Pogrzeb profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza. Dzieci pożegnały go w poruszających słowach
„Jego uśmiech był bezcenny”, wspominał syn specjalisty
Rodzina, przyjaciele, pacjenci pożegnali profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza. W piątek 20 września odbył się pogrzeb cenionego psychoterapeuty, psychiatry i seksuologa. Słowa bliskich poruszają do łez… Pogrzeb profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza Odszedł 13 września 2024 roku, pozostawiając pogrążonych w żałobie bliskich, współpracowników, a także pacjentów. Profesor Zbigniew Lew-Starowicz był cenionym specjalistą w swojej dziedzinie, cieszył się zaufaniem i szacunkiem. „Z ogromnym smutkiem informujemy, iż odszedł od nas prof. dr hab. n. med. Zbigniew Lew-Starowicz. Wybitny polski seksuolog, psychiatra i psychoterapeuta, specjalista seksuologii klinicznej oraz propagator edukacji seksualnej. Wieloletni Konsultant Krajowy z zakresu seksuologii. Kierownik naukowy i wykładowca na uczelniach wyższych oraz kursach specjalizacyjnych dla lekarzy z zakresu seksuologii i psychiatrii. Autor i współautor kilkuset publikacji z zakresu seksuologii i psychiatrii oraz kilku tysięcy artykułów popularnonaukowych”, przekazało smutną informację Centrum Terapii Lew-Starowicz. Pogrzeb profesora odbył się 20 września 2024 roku. Uroczystości pożegnalne rozpoczęły o godz. 12:00 w Kościele Pokamedulskim bł. Edwarda Detkensa przy ul. Dewajtis 2 w Warszawie. Rodzina poprosiła żałobników, by nie przynosili kwiatów, a w zamian okazali wsparcie i przekazali datki na rzecz Fundacji Warszawskie Hospicjum dla Dzieci. To, co zwracało uwagę, to pluszowa maskotka lwa tuż przy urnie z prochami profesora... Czytaj też: Zbigniew i Danuta Lew-Starowiczowie kochali się przez 40 lat. Ich miłość przerwała jej śmierć Rodzina w poruszających słowach żegna profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza Bliscy żegnali profesora w poruszających słowach. Michał Lew-Starowicz podkreślał, że nawet w najtrudniejszych chwilach ojciec nie tracił optymizmu. W ostatnim czasie mierzył się z chorobą, kilka lat temu mocno przeżył stratę ukochanej żony, Danuty. Młodszy syn podzielił się z zebranymi poruszającym wspomnieniem. „Dziś też muzyka będzie mu towarzyszyła w ostatniej drodze. Rano budził nas latino, w pracy towarzyszył mu jazz. Mam przed oczami jak wiele razy tańczyli z mamą. Na jego 80. urodziny pojechaliśmy na koncert 10 tenorów. Jego uśmiech był bezcenny”, wyznał [cytat za Fakt.pl]. Z kolei starszy syn, Rafał wspominał, że tata uwielbiał czytać, wracał pamięcią do ich niezwykłej podroży do Jerozolimy. Córka profesora Julitta Biały również nie ukrywała emocji. „Nie przytulę cię już, więc być może też teraz chciałbyś powiedzieć "nie martwcie się, jest życie wieczne". Tata bardzo cierpiał, ale powtarzał, że wierzy. Gdy przyjechaliśmy do taty z księdzem z wiatykiem, było wiele momentów utraty świadomości, ale kiedy przyjmował komunię, powiedział „amen”. Tato, wiem, że będę się bała, ale o ciebie już się nie boję”, wyznała. W ostatniej drodze profesorowi towarzyszyła rodzina, przyjaciele, współpracownicy, a także pacjenci. Zbigniew Lew-Starowicz spocznie na Cmentarzu Północnym w Warszawie, obok ukochanej żony Danuty. Czytaj też: Nie ukrywał dumy, podziwiał jej talent. Córka profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza nie poszła w jego ślady Źródło: Plejada, cytaty rodziny za Fakt.pl.
Nie ukrywał dumy, podziwiał jej talent. Córka profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza nie poszła w jego ślady
Odszedł jeden z największych polskich autorytetów w swojej dziedzinie. 13 września bliscy przekazali smutną informację o śmierci profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza. Ceniony psychiatra, psychoterapeuta i seksuolog miał 80 lat. Niewiele mówił na temat życia prywatnego, wiadomo, że doczekał się czwórki dzieci. Najstarsza córka nie poszła w jego ślady. Kim jest Julitta Biały? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 16.09.2024 r.] Życie prywatne profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza Wybitny polski seksuolog, psychoterapeuta, współautor kilkuset publikacji oraz kilku tysięcy artykułów popularnonaukowych. Dla wielu pokoleń był mentorem i nauczycielem. Jego praca naukowa miała ogromny wpływ na rozwój seksuologii w Polsce. Praca była dla niego misją, a w życiu prywatnym to rodzina grała pierwsze skrzypce. Z pierwszą żoną Zbigniew Lew-Starowicz doczekał się trójki dzieci: Julitty, Izabelli i Rafała. Niewiele wiadomo na temat pierwszego małżeństwa wybitnego specjalisty. Po rozwodzie nie zamknął się na miłość. Przez czterdzieści lat kroczył przez życie u boku Danuty Lew-Starowicz, z którą połączyła ich praca. Poznali się w szpitalu, gdzie jego ukochana pracowała jako chirurg dziecięcy. Cztery lata temu miłość małżonków przerwała śmierć. Para doczekała się wspólnie syna, Michała, który poszedł w ślady taty. Czy starsze dzieci profesora z pierwszego związku także związały się z medycyną? Czytaj też: Nie żyje profesor Zbigniew Lew-Starowicz. „Na zawsze pozostanie w naszej pamięci i sercach” Kim jest Julitta Biały. Córka profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza nie poszła w jego ślady Jedyne informacje, które można znaleźć w sieci dotyczą Julitty Biały. Kilka lat temu Zbigniew Lew-Starowicz pojawił się w Dzień Dobry TVN w towarzystwie córki. Okazało się, że kobieta nie poszła w ślady ojca, uczy języka angielskiego i wybrała artystyczną drogę. To utalentowana malarka! Tę pasję odziedziczyła po dziadku. „Może tata gdzieś w kącie maluje, nie mam pojęcia. Nie ujawnił się w tej kwestii. Ojciec taty, mój dziadek malował. Robił prace graficzne”, wspominała. Pani Julitta dostała się na Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, jednak nie ukończyła uczelni, ponieważ zaszła w ciążę. Wspólnie z mężem doczekała się dwójki dzieci: córki i syna. Każdą wolną chwilę poświęca swojej pasji. „Tata zajmuje się wrażliwością człowieka i ja tej wrażliwości też poszukuję. [...] Moje malarstwo wynika z mojej potrzeby serca”, tłumaczyła w Dzień Dobry TVN. Czytaj też: Zbigniew i Danuta Lew-Starowiczowie kochali się przez 40 lat. Ich miłość przerwała jej śmierć Oprócz pięknych portretów w jej twórczości można podziwiać także obrazy świętych. „Maluję, ponieważ sprawia mi to ogromną radość. To parawan przed rzeczywistością, która nie zawsze jest łatwa. […] Moja sztuka sakralna nie wzięła się z powietrza. Rodzice przekazali mi wiarę, za co jestem im wdzięczna i za tym poszło wchodzenie głębiej w chrześcijaństwo. Przy odrobinie umiejętności malarskich przełożyłam to na tworzenie obrazów. […] Byłam na kursie pisania ikon po to, by nauczyć się sztuki ikon kanonicznych”, podkreślała pani Julitta Biały. Profesor Zbigniew Lew-Starowicz nie ukrywał dumy. „Niewątpliwie ma gen po moim ojcu, ja go nie mam, on mnie ominął. Ona ma przecież taki talent samorodny. Jestem dumny, że ma dar, który rozwija i realizuje się w nim”, mówił. Jeden z obrazów córki zdobił jego gabinet. Źródło: Dzień Dobry TVN, 2017 rok
Syn poszedł dokładnie jego śladami. Tak wyglądała relacja Zbigniewa Lwa-Starowicza i Michała Lwa-Starowicza
Byli sobie tak bliscy, że mówili o sobie: „pojazd o dwóch kołach ze wspólną karoserią”
Wybitny psychiatra, psychoterapeuta, seksuolog. Dla niektórych: mąż i ojciec. 13 września w wieku 80 lat odszedł profesor Zbigniew Lew-Starowicz. Przez lata łączyła go bardzo głęboka więź z jednym z jego synów, Michałem Lwem-Starowiczem, który poszedł jego śladami i także zdecydował się pomagać ludziom. Zapraszamy do przeczytania wywiadu z Zbigniewem Lwem-Starowiczem i Michałem Lwem-Starowiczem, który ukazał się na łamach magazynu VIVA! w 2016 r. Bez orgazmu nie ma życia Ojciec i syn. Obaj psychiatrzy seksuolodzy. O czym rozmawiać z seksuologami? Zbigniew Lew-Starowicz i Michał Lew-Starowicz w szczerej rozmowie o erotyce, nagości, wstydzie i... cyberseksie. Pyta Krystyna Pytlakowska. Bez wstydu, bez tabu. Nawet fizycznie są do siebie podobni – szczupli, uśmiechnięci. I szarmanccy wobec kobiet. Niełatwo obu namówić do wspólnej rozmowy, bo bez przerwy pracują, każdy w swoim gabinecie, a gabinety znajdują się obok siebie. Stawiają mi warunki – nie chcą ekshibicjonistycznego wywiadu i opowiadania o swoim życiu seksualno-rodzinnym, bo są, jak uważają, zwykłymi ludźmi, ze słabościami i mocnymi cechami charakteru. Bronią się przed tym, żeby pacjenci traktowali ich jak modelowych mężczyzn. Są przede wszystkim lekarzami. Zobacz również: Nie żyje profesor Zbigniew Lew-Starowicz. „Na zawsze pozostanie w naszej pamięci i sercach” A jednak zacznę od pytania osobistego: czy ojciec udzielał Panu porad erotycznych? Michał: Nie było takiej szczególnej potrzeby. Korzystałem z bogatej biblioteki w naszym domu – na półkach stało mnóstwo książek naukowych, o seksie i nie tylko. Zbigniew: Nigdy nie zabraniałem moim dzieciom korzystania z tej biblioteki, bo wiem, że zakazy stwarzają pokusę. Michał: Zresztą temat seksu zawsze pojawiał się w naszych rozmowach, chociażby przy stole, spontanicznie i zwyczajnie. Poza tym często słyszałem rozmowy ojca z jego współpracownikami o różnych przypadkach seksuologicznych. Nie miewałem przy tym zaczerwienionych uszu. A nie odbyliście takiej pierwszej męskiej rozmowy przed Pana inicjacją? Michał: Z pewnością. Było to jednak znacznie wcześniej i nie pamiętam już szczegółów. Ojcowie z synami często odbywają takie rozmowy post factum. Dobrze jest, kiedy edukacja seksualna wyprzedza realne doświadczenie lub dostęp do pornografii. Ja miałem to szczęście, że seks nigdy nie był w domu tematem tabu. Zbigniew: Nie bardzo wiem, dlaczego rodzice nie korzystają z książkowej formy uświadamiania swoich dzieci. Przecież są już publikacje nawet dla przedszkolaków. Ale czy książki uwzględniają przemianę obyczajów. Dawniej aktorka w czasie wywiadu nie zapytałaby mnie off the record, czy to normalnie, że ma tylko orgazm łechtaczkowy, a co z pochwowym? Czy jest jakaś inna, gorsza? Michał: I co jej pani powiedziała? Żeby weszła na forum o orgazmach. Zbigniew: Bardzo mądrze. Na pewno teraz panuje większa otwartość. Michał: Czasem graniczy to z ekshibicjonizmem, ale to przykład pozornej otwartości. Niektórzy kreują swój wizerunek: „Popatrzcie, jaki ja jestem szczery”. A tak naprawdę ich problem leży zupełnie gdzie indziej. Ciągle brakuje swobodnej rozmowy na tematy związane z seksualnością. Ostatnio pisaliśmy z Alicją Długołęcką książkę poświęconą wstydowi. To bardzo szeroki temat, który w seksualności pojawia się zarówno w relacjach rodziców z dziećmi, dzieci z rodzicami, partnerskich i między lekarzem a pacjentem. Warto swój wstyd zrozumieć, żeby nad nim pracować i go przełamać. Został Pan seksuologiem, bo seks Pana pasjonował? To była dziedzina wstydliwa. Zbigniew: To już się trochę zmieniło. Teraz droga jest uproszczona. Psychiatrzy, ginekolodzy i interniści robią przez dwa lata kolejną specjalizację, zdają egzamin i już są seksuologami. Natomiast kiedy ja wybierałem specjalizację psychoseksuologiczną, musiałem uzyskać certyfikat z Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego, było nas w całej Polsce tylko 30. Kiedy w latach 60. i 70. w klinice psychiatrii pytałem pacjenta o jego życie seksualne, dostawałem ochrzan od szefa. Nie mogłem zrozumieć, dlaczego seks jest tematem tabu, i może dlatego zacząłem w te sprawy głębiej wchodzić. Mój ojciec powtarzał, że nie będzie mi łatwo, a mama wszystko zrzucała na purytanizm. Michał: I nie było ci łatwo. Zbigniew: Przez wiele lat dostawałem w kość za moją specjalizację, choć byłem przecież również psychoterapeutą, psychiatrą. Szyby Panu wybijali, atakowali na ulicy? Zbigniew: Nie, były ataki w mediach, oceniano krytycznie nie tylko poradnictwo seksuologiczne, ale i moje książki. Pisano, że to demoralizacja. Michał: Ale tata się nie poddał, taki ma charakter – jest przekorny (śmiech). Zbigniew: Później zacząłem pracować w poradni przy placu Trzech Krzyży i trwało to kilkadziesiąt lat. Teraz mamy Centrum Terapii przy Nowogrodzkiej. Przyjeżdżają pacjenci z całego kraju. Coraz ich więcej. Czy zaburzenia seksualne to choroba, czy przypadłość, jak pisano wtedy? Na przykład impotencja? Zbigniew: Uważano ją za wstydliwą chorobę, ale ja równolegle zgłębiałem zaburzenia psychologiczne, w których może brać swój początek. Problemy z seksem często rodzą się w głowie, a nie niżej. Kiedy syn powiedział, że pójdzie Pana drogą, był Pan przeciwny? Zbigniew: Nie, ja swoim dzieciom zostawiam wolność wyboru. Miałem pewne obawy, czy dobrze wybiera, bo powiedzą, że to ojciec mu pomaga i będzie mu trudniej niż innym. Ale teraz jest łatwej niż kiedyś. Michał już w liceum prowadził pogadanki w szkole. Michał: A w podstawówce spierałem się z katechetką. Pamiętam, jak oglądaliśmy w klasie film „Niemy krzyk”, a potem dyskutowaliśmy o rozwoju płodowym. Na szczęście dysponowałem dowodami naukowymi, z którymi trudno było polemizować. Zbigniew: A w szkole średniej ksiądz pozwolił ci prowadzić zajęcia. Michał: Ksiądz był bardzo otwarty. Pod wpływem moich argumentów zmieniliśmy i podręcznik, i formę prowadzenia zajęć na lekcjach z przysposobienia do życia w rodzinie. Pamiętam, że chodziło między innymi o zestawienie przypadków dotyczących naturalnych poronień z doktryną interpretacyjną. Idąc do liceum, już wiedziałem, że będę chciał studiować medycynę. A teraz obaj z ojcem przyjmujemy popołudniami pacjentów w Centrum Terapii. Od rana pracuję natomiast w Instytucie Psychiatrii i Neurologii. Dużo rozmawialiście w domu o seksuologii? Michał: Tyle, ile trzeba. Ojciec chciał, żebym sam wyciągał wnioski i jeżeli dawał mi przykład, to swoim zachowaniem, serdecznością wobec pacjentów, otwartością i szczerością. Zbigniew: Szczerość jest tu bardzo ważna. Kiedy mnie zapytałeś: „Tato, skąd się biorą dzieci?”, nie mogłem ci opowiadać bajek, że przynosi je bocian czy znajduje się je w kapuście. Wytłumaczyłem ci więc tak, żebyś mógł to zrozumieć. Michał: Tak, zrozumiałem, że jest w tym część uczuciowa oraz fizyczna. Miałem wtedy ze cztery lata i chyba jechaliśmy gdzieś naszym fiatem 126p. Przeszedłem nad tym „bezwstydnym” tematem do porządku dziennego w sposób jak najbardziej naturalny. Małe dzieci nie znają uczucia pruderii czy zażenowania. A teraz rozmawiacie jak ojciec z synem czy jak dwóch psychiatrów seksuologów? Michał: Właściwie nie mamy zbyt wielu okazji do rozmowy, bo dużo pracujemy. Bez przerwy są u nas pacjenci. Wprowadziliśmy więc zwyczaj spotykania się na obiedzie pomiędzy jedną pracą a drugą, pomiędzy szpitalem a poradnią. Czasem chociaż przy ekspresie z kawą, każdy z nas zamyślony, przebywający w świecie swojego pacjenta. Zbigniew: Ale mamy weekendy, zdarza się, że przyjeżdżasz do mnie na wieś i siedzimy sobie w moim gabinecie albo idziemy, rozmawiając, na spacer do lasu i też cały czas rozmawiamy. Michał: Na szczęście nie tak często o pracy. Zbigniew: O sprawach zawodowych też, bo razem piszemy książki, współredagujemy monografie. I spieracie się przy tym? Zbigniew: Na szczęście mamy łagodne usposobienia. Michał: Różnice zdań załatwiamy w dyskusji i nie ma konieczności przyjęcia punktu widzenia oponenta. W nauce są zarówno twarde dowody, jak i otwarte pytania i miejsce na interpretacje. Często wiele dróg prowadzi do jednego celu, a każdy może wybrać, jak chce podróżować. Zbigniew: Najczęściej ustalamy plan zajęć w szkole terapii, wymieniamy się lekturami, ale są też przeróżne sprawy związane z dziećmi, wnukami, rodziną, przyjaciółmi, muzyką, podróżami. Wiem, że obaj lubicie słuchać bluesa. Michał: Jak ściągnę coś nowego albo kupię płytę, robię ojcu kopię. I on też mi robi takie prezenty. Punktem spornym bywa, kto „odkrył” danego artystę. Kiedyś bawiliście się razem ołowianymi żołnierzykami. Zbigniew: Ja przecież jestem wojskowym i synem wojskowego. A żołnierzyki pobudzały wyobraźnię Michała, potrafiliśmy godzinami wymyślać taktyki – świetny sposób na naukę logicznego myślenia. Michał: A teraz żołnierzyki, z których część, niestety, się pogubiła, przeżywają renesans u moich dzieci. Ale wracając do muzyki, to obaj lubimy słuchać jej przy winie i dzielić się wtedy anegdotami i doświadczeniami. Jesteście do siebie bardzo podobni? Zbigniew: Można powiedzieć, że to pojazd o dwóch kołach ze wspólną karoserią. Michał: Obaj funkcjonujemy w świecie zanurzonym w neuronach odrywających nas od przyziemnych spraw życiowych. Zbigniew: Różnica między nami polega na tym, że ja jestem najdalszy od wszystkich remontów, napraw, przytwierdzania półek i tak dalej. A Michał robi to bez grymasów. Michał: Choć bez zachwytu. W wielu kwestiach, bez zaradności żony, potknąłbym się o własne nogi. Jaki powinien być dobry seksuolog? Zbigniew: Kompetentny, komunikatywny i mieć empatię. Ważne też jest poczucie humoru, które rozładowuje napięcie. Przychodzi do mnie para, w której za chwilę dojdzie do „zabójstwa”, a wychodzi uśmiechnięta, rozluźniona. Michał: Seksuolog, oprócz wiedzy, musi mieć dystans do tego, co się dzieje, i wczuwać się w to, co mówią pacjenci. Trudno jednak mieć empatię, jeśli samemu się czegoś nie przeżyło. Zbigniew: To znaczy, że onkolog, żeby leczyć, musi mieć nowotwór? Niekoniecznie, ale kardiolodzy miewają arytmię. Zbigniew: Oczywiście, że trzeba wiedzieć, o czym mówimy i jak czuje się mężczyzna, który poniósł niepowodzenie w łóżku. Nie trzeba jednak samemu tego doświadczyć, żeby zrozumieć pacjenta. Oczywiście uważam, że seksuolog żyjący w celibacie nie byłby wiarygodny. Michał: Nie mógłbyś być księdzem, ale przekonałeś się o tym dopiero na pewnym etapie życia (śmiech). Brak doświadczeń albo istotne zahamowania w sferze seksualnej byłyby faktycznie znaczną barierą w pracy seksuologa. Głównym ośrodkiem seksualności u człowieka jest jego mózg. Nasza seksualność jest ściśle związana z naszą osobowością i stylem wchodzenia w relacje z drugim człowiekiem. To też ogromna siła napędowa wszystkiego, co robimy. Zbigniew: Bo na seks składa się bardzo wiele: miłość, przyjaźń, bliskość, intymność, fascynacja, ekstaza i podstawowa różnica pomiędzy płciami, czyli wzajemne przyciąganie. Czytaj też: Zbigniew i Danuta Lew-Starowicz przez prawie 40 lat tworzyli zgrane i szczęśliwe małżeństwo A skąd Pan to wszystko wie? Zbigniew: Od pacjentów. Na początku byłem nafaszerowany głównie wiedzą naukową, ale kiedy pierwszy raz naprzeciwko mnie usiadł pacjent, zacząłem poznawać różne aspekty seksu. Dowiedziałem się, że rozkosz to za mało. Trzeba poznać wszystkie emocje towarzyszące seksualności, dowiedzieć się, jak cierpi kobieta, która nigdy w życiu nie miała orgazmu. A Pan jej odpowiada, że orgazm to skutek uboczny i nie musi go mieć przez całe życie. Przeczytałam to w Pana książce. Zbigniew: Nie, nie, bo to zależy, co ten orgazm by dla niej znaczył. Jeżeli zawsze miała i nagle przestała go przeżywać, to co innego, niż jeżeli nigdy w życiu tego uczucia nie doznała. A koleżanki mają i ona czuje się niepełnosprawna. Michał: W seksualności ludzie często poszukują porównań i normy, a przecież seksu nie można traktować normatywnie. I nie można go tylko porównywać. Pyta Pan ojca o radę, gdy trafia się trudny przypadek? Michał: Najistotniejsze dla każdego klinicysty jest niezamykanie się w świecie własnych przekonań i teorii. W Centrum Terapii dużo dyskutujemy i szukamy dobrych rozwiązań. A z ojcem pod tym względem byliśmy zawsze dla siebie dostępni.Zbigniew: Nie ma tygodnia bez trudnych sytuacji. Na przykład żona po 32 latach małżeństwa dowiaduje się, że mąż był w długotrwałych innych związkach i co z tym zrobić. I jeszcze dowiaduje się, że on ma z tamtymi kobietami dzieci. Mówi Pan jej, żeby zostawiła męża? Michał: Nigdy nie daję takich rad swoim pacjentom, staram się szanować ich wybory. Pilnujemy się, żeby nie dać się wciągnąć w rozgrywki, które często toczą się pomiędzy dwojgiem ludzi. Nieumiejętność dochowania wierności ma nieraz rodowód w związku rodziców pacjenta i w jego dzieciństwie. Z kolei pozostawanie w – z pozoru nieszczęśliwym – związku też miewa swoje uwarunkowania. Poza tym nie każdy jest gotowy na rozstanie tu i teraz. Rozumiem, że Pan miał szczęśliwe dzieciństwo i nie zdradza swojej żony? Michał: Nie narzekam na dzieciństwo ani małżeństwo. Wiele zawdzięczam swojej rodzinie. Dalej nie drążymy. A Pan, Panie profesorze? Zbigniew: Było bardzo szczęśliwe, bo miałem kochających się rodziców. Przeżyli ze sobą wiele lat. Ojciec – nauczyciel języka polskiego w liceum w Sieradzu – był barwną osobowością, uczył też historii i rysunku, sam malował. Mama zajmowała się domem, była bardzo ciepła, mądra życiowo i otwarta. W naszym domu było mnóstwo czułości. Jestem wdzięczny rodzicom, bo pracując, dowiedziałem się, jak wygląda piekło domowe. Michał: Nieraz pacjenci długo zwlekają ze zgłoszeniem się po pomoc. Przełamują wstyd przed wizytą, przed przyjęciem leku „na seks” lub „na nastrój”, przed rozmową o skrywanych problemach. Jest godne podziwu, kiedy po wielu latach zaczynają weryfikować swoje sądy i otwierać się na nowe doświadczenia. Zbigniew: Od dawki miłości w dzieciństwie zależy nasze późniejsze życie uczuciowe i erotyczne. Dzieci z rodzin, które się ciągle kłócą i tłuką, wchodzą w życie z gorszym wyposażeniem. Obaj twierdzicie, że bardzo ważne jest mieć w rodzinie odpowiedni wzór mężczyzny. Zbigniew: Bo to prawda. Dla mnie takim wzorem był mój ojciec i jego bracia. Męscy, romantyczni, opiekuńczy, a jednocześnie gotowi bić się w słusznej sprawie. Stąd u nas tradycje wojskowe. A kiedy byłem młodym mężczyzną, wzorcem dla mnie stał się generał de Gaulle, który przywrócił godność Francuzom. Z Polaków takim moim wzorcem męskim był Józef Piłsudski, a potem w Wojskowej Akademii Medycznej przedwojenni oficerowie, świetni lekarze. Michał: W bliskiej rodzinie mam dwa wzorce uzupełniające się – tatę i dziadka. Tata imponuje mi niezależnością myślenia i uporem w realizacji celów. Dziadek – pułkownik – miał umiejętności praktyczne, męską zadziorność i poświęcił mi wiele uwagi. Pamiętam wycieczki na strzelnicę, kiedy jeszcze ledwo mogłem utrzymać pistolet, pływanie kajakiem, wydobywanie ze mnie ducha męskości przez rywalizację. Jesteście z siebie zadowoleni? Zbigniew: W stu procentach. Co doradzacie ludziom, gdy pytają, jak zbudować trwały związek? Zbigniew: Można wrzucić do komputera wszystkie informacje o dwojgu ludziach i komputer połączy ich w pary, ale nie będzie między nimi chemii. I tu można ponieść kompletne fiasko. Michał: Gdyby to było takie proste… Na etapie zauroczenia mózg zalewają fale substancji chemicznych. Decyzje podejmowane w tym okresie niewiele mają wspólnego ze zdrowym rozsądkiem, bo ludźmi rządzi coś w rodzaju, pięknej skądinąd, niepoczytalności. Dopiero kiedy wszystkie elementy układanki zaczynają do siebie pasować, nawiązuje się długotrwała więź. Pan jest ciągle zakochany w żonie? Michał: Ale mnie pani podchodzi. Tak. Permanentnie. Zbigniew: Oprócz chemii są jeszcze podobieństwa, które łączą dwie osoby, podobna hierarchia wartości, podobne zasady. No i ważne, żeby ludzie mieli ze sobą o czym rozmawiać. Zobacz także: Zbigniew i Danuta Lew-Starowiczowie kochali się przez 40 lat. Miłość była dla nich wszystkim A co zrobić, żeby seks był ciągle dla tych osób atrakcyjny? Zbigniew: Jeżeli partner czy partnerka mają interesującą, barwną osobowość, to nigdy seks się im nie znudzi. Co innego, jeżeli małżeństwo nie ma w sobie już nic sobie do powiedzenia i oglądają tylko wspólnie telewizję. Michał: Nie ma nic złego w powtarzalności w seksie, który sprawia obu stronom przyjemność. Jednak w dłuższej perspektywie warto zadbać o różnorodność wrażeń i stymulowanie więzi. Alternatywą byłaby poligamia, ale w monogamii siłą rzeczy poszukujemy relacji na innych poziomach. Na przykład w fantazjach erotycznych? Zbigniew: Ja mam jedną konkretną fantazję – chciałbym wiedzieć, jak by wyglądał seks w kosmosie. Michał: W stanie nieważkości. Zbigniew: No właśnie. Co prawda rozmawiałem o tym z panem Hermaszewskim na konferencji w Siedlcach, ale dostałem zbyt mało informacji. Szkoda, bo mnie to interesuje. Michał: Powinny być takie dwuosobowe kombinezony, mogę je sobie wyobrazić. I taki seks porównać do tego, co by się dzieło głęboko pod wodą. Mnie też bardzo interesuje, na jakiej zasadzie następuje zbliżenie seksualne na odległość, gdy para jest podłączona tylko do sprzętu komputerowego. Czyli cyberseks? Michał: Tak, ale z użyciem najnowszych technologii umożliwiających przekazywanie obrazu 3D, dotyku oraz zapachu. Zbigniew: No tak, ty jesteś pokoleniem internetu… Czy to prawda, że seks przedłuża życie? Michał: Tak, są na to niezbite dowody. Niedawno miałem wykład na ten temat podczas konferencji. Badania wykazują, że u mężczyzn po 70. roku życia, którzy zaprzestali aktywności, następuje wzrost śmiertelności. A zatem w seksie wszystkie chwyty powinny być dozwolone, żeby podtrzymać nim zainteresowanie i osiągnąć długowieczność? Zbigniew: Nie wszystkie, ale jeżeli ma się ochotę oglądać seks na żywo w barze w Bangkoku, to niech sobie oglądają, albo niech włączają filmy pornograficzne. Jeżeli oboje partnerzy wyrażą na to zgodę. A czy Pan urozmaica swoje życie erotyczne? Michał: To, co mówiłem, odnoszę także do siebie. Ale proszę nie kazać mi opowiadać, jakie ja techniki preferuję. Jestem lekarzem, a nie seksualnym celebrytą. Zbigniew: Podpisuję się pod tym, co mówi mój syn. Szczęśliwie obaj nie mamy problemu z naszą erotyką (śmiech). Rozmawiała Krystyna Pytlakowska
Zbigniew i Danuta Lew-Starowiczowie kochali się przez 40 lat. Miłość była dla nich wszystkim
W 2020 roku pożegnał ukochaną żonę. Zmarł niedługo później...
Małżeństwem byli przez 40 lat, byli sobie przeznaczeni. Gdy w 2020 roku Zbigniew Lew-Starowicz pożegnał ukochaną żonę, ogarnęła go głęboka rozpacz... A dziś, 13 września, media obiegła bardzo smutna wiadomość o śmierci niezwykłego profesora, który od dekad niósł pomoc ludziom. Artykuł aktualizowany 13.09.2024 r. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 13.09.2024 r.] Zbigniew Lew-Starowicz o drugiej żonie Zanim lekarz związał się z miłością życia – Danutą – był już raz żonaty. Z pierwszego małżeństwa narodziła się nawet trójka dzieci. Ale to dopiero drugi poważny związek przetrwał 40 lat i przyniósł mu najpiękniejsze chwile. On i specjalistka chirurgii dziecięcej poznali się… w pracy. „Poznaliśmy się w szpitalu. Na konsultacji”, mówiła żona profesora w jednym z programów. Mieli wiele wspólnych pasji w tym: zamiłowanie do podróżowania, tańczenia, egzotycznej kuchni czy muzyki latynoamerykańskiej. „Lubimy z żoną karnawał, odbywa się wtedy mnóstwo imprez. Co i rusz nasi znajomi nas gdzieś zapraszają, gdzie można potańczyć. Najbardziej jednak lubimy brać udział w wielkich balach. Takich z orkiestrą. Ale gdy karnawał się kończy, nie płaczemy. Po prostu, gdy mamy ochotę zatańczyć, to tańczymy. Puszczamy ulubione nagrania i razem z żoną pląsamy po pokoju. Tak naprawdę, to dla mnie i dla mojej żony karnawał trwa cały rok”, opowiadał lekarz wiele lat temu Dziennikowi Sieradzkiemu. Danuta Lew-Starowicz wspierała ukochanego nie tylko prywatnie, ale i zawodowo, o czym pisano, gdy ukochana seksuologa jeszcze żyła. „Na jej głowie spoczywa organizacja życia zawodowego męża. Prowadzą bardzo tradycyjny dom. Ona pozwala mu spełniać się nie tylko w pracy, ale również realizować pasje. Zbigniew Lew-Starowicz ma bowiem bzika na punkcie muzyki. Wszędzie na świecie kupuje płyty”, pisano w Rzeczypospolitej. Jaka była recepta ich udanego związku? „Dwoje ludzi musi się kochać i mieć do siebie pełne zaufanie. Dwoje ludzi musi kochać zalety i tolerować wady”, podkreślała pani Danuta w programie Taka miłość się nie zdarza. Zbigniew Lew-Starowicz, Danuta Lew-Starowicz, 1995 rok, Warszawa <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgzO35LO-560b4d7.jpg" width="2123" height="1600" alt="WARSZAWA, 22.06.1995. W warszawskim klubie "Tango" odby³ siê tradycyjny bal dla maturzystów, którzy w roku szkolnym 1994/95 odnowili swoje matury. Maturzystami byli znani politycy, dziennikarze i artyci. N/z: /od lewej/ Ryszard Czarnecki , Danuta Waniek i Lew Starowicz . PAP-ANDRZEJ RYBCZYÑSKI" title="RYSZARD CZARNECKI DANUTA WANIEK LEW STAROWICZ" /> Miłość Danuty i Zbigniewa Starowiczów przerwała śmierć W drugim małżeństwie psychoterapeuta doczekał się syna Michała. Mężczyzna poszedł w ślady ojca. Wszystkich dzieci medyk miał czworo. Po latach profesor mógł przyznać przed sobą, że był dobrym ojcem. „Od trudnych rozmów nigdy nie uciekałem — tyle było odpowiedzi, ile pytań. A literatura na temat seksualności człowieka zawsze była w domu dostępna. Myślę, że nie było źle, bo w trudnym okresie dojrzewania nie miałem jakichś dramatycznych historii jak niektórzy moi znajomi, którym córki pouciekały z domu i eksperymentowały z narkotykami. Może dlatego, że dawałem dzieciom dużo swobody?”, pytał retorycznie w książce Jestem tatą. „Patrząc z perspektywy czasu, myślę, że moje ojcostwo się udało, bo wszystkie ułożyły sobie życie”, dodawał. Wspólne wychowanie syna i patrzenie na jego sukcesy dawało radość i panu Zbigniewowi i pani Danucie. Niestety listopad 2020 roku przerwał ich miłość… Polskie Towarzystwo Seksuologiczne – w którym Michał Lew-Starowicz jest członkiem zarządu – poinformowało o śmierci żony profesora. „Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Danuty Lew-Starowicz - lekarki, specjalistki chirurgii dziecięcej. Składamy wyrazy serdecznego współczucia”, czytaliśmy. Danuta Lew-Starowicz została pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Północnym w Warszawie. Pytany o czas żałoby jej mąż powiedział Faktowi jedynie: „Nie jestem w stanie mówić”… Zbigniew Lew-Starowicz nie żyje Ostatnie lata upłynęły mu pod znakiem głębokiej żałoby i rozpaczy po bolesnej stracie. Dziś, 13 września 2024 roku, Zbigniew Lew-Starowicz dołączył do ukochanej... Chwilę temu profil Centrum Terapii Lew-Starowicz na Facebooku wystosował oficjalny komunikat informując, że profesor nie żyje. "Z ogromnym smutkiem informujemy, iż odszedł od nas prof. dr hab. n. med. Zbigniew Lew-Starowicz. [...] Był nie tylko ekspertem w swojej dziedzinie, ale również nauczycielem i mentorem dla wielu pokoleń, a Jego praca naukowa miała ogromny wpływ na rozwój seksuologii w Polsce" — czytamy. Rodzinie i bliskim składamy głębokie wyrazy współczucia... Zbigniew Lew-Starowicz, Danuta Lew-Starowicz, 2009 rok, TVP <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgsS2i22-b1cb94d.jpg" width="2400" height="1600" alt="N/z Zbigniew Lew Starowicz z zona Nagranie programu "Pytanie na sniadanie" w TVP 2 Warszawa , Polska . 2009-11-18 . Recording of a "Pytanie na sniadanie" tv programme. Warsaw, Poland. 2009-11-18,Image: 427185880, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: Krzysztof Kuczyk / Forum" title="Pytanie na Sniadanie" />
Nie żyje profesor Zbigniew Lew-Starowicz. „Na zawsze pozostanie w naszej pamięci i sercach”
W piątek, 13 września do mediów dotarła smutna informacja o śmierci wybitnego polskiego psychiatry, psychoterapeuty i seksuologa. Był największym polskim autorytetem w dziedzinie, która dotyka jednocześnie kilku obszarów nauki. Profesor Zbigniew Lew-Starowicz zmarł w wieku 80 lat. Wiadomość o jego stracie przekazało Centrum Terapii Lew-Starowicz. Nie żyje profesor Zbigniew Lew-Starowicz Trudno uwierzyć w tę wiadomość... Odszedł profesor Zbigniew Lew-Starowicz. Informację przekazała rodzina lekarza oraz zespół Centrum Terapii Lew-Starowicz. "Z ogromnym smutkiem informujemy, iż odszedł od nas prof. dr hab. n. med. Zbigniew Lew-Starowicz. Wybitny polski seksuolog, psychiatra i psychoterapeuta, specjalista seksuologii klinicznej oraz propagator edukacji seksualnej. Wieloletni Konsultant Krajowy z zakresu seksuologii. Kierownik naukowy i wykładowca na uczelniach wyższych oraz kursach specjalizacyjnych dla lekarzy z zakresu seksuologii i psychiatrii", napisano. Profesor Lew-Starowicz był autorem i współautorem kilkuset publikacji z zakresu seksuologii i psychiatrii oraz kilku tysięcy artykułów popularnonaukowych. Niektóre z nich wydawał pod pseudonimem „Leo Oldwitch”. "Był nie tylko ekspertem w swojej dziedzinie, ale również nauczycielem i mentorem dla wielu pokoleń, a Jego praca naukowa miała ogromny wpływ na rozwój seksuologii w Polsce. Na zawsze pozostanie w naszej pamięci i sercach, jako osoba ogromnie zaangażowana w swoją pracę i zawsze chętna do niesienia pomocy potrzebującym. Rodzina i zespół Centrum Terapii Lew-Starowicz", przekazano. Czytaj też: Zbigniew i Danuta Lew-Starowiczowie kochali się przez 40 lat. Ich miłość przerwała jej śmierć Zbigniew Lew-Starowicz - wybitny specjalista Profesor Zbigniew Lew-Starowicz 25 października obchodziłby 81. urodziny. Odszedł przedwcześnie… Ceniony lekarz psychiatra kończył medycynę na Wydziale Lekarskim Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Był również absolwentem filozofii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Uzyskał stopień doktora w temacie związanym z seksuologią, a w 1986 roku otrzymał stopień doktora habilitowanego nauk medycznych ze specjalnością w zakresie psychiatrii. W 2015 roku został profesorem nauk medycznych. Na pytanie, jaki powinien być dobry seksuolog, odpowiadał: "Kompetentny, komunikatywny i mieć empatię. Ważne też jest poczucie humoru, które rozładowuje napięcie. Przychodzi do mnie para, w której za chwilę dojdzie do „zabójstwa”, a wychodzi uśmiechnięta, rozluźniona", mówił w archiwalnym wywiadzie VIVY!, Krystynie Pytlakowskiej. Czytaj też: Zbigniew Lew-Starowicz: „To nie tak, że im więcej o sobie wiemy, to czujemy się szczęśliwsi” Zbigniew Lew-Starowicz zajmował m.in. stanowisko kierownika Katedry Psychospołecznych Podstaw Rehabilitacji na AWF-ie, pełnił funkcję dyrektora Instytutu Seksuologii Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego w Warszawie. Wykładał na wydziale Psychologii Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Warszawie. Powołano go na prezeza Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Seksualnej, był również korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Na swoim koncie miał także gościnne występy w serialach: Kasia i Tomek, Niania, 39 i pół. Profesor Zbigniew Lew-Starowicz był odznaczony Krzyżem Kawalerskim i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Źródło: Wprost, Facebook Centrum Terapii Lew-Starowicz, Wikipedia
Zbigniew Lew-Starowicz: „To nie tak, że im więcej o sobie wiemy, to czujemy się szczęśliwsi”
„Tajemniczość też jest atrakcyjna”. Czego pragnie kobieta?
Czego pragnie kobieta - to tytuł nowej książki profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza. "Katalog kobiecych pragnień jest spory, od tych najbardziej oczywistych, jak poczucie bezpieczeństwa w związku po najbardziej skrywane, jak fantazje seksualne. Ale jedno pragnienie jest dominujące bez względu na zmieniające się czasy, coraz większe luzowanie gorsetów obyczajowych: chcę, żeby partner myślał tak jak ja", czytamy w opisie wywiadu-rzeki. Profesor Zbigniew Lew-Starowicz w najnowszej rozmowie dla viva.pl opowiada o fundamentach trwałego związku, różnicach między światem kobiet i mężczyzn. Jakie mają potrzeby i dlaczego zdradzają? Wywiad z profesorem Zbigniewem Lwem-Starowiczem Właśnie się ukazał wywiad-rzeka z Panem pt. "Czego pragnie kobieta". Przeczytałam go i uważam, że przypisuje Pan kobietom wiele męskich cech, takich jak szukanie atrakcji, znudzenie codziennością, bunt przeciwko monotonii. A prawda jest taka, że swoje poglądy opieram na dwóch fundamentach. Jeden to wyniki badań naukowych, bo przecież jestem naukowcem i umiem wyciągać wnioski. Drugi, to moje doświadczenie terapeutyczne - od kilkudziesięciu lat zajmuję się psychoterapią indywidualną, ale też i dotyczącą par. To nie tak, że pomiędzy płciami istnieje ostra granica, że należymy do zupełnie obcych sobie światów. Gdyby to przedstawić obrazowo, kobiety są jednym kółkiem, a mężczyźni drugim. Ale te kółka częściowo się ze sobą stykają. W badaniach męskości i kobiecości nie ma cech opozycyjnych w stu procentach. To nie tak, że mężczyźni są na jednym biegunie, a kobiety na drugim. Mężczyźni też mogą potrzebować dodatkowych bodźców. Nowych oczywiście? Nowych, jeśli wiadomo, czego one dotyczą. Na przykład bodziec - samochód. Wielu mężczyzn lubi samochody i je potem pieści, później czeka na nowy model, cieszy się nim 2-3 lata i wymienia na następny. Lubią nowości i potrafią się nimi cieszyć. Ale ja miałem na myśli nowe bodźce w krótkim czasie - dnia, tygodnia, miesiąca - a to już jest trochę inne rozłożenie akcentów. Uważa Pan, że mężczyzna może tak naprawdę zrozumieć kobietę? Może się starać. Przy dużej dozie inteligencji i empatii może być blisko tego zrozumienia. Ale jeśli tych cech nie posiada, to poznanie kobiety będzie dla niego trudne albo wręcz niemożliwe. Mężczyźni moim zdaniem rzadziej mają empatię, a w każdym razie inną niż kobiety. Na przykład mężczyzna nie zrozumie, dlaczego kobieta się zatrzymuje na ulicy i głaszcze psa przybłędę, albo zwraca uwagę na płaczące dziecko. Mężczyzny to nie obchodzi, on idzie dalej. Niezupełnie tak jest, bo są mężczyźni o wysokim poziomie empatii, którą można nawet zmierzyć, tak jak mierzy się inteligencję emocjonalną. To dlaczego się mówi, że kobiety mają inny rodzaj inteligencji emocjonalnej niż mężczyźni? I całe szczęście, bo dzięki temu te dwa światy są sobą zafascynowane, zarówno emocjonalnie, jak i erotycznie. Nie można na przykład odczuwać pożądania do swojego klona. Gdybyśmy wszyscy byli zupełnie jednakowi, to taka sprawa jak pociąg nie istniałaby. Pociąga nas inność, dotyczy ona zarówno kategorii psychicznej, wrażliwości, zainteresowań, jak i odczuwania pożądania, które jest fascynacją innością. Przyjaźń polega na podobieństwach, ale powiedzmy sobie szczerze, że jest pozbawiona erotyzmu. Czytaj też: Monika Bellucci i Vincent Cassel w małżeństwie byli jak para wędrowców, którzy czasem się spotykają Ale sam Pan powiedział w tej książce, że przyjaźń jest receptą na trwałość związku. Zgadza się. Istnieje kilka fundamentów trwałych związków i one też są przebadane, głównie pod kątem fenomenu udanych par, które przez kilkadziesiąt lat żyją razem. Jakie to fundamenty? Więź uczuciowa, przyjaźń, dobra komunikacja, udany seks. A ja dodaję tutaj poczucie humoru, które jest również bardzo istotne. Mówimy o erotyzmie, a przecież w znanych mi wieloletnich związkach on z czasem wygasa. Ależ skąd! U jednych wygasa, u innych nie. Gdybyśmy zrobili badanie populacji osób po sześćdziesiątce, które żyją ze sobą około trzydziestu lat, to w niektórych związkach erotyzm nie ma już większego znaczenia, ale one należą do mniejszości. Według badań przeprowadzonych w Polsce - moich i profesora Zbigniewa Izdebskiego - jednoznacznie wynika, że ludzie w tak zwanym średniopóźnym wieku (po pięćdziesiątce, sześćdziesiątce, a nawet po siedemdziesiątce) w większości są zainteresowani seksem. W trwałych, udanych związkach ta relacja istnieje. A jeżeli jej nie ma, to albo partnerzy na coś chorują, albo są wypaleni uczuciowo. W każdym razie, seks może być udany do późnych lat życia. Istnieje nawet taka dziedzina jak gerontoseksuologia międzynarodowa, w której badano ludzi powyżej dziewięćdziesiątego roku życia. Okazało się, że większość z nich nie tylko myśli o seksie, ale o nim marzy, zwłaszcza ci, dla których seks fizycznie może być niedostępny. Bo albo są chorzy, albo nie mają z kim go uprawiać. Natomiast populacja aseksualna to 1-1,5 procenta. Znam małżeństwa, które żyją ze sobą w białym związku, choć podobno istnieje między nimi wielka miłość. To ja im gratuluję, ale to na pewno nie jest miłość pełna. Można żyć oczywiście niepełną miłością i być zadowolonym z takiego życia, ale w tych związkach muszą być jakieś anomalie. Czy pani wie, co dzieje się z kobietami w wieku okołomenopauzalnym i potem? Dzieci już dorosły, wyprowadziły się z domu i wtedy pojawia się nasilona potrzeba czułości, a erotyzm zaczyna mieć bardzo duże znaczenie. Większość z tych kobiet jest przecież zdrowa, są pełne energii. Nie są już zmęczone codziennymi obowiązkami i nie boją się ciąży. Mówią: A teraz chcę pożyć. Moja znajoma po dwudziestu latach małżeństwa usłyszała od męża, że nie czuje już do niej pożądania. I wie Pan, co zrobiła? Ciekawe... Co? Zaczęła żyć w dwóch związkach, ponieważ nie chciała porzucić męża, z którym była emocjonalnie związana. Drugi związek natomiast zaspokajał jej potrzebę adoracji, czułości. No i erotycznie. Niektórzy tak rozwiązują ten problem. Mówi się nawet o poliamorii, czyli układach trójkowych. Z takim zjawiskiem też się spotykam, ale nie jest ono powszechne. Nie możemy powiedzieć, że większość kobiet tak rozwiązuje ten problem. A co by Pan doradził takiej kobiecie? Ja bym chciał z tą parą popracować i poszukać wspólnie odpowiedzi na pytania, dlaczego między nimi do czegoś takiego doszło. Poznać przyczynę, by stwierdzić pewien fakt. I powody wyborów tych ludzi. Bo jeśli postanowili żyć razem i to ich uszczęśliwia, no to w porządku i nikomu nic do tego. Mnie tylko bardziej interesuje, czego chcą więcej, bo między nimi istnieje tylko coś częściowego. A mnie bardziej fascynują pary z długim stażem, w których związki mają wszystkie wymienione przeze mnie fundamenty i ludzie cieszą się pełnią życia. Seks między nimi istnieje nawet po siedemdziesiątce, ma znaczenie uczuciowe, a także bardzo duże znaczenie prozdrowotne. Zapomina się o tym, albo nawet nie posiada się takiej wiedzy, że erotyzm ma działanie przeciwdepresyjne, wzmacnia układ odpornościowy, a także wpływa na układ krążenia. I w dodatku nie kupuje się go na receptę, wydając na to pieniądze. Jeżeli para żyje tylko w przyjaźni, to dobrze, ale coś tracą po drodze. Mówi Pan w książce, że mężczyźni często są niedojrzali, bardzo długo mają duszę chłopca, czasem nawet aż do śmierci, i dlatego jest im trudno przez wiele lat żyć z jedną kobietą. Potrzebują nowych doznań. I co wtedy, zmieniają partnerki? Nie zawsze. Głównie się masturbują i to im wystarcza. To bardzo prosty mechanizm, bo dużo mężczyzn i kobiet jest skoncentrowana głównie na sobie i ten czas sobie poświęca, a nie relacji z partnerem czy partnerką. Kobietą przecież musi się zająć, stworzyć odpowiedni nastrój, być nastawionym na odczytywanie jej potrzeb. A ten czas może poświęcić tylko sobie. Jeżeli udaje się to ujawnić, albo w związku zaczyna się kryzys, to przychodzą wtedy do mnie i ja nad tym pracuję. I co Pan im doradza? Przede wszystkim szukam odpowiedzi na pytanie, jak bardzo mu zależy na utrzymaniu związku, przetrwaniu. To ważna motywacja. A jeśli ma tę motywację, to wówczas wprowadza się program terapeutyczny, którego podstawą jest koniec kontaktu z pornografią. Jest świetna książka doktora Scholtza o namiętności w małżeństwie, jak się leczy jej brak i jakie skuteczne standardy można stosować. Wszystko jednak zależy od tego, czy jest motywacja do bycia razem. Ale Pan, jako mężczyzna, tak naprawdę nie dojdzie do tego, czego rzeczywiście pragną kobiety. Bez przesady. Jeżeli poznajemy kosmos i dzięki nauce skład atomu, i jeżeli mamy wysoki poziom wiedzy, jak wzajemne poznawanie, to dużo można wiedzieć o płci przeciwnej. Ja uważam jednak, że nie powinniśmy dążyć do takiej absolutnej wiedzy na temat drugiej osoby, bo tajemniczość też jest atrakcyjna. Kobiety pragną tajemniczości? Jeżeli partner jest chociaż trochę tajemniczy, to pociąga kobietę. A jeśli jest już całkowicie odkrytą i przeczytaną księgą, przestaje być interesujący. Opisał Pan taką parę - mąż stracił atrakcyjność dla żony, bo zajął się dzieckiem, a ona zarabiała na życie. Mówiła o nim "ciapa". Ale potem odzyskał swoją pozycję mężczyzny. Co Pan zrobił, żeby mu pomóc? Terapia pary obejmuje wiele sesji. Zadaje się nawet lekcje domowe. To są rozmowy, wyjście gdzieś, wspólny wyjazd, zalecanie konkretnej lektury i później rozmowa na ten temat. Są różne metody, ale nie możemy mylić terapii par z poradnictwem. Istnieją jednak związki bezproblemowe. Oczywiście, są takie, gdy ludzie cieszą się byciem razem i nie potrzebują żadnego terapeuty. I nie ciekawią ich inni partnerzy? Ciekawią i dlatego czytają tego rodzaju książki. Czerpią z nich wiedzę na temat życia innych par i wiedzą, co może siedzieć w mózgu drugiej osoby. Chcą na przykład poznać odpowiedź na pytanie, dlaczego ludzie żyjący razem czują się nieszczęśliwi. I starają się tego uniknąć. A na czym polega zdrowy związek? Na empatii, przyjaźni i umiejętności rozwiązywania konfliktów. A także uważności na to, co mówi druga osoba. I na jej oczekiwania. A czego pragną kobiety? W moim przekonaniu kobiety dzielą się na dwie grupy. Jedna, w której zdecydowanie wiedzą, czego chcą, a chcą się realizować w pracy i mieć partnera również przy opiekowaniu się dziećmi i zajmowaniu się domem. Wiedzą, jakie chcą oglądać programy telewizyjne, a jakich nie oglądać, mają określone przekonania. Są przewidywalne. Drugi typ kobiet przypomina mi bohaterkę filmu Woody Allena "Vicky Cristina Barcelona", która była znana z tego, że chciałaby wiedzieć, czego chce. Bo kobiety często tak naprawdę nie wiedzą, czego pragną? Moim zdaniem chcą poczucia bezpieczeństwa. Tak, a jeżeli już je mają, to się nudzą. I pojawia się jakieś chcenie czegoś, nie wiadomo czego. Gdy się popracuje nad stanem psychicznym takiej kobiety, można dojść do głębszych motywów pragnień, i dlaczego poczucie bezpieczeństwa im nie wystarcza i oczekują czegoś, co będzie je dowartościowywało. Co zaburza monotonię ich życia? No właśnie. Często są to różne pragnienia, nie zawsze w pełni uświadamiane. Praca terapeutyczna jest tak bardzo czasochłonna, ponieważ trzeba rozgryźć ten problem i próbować go rozwiązać. I tylko to byłoby nam potrzebne do szczęścia? A to zupełnie inna sprawa, bo ta wiedza niekoniecznie musi uszczęśliwiać. Może powodować nawet zaskoczenie. Bo to nie tak, że im więcej o sobie wiemy, to czujemy się szczęśliwsi. A kiedy można się o sobie najwięcej dowiedzieć? Myślę o nas, kobietach. Najczęściej dowiadujemy się tego w różnych sytuacjach, na przykład w ciąży. Albo kiedy się zakochujemy. Znam kobiety, które twierdzą, że się nigdy nie zakochają, bo mają za dużo zdrowego rozsądku, żeby szaleć jak inne i zbyt mocno chodzą po ziemi. A kiedy trafi je piorun sycylijski, są zaskoczone same sobą. Bywa też, że poznajemy swoją naturę, gdy ujawnia się nasza druga część osobowości, ta bardziej mroczna, jak u doktora Jekylla i mister Hyde'a. Kiedy odkrywamy, że tchórzymy, uciekamy zamiast udzielić pomocy, albo stać nas na bardzo wielkie poświęcenie. To gorzka wiedza i pozytywne odkrycie. W każdym razie, w związkach konieczny jest taki feedback, gdy druga osoba przekazuje nam, jak nas postrzega i co jej zdaniem jest błędne. W udanym związku ludzie się o to nie obrażają, zastanawiając się tylko nad tym, dlaczego tak właśnie się zachowałam. Dzięki takiej analizie relacje między ludźmi się poprawiają, bo nikt nie jest doskonały. Pandemia Covidu, kiedy część par musiała żyć w czterech ścianach, też ujawniła trwałość czy nietrwałość związku. Część związków się rozsypała, a część się umocniła. Gdyby wszystkie pary poddały się próbie bezludnej wyspy, to zobaczyłaby pani, co by się zaczęło dziać, ile byłoby rozstań, a ile prawdziwego przywiązania między dwojgiem ludzi. Nie doszedł Pan jednak w tej książce do konkretnej odpowiedzi na pytanie, czego naprawdę pragną kobiety. Gdyby istniała taka jednozdaniowa konkluzja, to by nie było tej książki. Niech czytelnik zanurzy się w lekturze, to może się dowie o tych pragnieniach. A nie możemy powiedzieć tego teraz w trzech słowach? Ani mi się śni! To jeszcze jedno pytanie. Dlaczego kobiety zdradzają? Różne są przyczyny. Często wpływa na to brak adoracji, zaniedbywanie, brak nawet raz na jakiś czas komplementu. Szukają wtedy tego w ramionach innego mężczyzny. I wtedy małżeństwo jest przekreślone? Romans dowartościowuje kobietę i na tym się kończy. Bo romanse najczęściej bywają tylko czasowe. Są też kobiety, które dłużej romansują, ale nie musi się to kończyć rozpadem ich związku. Według statystyk, gdyby wszystkie zdrady były zakończone rozwodem, to większość małżeństw czy związków by nie istniała, a przecież tak nie jest. Zdrady zaspokajają określone potrzeby. I tyle. A dlaczego mężczyźni zdradzają? Przeważnie dlatego, że mają okazję. Choćby romanse biurowe, pojawia się okazja i z niej korzystają. Zdradzają też dlatego, że cierpią na niedobór seksu w ich związku czy małżeństwie. A jeżeli mają ten seks prawie na co dzień, a mimo to zdradzają? To dlatego, że poszukują inności, nowości. Istnieje jednak zespół Tristana. To mężczyźni bardzo monogamiczni, niezdolni do zdrady i bardzo kochający swoją kobietę. Jest spora grupa takich mężczyzn. A inni nie zdradzają dlatego, że są dżentelmenami i uważają, że po prostu nie mogą tego zrobić. Nawet jeśli mają okazję. Po prostu nie i koniec. Gdzie szukać takiego mężczyzny? Trzeba się rozejrzeć, bo oni są. I właśnie tacy. Rozmawiała: KRYSTYNA PYTLAKOWSKA Zobacz też: Zbigniew i Danuta Lew-Starowicz przez prawie 40 lat tworzyli zgrane i szczęśliwe małżeństwo
Profesor Zbigniew Lew-Starowicz o miłości w czasach zarazy
,,Seks nie zastąpi szczepionki ale zwiększa odporność”, mówi
Dlaczego seks sprzyja zdrowiu, czy koronawirus pomaga zachować wierność i dlaczego należy się mastrurbować. Profesor Lew Starowicz o seksie w czasie pandemii w rozmowie z Krystyną Pytlakowską. Czy to prawda, że seks wzmacnia odporność na różne choroby? Prawda, bo seks to nie tylko kwestia rozrodczości. Ma również charakter prozdrowotny. Jego działanie dobrze wpływa na układ krążenia, oddechowy i poprawia immunologię. Ale teraz, w dobie koronawirusa, kiedy mamy zakaz zbliżania się do siebie, to o seksie raczej zapomnijmy? Ale wie pani, że istnieje coś takiego jak masturbacja? To dobre rozwiązanie na czas pandemii. Nie wszyscy musza być fanami masturbowania się, ja to rozumiem. I nie trzeba być zakochanym w tej formie seksualności, ale gdy ktoś lubi seks, to taka namiastka jest dla niego nie do pogardzenia. Oczywiście w czasie epidemii to tylko forma zastępcza, a więc przejściowa. Zaraz odezwą się osoby pruderyjne, oburzone, że namawiam do masturbacji. Nawet jeśli odezwą się takie niezbyt mądre osoby, to niech obsobaczą mnie tak samo jak panią. Mówimy przecież o dobroczynnym działaniu seksu dla zdrowia, które teraz jest najcenniejsze. A dlaczego te panie, które będą być może oburzone, tak często namawiają swojego partnera do seksu dla zdrowia – u kobiet to dość często spotykana motywacja? Mówią: „Bo skóra będzie lepiej wyglądała, bo dzięki seksowi się relaksuję, bo lepiej się po nim czuję i łatwiej zasypiam”. Otóż masturbacja daje to samo i nie widzę w niej niczego złego, jeżeli nie staje się codziennym nałogiem. Wobec tego zapytam Pana wprost, prosząc o odpowiedź z ręką na sercu, czy seks wspomaga nas w walce z koronawirusem? Może nie jest najlepszym lekiem na tego wirusa i nie zastąpi nam szczepionki, ale na pewno zwiększa odporność organizmu. Jego działanie porównałbym do łykania suplementów z czosnkiem, seks ma porównywalną wartość. Czy to znaczy, że ludzie po latach związku, których namiętność dawno przeminęła i żyją w tak zwanych białych małżeństwach, są mniej odporni? Nie będę wydawał takich kategorycznych wyroków, ponieważ odporność zależy także od naszego całego stanu biologicznego. A wiadomo, że jesteśmy bardzo zróżnicowani pod tym względem. Wpływają na to uwarunkowania genetyczne, styl życia, dieta. My, seksuolodzy jeszcze tak bardzo nie zgłupieliśmy, żeby twierdzić, że aktywność seksualna jest ważniejsza od uwarunkowań genetycznych, czy aktywnego stylu życia. A jednak mówi Pan, że seks działa na zwiększenie odporności. Proszę powiedzieć więc, jak działa. Seks ma związek z bogatą biochemią mózgu, w którym funkcjonuje wiele neuroprzekaźników jak dopamina, serotonina, endorfiny. Wszystkie elementy, które dają nam lepsze samopoczucie, a co za tym idzie mają wpływ na naszą odporność. Nie będę udawał, że się znam na parametrach biochemicznych dotyczących morfologii, ale są takie sugestie naukowe, według których seks ma również korzystny wpływ na poziom limfocytów. Przede wszystkim wpływa na poczucie szczęśliwości. I działa bardzo pozytywnie na jakość snu. Gdy dobrze śpimy to jesteśmy silniejsi? Oczywiście. Silniejsi i co za tym idzie odporniejsi. Wiadomo, że zaburzenia snu zmniejszają odporność. A wiadomo też z kolei, że po seksie człowiek lepiej śpi, dłużej i szybciej zasypia. Jak Pańska teoria ma się do zakazów kościelnych? Nie jest sprzeczna, bo Kościół już nie walczy z seksem jako takim, a nawet już nie walczy z seksem dla przyjemności. Wystarczy posłuchać wypowiedzi papieża Franciszka. On ma jednoznacznie pozytywnie nastawienie do radości z seksu i jego dobrego wpływu na psychikę. W jednym z ostatnich kazań powiedział, że przecież Bóg dał ludziom seks żeby się nim cieszyli. Cieszymy się przyrodą, porami roku, ptakami. To dlaczego mamy się nie cieszyć również seksem, skoro został nam dany. I nie musimy traktować go jako grzech. Grzech istnieje wówczas jeżeli seks służy do krzywdzenia innych. Na przykład gdy zdradzamy? Zdrada też kryje się pod pojęciem grzechu. Koronawirus może mieć wpływ na moralność, ponieważ ogranicza możliwości zdrady? Ogranicza wchodzenia na fora internetowe, by znaleźć partnera do szybkiego „numerku”. Ogranicza też działalność agencji towarzyskich, które teraz zapewne zbankrutują. I ogranicza także związki równoległe, pozamałżeńskie, gdy ludzie spotykali się głównie dla uprawiania seksu. Teraz przy pracy zdalnej romansowanie na przykład w biurze staje się niemożliwe. A co by Pan doradzał ludziom, którzy nie mieszkają razem ale od lat są ze sobą i żyją jako para? W dobie epidemii można wybierać różne formy spotkań, można bardzo erotycznie rozmawiać na Skypie, można przekazywać sobie dużo erotyki przez telefon, ale też na różnych portalach internetowych, że nie wspomnę o takich cackach technicznych jak przekazywanie dotyku za pośrednictwem czujników elektronicznych. No teraz to już Pan namawia do cyberseksu jak rozumiem. Mówimy przecież o seksie osób, które nie mogą się spotkać, bo na przykład oboje przebywają na kwarantannie albo rozdzielają ich granice państwowe. Akurat teraz prowadzę terapię pary, gdzie oboje mieszkają w różnych krajach. Mieli być razem, mieli razem pracować ale granice i epidemia ich rozdzieliły. A znajdują się na etapie bardzo dużej namiętności, jaka istnieje w początkowej fazie związku. Dlaczego więc czujniki elektroniczne mają im nie pomóc, by przekazali sobie dotykiem czułość, pokazując przez kamerkę swoje ciało. Nie widzę w tym nic złego. A osoby, które nie mieszkają razem, ale żyją w tym samym mieście… Przecież jeśli nie podlegają kwarantannie, to mogą się spotykać, nikt im tego nie zabroni. Zwłaszcza jeżeli zdrowy rozsadek tym ludziom podpowiada, by nie bywali w miejscach, gdzie mogą się zarazić. Poza tym mogą zrobić sobie test. A jak Pan żyje w okresie pandemii i nie mam tu na myśli seksu? No cóż, prowadzę wykłady dla studentów przez komputer na Skypie, a mam ich dużo w tym semestrze. Pacjentów też przyjmuję poprzez Skypa trzy raz w tygodniu od 16.00 do 21.00. Z kamerkami i obrazem? Właśnie tak, poza tym piszę prace naukowe i recenzje. Naprawdę jestem bardzo zajęty. Oczywiście brakuje mi dotyku. Ja zawsze podczas wykładów chodziłem między rzędami, zaczepiałem studentów, uśmiechałem się do nich. Byli do tego przyzwyczajeni, że nie przemawiałem do nich ex cathedra. Jednego poklepałem po ręce, drugiego po ramieniu. Tego mi teraz brak. A jak wyobraża Pan sobie czas po pandemii. która przecież kiedyś się skończy? Skończy się na pewno, jeżeli mamy szukać analogii w przeszłości. To przecież nie pierwsza pandemia, dżuma, hiszpanka – to ludzkość już przeżyła i wiadomo, jaki był później mechanizm odreagowania. Rzucanie się w rozwiązłość. Nie lubię tego słowa, wolę raczej „przyjemności seksualne”. Ludzie będą chcieli dobrze zjeść, użyć życia i różnych przyjemności, a więc i erotycznych, żeby powetować sobie ten czas strachu i izolacji. Każdy dzień przynosi przecież ofiary i cierpienie. A wirus zostawia następstwa w postaci niepełnosprawności płuc, nerek. Część tych, którzy wyzdrowieli, będzie nadal cierpieć z tego powodu. Pan dba o siebie? Tak, chociaż stylu życia tak całkiem nie zmieniłem. Maskę nakładam nie ze strachu przed mandatem tylko z rozsądku, i nie wchodzę tam, gdzie są tłumy ludzi. Przestałem chodzić nawet na spacery. Ale robię zakupy trzymając się godzin dla seniorów czyli do dwunastej. No i mam nadzieję, że się nie zarażę.
Ojciec i syn o seksie bez wstydu. Zbigniew i Michał Lew-Starowicz w najnowszym numerze VIVY!
W najnowszym numerze VIVY! Krystyna Pytlakowska przepytała Zbigniewa Lwa-Starowicza i jego syna, Michała. Dwóch psychiatrów seksuologów w ogniu pytań: czy Michał dostawał od ojca porady seksualne? Czy rozmawiali o pierwszym razie? Czy bycie seksuologiem w PRL-u różniło się od bycia nim dzisiaj? Jak Zbigniew Lew-Starowicz zareagował, gdy usłyszał, że syn chce pójść w jego ślady? Przeczytaj fragmenty wyjątkowego wywiadu! Co Michał słyszał będąc dzieckiem Czy rozmawiali o seksie, kiedy Michał był dzieckiem? Czy miał zaczerwienione uszy, kiedy słyszał rozmowy ojca? Kiedy po raz pierwszy w rodzinie Starowiczów padło pytanie „Tato, a skąd się biorą dzieci?”. Krystyna Pytlakowska: A jednak zacznę od pytania osobistego: czy ojciec udzielał Panu porad erotycznych? Michał: Nie było takiej szczególnej potrzeby. Korzystałem z bogatej biblioteki w naszym domu – na półkach stało mnóstwo książek naukowych, o seksie i nie tylko. Zbigniew: Nigdy nie zabraniałem moim dzieciom korzystania z tej biblioteki, bo wiem, że zakazy stwarzają pokusę. Michał: Zresztą temat seksu zawsze pojawiał się w naszych rozmowach, chociażby przy stole, spontanicznie i zwyczajnie. Poza tym często słyszałem rozmowy ojca z jego współpracownikami o różnych przypadkach seksuologicznych. Nie miewałem przy tym zaczerwienionych uszu. Krystyna Pytlakowska: A nie odbyliście takiej pierwszej męskiej rozmowy przed Pana inicjacją? Michał: Z pewnością. Było to jednak znacznie wcześniej i nie pamiętam już szczegółów. Ojcowie z synami często odbywają takie rozmowy post factum. Dobrze jest, kiedy edukacja seksualna wyprzedza realne doświadczenie lub dostęp do pornografii. Ja miałem to szczęście, że seks nigdy nie był w domu tematem tabu. Zbigniew: Nie bardzo wiem, dlaczego rodzice nie korzystają z książkowej formy uświadamiania swoich dzieci. Przecież są już publikacje nawet dla przedszkolaków. (…) Krystyna Pytlakowska: Dużo rozmawialiście w domu o seksuologii? Michał: Tyle, ile trzeba. Ojciec chciał, żebym sam wyciągał wnioski i jeżeli dawał mi przykład, to swoim zachowaniem, serdecznością wobec pacjentów, otwartością i szczerością. Zbigniew: Szczerość jest tu bardzo ważna. Kiedy mnie zapytałeś: „Tato, skąd się biorą dzieci?”, nie mogłem ci opowiadać bajek, że przynosi je bocian czy znajduje się je w kapuście. Wytłumaczyłem ci więc tak, żebyś mógł to zrozumieć. Michał: Tak, zrozumiałem, że jest w tym część uczuciowa oraz fizyczna. Miałem wtedy ze cztery lata i chyba jechaliśmy gdzieś naszym fiatem 126p. Przeszedłem nad tym „bezwstydnym” tematem do porządku dziennego w sposób jak najbardziej naturalny. Małe dzieci nie znają uczucia pruderii czy zażenowania. Ciężki los seksuologa Tylko nam Zbigniew Lew-Starowicz szczerze opowiedział, co oznaczało bycie seksuologiem w latach 60. Jakie było podejście Polaków do tej dziedziny medycyny? Czy seks był tematem tabu? Zbigniew: Kiedy wybierałem specjalizację psychoseksuologiczną, musiałem uzyskać certyfikat z Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego, było nas w całej Polsce tylko 30. Kiedy w latach 60. i 70. w klinice psychiatrii pytałem pacjenta o jego życie seksualne, dostawałem ochrzan od szefa. Nie mogłem zrozumieć, dlaczego seks jest tematem tabu, i może dlatego zacząłem w te sprawy głębiej wchodzić. Mój ojciec powtarzał, że nie będzie mi łatwo, a mama wszystko zrzucała na purytanizm. Michał: I nie było ci łatwo. Zbigniew: Przez wiele lat dostawałem w kość za moją specjalizację, choć byłem przecież również psychoterapeutą, psychiatrą. Krystyna Pytlakowska: Szyby Panu wybijali, atakowali na ulicy? Zbigniew: Nie, były ataki w mediach, oceniano krytycznie nie tylko poradnictwo seksuologiczne, ale i moje książki. Pisano, że to demoralizacja. Michał: Ale tata się nie poddał, taki ma charakter – jest przekorny (śmiech). Jak zareagował, gdy usłyszał, że syn chce pójść w jego ślady Co zrobił najsławniejszy polski seksuolog, gdy usłyszał, że syn chce pójść tą samą drogą? Był szczęśliwy czy zawiedziony? Czy Michał od dziecka przejawiał zainteresowanie seksuologią? Krystyna Pytlakowska: Kiedy syn powiedział, że pójdzie Pana drogą, był Pan przeciwny? Zbigniew: Nie, ja swoim dzieciom zostawiam wolność wyboru. Miałem pewne obawy, czy dobrze wybiera, bo powiedzą, że to ojciec mu pomaga i będzie mu trudniej niż innym. Ale teraz jest łatwej niż kiedyś. Michał już w liceum prowadził pogadanki w szkole. Michał: A w podstawówce spierałem się z katechetką. Pamiętam, jak oglądaliśmy w klasie film „Niemy krzyk”, a potem dyskutowaliśmy o rozwoju płodowym. Na szczęście dysponowałem dowodami naukowymi, z którymi trudno było polemizować. Zbigniew: A w szkole średniej ksiądz pozwolił ci prowadzić zajęcia. Michał: Ksiądz był bardzo otwarty. Pod wpływem moich argumentów zmieniliśmy i podręcznik, i formę prowadzenia zajęć na lekcjach z przysposobienia do życia w rodzinie. Pamiętam, że chodziło między innymi o zestawienie przypadków dotyczących naturalnych poronień z doktryną interpretacyjną. Idąc do liceum, już wiedziałem, że będę chciał studiować medycynę. Więcej przeczytacie w najnowszym numerze VIVY!. W kioskach od 17 listopada. Polecamy też: Zbigniew Lew Starowicz – Seks nasz powszedni