przed dentystą można „odziedziczyć” po rodzicach? Jak duży wpływ mają emocje opiekunów?
Niestety tak. Dzieci są niezwykle uważnymi obserwatorami swoich rodziców i doskonale wyczuwają nastroje oraz emocje opiekunów. Jeśli rodzic odczuwa strach przed wizytami u stomatologa lub opowiada przy dziecku o swoich złych doświadczeniach, bardzo często staje się to początkiem lęku przed dentystą u małego pacjenta.

Jakie znaczenie dla zdrowia jamy ustnej dzieci mają regularne wizyty kontrolne i profilaktyka?
Regularne wizyty stomatologiczne pozwalają na rzetelną edukację rodziców i dziecka jeśli chodzi o prawidłową higienę jamy ustnej. Umożliwiają także monitorowanie stanu uzębienia, rozwoju zgryzu oraz funkcji jamy ustnej, takich jak prawidłowe połykanie, oddychanie i mowa.

Gdyby miał Pani wskazać jedną najważniejszą zasadę dbania o dziecięcy uśmiech, co by to było?
Profilaktyka jest najważniejsza, czyli niedopuszczenie do rozwoju choroby i dysfunkcji oraz szybkie reagowanie na pojawienie się pierwszych niepokojących objawów.

Co według Pani daje dziecku zdrowy uśmiech poza samym aspektem zdrowotnym? Pewność siebie, komfort, odwagę w budowaniu relacji?
Znacznie więcej. Zdrowie jamy ustnej jest ściśle powiązane ze zdrowiem całego organizmu dziecka. Bakterie odpowiedzialne za rozwój choroby próchnicowej po przedostaniu się do organizmu mogą prowadzić do poważnych schorzeń ogólnoustrojowych. Poza tym sama obecność zaawansowanej próchnicy negatywnie wpływa na układ odpornościowy i lokalną florę bakteryjną. Bardzo często dzieci z nieleczonym uzębieniem częściej chorują na infekcje górnych dróg oddechowych. Kolejną negatywną konsekwencją choroby próchnicowej
jest przedwczesna utrata zębów mlecznych, która zaburza prawidłowy rozwój zgryzu oraz wpływa na nieprawidłowe wzorce żucia już na wczesnym etapie życia dziecka.

Materiał promocyjny Nawrocki Clinic