O NIEJ SIĘ MÓWI

Trudne dzieciństwo, alkoholizm rodziców… Małgorzata Szumowska przeszła w życiu piekło

Jak wyglądało jej życie, zanim została najpopularniejszą polską reżyserką?

Roman Praszyński 26 lutego 2021 18:53

Małgorzata Szumowska jest jedną z bardziej utytułowanych polskich reżyserek, lecz głośno jest o niej nie tylko w Polsce. Docenia ją także europejskie środowisko filmowe. Nic dziwnego, że to właśnie ona zasiadała w jury 75. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji! Reżyserka, jako pierwsza Polka, zdobyła na festiwalu w Berlinie dwa Srebrne Niedźwiedzie za filmy Body/Ciało (w kategorii najlepsza reżyseria) i Twarz (najlepszy film – Grand Prix Jury). Jest też laureatką Europejskiej Nagrody Filmowej publiczności za Body/Ciało. Ale zanim stała się sławna, przeszła w życiu naprawdę wiele...

Wszyscy mężowie Małgorzaty Szumowskiej

Główną rolę w Twarzy zagrał jej mąż Mateusz Kościukiewicz. Ma z nim ośmioletnią córkę Alinę. Operatorem jest Michał Englert, jej były mąż. Mimo że się rozwiedli, robią razem wszystkie jej filmy. Montażystą, jak zwykle, jest były partner Jacek Drosio – ojciec jej starszego syna Maćka. Tym, którzy dziwią się, że zgromadziła wokół siebie swoich eks i są w stanie razem tworzyć, odpowiada: „To wspaniałe rozumieć się z kimś artystycznie bez słów. Mogę powiedzieć, że tworzymy rodzaj artystycznej grupy. Nie wyobrażam sobie filmu bez nich”.

 

Męska twarz Małgorzaty Szumowskiej

Jest bardzo operatywna. Zrozumiała, jak działa międzynarodowy system robienia filmów i korzysta z tego. Stała się artystką rozpoznawalną w Europie. Na planie słynie z tego, że robi awantury. „Szumowska powtarza, że ma w sobie dużo męskiej natury. To pomaga jej robić filmy. Umie zakląć, chętnie pije wódkę. »Szuma ma jaja!«”, opowiadał VIVIE! Tomasz Wasilewski, reżyser Płynących wieżowców, który wybłagał kiedyś Małgośkę, żeby zrobiła go swoim asystentem.

Z facetami z ekipy reżyserka chętnie wypije wódkę, siedząc na krawężniku i pójdzie z nimi na kolację do knajpy. Studia w Łodzi wspomina w wywiadzie z Agnieszką Wiśniewską: „To była notoryczna balanga. Wszystkie możliwe używki, najebka od rana, totalny hard core".

Za aktorkami nie przepada. Zawsze miała więcej kumpli niż koleżanek. Wyjątek to Juliette Binoche, którą namówiła do Sponsoringu. To dla niej ktoś wyjątkowy. Francuska aktorka też ją ceni. I nigdy nie zapomni, jak Szumowska spiła ją na planie. Ale sama sobie winna, po co prosiła, żeby dać jej spróbować polskiej wódki?

Ostre filmy Małgorzaty Szumowskiej

Reżyserka kocha prowokować. Jej filmy są inteligentne i ostre. Wbijają szpile w nasze kompleksy i pozy. Odzierają, czasem boleśnie, maski. W Sponsoringu pokazała  studentki-prostytutki. W  W imię...  księdza-geja, którego zagrał Andrzej Chyra. Historię grzesznej miłości księdza i wiejskiego chłopaka. Tak odważnego filmu jeszcze w Polsce nie było. Takie były też 33 sceny z życia, najbardziej osobisty z jej filmów. Pokazała w nim, prawie jeden do jednego, umieranie rodziców i rozpad swojego małżeństwa. Bez upiększeń. Bohaterka uciekała przed strachem i rozpaczą w seks i alkohol. Film wielu oburzył. Na festiwalu w Gdyni Dorota Stalińska po projekcji krzyczała: „Co to w ogóle jest? Gołe ch... na ekranie, śmiech na pogrzebie, balanga w domu, gdy matka umiera?!”. Film spodobał się na świecie.

Rodzice Małgorzaty Szumowskiej

Urodziła się w 1973 roku w Krakowie. Jej matką była pisarka Dorota Terakowska, ojcem Maciej Szumowski, który nakręcił sto filmów dokumentalnych. Prowadzili otwarty dom. Mała Małgosia poznała Szymborską, Miłosza. Ksiądz Tischner pytał ją, czy wierzy w Boga? Ona na to, że wierzy w bogów greckich! Alkohol płynął strugą. „Przychodzili ci wszyscy ludzie, pili strasznie dużo wódki, palili papierosy, ciągle o czymś dyskutowali. Ja siedziałam gdzieś pod stołem. To było superfajne”, opowiadała w wywiadzie rzece Szumowska. Kino to szkoła przetrwania.

Ale dorosła Małgorzata nie wspomina dobrze Krakowa: „To miasto mnie przeraża. Całe to środowisko, w którym obracali się moi rodzice. Total mieszczańskie przy pozorach wyluzowania i szaleństwa”.

Ciemna twarz Małgorzaty Szumowskiej

W Polityce wspominała, że ojciec po pijaku awanturował się. Raz wyskoczył z drugiego piętra przez okno i wśród przechodniów rozrzucił wszystkie oszczędności. Matka powtarzała jej, że jest za gruba. Małgośka w liceum tak się odchudzała, że trafiała do szpitala. Do dziś jest szczupła. W jej domu nie było zasad, wszystko działo się z przypadku. „Stara nie gotowała”, mówi. „Chodziłam spać o pierwszej w nocy, potem nie wstawałam do szkoły. Nikt tego nie pilnował. Tak samo było z myciem. Wołali z podstawówki moją starą, żeby powiedzieć jej, że ja jestem nieumyta”. Rodzina kojarzy jej się źle.

Przychodzili ci wszyscy ludzie, pili strasznie dużo wódki, palili papierosy, ciągle o czymś dyskutowali

Jej siostra, Katarzyna T. Nowak, pisarka, która m.in. wydała książkę Rok na odwyku o swoim alkoholizmie, wspomina: „Dom był zwariowany, ale liczyła się w nim przede wszystkim szczerość i lojalność. Rodzice nie znosili kłamstwa, woleli najgorszą prawdę, woleli kiedy mówiłyśmy, że nie chce nam się iść do szkoły, niż żebyśmy chodziły na wagary i pisały sobie usprawiedliwienia”.

Etiudy Szumowskiej i jej pierwsze filmy zdobywały europejskie nagrody. Ale prawdziwe kino zaczęła robić dopiero po śmierci rodziców.  Obydwoje umarli na początku 2004 roku. Najpierw matka na raka.  Miesiąc później odszedł ojciec. W Krakowie mówiło się, że z miłości. Małgorzata była w szoku. Swój ból odreagowała za kamerą.

Prowokacja Małgorzaty Szumowskiej

Po nakręceniu 33 scen z życia mówiła, że w rodakach drażni ją „zawiść, buraczaność, brak otwarcia na świat oraz swojackość – że tu my, Polak z Polakiem, i nikt nam nie podskoczy”. Dlatego zrobiła o tym film. Jej Twarz pokazuje mroczną stronę polskości. Fasadowy katolicyzm, który nie znosi obcych. Dlatego proboszcz z Twarzy przekonuje parafian do wybudowania pomnika: „Nasz Chrustus będzie większy niż ten w Rio de Janerio”, woła. Szumowska znów prowokowała. Ma to we krwi....  ZOBACZ ZDJĘCIA

Tekst archiwalny autorstwa Romana Praszyńskiego

Małgorzata Szumowska z ekipą filmu „Twarz” na festiwalu w Berlinie

Małgorzata Szumowska z mężem Mateuszem Kościukiewiczem

Wideo

Urszula Dudziak pojawi się w kolejnej edycji The Voice of Poland? Zapytaliśmy!

Polecamy

Magazyn VIVA!

Bieżący numer

AGNIESZKA CEGIELSKA: „»Stary świat nie wróci«, napisałam to dwa lata temu w mojej książce »Naturalnie«, mówi dziennikarka, specjalistka od zdrowego żywienia. PATRYCJA WOY-WOJCIECHOWSKA, fotografka, autorka książek dla dzieci, dziewczyna z wielkiego miasta, zaczęła drugie życie na Mazurach. Jak ono wygląda? PROFESOR KRZYSZTOF SIMON – słynie z ciętego języka i tego, że nie owija w bawełnę. Właśnie został odznaczony medalem 75-lecia misji Jana Karskiego za wkład w walkę z pandemią. A także: Dlaczego robimy z naszej planety wielkie wysypisko śmieci? Czy mogę wpłynąć na los Ziemi, będąc w domu? Czy luksusowe hotele mogą być eko?