Ich miłość musiała pokonać opór Kościoła. Gdy Adolf Dymsza gasł, nie było przy nim żony i córki
Rodzina artysty długo mierzyła z zarzutami, że go opuściła
Adolf Dymsza miał wyjątkowy dar rozbawiania publiczności. Wystarczyło jedno uniesienie brwi, by sala wybuchła śmiechem. Tadeusz Boy-Żeleński pisał o nim z podziwem: „Pan Bóg niesprawiedliwie,[...] aż tyle dał jednemu 'łobuzowi'”. Nawet w szarych, powojennych filmach socrealistycznych wnosił ciepło i dowcip. Był mężem Zofii i ojcem czterech córek. Najmocniejsza więź łączyła go z najmłodszą, Anitą, która – podobnie jak on – wybrała aktorstwo. Wystąpili razem w filmie „Pan Dodek”, tworząc zgrany duet. Niestety, po latach Anita została odrzucona przez środowisko z powodu ojca. Odeszła w zapomnieniu. Skąd wziął się pseudonim Dymsza? Adolf Dymsza, urodzony jako Adolf Bagiński 7 kwietnia 1900 roku, pochodził z rodziny urzędniczej. Uczęszczał do szkoły handlowej, potem zatrudnił się w kancelarii prawnej, ale już od 1918 roku grywał na scenach teatralnych. Artystyczny pseudonim „Dymsza” powstał z inicjatywy jego siostry Zuzanny. Teatr „Miraż” zażądał podania nazwiska scenicznego, a że zaproponowane przez niego „Scipio del Scampio” gdzieś się zapodziało, siostra wymyśliła na szybko „Dymszę”. Początkowo grywał epizody w filmach, był wodzirejem i nauczycielem tańca towarzyskiego w Warszawie. Startował w maratonach tanecznych – jeden z nich wygrał, tańcząc przez 48 godzin bez przerwy. Sukces Adolfa Dymszy w kabarecie Qui Pro Quo Rok 1925 przyniósł mu rozgłos na scenie kabaretowej „Qui Pro Quo”. Tłumy przychodziły na jego występy, a jego przedwojenna kariera komediowa była oszałamiająca. Pisały dla niego takie nazwiska jak Julian Tuwim i Marian Hemar. Grał w znanych komediach, jak „Każdemu wolno kochać”, „Robert i Bartrand”, czy „Paweł i Gaweł”. Występował często jako „Dodek” – warszawski cwaniak, postać bliska widzom. W 1936 roku zagrał w „Dodku na froncie”. Zobacz też: Adolf Dymsza ocalił wiele istnień. Dziwne losy polskiego komika wszech czasów Małżeństwo Adolfa Dymszy z 17-letnią Zofią Olechnowicz Zakochał się w Zofii Olechnowicz, tancerce zespołu Tacjanna-Girls, która przyszła na świat w 1911 roku w Petersburgu. Ich znajomość rozpoczęła się w latach 20., ale na ślub musieli poczekać – Zofia miała zaledwie 17 lat. Dzięki specjalnemu pozwoleniu kościelnemu, w 1929 roku mogli się pobrać. Dymsza jak zwykle z humorem: zorganizował grupę znajomych, która pod kościołem krzyczała: „Szkoda Dodka, taki ładny!”. A potem nowożeńcy pojechali dorożką na parówki. Zobacz też: Anita Dymszówna: córka wybitnego artysty, aktorka wyklęta. Jedna decyzja zniszczyła jej karierę Życie rodzinne Dymszy – tragedie i radości Choć Dymsza był znany z miłostek, jego żona nie pozostawała bierna – gdy tylko dowiadywała się o zdradach, z parasolką wpadała do garderoby, by przywołać męża do porządku. Nawet do Bydgoszczy raz pojechała. Mimo burz, byli szczęśliwi. Przed wojną żyli dostatnio – Dymsza zarabiał więcej niż ówcześni ministrowie. Mieli mieszkanie w Warszawie, samochody, jeździli do modnych kurortów jak Krynica Górska i Zakopane. Bywali na premierach, pokazach mody, wystawach psów. Ich życie nie było jednak wolne od tragedii – stracili troje dzieci: najstarszą córkę i bliźnięta. Dymsza oddawał krew, walczył o ich życie, ale bezskutecznie. Mimo tego, los obdarzył ich czwórką córek: Wisławą, Jadwigą, Janeczką oraz Anitą, która urodziła się w 1944 roku. Aktor był oddanym ojcem – fotografował dzieci, uczył je jeździć na łyżwach, sam szył im buciki. Mówił z dumą, że jest "babskim" królem. Dymsza w czasie wojny – kolaboracja czy przymus? W czasie wojny jego popularność stała się zagrożeniem. Niemcy rozpoznawali go i próbowali zmusić do współpracy. W końcu zgodził się występować w teatrach okupacyjnych – twierdził potem, że był szantażowany, bał się o życie bliskich. Po wojnie uznano go za zdrajcę. Nie porzucił zawodu – musiał utrzymać rodzinę. W dodatku teściowa popadła w chorobę psychiczną i odebrała sobie życie, żona miała depresję, a córki chorowały. Pomagał jednak innym – wyciągnął z Pawiaka Mirę Zimińską, a także uratował Czesława Skoniecznego i Marię Chmurkowską z rąk Gestapo. Pomagał Żydom w warszawskim getcie – organizował paczki z żywnością. Czytaj też: Maciej Damięcki zakochał się w niej bez pamięci. Ona twierdziła, że rozwód ocalił go przed tragedią Ostatnie lata Adolfa Dymszy i dramat jego córki Po wojnie dostał zakaz występowania w Warszawie. Przeniósł się do Łodzi, ale w 1951 roku wrócił do stolicy i znów występował w Teatrze Syrena, odzyskując sympatię widzów. Niestety, w latach 60. zachorował na demencję. Opiekowała się nim żona, a potem córka Anita i jej mąż Maciej Damięcki. Ostatnie lata spędził w zakonnym ośrodku w Górze Kalwarii. Rodzinę oskarżano o porzucenie aktora. Szczególnie dotknęły one ukochaną córkę aktora – środowisko ją wykluczyło, szeptano, że oddała ojca do przytułku dla pieniędzy. Nie wytrzymała presji – uzależniła się od alkoholu, zmarła zapomniana w 1999 roku. Jej matka, Zofia Olechnowicz, odeszła w 1986 roku – jedenaście lat po Adolfie Dymszy, który zmarł w 1975 roku w wieku 75 lat. W chwili śmierci nie wiedział już, kim jest… Sprawdź też: Od ponad czterech dekad była jego wielką miłością i ukojeniem. Maciej i Joanna Damięccy doczekali się dzieci, chronili swoją prywatność
Wyciągnęła ukochanego z Auschwitz z pomocą… jego żony. Historia miłości Lidii Wysockiej i Zbigniewa Sawana
Piękna aktorka odrzuciła szansę na karierę w Hollywood
Lidia Wysocka, która urodziła się równo 108 lat temu, była nie tylko jedną z najpiękniejszych polskich aktorek, ale też jedną z najbardziej utalentowanych. Życie prywatne gwiazdy nie ułożyło się jednak najlepiej. Zakochała się w aktorze Zbigniewie Sawanie, który porzucił dla niej żonę, gwiazdę kina i teatru Marię Malicką. Choć przez kilkanaście lat Lidia i Zbigniew stanowili szczęśliwy związek, ich małżeństwo również zakończyło się rozwodem. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u i Viva Historie 02.12.2024 r.] Kim była Lidia Wysocka? Mówiono, że jest jedną z najbardziej utalentowanych aktorek w kraju Lidia Ludwika Wysocka urodziła się 24 czerwca 1916 r. w Rogaczewie (dzisiejsza Białoruś) jako córka Waleriana Wysockiego i Alfredy z Wysockich. Jej ojciec zmarł, kiedy miała kilka miesięcy, a w lutym 1930 r. jej matka wyszła za mąż za urzędnika Stanisława Guzika. Od najmłodszych lat Lidia marzyła o karierze filmowej, więc już jako siedemnastolatka wzięła udział w konkursie na królową magazynu filmowego „Kino”. „Nie trzeba być nawet znawcą, żeby dostrzec wyjątkową fotogeniczność panny Li; zwłaszcza oczy wyróżniają się blaskiem i wyrazem” – opisywał ją wówczas poświęcony kinematografii periodyk. W konkursie Wysocka została wyróżniona jako jedna z najpiękniejszych uczestniczek, co tylko utwierdziło ją w przekonaniu, że chce zostać aktorką teatralną i filmową. Wstąpiła do Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, którego założycielem i dyrektorem był wybitny aktor Aleksander Zelwerowicz. Choć nie pozwalał on swoim uczniom występować w filmach na pierwszym roku studiów, dla Lidii zrobił wyjątek, dzięki czemu już w 1935 r. zagrała główną rolę w filmie Marty Flanz „Kochaj tylko mnie”, a rok później wystąpiła w filmie Michała Waszyńskiego „Papa się żeni”. Użyczyła też głosu głównej bohaterce brytyjskiego filmu „Siostra Marta jest szpiegiem” w jednym z pierwszych polskich dubbingów. Do wybuchu wojny wystąpiła jeszcze w sześciu filmach, między innymi w „Gehennie”, „Sercu matki” i „Złotej masce”. Po ukończeniu PIST-u zaczęła też grać na deskach stołecznego Teatru Polskiego, a sztuki z jej udziałem cieszyły się dużą popularnością. Czytaj też: Marian Glinka miał być „polskim Schwarzeneggerem”. Zmarł krótko po tym, jak usłyszał diagnozę Lidia Wysocka; lata: 1936 - 1939 Miłość zatrzymała ją w kraju, odrzuciła szansę na karierę w Hollywood W 1938 r. Lidia Wysocka otrzymała propozycję kontraktu na pół roku próby od jednej z hollywoodzkich wytwórni filmowych, lecz odrzuciła tę intratną z pozoru ofertę. „Doskonale zdaję sobie sprawę, jakby to wyglądało. Po półrocznej próbie siedzenia w zamkniętej willi i nauce angielskiego dano by mi pieniądze na powrót do domu, zgodnie z umową” – mówiła dziennikarce „Kina” Wandzie Kalinowskiej. Nie tylko znajomość branży filmowej i rozwijająca się kariera zatrzymały Lidię Wysocką w Warszawie, ale też namiętne uczucie, jakie połączyło ją ze starszym od niej o dwanaście lat aktorem Zbigniewem Sawanem. Poznała go na planie filmu Michała Waszyńskiego „Ostatnia brygada”, w którym on wcielał się w postać Andrzeja Dowmunta, a ona w jego żonę Martę Rzecką. Różnica wieku była jednak w relacji Sawana i Wysockiej najmniejszym problemem – popularny aktor był od 1929 r. żonaty ze słynną aktorką Marią Malicką, z którą wspólnie prowadził Teatr Malickiej. Malicka miała nadzieję, że uda jej się uratować małżeństwo narodzinami dziecka, lecz nawet przyjście na świat ich córki Małgorzaty nie uchroniło tego związku przed rozpadem. Na początku 1939 r. Sawan wyprowadził się od żony i zrezygnował ze współprowadzenia ich teatru. Przez kilka miesięcy grał w Teatrze na Pohulance w Wilnie, a w sierpniu 1939 r. występował z Lidią Wysocką w Bydgoszczy w komedii „Po co daleko szukać”. Wybuch II wojny światowej zastał Wysocką w Warszawie, lecz już 5 września 1939 r. udała się do domu swojej matki w podwarszawskich Chyliczkach. Tam w październiku 1939 r. odwiedziła ją… niemiecka reżyserka i scenarzystka Leni Riefenstahl. Siostra Sawana, aktorka Jaga Boryta, wspominała po latach w książce „A chciałam być tylko aktorką…”: „Na parterze szykuje się kolacja. Leni dowiedziawszy się, że w tym domu mieszkają aktorzy, składa im wizytę, zapraszając na przyjęcie. Kiedy Zbyszkowie [Zbigniew Sawan i Lidia Wysocka – przyp. aut.] odmawiają, Leni z promiennym uśmiechem oznajmia, że przecież już jest koniec wojny i koniec tragedii, na co Lidia bardzo chłodno odpowiada jej, że dla nas tragedia właśnie się zaczyna. Niemka chłodnieje i wychodzi”. Zobacz też: Anna Antonowicz zagrała w 5. sezonie „The Crown”. Przed laty było głośno o jej romansie ze znanym aktorem Maria Malicka i Zbigniew Sawan Lidia Wysocka: uratowała ukochanego z obozu, pomogła jej w tym jego żona Pod koniec 1939 r. Lidia Wysocka zaczęła pracować w Kawiarni Artystów Filmowych w Warszawie, w której w czerwcu 1940 r. utworzyła z kolegami kabaret artystyczny Na Antresoli. Już w pierwszych miesiącach okupacji odwiedził ją tam współpracujący z Niemcami aktor Igo Sym, który zaproponował jej… kontrakt filmowy w niemieckiej wytwórni UFA. „Zaproponowano mi, że ja pojadę do tej Ufy, że oni mnie będą uczyli języka i będę gwiazdą filmu niemieckiego [...]. Oczywiście odmówiłam” – opowiadała po latach w poświęconym Symowi filmie dokumentalnym. Być może ta odmowa była jedną z przyczyn, dla której po likwidacji aktora przez polskie podziemie w marcu 1941 r. trafiła wraz ze Zbigniewem Sawanem do więzienia na Pawiaku. Lidia Wysocka została zwolniona z Pawiaka już 9 kwietnia 1941 r., lecz jej partner został wywieziony do Auschwitz. W uwolnieniu artysty dopomogły Lidii jej przyjaciółka Ina Benita oraz… Maria Malicka, która cały czas kochała ojca swojej córeczki. Wysocka i Benita urządziły w Chyliczkach przyjęcie na cześć wpływowego niemieckiego urzędnika z Pałacu Brühla, aby udobruchać go w sprawie więzionego aktora, Malicka zaś chodziła po niemieckich urzędach, narażając się na złośliwe plotki, które po wojnie odbiły się na jej karierze. W końcu 25 listopada 1941 r. Sawan wrócił do stęsknionej Lidii, komentując swój pobyt w obozie słowami: „Jeśli miałbym tam kiedyś wrócić, to tylko po cyjanku”. Czytaj też: Judy Garland — najbardziej nieszczęśliwa gwiazda Hollywood. Jej życie było jak zbyt mocny koktajl Lidia Wysocki i Zbigniew Sawan: ślub, dziecko Jesienią 1943 r. Lidia Wysocka urodziła Sawanowi syna Piotra Nowakowskiego, lecz już kilka miesięcy po porodzie wróciła na scenę. W 1944 r. występowała na deskach teatru jawnego Miniatury w reżyserowanych przez Sawana spektaklach, takich jak „Mąż i żona” Aleksandra Fredry czy „Kaprysy Marianny” Alfreda de Musseta. Para zalegalizowała swój związek dopiero 3 lutego 1948 r. w Warszawie, ponieważ do 1947 r. Zbigniew Sawan był formalnie mężem Marii Malickiej. W powojennej Polsce Wysocka z powodzeniem kontynuowała swoją karierę aktorską, występując w Miejskich Teatrach Dramatycznych, Teatrze Miniatury i Teatrze Nowym w Warszawie, gdzie najczęściej grała w spektaklach w reżyserii Sawana. W latach 1948–1950 była z kolei gwiazdą Teatru Polskiego w Szczecinie, którego dyrektorem został… jej ukochany mąż. Czytaj również: Krystyna Tkacz długo żałowała, że wzięła z nim ślub. Mąż zdradzał ją na potęgę Lidia Wysocka i Jerzy Roland w jednej ze scen przedstawienia, 1938 r. Lidia Wysocka: kabaret Wagabunda, rozstanie z ukochanym W 1950 r. Wysocka i Sawan wrócili do Warszawy, gdzie aktorka zaczęła występować na deskach Teatru Buffo. Największym osiągnięciem artystki było jednak założenie w 1956 r. kabaretu Wagabunda, który prowadziła z powodzeniem przez kolejnych dwanaście lat, będąc w nim jednocześnie kierownikiem artystycznym, reżyserem i aktorką. W Wagabundzie występowały takie gwiazdy jak Maria Koterbska, Wiesław Michnikowski, Jacek Fedorowicz, Jeremi Przybora czy Zbigniew Cybulski. „Był to najlepszy kabaret tamtych czasów, który objechał bez żadnych dotacji kawał świata i bawił publiczność na obu półkulach. Po opłaceniu kosztów przynosił jeszcze zyski. Gościł wielokrotnie w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Szkocji, Izraelu i w Czechosłowacji” – wspominał po latach aktor Witold Sadowy. Sukcesy na polu artystycznym nie szły jednak w parze ze szczęściem w życiu prywatnym, ponieważ w 1957 r. rozstała się ze Zbigniewem Sawanem. Trzecią żoną aktora została w 1958 r. zaledwie 21-letnia Krystyna Wróblewska, z którą doczekał się syna Macieja. Lidia Wysocka nie zdecydowała się zaś na kolejne małżeństwo. Po zakończeniu działalności Wagabundy grała na deskach Teatru Syrena, między innymi w rewii „Wielki Dodek” na cześć Adolfa Dymszy. Występowała też w kinie Polski Ludowej, między innymi w filmach „Irena do domu!”, „Rozstanie”, „Sekret” i „Zaczarowane podwórko”, a w latach 80. i 90 – już po przejściu na emeryturę – czytała swoje felietony na antenie Polskiego Radia. „Przestałam pisać felietony, bo były za złośliwe i przestały podobać się »odgórnie«. Publiczność bardzo to doceniała, ale po prostu byłam złośliwą staruszką” – mówiła w rozmowie z dziennikarzem Stanisławem Janickim. Zobacz też: Przeżyli gorący romans w Jastrzębiej Górze, a potem zamieszkali razem z mężem Kaliny Jędrusik Lidia Wysocka: ostatnie chwile, śmierć Lidia Wysocka zmarła 2 stycznia 2006 r. w Warszawie w wieku 90 lat, przeżywszy Zbigniewa Sawana o niecałe dwadzieścia dwa lata. Została pochowana na cmentarzu komunalnym w Piasecznie, gdzie w 2009 r. spoczął również jej jedyny syn Piotr Nowakowski, aktor i reżyser w piaseczyńskim domu kultury. Witold Sadowy w pożegnalnym artykule pisał o aktorce: „Była osobą elegancką, świetnie ubraną, o wykwintnych manierach i dużym poczuciu humoru. Profesjonalistka wysokiej klasy. Znakomita aktorka, ogromnie pracowita i wymagająca. Nie znosiła partactwa i miernoty. Znała swoją wartość i ceniła się. Zawsze utrzymywała dystans i nie pozwalała na spoufalanie się. Dlatego może uważano, że jest zarozumiała. Ale to nieprawda. Dla mnie była zawsze miła i czarująca i taką ją zachowam w pamięci zawsze”. Zbigniew Sawan
Eugeniusz Bodo żył jak król, zginął tragicznie. Jego losy były długo nieznane
Miał wszystko: sławę, pieniądze, szczęście
Przystojny, elegancki, o nienagannych manierach. Amant, ikona przedwojennego kina i kabaretu. Po prostu Eugeniusz Bodo. Mimo że jego uroda nie należała do klasycznych, budził ogromne zainteresowanie. Był dosyć przysadzisty, miał szeroką twarz, kwadratową szczękę. Ale miał też „to coś” – dziś powiedzieliśmy, że osobowość i charyzmę sceniczną. Mawiał, że jest wierny miłości, ale nie w miłości. Mimo że miał wszystko, zginął tragicznie. Eugeniusz Bodo odszedł 7 października 1943 roku. Jego losy wojenne długo nie były znane. Szukała go krewna, przedwojenna garderobiana Wiera Rudź. Po 1989 roku pisała w tej sprawie do prezydentów Lecha Wałęsy i Borysa Jelcyna. Jakie były jego losy? Na czym polegał fenomen Bodo jako gwiazdy? Ostatnia aktualizacja tekstu: 28.12.2023 r. Eugeniusz Bodo: dzieciństwo, rodzina, wczesna kariera Bodo, a właściwie Bohdan Eugène Junod urodził się w 1899 roku w Genewie, zmarł 7 października 1943 w Łagrze w Kotłasie na terenie ZSRR. Ojciec był Szwajcarem - ewangelikiem i to wyznanie przejął potem jego syn. Mama - Dorota była polską szlachcianką, katoliczką. Jego pseudonim to połączenie dwóch imion, jego – Bohdana i mamy Doroty. Niesamowicie ją kochał, kiedy zrobił karierę i stał się bogaty, sprowadził ją do swojego mieszkania w Warszawie. Średnio się to podobało, plotkowano, że jest tak długo kawalerem, że może „nie lubi kobiet”. Ojciec był inżynierem i pasjonatem kina, z pokazami niemego filmu objechał – wraz z rodziną kawał świata, trafił aż do Chin. W 1903 roku rodzina Pana Junod przyjechała do Polski, do Łodzi, gdzie małżonkowie założyli kino „Urania” oraz restauracje „Masque”. Ich synek zadebiutował w „Uranii” (która była kinoteatrem) jako dziesięcioletni kowboj Bodo – Cudowne dziecko XX wieku. Zaczął więc swoją karierę bardzo wcześnie. Aktor miał po ojcu szwajcarskie obywatelstwo, co miało mu uratować życie w czasie wojny - Szwajcaria była bogatym, neutralnym krajem. Jej obywateli traktowano inaczej niż Polaków. Tymczasem szwajcarski paszport zaszkodził mu, wzbudził podejrzenia NKWD-stów, którzy uznali Bodo za niemieckiego niemieckiego szpiega. Zadręczali go pytaniami o pobyt w Niemczech, który tak naprawdę był czysto zawodowy. Zanim to jednak nastąpiło Bodo zrobił wielką karierę w przedwojennej Warszawie. Zobacz też: Gerard Depardieu łączy wspaniałe role ze skandalami i tragediami w życiu osobistym Eugeniusz Bodo: przebieg kariery, największe role Występował w kabaretach „Qui pro Quo” i „Morskim oku”, grał w wielu przedwojennym przebojowych filmach. Był zresztą jednym z najbardziej kasowych aktorów. Takie filmy, jak: „Czy Lucyna to dziewczyna", „Paweł i Gaweł", „Piętro wyżej”, ogląda się dobrze do dzisiaj. A piosenka „Sex appeal" którą Bodo śpiewa ucharakteryzowany na ówczesną seksbombę – Mae West, była jedna z pierwszych takich przebieranek w światowym kinie. Aktor założył własną wytwórnie filmową „Urania” , tak jak kiedyś nazywało się kino jego ojca. Znana też była w Warszawie luksusowa Café-Bodo. Kawiarnia która w czasie wojny przekształciła się w lokal „U Aktorek” (śpiewali i obsługiwali w niej aktorzy ) funkcjonowała do połowy sierpnia 1944 roku. Nie miał wspaniałego głosu, ale był bardzo muzykalny i świetnie tańczył, miał też tzw. vis komika, czyli wrodzoną zdolność rozbawiania innych. Choć marzył o wielkich rolach i karierze dramatycznego aktora, najlepszy był w repertuarze komediowym. Nie lubił też słuchać, że jest amantem. „Nie jestem amantem i do ról tych nie czuję żadnego pociągu”, mówił w rozmowie z miesięcznikiem „Kino”, w 1933 roku. „Interesują mnie role psychologiczne, lecz do tych krajowa produkcja jeszcze nie dorosła. Ażeby być amantem, trzeba mieć naprawdę fascynujące warunki zewnętrzne”. Zobacz też: Daniel Olbrychski i Jan Englert rywalizowali o względy tej samej kobiety! Atmosferę podgrzewał Kazimierz Kutz Eugeniusz Bodo: królewskie życie Przed wojną żył jak prawdziwa gwiazda, jego pseudonim szybko stał się sam w sobie marką. Reklamował flauszowe marynarki OldEngland, krawaty od Chojnackiego, kapelusze Młodkowskiego, buty od Kielmana. Kiedy zapuścił brodę, pół narodu debatowało, czy jest mu z nią lepiej czy gorzej. Kupił duże mieszkanie, do którego ściągnął z Łodzi swoją mamę. Najpierw przy Marszałkowskiej 132 (w miejscu dzisiejszych Domów Centrum), potem przenieśli się do czteropokojowego apartamentu na ulicy Foksal, w bardzo dobrym rejonie miasta zwanym – na tyłach Nowego Światu. Bodo przechadzał się po Warszawie z potężnym dogiem arlekinem Sambo. Chadzał z nim po modnych warszawskich knajpach, wszędzie mile widziany – pojawienie się takiej gwiazdy z niezwykłym, efektownym psem robiło różnicę! Miesięcznik „Kino”, w 1933 roku zrobił nawet wywiad z psem Sambo. A sesja obu bohaterów artykułu, czyli Sambo i jego Pana powstała w słynnym zakładzie fotograficznym Benedykta Dorysa. Bodo sprawił sobie także luksusowe auto – amerykańskiego Chevroletta. Nie był jednak najlepszym kierowcą, spowodował wypadek, w którym zginął jeden z czworga pasażerów, również aktor Witold Roland. Bodo nie jechał szybko, 40 km/h, ale drogi były jakie były. Pod Łowiczem wpadli na nieoznakowaną stertę kamieni, auto stoczyło się z nasypu. Wyrok dla Eugeniusza Bodo brzmiał 6 miesięcy w zawieszeniu, podobno po tym wypadku nie brał do ust kieliszka alkoholu. Eugeniusz Bodo: romanse Kobiety za nim szalały. Swoje wyznania zostawiały na klatce schodowej jego mieszkania. „Twoja na zawsze”, „Błagam o spotkanie jutro o 7. rano w Łazienkach”pisały. Czy wreszcie: „Ideale mój, nie chcę już Coopera, nie chcę Taylora, tylko z miłości do Ciebie chora”( cytuję za tekstem Bodo. Rewia życia i tragiczny koniec). Sam lubił kobiety, podrywał koleżanki z pracy: Zulę Pogorzelską, Mirę Zimińską, która pisała w swoich wspomnieniach, że „pożerał ją wzrokiem”. I niemal się na nią rzucił, ale „ocaliła cnotę”. Z Norą Ney – przedwojenną femme fatale poznali się jeszcze w latach 20. była śliczna, trochę egzotyczna, niesamowicie zgrabna, wysportowana. Jako młoda dziewczyna uciekła z domu, gdy dowiedziała się ,że rodzina chce ją wydać za starszego pana. Z Bodo byli bardo efektowną parą, zagrali razem w filmie „Głos pustyni”. Nie wiadomo dlaczego rozpadł się ich związek. Może dlatego, że Bodo raczej nie potrafił stworzyć szczęśliwej, głębszej relacji ( Nora Ney po wojnie wyjechała z Polski, zmarła w wieku 93 lat w Kalifornii). Miał mnóstwo przelotnych romansów. Piosenkę „Już taki jestem zimny drań” każda kobieta mogła sobie przypomnieć wchodząc z nim w romans. Miał ożenić się z egzotyczną aktorką amatorką Taitanką Reri ( Anne Chavelier). Nazywał ją miłością swojego życia. Kiedy się poznali miał 33 lata, ona 22, zupełnie stracił dla niej głowę. Reri przyjechała do Warszawy, po długim światowym tournee, w ramach promocji filmu „Tabu”. Została, bo teatr „Alhambra” zaangażował ją do wykonywania pieśni i tańców polinezyjskich. Zobacz też: Ich więź jest wyjątkowa. Patrycja Markowska wiele zawdzięcza ukochanej mamie Bodo i Reri: historia miłości Dla Bodo była gotowa zamieszkać w Polsce na stałe. Ten egzotyczny związek – Reri urodziła się na wyspie Bora-Bora, jej mama była rodowitą Taitanką, tata Francuzem - rozpalał wyobraźnie fanów. Bodo specjalnie dla ukochanej napisał scenariusz film „Czarna perła”. Zagrali w nim razem, Reri jako Moana, śpiewała piosenkę „Dla ciebie chcę być biała”( wyobrażacie sobie dzisiaj coś takiego?!) Złożenie kwiatów w magicznej grocie miłości miało w filmie na wieki scementować uczucie kochanków. Mówiło się o rychłym małżeństwie pary. Ale kiedy „Czarna perła” weszła na ekrany, Bodo zaczynał już nudzić się kochanką. Ruszyli na turnee, ona za Zachód, on na Bliski wschód, m.in. do Palestyny. Mówiono, że Reri, która nie do końca potrafiła odnaleźć się w Warszawie, zaczęła pić. Pisarz i podróżnik Arkady Fiedler, który spotkał się z nią na Taiti w 1939 roku pisał, że była subtelna i… bezbronna jak dziecko. O gwiazdorze i jego uczuciach pisał: „Bodo jak to Bodo. Niestety gładysz, dzióbasowy letkiewicz, po kilku tygodniach sprzykrzył sobie egzotyczną aktorkę i tu zaczęła się mniej chwalebna część romansu. Bodo zaczął bezceremonialnie wpychać Reri w ramiona innych galopantów, swych koleżków, a im więcej ich było, tym lepiej dla niego; im rzęsiściej lała się gorzałka, tym skuteczniejsza woda na młyn szałaputa. Gdy Reri wyrwała się z birbancko-sprośnego bagienka i wyjechała z Polski, już było za późno, by się wyprostować; nie mogła wyzbyć się trunkowego nałogu”. Gdyby wyemigrował do USA, miałby szansę na przeżycie Kiedy dziennikarz „Kina” zapytał go, czy z łatwością przychodzi mu grać tak różne charaktery, odpowiedział: „W zasadzie każdy aktor powinien posiąść tę łatwość, ale mnie się udaje to bez trudu, dlatego, że... nie lubię siebie. Tak, tak. Nie lubię ani mojego głosu, ani sposobu bycia, ruszania się.... i dlatego wprost z pasją eliminuję przy każdym typku, przy każdej roli, wszystko to, co jest ze mnie osobistego". W 1939 r. rozpoczął prace nad filmem „Uwaga-szpieg!”, miał w nim zagrać agenta polskiego wywiadu. Wybuch wojny wszystko zmienił. W 1939 roku Bodo za namową matki uciekł do Lwowa. Tam przez pewien czas występował w teatrze Henryka Warsa. Miał pojechać z kolegami na tournee po Rosji, ale odmówił. Siedział we Lwowie, chciał wyemigrować do USA, z czym się nie krył. Złożył odpowiednie papiery, wtedy ujawniło się, że ma szwajcarskie obywatelstwo. Gdyby pojechał na to tournee, może by przeżył i tak jak jego koledzy wyszedł z Sowieckiej Rosji z Armią Andersa. Tymczasem tuż przed wejściem Niemców do Lwowa aresztowało go NKWD, w czerwcu 1941 roku. Bodo myślał początkowo, że chcą go ocalić. Przewieziono go do Moskwy i osadzono w więzieniu na Butyrkach. Zobacz również: Był późnym ojcem, ludzie brali go za dziadka – słynny bard Przemysław Gintrowski kochał życie rodzinne Eugeniusz Bodo: wojenne losy Los aktora był przez długie lata nieznany. Mówiło się, że zabili go Niemcy we Lwowie. Taka wersja obowiązywała w PRL-u kiedy było nie do pomyślenia, żeby winę przypisywać Rosjanom. Kiedy Stanisław Janicki – krytyk filmowy autor cyklu „W starym kinie” – poprosił w początku lat 70. o listy o losach Bodo, przyszło bardzo wiele świadectw na temat śmierci aktora, ale często się wykluczających. Z powodów politycznych wielu z nich nie można ujawnić. Janicki zapakował je do koperty z napisem „ujawnić po mojej śmierci” i przekazał Filmotece Narodowej. Na szczęście mógł sam wrócić do tematu w 1989 roku. Jednym ze świadków losów aktora był rosyjski dysydent Alfred Mirka, który siedział z nim na Butyrkach. W książce „Dziennik więźnia” wspomina Bodo. Nie poznał go w więzieniu, choć niecały rok wcześniej był na jego koncercie we Lwowie. Bodo był przygarbiony, postarzały, wychudzony. Nie zdejmował białego prochowca, nawet spał w płaszczu. O jego zwolnienie starali się przedstawiciele rządu na uchodźctwie, ale traktowano go jako obywatela Szwajcarii. Z tego powodu nie objęła go też amnestia dla Polaków po układzie Sikorski-Majski. Był godzinami przesłuchiwany. Informacji o losach aktora szukała też jego krewna, garderobiana Wiera Rudź, pisała w tej sprawie do prezydentów Lecha Wałęsy i Borysa Jelcyna. W 1991 roku od Rosyjskiego Czerwonego Krzyża dostała dwie fotografie więzienne aktora. Widać na nich Bodo z zarostem, opuchniętą twarzą, w drelichu. W dołączonym piśmie informacja, że został aresztowany 26 czerwca 1941 i skazany na 5 lat ciężkiego obozu wychowawczego w Kotłasie w obwodzie archangielskim, jako element społecznie niebezpieczny. Umarł 7 października 1943 roku z wycieńczenia. Jego ciało wrzucono do masowego grobu. W 1991 został zrehabilitowany, symboliczny grób Eugeniusza Bodo znajduje się na warszawskich Powązkach... Korzystałam z książki: Ryszard Wolański, „Eugeniusz Bodo. Już taki jestem zimny drań”, Dom Wydawniczy Rebis, 2012 oraz z filmu „Za winy niepopełnione. Eugeniusz Bodo", Wytwórnia Filmów Oświatowych, 1991
Nazywano ją „Hemarysią”, była muzą i inspiracją mistrza słowa. Historia miłości Mariana Hemara i Marii Modzelewskiej
Ceniona aktorka teatralna i filmowa zostawiła dla niego męża
On był autorem wielu popularnych przedwojennych piosenek oraz znakomitym poetą i satyrykiem, ona zaś cenioną aktorką teatralną i filmową. Małżeństwo Mariana Hemara i Marii Modzelewskiej nie przetrwało wojennej zawieruchy, lecz pamiątką po nim jest między innymi… polski dubbing Królewny Śnieżki i siedmiu krasnoludków. Mija dziś 26 lat od śmierci cenionej aktorki teatralnej i filmowej, z tej okazji przypominamy jej historię miłości z Marianem Hemarem. Marian Hemar i Maria Modzelewska: historia miłości Kiedy znów zakwitną białe bzy, Ten wąsik, Czy pani Marta jest grzechu warta to piosenki, które śpiewała cała przedwojenna Warszawa. Ich autorem był pochodzący z lwowskiej rodziny żydowskiej Jan Marian Hescheles, który tworzył swoje utwory jako Marian Hemar. Był bacznym obserwatorem świata, łączącym w swoich tekstach żart i satyrę z refleksją na temat przemian społecznych (m.in. wiszącego nad Polską widma wojny). Sam miał podobno dość trudny charakter, a przy tym nie miał szczęścia w życiu prywatnym. W czerwcu 1926 r. próbował odebrać sobie życie, strzelając z rewolweru w serce, ponieważ zakochał się nieszczęśliwie w mężatce Oldze Ziemilskiej. W latach 20. podkochiwał się też w aktorkach Mirze Zimińskiej i Janinie Romanównie, po czym jego sercem zawładnęła młoda gwiazda filmu i sceny Maria Modzelewska. Hemar i Modzelewska poznali się w 1929 r. w Teatrze Polskim w Warszawie, gdzie aktorka była jedną z gwiazd spektaklu Artyści, do którego popularny autor tekstów napisał dwie piosenki – Pensylwania i Wspomnij mnie. Obydwa utwory wykonywała Maria Modzelewska i to z myślą o niej zostały przez Hemara napisane. Przedwojenny mistrz słowa zachwycił się bowiem pięknym głosem i szczególnym wdziękiem uroczej artystki, choć znów pojawił się problem – aktorka od 1926 r. była żoną malarza Juliusza Stefana Norblina. Było to zresztą jej drugie małżeństwo, ponieważ pierwsze z przemysłowcem Aleksandrem Lipińskim okazało się zupełnie nieudane i zakończyło się rozwodem. Nieszczęśliwe uczucie Mariana Hemara zaowocowało kolejnymi piosenkami, z których jedną z ciekawszych była Kto inny nie umiałby tak dręczyć do łez z rewii Zjazd Centrośmiechu z 1930 r. Po latach tak wspominał okoliczności powstania utworu: „Była noc, deszcz padał pomieszany ze śniegiem. A ja w okolicach placu Napoleona chodziłem pod oknem mojej miłości. Wierzyłem, że ona nie śpi i patrzy z ciemnego okna, i że ja ją tak szantażuję tym moim ekshibicjonizmem cierpienia. Potem okazało się, że wszystko było na nic, bo ona… spała. Chodziłem na marne. Tyle że z tego chodzenia narodziła się piosenka”. Marii Modzelewskiej poświęcił też między innymi takie utwory jak Mnie się żadna tak nie podoba, jak ty czy Zanim zdradzisz mnie. Czytaj też: Tadeusz Pluciński – mówiono o nim „na wieki wieków amant”. Rodzinę założył dopiero z czwartą żoną Marian Hemar Marian Hemar i Maria Modzelewska: nazywano ją „Hemarysią” Z czasem Maria Modzelewska odwzajemniła jednak uczucie Hemara, a w kręgach teatralnych zaczęto ją nawet nazywać „Hemarysią” od nazwiska słynnego ukochanego. W szczęśliwym zejściu się pary dopomogła Mira Zimińska, która powiedziała Norblinowi: „Stefan, oddaj Manię Jankowi. Jak tego nie zrobisz, to on się zastrzeli. To jest wariat na punkcie mężatek. Już raz go ratowałam. Musisz pomóc, bo będzie nieszczęście”. Kiedy Hemar i Modzelewska byli już oficjalnie razem, artysta nie przestawał tworzyć dzieł z myślą o swojej muzie. W grudniu 1934 r. Maria zagrała główną rolę w sztuce Piękna Helena, przełożonej na język polski i wyreżyserowanej przez Mariana Hemara. W tym samym roku zagrała również jedną z głównych ról w filmie Śluby ułańskie, którego scenariusz współtworzył Hemar. Autor tekstów napisał też do filmu piosenkę Awans dla panny, którą Modzelewska nagrała na płytę szelakową dla wytwórni Columbia. Zobacz też: Piotr Fronczewski i Joanna Pacuła nie mogli oprzeć się sile tego uczucia. Mimo zdrady, aktor uratował swoje małżeństwo Maria Modzelewska i Eugeniusz Bodo w jednej ze scen przedstawienia, 1932 r. Marian Hemar ożenił się z Marią Modzelewską w 1936 r. Aby poślubić ukochaną, przyjął chrzest, a co za tym idzie, został wykreślony z Żydowskiej Gminy Wyznaniowej we Lwowie. Początkowo małżonkowie mieszkali na Smolnej, a następnie przeprowadzili się do eleganckiej willi przy ulicy Madalińskiego na Mokotowie. Po ślubie nadal często ze sobą współpracowali. Na początku 1938 r. Ryszard Ordyński zlecił Marianowi Hemarowi opracowanie polskich dialogów i tekstów piosenek do filmu animowanego Walta Disneya Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków. Głosu tytułowej bohaterce, zarówno w partiach mówionych, jak i śpiewanych użyczyła oczywiście Maria Modzelewska. Nagrania odbywały się wiosną 1938 r. w kamienicy przy Alejach Jerozolimskich w Warszawie. Na łamach „Kina” w poetycki sposób opisywano pracę nad jednym z pierwszych polskich dubbingów: „Na ekranie w tej chwili królewna porusza tylko ustami. Natomiast jej głos uwięziony jest w słuchawkach, nałożonych na uszy Modzelewskiej. Świetna artystka, pochylona w stronę mikrofonu śpiewa w tej chwili tę samą piosenkę, ale po polsku. Taśma dźwiękowa rejestruje pilnie śpiew Modzelewskiej. Biedną królewnę okradziono w tej sekundzie z głosu – po to, aby dźwięk polskiej piosenki wmontować potem obok obrazu rysowanego przez Disneya”. Premiera polskiej wersji filmu odbyła się 5 października 1938 r. w warszawskim kinoteatrze Palladium i cieszył się on wśród widzów ogromną popularnością. Czytaj także: Z mamą łączy go silna więź, o ojcu rzadko opowiada. Tak dziś wygląda syn Roberta Janowskiego Pożegnanie wyjeżdżających aktorów, Marii Modzelewskiej i Stefana Jaracza (widoczni w pierwszym od prawej strony oknie wagonu), przez Mariana Hemara, 1934 r. Marian Hemar i Maria Modzelewska: rozstanie i bigamia Wybuch II wojny światowej zbiegł się w czasie z poważnym kryzysem małżeńskim artystycznej pary. „Nie mam już sił do rozmowy z nią i do stawiania jakichś żądań. Nasze rozchodzenie się w tej chwili, na tle tej katastrofy, jest zbyt groteskowe” – notował w pamiętniku pod datą 4 września 1939 r. Następnego dnia Modzelewska opuściła Warszawę i wyjechała do Rumunii w towarzystwie przyjaciela Stanisława Carso-Siedleckiego, sekretarza ministra spraw zagranicznych Józefa Becka. Pod koniec 1939 r. wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszkała aż do 1994 r. Hemar również udał się we wrześniu 1939 r. do Rumunii, następnie przebywał m.in. w Palestynie i Egipcie jako żołnierz Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, po czym na początku 1942 r. znalazł się w Londynie, gdzie postanowił osiąść na stałe. W 1945 r. Marian Hemar poznał amerykańską tancerkę duńskiego pochodzenia Caroll Ann Eric zwaną Cają, którą poślubił 18 lipca 1946 r. w Londynie. Przez kolejne lata stanowili szczęśliwe małżeństwo, choć w świetle prawa artysta popełnił bigamię. Maria Modzelewska nieustannie wysyłała do Hemara listy z prośbą, aby wyraził zgodę na rozwód, na które jednak autor tekstów konsekwentnie nie odpowiadał. W końcu aktorka sama na własny koszt przeprowadziła w Nowym Jorku rozwiązanie małżeństwa, które nastąpiło dopiero w 1956 r. Marian Hemar zmarł 11 lutego 1972 r. w Dorking w Wielkiej Brytanii w wieku 71 lat i został pochowany na cmentarzu w Coldharbour. Maria Modzelewska po powrocie do Polski zamieszkała w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie. Zmarła 25 września 1997 r. w szpitalu w Warszawie w wieku 94 lat i została pochowana na warszawskich Powązkach. Warszawa, 01.05.1934 r. n/z Zespół aktorów na dworcu. Widoczni m.in. Stanisław Sielański (siedzi), w pierwszym rzędzie stoją Jerzy Chodecki (2. z lewej), Stefan Jaracz (3. z lewej), Maria Modzelewska (4. z lewej), Maria Dąbrowska (3. z prawej), Anna Jaraczówna (2. z prawej), Marian Hemar (1. z prawej) oraz Tadeusz Żelski (2. rzad, 1. z prawej)
Jadwigę Smosarską nazywano "Królową kina". Sama oświadczyła się ukochanemu mężczyźnie
Dziś upływa 125. rocznica urodzin aktorki
Była gwiazdą międzywojnia, którą widzowie pokochali za takie role jak "Trędowata" i "Barbara Radziwiłłówna". Zachwycała zarówno na deskach teatrów, jak i na ekranie. Życie prywatne aktorki było równie ekscytujące. Bardzo głośno zrobiło się o jej oświadczynach, które sama zainicjowała. Jadwiga Smosarska podkreślała jednak, że sława wiele jej odebrała. Jak potoczyło się życie królowej kina? Przypominamy jej historię w 125. rocznicę urodzin aktorki. Jadwiga Smosarska: jak została aktorką? Jadwiga Smosarska była z urodzenia Warszawianką i od początku pałała miłością do tego miasta. Przyszła na świat 23 września 1898 roku. Jej rodzice, Waleria i Karol Smosarscy, prowadzili zakład fryzjerski przy ul. Chmielnej, ale wczesne lata dzieciństwa Jadzia, bo tak ją wszyscy nazywali, spędziła z rodziną w majątku ziemskim Jurki, z racji, że jej tata był tam zarządcą. Powrócili do stolicy w 1909 roku, pięć lat później ojciec Jadwigi zmarł. Nie zdążył podziwiać wspaniałej kariery aktorskiej swojej córki, którą już wkrótce miała rozwijać. Jadzia od dziecka marzyła o tym, aby zostać drugą Modrzejewską. Jeszcze gdy uczyła się na prywatnej pensji, zdobywała pierwsze doświadczenia sceniczne w amatorskim teatrze. Gdy miała 20 lat, zadebiutowała w Teatrze Letnim pod pseudonimem Sarska. Wystąpiła wówczas w farsie "Ciotka Karola" i wprawiła krytyków w zachwyt. "Panna Sarska aż zatrwożyła brakiem tremy i całkowitą pewnością siebie", pisał recenzent "Kuriera Warszawskiego" (cytat za plejada.pl). Los chciał, że ten świetny popis aktorski młodej Jadwigi zobaczył reżyser i producent Aleksander Hertz, człowiek, dzięki któremu swoją karierę rozpoczęła Pola Negri. Hertz szukał wśród młodych talentów jej następczyni i trafił właśnie na Smosarską. Relacja producenta z młodą aktorką nie zaczęła się jednak dobrze, bowiem na umówione spotkanie Hertz nigdy się nie zjawił, kompletnie o nim zapomniał. Oburzona Jadwiga, która czekała na niego w studio kilka godzin, napisała potem list o treści: "Nie wymagam od Pana specjalnych względów należnych gwieździe filmowej, bo nią nie jestem, ale muszę zwrócić uwagę Pana, że zapomniał Pan o elementarnej formie towarzyskiej wymagającej punktualności wobec kobiety". Czytaj również: Wojciech Pszoniak myślał, że nie dorówna swojemu bratu. Ale szybko przy Oburzony takim bezpośrednim tonem wiadomości producent zapowiedział, że kolejnego spotkania na pewno ze Smosarską nie umówi, ale na szczęście stało się inaczej. Już rok później aktorka zjawiła się na planie filmowym, aby zagrać główną rolę w melodramacie "Dla szczęścia". Do dziś mówi się o pierwszej scenie, którą przyszło jej zagrać u boku Józefa Węgrzyna, nazywanego polskim Rudolphem Valentino, a była to scena pocałunku. Produkcja z główną rolą Jadwigi Smosarskiej nigdy nie ujrzała światła dziennego. Przerwano kręcenie filmu ze względu na śmierć jednego z aktorów. Nie zniechęciło to jednak młodej aktorki do spełnienia jej marzenia o zostaniu "drugą Modrzejewską". Realizowała wieczorowe studia w Warszawskiej Szkole Dramatycznej, na przemian z pracą w ciągu dnia w Banku Polskim przy ul. Bielańskiej. Już wkrótce zadebiutowała na deskach teatru w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Wilnie. Do 1939 roku miała na swoim koncie 40 zagranych ról. Zobacz też: Leonard Cohen i Marianne Ihlen. Muza od pierwszego wejrzenia... Jadwiga Smosarska: kariera filmowa, największe tytuły Aleksander Hertz po pewnym czasie odezwał się do Jadzi ponownie z propozycją roli w propagandowym dramacie pt. "Bohaterstwo polskiego skauta". W ten sposób Jadwiga Smosarska została przedstawiona polskim telewidzom w listopadzie 1920 r. Dzięki kolejnym melodramatom z udziałem aktorki, widzowie bardzo szybko ją polubili. Tego rodzaju produkcje miały zazwyczaj podobny schemat, który przyciągał coraz więcej ludzi przed ekrany, a samą Smosarską uczynił gwiazdą filmową. Nie można było tego samego powiedzieć o krytykach, na których pierwsze filmy z aktorką nie robiły wrażenia. "Cóż za dziwny fatalizm ciąży nad Smosarską, który każe jej ciągle przeżywać podobne koleje losu, pozwalając na jedyne urozmaicenie: wybór coraz to innej samobójczej śmierci. W »Tajemnicy przystanku tramwajowego« – rzuca się pod tramwaj, w »Niewolnicy miłości« – topi się, w »O czem się nie mówi« – wyskakuje przez okno" – można było przeczytać w jednej z recenzji. Na przestrzeni kolejnych lat okazało się, że Jadwiga Smosarska robi furorę zarówno w melodramatach, jak i komediach. Kiedy kino przechodziło transformację z filmów niemych na te z dźwiękiem, nie zaszkodziła ona karierze aktorki. Jadwiga zachwycała w takich produkcjach, jak: "Czy Lucyna to dziewczyna?" (1934), "Dwie Joasie" (1935), "Jadzia" (1936), "Barbara Radziwiłłówna" (1936) i "Skłamałam" (1937). Jadwiga Smosarska i Tadeusz Wesołowski w jednej ze scen przedstawienia, 1932 r. Jadwiga Smosarska: życie prywatne, nigdy nie chciała wychodzić za mąż W latach 30. Jadwiga Smosarska była jedną z najpopularniejszych aktorek w Polsce, ale nie stała się gwiazdą. Unikała rozgłosu, nie lgnęła do udzielania wywiadów, w związku z czym nie było wiadomo za wiele o jej życiu prywatnym. "Sława ma swoje ciernie, daje dużo, ale wiele... odbiera. Szereg przeżyć dostępnych najzwyklejszej śmiertelniczce, pozostaje mi obce... Nie mogę mieć randki... potajemnej. Wszyscy mnie znają i... poznają", skarżyła się. Zapytana w latach 20. o plany małżeńskie, odpowiedziała, że aktorka raczej nie powinna wychodzić za mąż. "Scena i małżeństwo to dwa odrębne światy, trzeba mieć wiele znajomości życia, by pogodzić obowiązki aktorki z obowiązkami żony", wyznała w czasopiśmie "Kino dla Wszystkich". Czas jednak pokazał, że serce nie sługa. Pod koniec 1931 roku aktorka poznała Zygmunta Protassewicza. Mężczyzna był młodszym od niej o rok zamożnym inżynierem budownictwa, miał również wielki talent wokalny. Ich drogi zetknęły się w Krynicy, gdzie Protassewicz czuwał nad budową słynnej willi Patria dla Jana Kiepury. Bardzo szybko rozeszła się wieść, że wielka gwiazda kina pyta o inżyniera i wykazuje zainteresowanie jego osobą, ale na początku nie zachęciło to mężczyzny do zrobienia pierwszego kroku. Bycie partnerem dla aktorki takiego formatu napawało go tremą. Okazało się, że to Jadwiga zainicjowała znajomość. Przy pierwszej wymianie zdań powiedziała, że ma plac przy ulicy Naruszewicza w Warszawie i chce postawić tam dom. Spoglądając spod rzęs na inżyniera, zapytała: "Może podejmie się pan tego?". Gdy Zygmunt Protassewicz rozpoczął budowę w Warszawie, aktorka po raz kolejny udowodniła, że w sprawach miłosnych lubi brać sprawy w swoje ręce. Wkrótce oświadczyła się ukochanemu! "Powiedziała, że dużo dobrego o mnie słyszała, ceni moje zalety. I choć zna wielu przystojnych i wartościowych mężczyzn, zdecydowała się wyjść za mnie", opowiadał inżynier. Cztery lata od ich pierwszego spotkania stanęli na ślubnym kobiercu. Czytaj również: Tadeusz Pluciński i Jolanta Wołłejko: była jego czwartą, ostatnią żoną. Po rozwodzie zostali przyjaciółmi Jadwiga Smosarska (z pr.), jej mąż Zygmunt Protassewicz i Irena Eichlerówna na balu w Warszawie (1938) Jadwiga Smosarska: wyjazd za ocean Szczęśliwe i dobrze sytuowane życie małżonków w stolicy przerwał wybuch II wojny światowej. Zdecydowali się emigrować do Stanów Zjednoczonych. Kiedy się osiedlili, aktorka stała się aktywną działaczką wśród społeczności Polonii. W 1941 r. zainicjowała powstanie Komitetu Pomocy Polskim Aktorom na Wygnaniu i wysyłała paczki potrzebującym w kraju. Hurtowo słała ubrania, które znajdowała w amerykańskich second-handach. Kontynuowała również aktorstwo, jej rola w sztuce "Pierwsza lepsza" w Polskim Teatrze Artystów w Nowym Jorku cieszyła się popularnością. W kolejnych latach los małżeństwa na emigracji przestał być łaskawy. Budowa domu, której się podjęli, doprowadziła ich do trudnej sytuacji finansowej, do tego aktorka coraz częściej chorowała. Nie miała już tyle energii, co wcześniej, żeby pomagać ludziom w Polsce. Jednak za każdym razem, gdy odwiedzała rodaków, witano ją z ogromnym entuzjazmem. Zobacz także: Włodzimierz Boruński zagrał pierwszą w życiu główną rolę filmową w wieku 79 lat. Jak potoczyło się życie aktora? "Jadzia nie mogła zatrzymywać się w hotelu, każdy chciał ją zobaczyć, uścisnąć. Tworzyły się wręcz kolejki", opowiadał Zygmunt Protassewicz. Aktorka wraz z mężem powróciła do stolicy na dobre pod koniec lat 70. Jej stan zdrowia pogarszał się wówczas z dnia na dzień. "Badania wykazały, że ma agranulocytozę; jest to choroba, w której występuje gwałtowne zmniejszenie się liczby krwinek białych. Przestała być odporna na bakterie. Nie było dla niej ratunku" – wyznał Zygmunt Protassewicz. Para wkrótce miała przeprowadzić się do mieszkania w wieżowcu, ale Jadwiga Smosarska nie doczekała tej chwili. Zmarła 1 listopada 1971 r. Spoczywa na warszawskich Starych Powązkach w Alei Zasłużonych. Mąż aktorki odszedł 20 lat później. Źródła: plejada.pl, Paula Rodak YT, stare-kino.pl
Józef Kondrat poświęcił się dla ratowania żony. Został przez to wyklęty
W czasie wojny stryj Marka Kondrata podjął fatalną decyzję
Wybitny aktor, barwna, niezwykła osobowość. Józef Kondrat urodził się w rodzinie o artystycznych skłonnościach, jego bratem był Tadeusz Kondrat, on sam był natomiast stryjem słynnego Marka Kondrata. Na koncie miał wiele ról, te najsłynniejsze pochodziły z filmów „Hultajska Trójka”, „Strachy” czy „Król Maciuś Pierwszy”. Ale na tym nie koniec. Potrafił również świetnie śpiewać i z powodzeniem występował na deskach teatrów. Do swojego bratanka, Marka Kondrata, mówił: „Słyszałem, że chcesz zostać artystą. Pamiętaj, takim jak twój wielki stryj nie będziesz nigdy, a takim jak twój zasrany ojciec to nie warto” (cytuję za wyborcza.pl). Niestety, jedna decyzja sprawiła, że musiał udać się na artystyczną banicję, zaś jej reperkusje odczuli również inni członkowie rodziny... Kim był stryj Marka Kondrata? Józef Kondrat: dzieciństwo Uchodził za aktora wybitnie utalentowanego, jednak w czasie wojny zagrał w filmie „Heimkehr” (Powrót do ojczyzny). To był niemiecki obraz, zrealizowany i wykorzystany do antypolskiej propagandy. Józefa Kondrata spotkała za to infamia, został wyklęty, skreślony z listy znajomych i odsądzony od czci i wiary. Do wspomnień o swoim wujku wracał Marek Kondrat, który czasem sam musiał się tłumaczyć z przeszłości bliskiego kuzyna. Jakie były losy Józefa Kondrata? Urodził się w wielodzietnej rodzinie w Przemyślu. Jego ojciec Michał Kondrat był uczestnikiem Powstania styczniowego, pochodził z Litwy, prowadził karczmę „Hulaj Pole” koło Klebanówki, potem miał karczmę w mieście, we własnej kamienicy. Józef i najmłodszy w rodzinie Tadeusz (ojciec Marka) mieli zdolności aktorskie, pierwsze kroki na scenie stawiali w amatorskim Teatrze Fredreum mieszczącym się Przemyślu, na zamkowym wzgórzu. Józef Kondrat w liście do przyjaciela Mieczysława Malca opisywał, jak bardzo ukształtowało go Fredreum – „Młodość! Pamiętam jak za 10 centów stawaliśmy się posiadaczami biletu na studenckim parterze, by uczestniczyć w każdej premierze Fredreum. Wychodziłem po przedstawieniu jak urzeczony, a potem długo... nie mogłem zasnąć”. Wspominał czasy, gdy zaglądał do knajpki, w której grał na pianinie jego przyjaciel. A on sam śpiewał tam pieśni neapolitańskie. Z kolei Marek Kondrat opowiadał w rozmowie z „Gazetą Wyborczą”, że poszedł w ślady ojca i stryja, choć po latach okazało się, że najbliżej mu do Dziadka Michała i jego karczmianych korzeni. Józef Kondrat jeszcze przed wojną grał we Lwowie, Poznaniu, Warszawie. Współpracował ze słynnym Leonem Schillerem, który zachwycał się nim jako aktorem. Podkreślał, że Józef był wolny od „teatralnych sztamp”. Zobacz też: Barbara Bittnerówna była największą polską primabaleriną. Mówiono o niej „niepowtarzalna” Józef Kondrat: poświęcił się dla ratowania żony Jeszcze przed wojną spotkał Gustawę Błońską, zwaną Gutą. Była reżyserką, aktorką – choć aktorstwo studiowała na wydziale przy Konserwatorium, i siostrą aktorki Diany Blumenfeld. Zakochali się w sobie z Józefem i pobrali w latach 30. Wspólnie grali. Ich szczęśliwe życie przerwała wojna. Guta musiała się ukrywać. Józef w 1940 roku zagrał w niemieckim filmie „Heimkehr”. Razem z nim wystąpili Hanna Chodakowska, Bogusław Samborski, Michał Pluciński, wielu innych odmówiło. Trzy lata po premierze aktorzy grający w filmie zostali skazani przez władze podziemne na infamię, czyli zhańbienie, utratę dobrego imienia. Józef Kondrat chciał się zrehabilitować, walczył w partyzantce, ukrywał się po lasach, ale nie to zostało mu zapamiętane. „Mój stryj nie był zdrajcą” - tłumaczył go po latach Marek Kondrat. W filmie wystąpił ze względu na żonę Żydówkę, kochał ją ponad życie i chciał ochronić. To się udało, w 1942 roku razem wyjechali z Warszawy do Hrubieszowa, Guta wojnę przeżyła. Józef Kondrat po wojnie został rozgrzeszony przez środowisko aktorskie, nie miał zakazu występowania. Ale nie zrobił już takiej kariery, jak mógł. Dołożył się do tego jego trudny charakter, kłopoty z alkoholem. Czytaj także: Po rozwodzie rodziców córka odcięła się od Elżbiety Góralczyk. Nie zmieniła tego nawet śmiertelna choroba Józef Kondrat: praca na scenie, rodzina Józef Kondrat był aktorem całym sobą i przez całą dobę. Grał m.in w Teatrze „Współczesnym” w „Ludowym”, „Komedii”. Krążyło o nim wiele anegdot. Jedną z nich opowiadał sam Marek Kondrat w rozmowie „Wszystko, co najważniejsze” w „Gazecie Wyborczej”. Aktor wspominał, że Józef wypuszczał się na tzw. trzydniówki. „Guta go wszędzie wtedy szukała. Raz poszedł do Współczesnego, w gabinecie dyrektora usiadł w fotelu i mówi do Axera: ''Erwin, zaangażuj Gutę, ona tę budę na nogi postawi''. I Erwin to znosił cierpliwie, drzwi się w pewnym momencie otwierały, Guta wsadzała głowę i prosiła: ''Józiu, chodź do domu''. On patrzył najpierw na nią, potem na Erwina i puentował: ''Chryste Panie, jak ja nienawidzę tej rasy''. Z rodziną Marka Kondrata, czyli ze swoim bratem i bratankiem miał raczej okazjonalny kontakt. Przychodził na święta. Bratanek woził go, bo stryj nie uznawał miejskiego transportu, uważał, że aktor tej klasy nie może jeździć autobusem. Nosił raglan (płaszcz z szerokim krojem rękawów), na który zarzucał biały szal. Mieszkał na warszawskim Mokotowie, w mieszkaniu miał swój portret w stroju Stańczyka. Był charakterystyczną postacią. Marek Kondrat wspominał także, jak jego wuj, przychodząc do nich już na podwórku śpiewał donośnie, „sąsiadki natychmiast do okien podchodziły, a on, przekraczając próg domu, z nikim się nie witał, choć wszyscy, włącznie z Gutą, czekali od godziny przy zastawionym stole. Udawał się prosto do drzwi kuchennych, ja za nim, bo oka z niego nie spuszczałem, i on do mnie: ''Powiedz, smyku, gdzie matka trzyma szpagatówkę? Nalej stryjowi''. Ja wyciągam taki kieliszeczek mały. ''Ale nie żartuj, stryj jest poważnym człowiekiem''. Kazał mi wyjmować szklankę, napełniał ją do połowy, a następnie prosił o cukier. Wsypywał go do szpagatówki, mieszał i edukował: „Wiesz, synu, co to jest? Glukoza!”. Po tym wszystkim wchodził do pokoju i odbywał katorgę spotkania rodzinnego, zwykle nie trwało to długo. Guta patrzyła na niego z politowaniem. On nie cierpiał wszystkich dookoła. W pewnym momencie komunikował, że natychmiast musi wychodzić do teatru, i znikał na następne trzy dni”, wspominał Marek Kondrat. Zobacz też: Karen Blixen: jedna z najwybitniejszych duńskich pisarek oddała swoje serce Afryce Józef Kondrat miał wielu wielbicieli, bo był świetnym, wybitnie utalentowanym aktorem. Widzowie teatralni pamiętali go ze spektaklu „Czekając na Godota” w Teatrze Współczesnym w Warszawie, grał u Jerzego Antczaka, Erwina Axera, Jerzego Gruzy. Ale gdy w czerwcu 1973 roku zmarła nagle jego ukochana żona, Gustawa Błońska, z którą przeżył niemal całe dorosłe życie, jego świat się zawalił. Rozumiała go jak nikt, wybaczała skłonności do alkoholu, wybryki, tolerowała jego wybujałe ego. On nie mógł się pogodzić z jej odejściem, do końca. Ten nadszedł zresztą dosyć szybko. Przyplątały się choroby, zmarł rok po żonie - 4 sierpnia 1974 roku. Czytaj też: Zostawił ją dla innej, do końca życia tego żałował. Małżeństwo Joanny i Stanisława Jędryków trwało zaledwie 5 lat
Stanisław Sielański rozśmieszał kinomanów, lecz miał smutne życie. Zmarł na obczyźnie z dala od rodziny
Stanisław Sielański był jednym z najpopularniejszych aktorów komediowych przedwojennego polskiego kina. W czasie II wojny światowej wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, pozostawiając w Polsce ukochaną żonę. Bardzo chciał wrócić do ojczyzny, lecz nagła śmierć uniemożliwiła mu realizację marzenia. Stanisław Sielański: droga do kariery Aktor Stanisław Sielański przyszedł na świat 8 sierpnia 1899 r. w Łodzi jako Szlama (Salomon) Nasielski. Był synem właściciela składu materiałów piśmiennych Berka Abusza Nasielskiego i Sury (Sary) z Kamuszewiczów. Na początku lat 20. zaczął występować na deskach łódzkich teatrów, lecz wkrótce przeprowadził się do Warszawy, gdzie do wybuchu II wojny światowej grał w kabaretach i teatrzykach rewiowych, m.in. Morskie Oko, Stara Banda, Hollywood i Cyrulik Warszawski. Okazjonalnie można było go też podziwiać w sztukach teatrów dramatycznych, jak choćby Teatr Polski czy Ateneum, lecz i tam grywał głównie role komediowe. Prawdziwą popularność przyniosła mu jednak kariera aktora filmowego – w latach 1929–1939 wystąpił łącznie w pięćdziesięciu filmach, a do jego najpopularniejszych aktorskich wcieleń należały: Felek Ślepowroński w „Dorożkarzu nr 13”, czeladnik krawiecki Igiełka w „Trójce hultajskiej” i terminator szewski Józio w „Ja tu rządzę”. Chociaż najczęściej grywał role drugoplanowe, zapadały one widzom w pamięć za sprawą zabawnych powiedzonek Sielańskiego czy humoru sytuacyjnego z jego udziałem. W 1939 r. na łamach magazynu fimowego „Kino” pisano o aktorze: „Sielański jest urodzonym komikiem. To jest artysta, który sam doskonale bawi się na scenie – byle miał z czego pośmiać się sam i zabawić innych. A jeśli zdarzy się, że artysta nie potrafi nas rozśmieszyć tak, jak tego oczekiwaliśmy, to na pewno nie jest to wina jego, tylko mało dowcipnego tekstu. Popularny ten artysta potrafi świetnie, inteligentnie dozować zapasy swojego wrodzonego komizmu, dlatego jego role nigdy nie są przeładowane gierkami”. Sława syna nie spotkała się jednak z entuzjazmem rodziców Sielańskiego, w szczególności zaś jego ojca, który był ortodoksyjnym Żydem i uważał, że Szlama swoimi rolami w chrześcijańskich filmach psuje reputację całej rodziny Nasielskich. Aby przebłagać Boga za grzechy, oddał nawet dwa mieszkania w należącej do niego kamienicy na… bożnicę żydowską. „Czy prezent złożony Panu Bogu w postaci rezygnacji z przyzwoitego komornego za dwa parterowe mieszkania był wystarczającym odkupieniem grzechów syna – dowiemy się dopiero w dniu Sądu Ostatecznego” – komentował tę decyzję Arnold Mostowicz w publikacji „Żółta gwiazda i czerwony krzyż”. Zobacz także: Odejście pierwszej żony Andrzeja Zaorskiego wywołało szok. Druga pomogła mu wyjść z ciężkiej choroby Stanisław Sielański jako marynarz Przędza w filmie "Rapsodia Bałtyku", 1935 r. Stanisław Sielański: życie prywatne, małżeństwo, emigracja W latach 30. Stanisław Sielański ożenił się z aktorką i tancerką Zofią Duranowską, którą poznał w czasie występów w rewiach i kabaretach. Po wybuchu II wojny światowej postanowił uciec z Polski ze względu na swoje żydowskie pochodzenie, pozostawiając w ojczyźnie ukochaną żonę. Przedostał się do Rumunii, a następnie do Francji, gdzie na początku 1940 r. zasilił szeregi Teatru Polskiego w Paryżu. Kiedy w czerwcu 1940 r. do miasta weszli Niemcy, aktor wyruszył w dalszą podróż, a w listopadzie 1940 r. w porcie w Lizbonie wsiadł na statek S.S. Excalibur, którym przypłynął do Stanów Zjednoczonych. Początkowo jeździł po wschodnim wybrzeżu ze spektaklami komediowymi, a w 1942 r. dołączył do zespołu Polskiego Teatru Artystów w Nowym Jorku, w którym spędził trzy lata. Jednocześnie współpracował też ze stacją radiową WJLB w Detroit. W liście do polskich filmowców opublikowanym na łamach magazynu „Film” w 1946 r. wspominał: „Przez całą wojnę pracowałem w Office of War Information (Urząd Informacji), gdzie nadawałem audycje na krótkich falach dla Europy. Wyprodukowałem własny film krótkometrażowy w kolorach – w języku angielskim i grałem w trzech krótkich metrażach, nakręconych przez Foxa dla wojska. Występowałem przy tych filmach na scenie i robiłem business”. W 1945 r. dołączył jako skrzypek do Matusz Polish Dance Group, zespołu tancerzy ludowych, założonego w Nowym Jorku przez działacza emigracyjnego Bronisława Matusza. Rok później wydał z kolei w Chicago książkę „Raz na… widelec. Rzeczy własne, podsłuchane i skradzione”, czyli zbiór zabawnych monologów i wierszy, które pisał dla emigracyjnej prasy. Żona Stanisława Sielańskiego, Zofia Duranowska, w czasie Powstania Warszawskiego walczyła w szeregach Armii Krajowej pod pseudonimem „Hoża Zośka”. Po wojnie utrzymywała z mężem kontakt listowny i regularnie otrzymywała od niego paczki z Ameryki. Aktor korespondował z nią po polsku, pisząc listy na amerykańskiej maszynie bez polskich znaków, co często stawało się przyczyną zabawnych nieporozumień. Pewnego razu Zofia Sielańska poprosiła męża w liście, aby przysłał jej wieczne pióro. Aktor odpowiedział na jej prośbę: „Prosilas mnie o jedno pioro, a ja Ci posylam przez poczte piec”, na co zdziwiona żona odpisała: „Nie przysyłaj pieca, bo w Polsce pieców mamy dosyć”. W maju 1951 r. Stanisław Sielański, który w Ameryce podpisywał się jako Stanley Sielanski, otrzymał amerykańskie obywatelstwo. W 1954 r. występował w sztuce Napoleona Sądka „Markietanki” na terenie Kanady, między innymi w Toronto, Hamilton i Montrealu. Bardzo często można go było usłyszeć w amerykańskim radiu, a nawet miał swój własny program telewizyjny. Prowadząc intensywne życie kulturalne, zaniedbał jednak zdrowie, które z czasem coraz bardziej się pogarszało. Czytaj też: Maria Chwalibóg: przełomem w jej karierze był jeden z najbardziej pesymistycznych polskich filmów Od lewej: Tola Mankiewiczówna, Władysław Walter, Adolf Dymsza i Stanisław Sielański, w filmie "Parada rezerwistów", 1934 r. Stanisław Sielański: śmierć i pogrzeb Stanisław Sielański zmarł 28 kwietnia 1955 r. w Nowym Jorku w wieku 56 lat. „Trzy dni przed śmiercią występował przed polską publicznością w Nowym Jorku w czasie Wieczoru Jana Lechonia, a jeszcze na kilka godzin przed śmiercią był na swym stałym programie w telewizji. Kiedy w godzinach rannych w ubiegły czwartek jeden z przyjaciół Sielańskiego, zdziwiony, że w porze, w której powinien on być w domu, telefon nie odpowiadał, udał się do jego mieszkania i otworzył je przy pomocy administratora, zastał Sielańskiego nieżywego w łóżku. Lekarz stwierdził, że śmierć nastąpiła w czasie snu z powodu ataku serca” – informował „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza”. Miejsce pochówku Stanisława Sielańskiego pozostaje nieznane, choć wiadomo, że w jego pogrzebie uczestniczył między innymi słynny poeta Jan Lechoń. W swoim dzienniku tak opisywał pogrzeb aktora: „Rozwalił mnie pogrzeb Sielańskiego i trzymałem się, jakbym był zbitym i tylko mozolnie odrutowanym garnkiem. Pogrzeb Sielańskiego – jeszcze jedno uderzenie w łeb, jakby ktoś z góry chciał nam powiedzieć: »Patrz, durniu! Oto wasze życie i wasza emigrancka śmierć!«. […] Sielański nie miał tu żadnej rodziny i za trumną szli obok siebie Rozmarynowski od braci aktorów i dr Aldon z Warszawy od braci-polskich Żydów”. Wdowa po artyście, Zofia z Duranowskich Nasielska-Sielańska, zmarła 22 sierpnia 1992 r. w Warszawie w wieku 85 lat i została pochowana na Cmentarzu Bródnowskim. Czytaj również: Gwiazda kina i teatru ukrywała chorobę. Stanisława Engelówna zasłabła na scenie i już na nią nie wróciła Stanisław Sielański jako głupi Wasyl w filmie "Przybłęda", 1933 r.
Gwiazda kina i teatru ukrywała chorobę. Stanisława Engelówna zasłabła na scenie i już na nią nie wróciła
Na scenie i w filmie grała przede wszystkim role dramatyczne, choć prywatnie obdarzona była dużym poczuciem humoru. Życie nie rozpieszczało Stanisławy Engelówny, lecz nigdy nie dała tego po sobie poznać. Do końca życia nie traciła pogody ducha i ukrywała przed kolegami z teatru śmiertelną chorobę. Dziś upływa 65. rocznica odejścia aktorki. Stanisława Engelówna: dorastanie, droga do sławy Stanisława Engelówna przyszła na świat 23 kwietnia 1908 r. w Warszawie jako córka kolejarza Aleksandra Engela vel Angela i Antoniny z Dragańskich. Chociaż świat teatru i filmu interesował ją już od wczesnej młodości, początkowo poświęciła się działalności pedagogicznej – pod koniec lat 20. prowadziła niewielkie przedszkole w podwarszawskim Błoniu. „Zrobiono w Błoniu przedszkole dla nas, sześciorga dzieci, które prowadziła późniejsza aktorka Engelówna, bardzo miła osoba; ona mnie przygotowywała, przerobiła ze mną pierwszy oddział” – wspominała po latach jedna z jej podopiecznych, Aniela z Czerskich Iwaszkiewicz. Następnie Engelówna została nauczycielką w tamtejszej Szkole Handlowej, lecz ta droga zawodowa nie zaspokajała w zupełności ambicji pięknej warszawianki. Marzeniem Stanisławy Engelówny było bowiem zostać wielką aktorką teatralną i zaczęła dążyć do jego realizacji. W 1932 r. zapisała się na kursy dramatyczne Heleny Józefy Hryniewieckiej, które ukończyła po dwóch latach. Dzięki zdobytej tam edukacji w 1935 r. zdała eksternistycznie egzamin w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej i dołączyła do obsady Teatru Narodowego w Warszawie. Debiut aktorki nie należał jednak do najłatwiejszych, a koledzy z teatru nie powitali jej zbyt życzliwie. Mistrz sceny Ludwik Solski dostrzegł w Engelównie talent i zaproponował jej zastąpienie chorej artystki w sztuce „Dożywocie” Aleksandra Fredry… w dniu spektaklu. Aktorzy nie rozumieli, dlaczego ceniony aktor i reżyser pozwala zagrać debiutantce bez przygotowania. Cała obsada sztuki zbojkotowała próbę generalną, przez co Engelówna ćwiczyła tylko z Solskim. „Gong. Kurtyna. Wyszłam na scenę. No i udało się. Odniosłam pierwszy sukces, koledzy składali gratulacje, Solski promieniał” – wspominała po latach. Zobacz też: Edward Dymek w latach 70. miał świat u stóp. Dziecięcy gwiazdor zmarł w zapomnieniu i biedzie Mieczysław Cybulski i Stanisława Engelówna w czasie podróży po Polsce z Awanturą jednej nocy, 1938 r. Prawdziwą popularność przyniosła jednak Stanisławie Engelównie kariera aktorki filmowej. W latach 1938–1939 wystąpiła w takich filmach jak „Florian”, „Rena” „Serce matki”, „Wrzos” i „O czym się nie mówi”. „Jest szczera, nie zarozumiała. Ma talent gwiazd bez ich fochów i grymasów. Dlatego jest wielce cennym materiałem dla filmu. Bardzo szczerze sobie winszuję tego wynalazku…” – opowiadał o niej w wywiadzie dla „Wiadomości Filmowych” Alfred Niemirski, scenarzysta filmów „Florian” i „Wrzos”. Dziennikarz magazynu „Kino” pisał zaś o niej: „Wysoka, smukła, o popielatych włosach i szarych, lekko skośnych oczach Engelówna ujmuje pełnym wdzięku, lecz zarazem melancholijnym nieco uśmiechem i pozbawionym wszelkiej afektacji, poważnym sposobem prowadzenia rozmowy”. W 1938 r. aktorka zaczęła występować na deskach Teatru Miejskiego w Łodzi, a także podróżowała po Polsce ze sztuką „Awantura jednej nocy”, w której grała u boku amanta filmowego Mieczysława Cybulskiego. To właśnie teatr był dla Stanisławy Engelówny największą miłością, a na pytanie, czy byłaby w stanie poświęcić go dla filmu, odpowiadała: „Nie, nie zdradziłabym nigdy teatru!”. Aktorka Lidia Wysocka wspominała po latach w rozmowie z dziennikarzem Piotrem Gackiem, że na planie filmu „Serce matki” Engelówna poróżniła się z Iną Benitą, która grała jej przyjaciółkę. W czasie kręcenia dramatycznej sceny Benita zaczęła bowiem śmiać się w niepohamowany sposób, co sprawiło, że nawet spokojny zazwyczaj reżyser Michał Waszyński stracił rezon i musiał doprowadzić obie panie do porządku. Wysocka łatwo zorientowała się, o co chodzi – Engelówna była na planie filmowym „nieznośnie manieryczna” ze swoją teatralną „afektacją gwiazdy”. To, co tak śmieszyło Inę, zachwycało jednak publiczność, która uwielbiała Engelównę w jej melodramatycznych rolach. Czytaj także: Barbara Sołtysik i Jan Englert: czemu pobrali się w tajemnicy i rozstali po 33 latach związku? Plakat do filmu "Serce matki", reż. Michał Waszyński, 1938 r. Stanisława Engelówna: życie prywatne, czasy wojny W Teatrze Narodowym Stanisława Engelówna poznała inspicjenta Eustachego Kojałłowicza, z którym w sierpniu 1939 r. zawarła związek małżeński. To właśnie on jako jedyny obok Solskiego wspierał ją, kiedy w 1935 r. debiutowała w sztuce „Dożywocie”. „Czy mogłam przypuszczać, że będzie to mój przyszły mąż?” – mówiła po latach. Po wybuchu II wojny światowej aktorka nie zdecydowała się na granie w koncesjonowanych przez niemieckiego okupanta teatrów jawnych, nie podjęła też pracy w żadnej z warszawskich kawiarni artystycznych. Oficjalnie twierdziła, że przez cały okres wojny przebywała u rodziny na wsi, ale jej przyjaciele i członkowie najbliższej rodziny znali prawdę. Była w Warszawie, kiedy wybuchło powstanie, a po jego zakończeniu znalazła się w obozie w Pruszkowie, gdzie dzieliła niedolę z prześladowanymi mieszkańcami zniszczonej stolicy. We wrześniu 1946 r. o Engelównie przypomniał „Express Wieczorny”, nadmieniając, że zdjęcie uroczej aktorki z filmu „Rena” przypinali sobie nad łóżkami francuscy żołnierze jako swoją ulubioną pin-up girl. „Do pism francuskich fotografia ta zawędrowała na pewno z przedwojennych fotosów filmowych” – tłumaczyli polscy dziennikarze. W tym samym czasie przedwojenna gwiazda filmowa wystąpiła w komedii „Damy i huzary” na deskach Teatru Powszechnego, a rola Zuzi była jej wielkim powrotem na scenę po siedmiu latach nieobecności. Przez kolejne trzy lata Engelówna grała w stołecznych Miejskich Teatrach Dramatycznych, między innymi w sztukach „Subretka”, „Roxy” i „Szczęście Frania”, po czym w 1949 r. zamieszkała wraz z mężem na stałe w Szczecinie. Czytaj też: Kochał syna, ale nie potrafił się nim zająć. Tak wyglądała relacja Zbigniewa Cybulskiego z jego jedynym dzieckiem Stanisława Engelówna w filmie Rena, 1938 r. Stanisława Engelówna: królowa szczecińskiej sceny Po przybyciu do Szczecina Stanisława Engelówna znalazła zatrudnienie w Państwowych Teatrach Dramatycznych. Za jej najważniejsze role na szczecińskich scenach uważa się księżniczkę Eboli w „Don Carlosie” z 1953 r. i Lady Milford w „Intrydze i miłości”. „Grała główne role, heroiny. Publiczność ją uwielbiała, podobno też, gdy wracała do domu po próbie, ze sklepów wychodzili kupcy, by się jej ukłonić. Przy tym wszystkim ceniono ją jako człowieka, za poczucie humoru i godne damy maniery. Mówiono mi, że szczególną estymą darzyli Engelównę jej sąsiedzi” – opowiadała o aktorce Danuta Chudzianka, prezes szczecińskiego oddziału Związku Artystów Scen Polskich, w rozmowie z dziennikarką Katarzyną Stróżyk. Przyjaciele Engelówny z teatru zapamiętali z kolei, że prowadziła specjalny zeszyt, w którym zapisywała najlepsze teatralne anegdoty. Ostatnią rolą gwiazdy filmu i sceny była hrabina de Koefeld w sztuce „Geniusz i szaleństwo”, której premierę wyznaczono na 28 czerwca 1958 r. W czasie prób Engelówna była już bardzo chora, lecz do końca nie dała po sobie poznać, że boryka się z zaawansowanym nowotworem. Prawda wyszła na jaw, dopiero kiedy zasłabła w czasie próby generalnej. Po tym zdarzeniu nie wróciła już na scenę. Zmarła 7 sierpnia 1958 r. w Szczecinie w wieku pięćdziesięciu lat i została pochowana na szczecińskim Cmentarzu Centralnym. Pogrzeb Stanisławy Engelówny zgromadził ponadtysięczny tłum wielbicieli aktorki ze Szczecina i innych polskich miast. Początkowo grobem zajmował się jej mąż Eustachy Kojałłowicz, po jego śmierci dawna garderobiana artystki, a następnie Komitet Pamięci o Pionierach Szczecińskiej Kultury. W maju 2013 r. odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą gwieździe na ścianie kamienicy przy ul. Jana Pawła 44, w której mieszkała w latach 50. Z kolei 31 marca 2014 r. w grobie Engelówny złożono szczątki jej męża, które wcześniej znajdowały się w osobnej mogile. Zobacz również: Krzysztof Janczar dorastał bez ojca. Po latach powtórzył jego błędy Franciszek Brodniewicz i Stanisława Engelówna w filmie Wrzos, 1938 r.
Napisał o księdzu "jędza" i wyleciał za to ze szkoły – życiowe przypadki Kornela Makuszyńskiego
Kornel Makuszyński to jeden z najpopularniejszych autorów książek dla dzieci i młodzieży. Mariusz Urbanek, autor jego biografii uważa, że był prekursorem literatury dziewczyńskiej. Na długo przed powstaniem Pippi Pończoszanki stworzył portrety zwariowanych nastolatek, który nie nosiły tylko różowych kokardek. Jego książki „Awantura o Basię”, „Panna z Mokrą głową”, czy „Szatan z siódmej klasy” były filmowane, a „Koziołek Matołek” jest dzisiaj patronem Centrum Bajek w Pacanowie. Kornel Makuszyński przed wojną był jednym z najbogatszych polskich pisarzy, celebrytą, żył jak pączek w maśle. Gazety pisały, co robi i gdzie spędza wakacje. Po wojnie, w okresie stalinowskim skazano go na zapomnienie, nie wydawano jego książek, cieszył się, gdy za spotkanie autorskie dostawał jedzenie - jajka, ser. Jego żona, śpiewaczka, mogła pracować tylko na pół etatu jako sprzątaczka w Muzeum Tatrzańskim. Makuszyński nie był święty, był antysemitą i mizoginem. Jak wyglądało życie autora „O dwóch takich co ukradli księżyc”? Z okazji 70. rocznicy odejścia pisarza, przypominamy jego historię. Kornel Makuszyński: dzieciństwo, wyrzucenie ze szkoły Kornel Makuszyński urodził się w Stryju, jeszcze pod zaborem austriackim, na terenie dzisiejszej Ukrainy. Był jedynym synem, a siódmym dzieckiem urzędnika Edwarda Makuszyńskiego i Julii Makuszyńskiej. W domu liczono każdy grosz. Makuszyński wspominał w „Bezgrzesznych latach” swój „wyświecony na łokciach mundurek i zniszczone buty zamalowane czarną farbą. Był gagatkiem. Któregoś dnia, gdy ksiądz zakazał uczniom wchodzenia na ślizgawkę, na staw, napisał wierszyk: „Na próżno jędza/ w ubraniu księdza/ z lodu nas spędza!/ W pierwszej b klasie/ w zimowym czasie/ nikt mu nie da się!!!”. Ktoś na niego doniósł do dyrektora, zrobiła się afera i mały Kornel wyleciał ze szkoły. Po latach napisał, że dzięki temu stał się „ozdobą gimnazjum w Przemyślu”. Koledzy wspominali go jako chłopaka iskierkę, bo broił i stale się coś wokół niego działo. Z gimnazjum w Przemyślu wyleciał z powodu... dziewczyny. Miał 12 lat, kiedy zakochał się w swojej rówieśnicy, złotowłosej Kazi, wspominał że była „tak prześliczna, że się wszyscy na nią patrzyli ze zdumieniem, nie wierząc, aby kobieta mogła być tak piękna”. Pojedynkował się o jej względy z przyjacielem z klasy – Zygmuntem. Broń przyniósł kolega, którego ojciec prowadził lombard. Pistolet wypalił, ranił Zygmunta, obu chłopców wyrzucono ze szkoły. Zobacz też: Kasia Sobczyk i Henryk Fabian rozwiedli się, chociaż on kochał ją do końca życia Kornel Makuszyński: jak został pisarzem? Maturę robił już we Lwowie, mieście w którym był zakochany i bardzo dobrze się w nim czuł. Pisał, że jest to miasto „Polską obłąkane”. Poznał tam ważnych dla siebie poetów: Jana Kasprowicza i Leopolda Staffa, zaprzyjaźnił się z Tadeuszem Boyem-Żeleńskim. Tam zaczął pracować jako recenzent teatralny, a wcześniej zadebiutował publikując… sonety. Swój debiut bardzo przeżył: „Boże jedyny! Na pierwszym miejscu w dodatku literackim jaśnieją, błyszczą, promienieją, krzyczą, wrzeszczą na cały świat moje wiersze, moje dwa sonety! (…) Świat się ze mną zakręcił – chciałem krzyczeć i śpiewać z radości, chciałem ściskać każdego przechodnia i każdemu powiedzieć: "Panie, to moje wiersze". Zobacz także: "Było mi dobrze w tym małżeństwie", mówiła Halina Kunicka o związku z pierwszym mężem. Dlaczego odeszła? Kornel Makuszyński: pierwsza żona We Lwowie studiował polonistykę na Uniwersytecie Jana Kazimierza i romanistykę na Sorbonie, w Paryżu. W tym czasie na Uniwersytecie we Lwowie poznał swoją pierwszą żonę, Emilię Bażeńską. Podobno była piękna, Leopold Staff pisał, że miała „czarne oczy czarodziejki”. Pochodziła ze starego szlacheckiego rodu. Była popularną postacią wśród lwowskich artystów, czasem organizowała spotkania z nimi. Kornela Makuszyńskiego zaprosiła na wakacje do swojego pięknego majątku Burbiszki na Litwie. Posiadłość z parkiem, stawem, dworem słynęła z tego, że na jej terenie stanął pierwszy pomnik Adama Mickiewicza. Pobrali się w 1913 roku, mieszkali najpierw w Burbiszkach. Kornel Makuszyński już wtedy miał fantazję i duże możliwości, bo ściągnął do Burbiszek spod Tatr domek zakopiański. Był zakochany w góralskiej architekturze i w samym Zakopanym. W Burbiszkach zastała ich pierwsza wojna światowa, zostali internowani i wywiezieni w głąb Rosji, do Kostromy. Wrócili dzięki staraniom m.in. rodziny Bażeńskich. Mieszkali w Kijowie, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przenieśli się do Warszawy, kupili piękne mieszkanie w ekskluzywnej Alei Róż. Czy byli szczęśliwi? Kolega Makuszyńskiego z gimnazjum, Stanisław Wasylewski, pisał, że „młody żonkoś nie zaznał słodyczy tzw. ogniska domowego, bo pani Ema, nawdychawszy się powietrza młodopolskiego, postanowiła się wyżywać w żywiole restauracyjno-kawiarnianym. Nie zdarzyło się, by w domu wieczór spędzili. Pani Ema, poza tym bez zarzutu, musiała bez ustanku knajpować i gazować”. W kąśliwych uwagach o kobietach samego Makuszyńskiego, doszukiwano się aluzji do stylu życia żony. O jednej z bohaterek pisał, że tylko „goliła koniak i smoliła papierosy. Pozbyła się kobiecości, nie chciała mieć dzieci, tylko linię! Pokazywała wszystkim to, co tylko mama widziała, kiedy ją kąpała, i z miłości uczyniła igraszkę, a z życia dancing”. Z drugiej strony był jej wierny i chyba ją kochał. Kiedy Ema się rozchorowała, walczył o jej zdrowie, zabierał ją do kurortów w Polsce i za granicą. Ale Emilia zmarła w 1926 roku na gruźlicę. Makuszyński nigdy więcej nie pojechał do Burbiszek, ani na Litwę. Zamknął ten rozdział w życiu. A już rok później ożenił się po raz drugi z popularną śpiewaczką Janiną Gluzińską. Zobacz też: Ryszard Pietruski i Maria Homerska: doczekali się córki, ale związku nie udało im się ocalić. Przyjaźnili się do końca Kornel Makuszyński i Janina Gluzińska: historia miłości Janina była z nim naprawdę na dobre i złe, w szczęściu i chorobie. Kornel Makuszyński przed wojną był jednym z najbogatszych pisarzy, świetnie mu się wiodło. Miał ogromną łatwość pisania „Koziołka Matołka” napisał w parę godzin. Był nie tylko poczytnym autorem książek dla dzieci i młodzieży, ale też felietonistą, autorem sztuk teatralnych i piosenek dla wojska. Lubił udawać biedaka, z czego śmieli się jego koledzy. Gdy Makuszyński dostał ogromną państwową nagrodę – 5 tysięcy złotych za wiersz „Pieśń o ojczyźnie” Antoni Słonimski pisał: „Nie będzie już Kornel biadał, że musi wronę złapać na święta, bo nie ma na indyka. Nie przeczytamy już nigdy, że Kornel zemdlał, gdy zobaczył stuzłotówkę. Z sercem w herbie, w butonierce i w brzuchu nie będzie się już musiał ukrywać z piciem szampana«”. Niektórzy jak choćby Leopold Staff uważali, że Makuszyński potrafił być tam, gdzie „dają ciastka, lody i szparagi”. Innymi słowy potrafił się ustawić. Ale Mariusz Urbanek, autor jego biografii, podkreślał, że pisarz swoją pozycję „zawdzięczał przede wszystkim sobie, swojemu talentowi i popularności wśród czytelników, a nie temu, że ktoś mu coś załatwił. I korzystał z niej, ile mógł. Jedna jego recenzja mogła wynieść aktora na piedestał albo złamać karierę”. Kornel Makuszyński: od celebryty do zapomnianego pisarza Kornel Makuszyński przed wojną należał do elity, także materialnej. Bywał w wytwornej restauracji Adria, miał swój stolik w Astorii, grał w brydża, jeździł na nartach, jego teściowie mieli w Zakopanem willę „Ustronie”, gdzie chętnie spędzał czas. Miał antysemickie poglądy, chociaż przyjaźnił się z Julianem Tuwimem i Antonim Słonimskim, który uważał, że Makuszyńskiego nie można nie lubić. Był mizoginem, podobno jego zaczepne, szowinistyczne teksty świetnie się sprzedawały. „To jest delikatna kwestia. Wydaje się, że dla Makuszyńskiego podlotki były fantastycznym zjawiskiem, ale gdy przechodziły w fazę kobiecości, gdy zaczynały mieć oczekiwania, ograniczały swobody męskie, z Makuszyńskiego wyłaził mizogin”, mówił Mariusz Urbanek. W późniejszych latach pisarz złagodniał w swoich opiniach, podobno pod wpływem żony Janiny, a może też swojego dobrego znajomego Tadeusza Boya Żeleńskiego i Ireny Krzywickiej. Był za regulacją urodzin (aborcją), pod warunkiem że decydować będą o tym wyłącznie kobiety, gdyż „ten, który cierpi, ma największe i bodaj, że jedyne prawo odpowiedzi”. Wielu ludziom pomagał, był inicjatorem budowy sanatorium dla dzieci w Zakopanem. Wojnę Makuszyńscy przeżyli w Warszawie. W 1939 roku bomba trafiła w budynek przy ul Grottgera na Mokotowie, gdzie mieszkali. Stracili cały dobytek – antyki, obrazy. Spłonął rękopis drugiej części „Szatana z siódnej klasy”. Cud, że oni sami uszli z życiem. W 1944 roku małżonkowie zamieszkali w Zakopanem w willi Opolanka, gdzie mieli mieszkanie na pierwszym piętrze. Zobacz też: Beata Tyszkiewicz romansowała z trzy dekady młodszym aktorem. Wątpiono w ich uczucie, oni marzyli o wspólnym życiu Kornel Makuszyński: nie wolno było wydawać jego książek Po wojnie Kornel Makuszyński wypadł z łask, jako piewca przedwojennej, sanacyjnej Polski. Nie popierał aktywnie nowego ustroju, nie potrafił odnaleźć się w nowych realiach. Dawny pieszczoch losu żył w zapomnieniu, nie wolno było wydawać jego książek. Nawet w „Koziołku Matołku” władza dopatrzyła się jakichś politycznych odniesień. Jego książki uznano za ideologicznie szkodliwe i kształtowane „na podłożu negacji walki klasowej". Kornel i Janina Makuszyńscy zajmowali niewielkie mieszkanie, utrzymywali się z jej lekcji muzyki. Czasem wielbiciele organizowali pisarzowi spotkanie autorskie, i jako honorarium przynosili jedzenie – mleko, ser, jajka. Jedna z wielbicielek przysłała mu pieniądze, by mógł sobie pozwolić na ulubioną kawę, ale honorowo je odesłał. Czuł się tak odsunięty, że gdy czytelnicy rozpoznali go na Krupówkach, rozpłakał się. Zobacz też: Agnieszka Osiecka i Jerzy Giedroyć: zrezygnowanie z tej miłości było najtrudniejszą rzeczą w jej życiu Kornel Makuszyński chorował na cukrzycę, miał udar, był częściowo sparaliżowany, miał chore serce. Zmarł 31 lipca 1953 roku. Pochowany został na cmentarzu na Pęksowym Brzysku. Jan Lechoń napisał, że śmierć Makuszyńskiego, która przed wojną byłaby szokiem, stała się tylko nieważnym wypadkiem w Bierucji (od Bolesława Bieruta, po wojnie prezydenta Polski i szefa komunistycznej partii PZPR). Ale po Odwilży w 1956 roku książki Kornela Makuszyńskiego znowu stały się popularne. Czytelnicy zaczytywali się w nich w bibliotekach. W 1960 roku dużym powodzeniem cieszył się film „Szatan z siódmej klasy”, zagrała w nim m.in. młodziutka Pola Raksa. W 1962 roku powstał film Jana Batorego „O dwóch takich, co ukradli księżyc”, pamiętany głównie dlatego, że jako dzieci zagrali w nim Lech i Jarosław Kaczyńscy. W 1994 roku Kazimierz Tarnas wyreżyserował przebojową „Pannę z mokrą głową”. Żona Janina Gluzińska przeżyła Kornela Makuszyńskiego o 19 lat, opiekując się jego dorobkiem. Zmarła w 1972 roku. Pisarz nie miał dzieci Korzystałam z książki Mariusza Urbanka: „Makuszyński. O jednym takim, któremu ukradziono słońce" , wyd. Czarne, 2017 rok.
Loda Halama: kiedy zginął jej mąż, schronienia szukała u teściowej. Ta chciała odebrać jej syna
„Jej nazwisko przeszło do legendy. Tak jak jej nogi. Te nogi warte były majątek”, pisał kronikarz teatralny Witold Sadowy
Była najjaśniejszą gwiazdą stolicy w dwudziestoleciu międzywojennym. Primabalerina Teatru Wielkiego, gwiazda filmowa, kobieta wielu talentów, która biegle posługiwała się aż pięcioma językami. Loda Halama sukcesy odnosiła również poza granicami Polski, zjeździła pół świata, ale jednego jej brakowało: miłości. Pięć małżeństw nie dało jej szczęścia, były nieudane. Trzy z nich zaaranżowano w celu wymiernych korzyści – uzyskania obywatelstwa. Najczulej wypowiadała się o drugim partnerze, który zginął tragicznie. Niestety, na tym nie koniec, ponieważ po jego odejściu musiała walczyć z żądną zemsty teściową o opiekę nad synem. Jak potoczyło się życie popularnej polskiej tancerki dwudziestolecia międzywojennego? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 20.07.2024 r.] Kim była Loda Halama? Dzieciństwo, początki kariery tanecznej Choć jej imię w połączeniu z dość oryginalnym nazwiskiem brzmi nieco egzotycznie, to pochodzi od bardzo wówczas popularnej Leokadii. Leokadia Halama urodziła się 20 lipca 1909 roku w Rylsku, w obwodzie kurskim, chociaż w wielu źródłach można przeczytać, że miejscem jej urodzenia był Czerwińsk nad Wisłą. Sama opowiadała jednak, że to nie prawda, a jako powód tancerka podawała możliwość późniejszego powrotu do Polski z emigracji. Rok urodzenia również budzi kilka wątpliwości. Rodzina Lody była bardzo muzykalna. Jej matka, Marta Cegielska, poznanianka, była tancerką, a ojciec, Stanisław Halama, Ślązak - muzykiem i cyrkowcem. Poznali się w Rosji, a później połączyli siły i większość czasu spędzali w trasie. To właśnie podczas jednego z tournée urodziła się Loda, jedna z czterech córek "Halamek". Wszystkie poszły w ślady mamy i zostały tancerkami. "My, tak zwane Halamki, miałyśmy te geny taneczne od mamy. Poza tym kształciłyśmy się wszystkie w Rosji u Bronisławy Niżyńskiej – to siostra sławnego tancerza Wacława Niżyńskiego" – opowiadała Loda Halama w audycji Anny Lisieckiej w Polskim Radiu w 1995 roku. Choć we krwi małej Lody płynął taniec, to słynna nauczycielka z Rosji powiedziała jej, że tancerką nie będzie. "Nogami rzuca jak pajac na sznurku", usłyszała mała Loda, ale nie zniechęciła się. Czytaj także: Namawiano ją, by przerwała ciążę ze względu na karierę. Maria Koterbska nie chciała o tym słyszeć Loda Halama i Hanka Bielicka Gdy Polska po 123 latach odzyskała niepodległość, rodzina Halama przeprowadziła się do Warszawy. To właśnie w stolicy zaczęła się wielka kariera taneczna Lody. "Jak w 1921 roku przyjechaliśmy do Polski, miałam 10 lat, ale już wtedy zarabiałam na chleb. A jak miałam 13 lat, byłam już gwiazdeczką w Morskim Oku. Natomiast jak miałam 18 lat, byłam już po karierze rewiowej i już byłam hrabiną, bo wyszłam za mąż. W jakim to tempie szło!" – wspominała słynna tancerka. Po trudnych początkach w Warszawie matka Lody wraz z trzema najstarszymi córkami założyła zespół "Siostry Halama", w którym sama również występowała i już od 1927 roku zaczęły podbijać stolicę swoim talentem i kreatywnością. "Co by było, gdyby Halamek nie było. (...) One tylko bowiem (...) elektryzują widownię, promieniując ze sceny czarem młodości, wiośnianym urokiem, ognistym temperamentem, oszołamiając szalonym tempem i zawrotną techniką taneczną" - takie zachwyty na temat sióstr opublikowano na łamach pisma "Epoka" w 1927 roku. Zobacz też: Grażyna Staniszewska i Wojciech Noszczyk byli razem ponad pół wieku i nigdy się sobą nie nudzili Ich pokazy odbywały się głównie w warszawskich teatrach rewiowych, takich jak Morskie Oko. Loda miała wtedy 16 lat i oprócz tańczenia, zabawiała również gości swoim śpiewem. Już dwa lata później próbowała swoich sił w balecie klasycznym. Okazało się, że jako artystka do tej pory rewiowa, świetnie radziła sobie przed bardziej wysublimowaną widownią. W 1934 roku została przyjęta w roli primabaleriny do teatru Wielkiego w Warszawie. Wspaniale rozwijającą się karierę Lody na wyżyny europejskie wzniósł Ignacy Jan Paderewski, który zarekomendował młodą tancerkę w Paryżu. Po debiucie w stolicy Francji otworzyły się przed nią drzwi do światowej kariery, otrzymała zaproszenia na występy w kolejnych krajach. Czekało ją m.in. tournée po Japonii. Na równo z rozwijającą się karierą taneczną, Loda realizowała się również jako aktorka filmowa. Reżyserzy angażowali ją głównie do ról tancerek rewiowych, przydały jej się również zdolności wokalne, które wykorzystała w kilku epizodach. Widzowie mogli ją podziwiać w "Uśmiechu losu", gdzie zadebiutowała z siostrą Zizi, w "Ziemi obiecanej" w reżyserii Aleksandra Hertza z 1927 roku, a także w produkcjach pt. "Prokurator Alicja Horn" (1933), "Kocha, lubi, szanuje" (1934), "Manewry miłosne, czyli córka pułku" (1935). Zobacz też: Zakochał się w niej bez pamięci. Zostawiła go z dnia na dzień z dwójką maleńkich dzieci Loda Halama: pierwsze małżeństwo i ucieczka na Jasną Górę W 1929 roku wyszła za mąż po raz pierwszy. Jej wybrankiem był 23-letni hrabia Andrzej Dembiński. Już dwa lata później para była w separacji, a tancerka zakochała się w koledze z teatru, Aleksandrze Żabczyńskim. Ich związek z góry skazany był jednak na niepowodzenie, ponieważ aktor miał żonę i nie zamierzał się z nią rozstawać. Ten zawód miłosny bardzo unieszczęśliwił Lodę, ze złamanym sercem udała się do Częstochowy na Jasną Górę i przez trzy dni modliła się o to, aby jej sprawy uczuciowe się poukładały. Szukała też wyciszenia. O swojej podróży do katedry jasnogórskiej Loda jednak nikomu nic nie powiedziała, co wywołało wielką akcją poszukiwawczą. Na pierwszych stronach gazet nagłówki krzyczały, że Loda Halama zaginęła, co dało jej wielki rozgłos, ale rodziców i siostry pozostawiło w niepewności i strachu przez kilka dni. Przeczytaj także: Ewę Błaszczyk i Andrzeja Łapickiego dzieliło 31 lat. Swój romans utrzymywali w sekrecie Loda Halama i Ludwik Sempoliński Loda Halama: małżeństwo z Georgesem Golembiowskim Loda Halama nie wiązała się z nikim aż do 1939 roku. Wtedy to za sprawą siostry poznała przystojnego Georges'a Golembiowskiego, polskiego Szwajcara, który z miejsca ją oczarował. Plotkowano o ich związku, że to małżeństwo tylko dla paszportu, jednak Loda szczerze pokochała Golembiowskiego. "Swoim sposobem bycia, wrodzoną elegancją i czarem, wszystkich ujmował. Był naprawdę jednym z najprzystojniejszych mężczyzn, jakich znałam" - pisała tancerka w autobiografii "Moje nogi i ja". Ślub wzięli w cerkwi, z racji, że pierwszy raz ślubowała w obrządku rzymsko-katolickim, Loda zmieniła wyznanie na prawosławne. Rok później na świat przyszedł ich syn — Georges Junior. Sielanka jednak nie trwała długo. W stolicy jej mąż prowadził firmę handlującą chemikaliami, którą w 1943 roku napadnięto i obrabowano, a Golembiowskiego z zimną krwią zastrzelono... Wtedy rozpoczęła się tułaczka Lody i najtrudniejszy okres jej życia. Tancerka opuściła stolicę i wraz z synem udała się po schronienie do teściowej mieszkającej w szwajcarskiej Lozannie. Na miejscu okazało się jednak, że kobieta obwinia Lodę o śmierć Georges'a. "Zaciągnęła mnie kiedyś przed ikonę i kazała przysiąc, że jej oddam syna: »Ty mi zabrałaś syna - ja zabiorę tobie«", opisywała tancerka w swojej autobiografii. Matka zmarłego męża Lody na wszelkie sposoby utrudniała jej życie, ostatecznie wytoczyła proces sądowy. "Teściowa miała dużo pieniędzy, dobrego adwokata i była obywatelką szwajcarską. Ja byłam cudzoziemką i tancerką. Nie mając adwokata, niewiele miałam szans na wygranie sprawy (...). Mój Boże, jakie to były straszne dni... Były momenty, że chciałam zażyć pigułki" - wspominała Halama. Doszło do najgorszego, teściowa na jakiś czas uzyskała pełne prawo do opieki nad wnuczkiem, ale szybko okazało się, że Georges Junior uskarżał się na pobyt w domu babci. Loda nieustannie walczyła o odwołanie decyzji sędziego, ostatecznie udało jej się. "Pewnego dnia sędzia wezwał mnie i oświadczył: »Pani teściowa nie jest w tym stopniu niepoczytalna, aby ją zamknąć w zakładzie dla chorych psychicznie, ale wystarczająco, by zrobić pani krzywdę, czym się odgraża. Proszę wyjechać z dzieckiem ze Szwajcarii, zachowując tajemnicę«" - przytoczyła w biografii. Kiedy odzyskała syna, spakowała walizki i schronienie znalazła w Londynie, gdzie przebywały jej siostry. Nie zagościła tam jednak na długo, po pewnym czasie rozpoczęła swoją tułaczkę po świecie. Była bardzo zaradna, przedsiębiorcza, chciała zapewnić swojemu synowi jak najlepszy byt i we dwoje szybko stali się obywatelami świata — żyli na takim właśnie poziomie. W Londynie Loda otworzyła trzy restauracje, przez kilkanaście lat mieszkała także w Hollywood, a w ramach ciekawostki z tamtego okresu, wspomina się jej przyjaźń z gwiazdą filmową Mary Pickford. Za mąż wyszła w życiu jeszcze trzy razy, ale były to już związki zawarte tylko w celu uzyskania obywatelstwa kolejnych krajów. „Ja już miałam w moim życiu paszport szwajcarski, amerykański czy angielski, a ciągle jestem Polką” – mówiła artystka w audycji Polskiego Radia. Nawet gdy okres największej popularnej miała już za sobą, nie traciła swojej życiowej energii i wciąż parła do przodu, pełna nowych pomysłów na swoje życie. „Dziś jak myślę o swoim życiu, to mogę powtórzyć słowa Edith Piaf: ja niczego nie żałuję. Wiem, że życia nie przegrałam, nie przeszłam obok niego, tylko je przeżyłam. Miało i plusy, i minusy, upadki i wzloty. A poza tym jestem po prostu dzieckiem szczęścia”, wyznała Loda Halama w audycji Polskiego Radia. Czytaj też: Żył dla śpiewania. Jacek Lech nie zgodził się na operację ratującą mu życie — nie chciał stracić głosu Źródła: polskieradio.pl, pl.aleteia.org, pomponik.pl, YT Paula Rodak
Tamara Łempicka była królową art déco. „Robię, co chcę i nienawidzę robić tego, co muszę”
Dziś mija 125. rocznica urodzin artystki
Ciężko jest być kobietą na tym świecie. Żeby przeżyć, trzeba wykorzystywać swe ciało i posługiwać się seksem”, mówiła Tamara Łempicka, malarka uznawana za prawdziwą królową estetyki art déco. Malowała głównie kobiece akty, które w tamtych czasach były uznawane za bardzo odważne. Kolejne plotki dotyczące jej romansów z modelkami jedynie napędzały jej sławę. Sławę, której pragnęła, i którą sobie wywalczyła. Była prawdziwą gwiazdą w paryskim międzywojniu. Uwielbiała głośne bankiety, rozmowy i kokietowanie. Bawiła się ze światem, więc cały świat bawił się także z nią. Udawała, kłamała, a gdy trzeba było, szła nawet do zakonu. W swoich obrazach zawsze była jednak perfekcjonistką. Chociaż artystka zmarła ponad 40 lat temu, jej sława wciąż trwa, a jej obrazy mają w swoich kolekcjach Madonna, Jack Nicholson czy Barbra Streisand. Wciąż jest gwiazdą i podbija salony, a jej prace sprzedawane są za miliony dolarów. „Życie jest jak podróż. Spakuj tylko to, co najbardziej potrzebne, bo musisz zostawić miejsce na to, co zbierzesz po drodze”, mawiała Łempicka. Z okazji 125. rocznicy urodzin, przypominamy historię artystki. Kim była Tamara Łempicka? Dzieciństwo, początki kariery Tamara Łempicka urodziła się prawdopodobnie w 1898 roku w Moskwie, choć w jej metryce znajdziemy informację o tym, że przyszła na świat w Warszawie. Historycy sztuki podejrzewają, że artystka w pewnym momencie swojego życia po prostu sfałszowała dokumenty, co w tamtym czasie nie było aż tak skomplikowane. Jako dorosła kobieta zawsze powtarzała jednak, że jest Polką. Artystka wychowywała się w Warszawie wraz z dziadkami od strony swojej matki. Zamożni Deklerowie należeli do elity towarzyskiej i kulturalnej oraz przyjaźnili się m.in. z Ignacym Paderewskim czy Arturem Rubinsteinem. Gdy mała Tamara była jeszcze dziewczynką, jej ojciec, zamożny rosyjski Żyd, zniknął z jej życia i nigdy nie powrócił. Sama artystka miała mówić, że jej rodzice się rozwiedli, jednak w rzeczywistości ojciec prawdopodobnie popełnił samobójstwo. Gdy była już nastolatką, przeniosła się do Petersburga, by uczyć się malarstwa na kursach w Akademii Sztuk Pięknych. Wtedy zrozumiała, że sukces osiąga się nie tylko poprzez ciężką pracę, ale także odpowiednie znajomości. Artystka w ciągu dnia uczyła się rysunku pod okiem swoich mistrzów, a wieczorami uczestniczyła w balach i bankietach, poznając kolejne osoby ze świata elit. Na jednym z takich balów poznała swojego męża – radcę prawnego Tadeusza Łempickiego, który uwielbiał korzystać z rozkoszy życia. Ta historia miłosna zaczęła się jednak nietypowo. Malarka zdawała sobie sprawę z tego, że nie jest klasyczną pięknością, dlatego na bal kostiumowy przyszła przebrana za chłopkę. Elementami przebrania były też gęsi, które miały niesamowicie hałasować. Tamara Łempicka osiągnęła jednak swój cel – została zauważona. Nie oznacza to, że nie musiała się dalej starać o względy przystojnego radcy prawnego. Z determinacją bywała w tych miejscach, w których bywał Łempicki. Kokietowała go i uwodziła swoją seksualnością. Udało się. Był ślub, zaraz potem na świat przyszło dziecko. A potem pojawiły się kłopoty. Nadeszła rewolucja październikowa. CZYTAJ TAKŻE: „Atakował dziewczyny ostro, jak gladiator”. Nieznana historia Leopolda Tyrmanda i Barbary Hoff Tamara Łempicka, Paryż, około 1931 roku Tamara Łempicka – nie planowała zostać malarką W czasie rewolucji w Rosji Tadeusz Łempicki został aresztowany przez bolszewików, a następnie trafił do więzienia. Pomogła mu żona, która ofiarowała swoje wdzięki szwedzkiemu konsulowi i wyciągnęła Łempickiego z aresztu. Następnie małżeństwo udało się do Paryża i tam zamieszkało. Tam również rozpoczęła się prawdziwa kariera artystki. Tamara Łempicka nie marzyła jednak o wielkiej sławie malarki. Została do tego zmuszona, ponieważ po emigracji Tadeusz Łempicki nie chciał hańbić się pospolitą pracą, dodatkowo miał podobno traumę po pobycie w więzieniu. Wtedy siostra poradziła jej, by ta zaczęła malować. Faktycznie, lepszego miejsca do sprzedawania obrazów niż Paryż w tamtym czasie nie było. Malowała głównie portrety i akty. Krytycy uwielbiali pisać o niej, jako o artystce malującej Amazonki – właśnie tak w tamtym czasie określano lesbijki. Wspominano także o tym, że Łempicka maluje kobiety nowoczesne, bezwstydne, nieznające hipokryzji oraz wstydu moralnego. „Są opalone i ogorzałe od wiatru, a ich ciała sprężyste” – pisał jeden z krytyków. Inni zarzucali jej przedstawioną na obrazach „cielesność graniczącą z kiczem lub przynajmniej grzechem”. Łempicka malowała nawet po kilkanaście godzin dziennie. Mieszczaństwo, elita i arystokracja paryska – wszyscy ustawiali się w kolejce i zamawiali u niej głównie portrety, które później miały dekorować ściany zamożnych domów. Zamożna stała się także sama artystka, która jeszcze przed 28. rokiem życia zarobiła milion dolarów. Łempicka nie rezygnowała z bogatego życia towarzyskiego. Romansowała z marynarzami, robotnikami oraz swoimi modelkami. Nie brakowało też miłości grupowej, kokainy, haszyszu oraz szaleńczych bankietów wypełnionych nagością. Zawsze punktem wspólnym była cielesność, którą artystka uwielbiała. Lubiła dotykać ludzi i na nich patrzeć, a ich płeć nie miała dla niej znaczenia. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Zagrała w takich dziełach jak „Noce i dnie”, czy „Barbara i Jan”. Z czasem odeszła w zapomnienie. Oto historia Janiny Traczykównej Tamara Łempicka, Paryż, 1932 rok Tamara Łempicka - życie w dwudziestoleciu międzywojennym W 1929 roku namalowała jeden ze swoich najsławniejszych obrazów – „Autoportret w zielonym bugatti”. Obraz Łempickiej szybko stał się ikonicznym wizerunkiem kobiety dwudziestolecia międzywojennego. Przynajmniej tej nowoczesnej, którą Tamara Łempicka niezaprzeczalnie była. W jej autoportrecie widać fascynację futuryzmem, który w międzywojniu był tak ceniony. Liczyła się prędkość, wielkomiejskość, technika. Na obrazie Łempicka ma pomalowane na czerwono usta, cerę ma bladą, patrzy spod przymrużonych oczu. Jest elegancka, nowoczesna. Stylizuje się na femme fatale i robi to w pełni świadomie. Zaciekawienie wzbudza również w dziennikarzach. Jeden z nich tak ją opisywał: „sylwetka zupełnie paryska. Duże, jasne, wnikliwe oczy, włosy blond i nos grecki, lekko zgarbiony. Usta ukarminowane i paznokietki wymanikiurowane ochrą. Wzrost, jak na kobietę, pokaźny. Stroje wymarzone, futra najdroższe! Budzi zaciekawienie już swoją prezencją”. Tamara Łempicka była świadoma wszystkich swoich wdzięków i bez skrupułów je wykorzystywała. Żeby zdobyć jeszcze większą sławę, wysyłała swoje zdjęcia do największych i najbardziej luksusowych magazynów modowych. I po raz kolejny osiągnęła sukces – pisali o niej najwięksi i najpopularniejsi, w tym m.in. kultowy „Harper’s Bazaar”. ZOBACZ TEŻ: Krystyna Cierniak-Morgenstern wspomina ślub z Januszem „Kubą” Morgensternem. Ich świadkiem był Cybulski Tamara Łempicka, 25.01.1933 rok Tamara Łempicka: życie na własnych zasadach Tamara Łempicka starała się łączyć wiele ról: matki, żony, kochanki i prawdziwej artystki. Tak szybkie i intensywne życie musiało się jednak w końcu odbić na jej psychice. Łempicka przechodziła przez wiele stanów depresyjnych. Pierwszy raz zaczęła je odczuwać po rozwodzie z Łempickim w 1927 roku. Mniej więcej w tym okresie zmarła także jej przyjaciółka oraz modelka Ira Parrot. Co tak naprawdę łączyło te dwie kobiety? Tego już nigdy się nie dowiemy, ale sam Łempicki mówił, że Parrot była prawdziwą miłością jego żony. W końcu artystka poszła do lekarza, który zasugerował jej, że powinna wyjechać na chwilę z Paryża i odpocząć. Ta podeszła jednak dość kreatywnie do tej propozycji. Wraz z młodą Amerykanką, która odwiedziła ją wtedy w Paryżu, wyjechała do Florencji i udawała… uczennicę w jednej ze szkół dla panien. Rozpoznał ją jedynie nauczyciel malarstwa, który doskonale znał jej obrazy. Nie zdekonspirował jednak artystki. We Włoszech rozdawała też autografy jako… Greta Garbo, która była jej ulubioną aktorką. Wyjątkowa charyzma pozwalała jej na wszystko, a że uwielbiała być podziwiana, szła przez miasto i podszywała się pod inne gwiazdy. Po raz kolejny jej determinacja spowodowała, że osiągnęła cel, który wydawał się nieosiągalny. Gdy w latach 30. wszyscy w Europie wyczuwali już zbliżającą się wojnę, Łempicka postanowiła uciec do klasztoru i zostać zakonnicą. Przygoda w zakonie skończyła się tym, że namalowała portret matki przełożonej. PRZECZYTAJ TEŻ: Krzysztof Janczar na czwartym roku studiów rozkochał w sobie profesorkę baletu. Ten związek wywołał skandal Charles Alvar-Harding, Tamara Łempicka, Venice Lido, 1938 rok Tamara Łempicka: związki, romanse W 1934 roku Łempicka ponownie wyszła za mąż za niezbyt urodziwego, ale za to obytego i wrażliwego barona Raoula Kuffnera de Dioszegh. Ich związek był otwarty i artystka mogła bez przeszkód kontynuować swoje romanse. W 1939 roku razem z mężem uciekła jednak z Europy i przeniosła się do Stanów Zjednoczonych. Przy wjeździe zadeklarowała, że jej zawód to… pani domu. Taka praca została też wpisana do jej oficjalnych dokumentów wizowych i w ten sposób przedstawiano ją potem także w prasie. „Baronowa z pędzlem” lub „malująca pani domu” – pisali o niej. Łempicka wiedziała już jednak doskonale, w jaki sposób zdobyć sławę. Tak jak w poprzednich latach, przygotowywała bankiety, na które zapraszała elity Hollywood. Co ciekawe, na swoich eleganckich przyjęciach podawała… bigos. O hucznych imprezach w ogromnej rezydencji szybko dowiedzieli się wszyscy w Los Angeles. W taki sposób Łempicka stała się rozpoznawalna oraz ponownie zaczęła malować portrety elit – tym razem amerykańskich. W 1943 roku razem z mężem przeniosła się do Nowego Jorku, gdzie wciąż malowała w swoim charakterystycznym stylu. Prasa nie traktowała jej jednak poważnie. Raczej zwracano uwagę na jej głośne życie prywatne. Wojna musiała odcisnąć piętno na artystce oraz jej pracach. Tamara Łempicka zaczęła zwracać się ku tradycji surrealistycznej i abstrakcyjnej. W tym czasie malowała obrazy przedstawiające biedę, projektowała także mundury dla żołnierek, działała charytatywnie. Jej sława zaczęła powoli gasnąć. Po śmierci męża w 1962 Łempicka przeniosła się do Teksasu, gdzie jej sztuka nie została dobrze przyjęta i artystka zrezygnowała z wystawiania swoich prac. Dopiero w latach 70. ponownie zwrócono na nią uwagę. Największe zainteresowanie budziły jednak wciąż jej dzieła z lat 20. i 30. W 1978 roku przeprowadziła się do Cuernavaca w Meksyku. Tam też zmarła podczas snu 19 marca 1980 roku. Jej prochy zostały rozsypane z helikoptera nad wulkanem Popocatepetl – dokładnie tak, jak sobie przed śmiercią zażyczyła. Więcej prac Tamary Łempickiej można zobaczyć w albumie pt. „Tamara Łempicka” wydawnictwa Bosz
Ina Benita kochała wielu mężczyzn, ale najbardziej kochała życie. Niezwykłe losy gwiazdy kina
Mówiono, że zginęła w czasie Powstania Warszawskiego
Gwiazda przedwojennego kina Ina Benita przez lata uważana była w Polsce za jedną z ofiar Powstania Warszawskiego, a prawda o jej powojennych losach wyszła na jaw dopiero kilka lat temu. Ze zniknięciem aktorki wiązały się jej burzliwe losy w czasie okupacji – wykorzystywała ona bowiem kontakty z Niemcami, aby ratować więzionych na Pawiaku Polaków. Ina Benita: kim była? Inna Florow-Bułhak, bo tak naprawdę nazywała się Ina Benita, przyszła na świat 1 marca 1912 r. w Kijowie jako córka urzędnika kijowskiego magistratu Mikołaja Florowa-Bułhaka i Heleny z domu Jeszczenko. Rodowód artystki mógł się poszczycić genealogią sięgająca XVI wieku i krymskich Tatarów, a Ina jako jedynaczka była rozpieszczana przez swojego ojca. Szczęśliwe życie rodziny zakończyła jednak w 1917 r. rewolucja bolszewicka i wybuch wojny domowej w Rosji. W 1920 r. Ina trafiła z rodzicami do Warszawy, gdzie zaledwie rok później zmarła jej matka Helena. Przez trzy lata w opiece nad Iną pomagała Mikołajowi Florowowi-Bułhakowi francuska guwernantka, lecz w 1924 r. wysłał on córkę do paryskiej szkoły klasztornej Sacré-Cœur, gdzie spędziła pięć lat. To właśnie tam Ina zafascynowała się kinematografią, a po powrocie do Warszawy przyjęła pseudonim artystyczny „Ina Benita” i zaczęła występować w warszawskich teatrzykach rewiowych. W 1932 r. Ina Benita zadebiutowała jako aktorka filmowa w „Puszczy”, a rok później przefarbowała włosy na blond i od tego czasu wcielała się przede wszystkim w role wampów i uwodzicielek, choć doskonale sprawdzała się również w repertuarze komediowym. W latach 30. występowała w takich filmach jak „Jego ekscelencja subiekt”, „Jaśnie pan szofer”, „Sportowiec mimo woli” czy „Ja tu rządzę”. Podziwiano ją też na deskach teatrów, m.in. w Teatrze Kameralnym w Częstochowie i Teatrze Miejskim w Łodzi oraz w Teatrze Malickiej i Wielkiej Rewii w Warszawie. Na łamach magazynu „Kino” mówiła: „Zaczęłam od filmu i w zasadzie czuję się aktorką filmową. Ale nie zdawałam sobie dotąd sprawy, jak wielką i nieodzowną szkołą dla artysty filmowego jest teatr. Pochłaniam więc naukę i doświadczenie gry scenicznej z chciwością – jak spragniony wody”. Nie chciała zresztą ograniczać się tylko do aktorstwa – napisała piosenkę „Oczy twe” do filmu „Hanka”, a także scenariusz do filmu „Brutal”, który z powodu wybuchu II wojny światowej nie doczekał się realizacji. Czytaj też: Jadwiga Andrzejewska kochała jednego mężczyznę. Rozstała się z nim, by wrócić do ojczyzny Ina Benita: małżeństwa i romanse Już w styczniu 1931 r. Benita wyszła za mąż za rosyjskiego pisarza, aktora i scenarzystę Jerzego Tesławskiego, który – jak sama stwierdziła w jednym z wywiadów – jako pierwszy zobaczył w niej „pierwszorzędny surowiec do kina”. Zrealizowany przez niego film „Hanka”, w którym Ina wystąpiła w głównej roli, okazał się jednak zupełnie nieudany, a krytyka nazywała go nawet pogardliwie „podfilmem”. Latem 1933 r., rok przed premierą „Hanki”, Ina rozstała się z mężem, a związek ten skwitowała na łamach prasy cytatem z irlandzkiego pisarza i filozofa Georga Bernarda Shawa: „Im bardziej poznaję ludzi, tym bardziej kocham zwierzęta”. W jednym z ostatnich przedwojennych wywiadów mówiła z kolei: „Niech pan napisze, że jestem strasznie zakochana. Moja miłość ma ślicznie brzmiące imię, na którego dźwięk ludziom rozjaśniają się oczy. Moja miłość nazywa się: życie. Jestem »na śmierć« zakochana w życiu”. Po rozstaniu z Tesławskim przez niecałe dwa lata była związana z popularnym amantem Igo Symem, który pod koniec lat 20. z powodzeniem występował w austriackim i niemieckim kinie. Przyjaciółka Iny Lidia Wysocka w rozmowie z biografem Iny Piotrem Gackiem mówiła: „Nie dziwi mnie, że Ina się w nim zakochała. Sama mi mówiła, że to na nią spadło nagle, jak grom z jasnego nieba. Jakoś krótko ze sobą byli, ale bardzo intensywnie, powiedziałabym – kłócili się, rozstawali, godzili i znów kochali. I w końcu na dobre rozstali; w jego życiu pojawiła się Ordonka”. Drugiego męża – operatora filmowego Stanisława Lipińskiego – Ina poznała w 1936 r. na planie filmu Aleksandra Forda i Jerzego Zarzyckiego „Ludzie Wisły”. Wyszła za niego za mąż 29 kwietnia 1938 r. w Warszawie, lecz po niecałym roku podjęli decyzję o rozstaniu, gdyż aktorka zakochała się w aktorze Wojciechu Ruszkowskim. To właśnie w jego towarzystwie pojawiła się w czerwcu 1939 r. na Letnim Balu Mody w Hotelu Europejskim, na którym została ogłoszona „królową seksapilu stolicy”. Relacja z żonatym Ruszkowskim zakończyła się tuż przed wybuchem II wojny światowej, a na początku września 1939 r. Ina opuściła bombardowaną przez Niemców Warszawę w towarzystwie… Egipcjanina Ahmeda Mustafy Dissoukiego. Nowy ukochany aktorki był przed wojną właścicielem Ciro-Baru w Berlinie, w którym pod koniec lat 30. bywali prominentni naziści, więc polskie państwo podziemne podejrzewało go o współpracę z niemieckim lub brytyjskim wywiadem. „Człowiek ogromnie sprytny, ale o wykształceniu minimalnym. […] Osobnik podejrzany, ale jednocześnie stale podejrzewany o stosunki z Intelligence Service” – pisano o nim w meldunkach Związku Walki Zbrojnej. Po kilku miesiącach pobytu we Lwowie para wróciła do Warszawy, lecz już w czerwcu 1940 r. Ahmed został aresztowany i osadzony na Pawiaku, a następnie wywieziony do Auschwitz. Przebywając w obozie koncentracyjnym, otrzymał od Iny wiadomość, że ich związek jest skończony. Zobacz też: Zofia Batycka i Jan Kiepura mogli być słynną gwiazdorską parą. Ojciec aktorki rozdzielił zakochanych Ina Benita i Roman Zawistowski w jednej ze scen przedstawienia, 1938 r. Ina Benita: polsko-niemiecka współpraca W okresie okupacji Ina Benita występowała w koncesjonowanych przez Niemców teatrach jawnych Komedia, Niebieski Motyl i Miniatury, a także występowała w kawiarni artystycznej Bohema. Chociaż część środowiska artystycznego uważała występy na wspomnianych scenach za formę kolaboracji, były one niejednokrotnie przykrywką dla działalności aktorów w polskim podziemiu. Główny reżyser Komedii Roman Niewiarowicz należał do kontrwywiadu i wywiadu ofensywnego WW-72 Związku Walki Zbrojnej, a Ina pomagała mu zbierać informacje o swoim byłym kochanku Igo Symie, który w czasie okupacji kolaborował z Niemcami. 7 marca 1941 r. aktor został zlikwidowany przez zespół bojowy „ZOM” kontrwywiadu Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ. Wyjątkowa uroda Iny sprawiła, że zaczęli się nią interesować wpływowi Niemcy. Jednym z nich był Gerhard Ludwig Manzel, przed wojną fotograf i dyrektor berlińskiego Wallner-Theater w Berlinie, a w czasie okupacji kierownik referatu Musik und Theater w Wydziale Propagandy w Warszawie. Benita wykorzystywała tę znajomość, aby pomóc w uwolnieniu więźniów z Pawiaka, m.in. kuzyna aktora Franciszka Brodniewicza, lecz z czasem ryzykowna gra wyszła na jaw. Przyjaciel Iny Benity Niemiec Mancl [Manzel], szef propagandy, został wysłany na front wschodni za zwalnianie Polaków z więzienia. Benita pośredniczyła między rodzinami uwięzionych a Manzlem” – informowała w marcu 1943 r. działaczka ZWZ-AK Stanisława Karsov-Szymaniewska ps. Hanna. Manzlowi udało się ostatecznie uniknąć zsyłki na front wschodni, lecz nie wrócił już do Warszawy. Czytaj również: Przyjaźnił się z Bodo, wymyślił Ordonkę, zginął z rąk kochanka… Karol Hanusz był gwiazdą polskiej piosenki Hans Georg Pasch, trzeci mąż Iny Benity, lata 30. Kolejnym mężczyzną w życiu Iny Benity był Niemiec Hans Georg Pasch, który jeszcze przed wojną sprzeciwiał się polityce Adolfa Hitlera. W prywatnych rozmowach nazywał go „błaznem”, a w swoim mieszkaniu w Berlinie ukrywał żydowską rodzinę. Po przybyciu do Warszawy na początku 1943 r. nawiązał współpracę z polskim podziemiem i związał się z Iną, dla której porzucił swoją żonę. Działalność konspiracyjna pary została jednak wykryta przez Niemców i na początku 1944 r. obydwoje trafili na Pawiak, gdzie 7 kwietnia 1944 r. Ina urodziła syna Tadeusza Michała. Tuż przed wybuchem Powstania Warszawskiego aktorka wraz z synkiem odzyskała wolność, a Hans Pasch został wywieziony do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, z którego wyszedł w październiku 1944 r. Lloyd Fraser Scudder, czwarty mąż Iny Benity, ok. 1953 r. Ina Benita: nowe życie Przez wiele lat błędnie uważano, że Ina Benita zginęła z maleńkim synkiem w warszawskich kanałach pod koniec sierpnia 1944 r., lecz okazało się, że przeżyła wojnę. W kwietniu 1945 r. znalazła się z Hansem Paschem w Dolnej Saksonii, a dwa miesiące później wyszła za niego za mąż. Nie było im jednak dane długo cieszyć się małżeńskim szczęściem, ponieważ 15 listopada 1945 r. Hans wyszedł z domu sprzedać ciężarówkę i już nie wrócił. Dopiero w lutym 1946 r. – dzięki determinacji Iny – udało się ustalić, że został on zamordowany przez polskich robotników, którzy po latach upokorzeń ze strony okupanta postanowili zemścić się na Niemcu, o którego chlubnej wojennej karcie nie mieli świadomości. W 1947 r. Ina wyjechała z synkiem Tadeuszem na Lazurowe Wybrzeże, gdzie występowała w lokalnych knajpach i barach w Nicei i Cannes. Tam poznała żonatego Amerykanina Lloyda Frasera Scuddera ze służby cywilnej United States Air Force, z którym nawiązała romans i któremu w lipcu 1950 r. urodziła syna Johna. Ze względu na formalności związane z rozwodem Lloyda ślub wzięli dopiero 10 lipca 1954 r. w Casablance, gdzie Scudder odbywał służbę cywilną. Ina Benita z synami Thaddeusem (Tadeuszem) i Johnem we Francji, 1952 r. Po kilku latach spędzonych w Maroku Scudderowie znaleźli się w Ameryce, gdzie po kilku przeprowadzkach zamieszkali w Middletown w Pensylwanii. Lloyd Fraser Scudder zmarł na raka 1 czerwca 1964 r. w Brookline, a Ina czuwała przy nim do końca. Jej syn John Scudder wspomina: „Kiedy wracał do domu z leczenia, leżał w łóżku i wił się z bólu, cały czas przy nim czuwała i robiła wszystko, co mogła, aby ulżyć mu w cierpieniu. […] Pojechała z ojcem do szpitala i była dla niego jak Florence Nightingale – robiła wszystko, aby te ostatnie dni życia były dla niego jak najbardziej komfortowe. Z całą pewnością był miłością jej życia, bo już nigdy więcej z nikim się nie związała”. Po śmierci Lloyda Ina Benita pracowała jako główna pokojówka w motelu Howard Johnson w Middletown, a następnie podjęła pracę w kawiarni. Nigdy nie wspominała najbliższym o swojej aktorskiej karierze i nie chciała mówić o swojej wojennej działalności. „Zanim poznaliśmy prawdę o jej życiu, sądziliśmy, że przebywała w obozie koncentracyjnym, więc pytałam się jej, jak się z niego wydostała. […] Zastanawiałam się, dlaczego nie miała wytatuowanego numeru obozowego. Wspominała, że trafiła do obozu nie dlatego, że była Żydówką, ale ponieważ jej mąż był bojownikiem podziemia” – opowiada synowa gwiazdy Millie Scudder. Wnuk artystki, Greg Scudder, zapamiętał jednak, że zawsze chodziła wyprostowana jak rasowa tancerka i paliła papierosy z użyciem popularnej w latach 30. długiej lufki. Na miesiąc przed śmiercią Ina pilnie wezwała swoją synową do szpitala. „Miałam nadzieję, że w końcu porozmawia ze mną o swojej przeszłości. To była jej ostatnia okazja, by to zrobić. Złapała mnie tylko za rękę i powiedziała: „Dziękuję, Millie“, a potem rozmawiałyśmy już tylko o domowych sprawach” – opowiada Millie Scudder. Ina Benita zmarła 9 września 1984 r. w Mechanicsburgu i została pochowana na cmentarzu w Middletown, do końca nie zdradzając rodzinie prawdy o swojej przeszłości. Czytaj także: Związek aktorki i generała doprowadził do tragedii. Zakazana miłość Zofii Kajzerówny i Tadeusza Kasprzyckiego Ina Benita z synami Thaddeusem (Tadeuszem) i Johnem w Casablance, ok. 1959 r.
Zofia Batycka i Jan Kiepura mogli być słynną gwiazdorską parą. Ojciec aktorki rozdzielił zakochanych
Oto romantyczna historia śpiewaka i Miss Polonii
Przyszła na świat pierwszego listopada 1907 roku w Lisku na ziemi sanockiej (obecnie Lesko). Była jedyną córką dobrze sytuowanego adwokata lwowskiego Eugeniusza Batyckiego oraz Janiny Karoliny Amalii z Podstawskich. Już sama data urodzenia Zofii Marii Batyckiej jest kontrowersyjna: ta, którą uznajemy pochodzi z jej aktu chrztu. Ona sama zaś twierdziła, że na świat przyszła 22 sierpnia 1907 roku. Przyszła miss chrzest otrzymała osiem dni po narodzinach. Jej rodzicami chrzestnymi byli natomiast major żandarmerii Karol Malej i Karolina Skala, żona kapitana policji Gustawa Skali. Ale tak naprawdę to bliska relacja z Janem Kiepurą sprawiła, że o Miss Polonii 1930 roku do dziś pamiętamy... Związek do upadku doprowadził jej ojciec. Dlaczego? […] Fragmenty książki Marka Telera „Piękne skandalistki. Przedwojenne Miss Polonia” Zofia Batycka i Jan Kiepura: historia relacji Przyszła polska miss od najmłodszych lat przejawiała zainteresowania sztukami artystycznymi. Już jako trzyletnia dziewczynka po obejrzeniu opery Faust zapragnęła zostać baletnicą, więc rodzice zapisali ją do szkoły tańca. „Balet był fascynujący dla mnie. Pamiętam potem w domu męczyłam bez przerwy rodziców; ja bym też tak chciała tańczyć na paluszkach jak te piękne laleczki” – opisywała po latach. Marzenie o tańcu spełniała również w domu, gdzie wystawiała swoje amatorskie przedstawienia baletowe. „Improwizowałam kostiumy z firanek, z kapeluszy mamy, z jej negliżów. Moim kuzynkom rozdawałam męskie role, sama zaś grałam dobre wróżki i księżniczki” – wspominała pod koniec lat siedemdziesiątych w liście do „Stolicy”. Czytaj także: Polski aktor podawał się za potomka Jagiellonów. Harry Cort łamał męskie i kobiece serca Jan Kiepura […] W połowie lat dwudziestych miejsce tańca zajęło u Batyckiej marzenie o filmie. Po pierwszej wizycie w kinie na filmie z Mary Pickford i Douglasem Fairbanksem postanowiła zostać aktorką. Inspirowała się między innymi Thedą Barą i Nitą Naldi, które odgrywały zazwyczaj role femme fatale. „Stylizowałam się na tę «kobietę fatalną». Mając długie włosy, zaczęłam je upinać w duży węzeł i grałam uwodzicielki o wężowej figurze w typie Nity Naldi. I tak jak ona trzymałam w dłoni papieros (niezapalony) w długiej cygarniczce. Miałam wówczas 16–17 lat” – opowiadała po latach. Przełomowym momentem w życiu przyszłej miss była wizyta aktora i reżysera Ludwika Solskiego w domu jej rodziców we Lwowie. Zaproponował wówczas, aby ich córka spróbowała swoich sił jako aktorka. „Zosia śni o scenie i o filmie, dlaczego nie dać jej możności ukazania się publicznie i udowodnienia, że ma talent” – sugerował Eugeniuszowi i Janinie Batyckim. Po długich rozmowach państwo Batyccy pozwolili Zofii wyjechać do stolicy. W Warszawie zamieszkała w domu zaprzyjaźnionej rodziny Lilpopów przy alei Róż. Zofia Batycka zadebiutowała rolą Izy Chosłowskiej w filmie Grzeszna miłość, który miał premierę 17 października 1929 r. Po latach tak wspominała swój filmowy debiut: „Wszyscy patrzyli z niedowierzaniem na moją pantomimę w scenie nocnej, w sypialni Marka Świdy, gdzie specyficzną atmosferę podkreślało jeszcze światło księżyca sączące się przez długie, jedwabne firanki, poruszające się w otwartych francuskich drzwiach. Sceny te filmowane były bez powtarzania; reżyserowie – [Mieczysław] Krawicz i [Stanisław] Szebego nazwali mnie wówczas niemą Eleonorą Duse”. W recenzji Grzesznej miłości, która ukazała się na łamach dziennika „ABC”, pisano o Batyckiej: „«Sfinksowi» udało się odkryć nowy talent, wynaleźć gwiazdę, która po debiucie może być uznaną za artystkę pierwszej jakości. […] Dużą zasługą Krawicza i [Zbigniewa] Gniazdowskiego jest, że gwiazdę tę spostrzegli, że dali jej dobrą rolę, że stworzyli odpowiednią dla niej postać. Demoniczną, kuszącą, zmysłową. Dodać należy, że po raz pierwszy na filmie polskim ujrzeliśmy artystkę o takiej swobodzie ruchów, naturalnej i szczerej grze”. Zobacz też: Przyjaźnił się z Bodo, wymyślił Ordonkę, zginął z rąk kochanka… Karol Hanusz był gwiazdą polskiej piosenki Zofia Batycka Potem posypały się kolejne role: agentki policji obyczajowej w „Szlakiem hańby”, aktoreczki w „Moralności pani Dulskiej” i Leontyny Łęskiej w „Duszach w niewoli”. Oprócz aktorstwa Batycka rozwijała w wolnych chwilach także inne swoje pasje, o czym mówiła w jednym ze swoich pierwszych wywiadów, udzielonym „Kinu dla Wszystkich” w październiku 1929 r. „W wolnych chwilach zabierałam się do pędzla i mogę zaprezentować parę jakoby niezgorszych obrazów. Rysowane przeze mnie karykatury miały w kole znajomych szalone powodzenie. Czasem znowuż odczuwałam nagle «natchnienie» i wynikiem tego bywały bądź nowelki, bądź sonety…” – wspominała. Pod koniec 1929 r. Zofia Batycka stwierdziła w jednym z wywiadów: „Odpowiem szczerze, że nigdy nie kochałam jeszcze nikogo. Daję na to słowo. Najuroczystsze i najświętsze! Nie kochałam i nie wiem, co to jest miłość. Może się jeszcze kiedy dowiem”. Zdradziła jednak wówczas, że w 1927 r. w Viareggio spodobał jej się profesor Uniwersytetu w Zurychu. Batycka tak opisywała go w wywiadzie: „Ujmował mnie swoją subtelnością i sposobem obejścia. Był to człowiek mądry życiowo, naturalny i szczery. Nie flirtowaliśmy, lecz prowadziliśmy poważne i ciekawe rozmowy. Ustalił się między nami stosunek koleżeński, który go jednak ani razu nie upoważnił do flirtu. Pokusa była wielka, jednak nie zakochałam się”. W październiku 1929 r. kazała z kolei napisać dziennikarzowi „Kina dla Wszystkich”, że nigdy nie wyjdzie za mąż, lecz po latach stało się jednak inaczej. Jan Kiepura Okazuje się, że Batycka nie była z dziennikarzami do końca szczera, ponieważ miała już wówczas za sobą bliską relację ze słynnym tenorem Janem Kiepurą. Poznali się latem 1928 r. na wypoczynku letnim w Truskawcu i zakochali się w sobie, a ich rodziny z wielką radością patrzyły na rozwój tej relacji. We wrześniu 1928 r. Eugeniusz Batycki pisał w liście do ojca śpiewaka Franciszka Kiepury: „Drogi Franciszku! Dziękujemy Ci serdecznie za wiadomość o sobie i chłopcach. Myśmy dzisiaj także otrzymali list od Janka. Pisze w doskonałym humorze i zaprzecza wszelkim wiadomościom o jakiejkolwiek chorobie. Był tylko przeziębiony, jak to mu się często trafia, bo aura jest zła i on nie bardzo się szanuje”. Okazało się jednak, że perspektywa związku ze światowej sławy artystą nie przedstawiała się tak różowo, jak się z początku Batyckiemu wydawało. Ze względu na napięty grafik Kiepura wymuszał na Batyckiej, aby podróżowała za nim po całej Polsce, co nie podobało się jej ojcu. Eugeniusz Batycki uważał bowiem, że to mężczyzna powinien robić wszystko, by jak najczęściej być obok damy swego serca, a nie odwrotnie. W styczniu 1929 r. w reakcji na spotkanie w Krakowie, które Kiepura wymusił na Batyckiej, Eugeniusz Batycki napisał do Franciszka Kiepury obszerny list, w którym wyraził swoje oburzenie. Jego treść była następująca: „Było to ostatnie z mej strony zezwolenie na wybryk i zaspokojenie kaprysu Janka, bo jak Ci mówiłem, i co Ty akceptowałeś, chcę dać możność jak najlepszego poznania się wzajemnego. Aby potem nie było zawodów i rozwodów, których my nie znamy ani nie uznajemy. Przypuszczam, że Ty jako człowiek na wskroś prawy i ojciec zrozumiesz, że ja chcę jak najlepiej dla swego dziecka i widzę swe szczęście w jej szczęściu. Uznaję wszystkie zalety i wartość Janka, ale to jego deptanie godności i form, nieobliczalność nawet w jego własnych sprawach, to ustawiczne stwarzanie atmosfery zamieszania, widocznie nieodzowne u ludzi tzw. wielkich, budzi we mnie obawę, czy dziecko moje z nim wytrzyma i czy znajdzie to minimum, które kobiecie szukającej w domu tylko przywiązania koniecznie się należy. Czytaj też: Porzuciła księcia dla filmowego amanta, straciła go w powstaniu. Życie nie rozpieszczało Karoliny Lubieńskiej Zofia Batycka jako Olga, kochanka generała i Adam Brodzisz jako Janusz w jednej ze scen filmu, 1931 r. Dlatego zastosuję inny system: wyprawię ją w świat, niech zobaczy innych ludzi i niech porównuje, a potem dopiero decyduje. To, że Janek jest artystą, i to wielkim, to wedle mnie jest minusem, jeżeli chodzi o męża. Słuchanie jego śpiewu jest tylko kwestią ceny biletu, a ewentualnie kosztów jazdy. Mnie chodzi o to, jaki on będzie jako mąż? Zrozum, że dziewczynie, którą chroniłem 20 lat przed tzw. światem i świadomością złego, mówi się dzisiaj o Żydówkach wiedeńskich, o muzykantach berlińskich i rudych Amerykankach i takie obrzydliwości wstrząsają jej istotą, poznaje życie od razu od najohydniejszej strony. I jaki to może mieć wpływ na jej duszę? Kto mi zaręczy, czy ona nie otrzaskawszy się z takimi rzeczami, sama się nie zbrudzi? Dotąd jest kryształem, którego nikt nie ważył się poniżyć, ani nawet ubliżyć dwuznacznym słowem, a tu naraz okazuje się jej taką nagą prawdę życiową! Piszę Ci to wszystko tak szczerze, jak myślę, bo wiem, że chociaż Twój syn jest Ci drogim, masz także swój sąd o życiu, że potrafisz być na tyle bezstronnym, że mimo uczucia nie odmówisz mi racji”. Tak oto Eugeniusz Batycki, kierując się jakoby dobrem swojej jedynej córki, stopniowo doprowadzał jej relację z Janem Kiepurą do rozpadu. Przez kolejne miesiące para nie miała właściwie okazji do wspólnych spotkań, ponieważ tenor w samym tylko roku 1929 koncertował w Budapeszcie, Rio de Janeiro, Buenos Aires i Montevideo. Batycka spędzała zaś większość czasu w Warszawie, skupiając się przede wszystkim na swojej karierze aktorskiej. Kiedy latem 1929 r. wyjechała z ojcem na kilkanaście dni do Włoch, Kiepura liczył na spotkanie z ukochaną w Wenecji. Eugeniusz Batycki nie pozwolił im jednak na romantyczną schadzkę i w ostatniej chwili stwierdził, że podróż z córką po Italii jednak Wenecji nie obejmie. Przy okazji wytknął też Kiepurze, że ugania się za innymi dziewczętami, myśli wyłącznie o własnej karierze i nie jest lojalny wobec jego córki. Stanowczo zabronił Zofii dalszych spotkań z tenorem, który po kilku innych związkach znalazł ostatecznie szczęście u boku węgierskiej śpiewaczki operetkowej Márthy Eggerth. Nie może więc dziwić, dlaczego Batycka nie chciała wspominać o miłości do przystojnego tenora na łamach prasy. Chciała uchodzić za kobietę odważną i niezależną, nie zaś bezwolne narzędzie w rękach ojca, który decydował o tym, co wypada, a czego nie wypada. Kochała zresztą swoich rodziców i nie chciała w żaden sposób psuć im opinii. Postanowiła natomiast w inny sposób zaprezentować swoją kobiecą siłę, a zarazem wzmocnić swoją obecność w gazetach. W styczniu 1930 r. za namową dziennikarki Jadwigi Migowej wzięła udział w konkursie Miss Polonia, który wygrała, a następnie zajęła drugie miejsce w wyborach Miss Europy. Po tym sukcesie zaczęła coraz częściej otrzymywać propozycje udziału w reklamach, a nawet została twarzą produkowanych w Krakowie kosmetyków Miraculum – reklamowała krem do twarzy i rąk Neige de Fleurs. „Używając kosmetyków «Miraculum» dra Lustra, mogę stwierdzić, że są one najlepsze ze wszystkich, z jakich korzystam” – polecała markę, z którą współpracowała. Batycka pojawiła się też w zamieszczonej na łamach „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” reklamie luksusowego Domu Mody Herse, pozując w zwiewnej kreacji i ze sznurem pereł na szyi. Zobacz także: Tytuł Miss Polonia dał Zuzannie Cembrowskiej szansę na nowe życie. W Ameryce spotkała ją ogromna tragedia
Zginął w obronie żony-kolaborantki… Trudna miłość Kazimierza Junoszy-Stępowskiego i Jagi Juno
To on zagrał Znachora w pierwszej ekranizacji powieści
W 1921 r. wybitny aktor filmowy i teatralny Kazimierz Junosza-Stępowski stracił głowę dla Jadwigi Galewskiej, młodej śpiewaczki o szemranej reputacji. Ich miłość naznaczona była uzależnieniem niespełnionej artystki od morfiny, które w czasie wojny sprowadziło ją na drogę kolaboracji. Gdy działacze polskiego podziemia chcieli wykonać na niej wyrok śmierci, artysta zasłonił żonę własnym ciałem. Kazimierz Junosza-Stępowski i Jaga Juno: miłość na przekór wszystkim Kazimierza Junoszę-Stępowskiego można śmiało nazwać jednym z najwybitniejszych przedwojennych polskich aktorów. Popularność zdobył jako artysta Teatru Polskiego w Warszawie, w którym występował od 1913 r. i z powodzeniem wcielał się m.in. w role Otella, Stefana Batorego czy cara Pawła I. Jego sławę umocniły zaś liczne role filmowe, jak choćby generała Pankratowa w Córce generała Pankratowa, Macieja Michorowskiego w Trędowatej czy profesora Rafała Wilczura w Znachorze. Nic więc dziwnego, że przez lata cieszył się wyjątkowym powodzeniem ze strony kobiet. „Kobiety obdarzał szczególnym zainteresowaniem o zabarwieniu nieco sportowym. Myślę, że (nie tylko zresztą z tego względu) zasługiwał na miano raczej współczesnego Don Juana niż dziwkarza, za jakiego go powszechnie uważano” – wspominał po latach Jan Kreczmar w Notatniku aktora. Aktorzy, wiedząc o tym, jak wiele kobiet cierpiało przez Stępowskiego, mówili między sobą: „Kto mieczem wojuje, od miecza ginie, Stępowski zginie przez kobietę”. Na zdjęciu Kazimierz Junosza-Stępowski, jako znachor-profesor Wilczur oraz Elżbieta Barszczewska w roli jego córki Marysi, 1937 r. Tymczasem latem 1921 r. Stępowski nawiązał znajomość z młodą śpiewaczką Marią Jadwigą z Kossów Galewską, która dopiero co wyszła za mąż za przemysłowca Józefa Władysława Galewskiego i miała zaledwie kilkutygodniowego synka Jerzego. Nie przeszkodziło to jednak rozwojowi ich romantycznej relacji i już w marcu 1922 r. zraniony Galewski zgodził się na rozwód i wyprowadził się do Redy na Pomorzu. 15 października 1922 r. w Wilnie Kazimierz Junosza-Stępowski i Jadwiga Galewska zostali małżeństwem, a ślub pary wzbudził w środowisku artystycznym niemałą sensację. Było bowiem tajemnicą poliszynela, że wybranka artysty jeszcze jako panna Kossówna pracowała jako kelnerka w klubie karcianym na Krakowskim Przedmieściu, który cieszył się jak najgorszą opinią. Czytaj też: Pola Raksa poświęcała związki dla macierzyństwa. Przyznała, że nie nadawała się na żonę Scena z komedii, aktorzy: Zofia Niwińska, Kazimierz Junosza-Stępowski, 1941 r. Kazimierz Junosza-Stępowski i Jaga Juno: historia nieszczęśliwej miłości Junosza-Stępowski upierał się jednak, że jego żona ma zadatki na wielką gwiazdę teatralną i filmową. Pod pseudonimem artystycznym Jaga Juno wystąpiła u jego boku w filmie Tajemnica przystanku tramwajowego z 1922 r., a następnie wyruszyła z nim w tournée po Polsce z występami teatralnymi. „Boże! Jak wyglądały te przedstawienia! Genialny aktor i straszna amatorka!” – opisywał sztuki z udziałem pary Tymoteusz Ortym-Prokulski. Później Junosza opłacił jeszcze żonie kursy śpiewu w Mediolanie, lecz nawet to nie pomogło zaistnieć jej w świecie teatru i kinematografii. W kolejnych latach Jadwiga Stępowska skupiła się już wyłącznie na wychowaniu syna Jerzego, a na skutek artystycznego niespełnienia zaczęła coraz częściej sięgać po morfinę. Sukcesy Kazimierza Junoszy-Stępowskiego na scenie i na ekranie nie szły w parze z rodzinnym szczęściem, ponieważ nałóg Jagi sprawił, że małżonkowie oddalili się od siebie. W liście do Marii Rominowej z 12 maja 1935 r. aktor pisał o Stępowskiej: „Waliła sobie morfinę, szpryca za szprycą – ale jakoś się wyratowała. […] Bardzo ją cenię i po swojemu kocham – żyjemy pod jednym dachem, ale fizycznie nie mam z nią nic wspólnego od pięciu lat! To nie moja wina. Tych rzeczy wymuszać się nie da – a mnie te choroby, a zwłaszcza okres narkomanii, tak odstręczyły, że nie da się nawet pomyśleć tzw. miłość fizyczna”. Bardzo dobry kontakt miał natomiast z jej synem, którego traktował jak własnego i którego planował wysłać na studia do Wielkiej Brytanii. Zobacz też: Tak potoczyły się losy profesora Wilczura i jego córki Marysi. Przedwojenny "Znachor" doczekał się swojej kontynuacji Kazimierz Junosza-Stępowski z żoną Jadwigą i pasierbem, 1924 r. Kazimierz Junosza-Stępowski i Jaga Juno: tragiczny finał Od samego początku hitlerowskiej okupacji Jadwiga Stępowska zaczęła wyprzedawać wyposażenie domu, aby mieć pieniądze na morfinę, bez której nie była w stanie funkcjonować. „Narkomanka w ostatnim stadium. Na skutek choroby zdolna do wszystkiego. Z powodu głodu morfinowego sprzedała urządzenie domu, dywany, biżuterię itp. bez wiedzy męża” – opisywał ją w meldunku z 16 stycznia 1942 r. reżyser Roman Niewiarowicz, który działał w Związku Walki Zbrojnej pod pseudonimem Łada. W końcu Jaga postanowiła wyłudzać pieniądze od rodzin więźniów obozów koncentracyjnych, którym obiecywała pomoc w uwolnieniu ich krewnych. Powoływała się na swoje rzekome wpływy, a jako żona słynnego aktora budziła zaufanie. Oczywiście wszystko było oszustwem, służącym pozyskaniu środków na narkotyk, którego desperacko potrzebowała. Kazimierz Junosza-Stępowski nie był w stanie pomóc swojej żonie, co sprawiało mu ogromny ból, ponieważ – mimo wieloletniego nałogu Jagi – cały czas ją kochał. Aktorka Maria Malicka wspominała w rozmowie z Maciejem Nowakiem z 1986 r.: „Ile razy widziałam Junoszę płaczącego w garderobie przed przedstawieniem. Wchodziłam, pytałam: »Kaziu, dlaczego płaczesz?«. A on mówił, że to wszystko przez Jagę, ona się narkotyzuje, ona potrzebuje wielkich pieniędzy. […] On, taki Europejczyk, Don Juan, światowy pan, płakał jak małe dziecko”. Kiedy oszustwa Stępowskiej wyszły na jaw i rodziny przestały dawać jej pieniądze, zaczęła współpracować z Gestapo, a za to czekała ją ze strony polskiego podziemia tylko jedna kara – kara śmierci. Kazimierz Junosza-Stępowski, 1930 r. 5 lipca 1943 r. do mieszkania Stępowskich przy ul. Poznańskiej przybyli dwaj żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych, aby wykonać wyrok na Jadwidze Stępowskiej. Przekazy dotyczące tego, co się wówczas stało, różnią się między sobą szczegółami. Najbardziej wiarygodny wydaje się przekaz Władysława Wekera z Narodowych Sił Zbrojnych: „Wpuścił ich sam Stępowski po dzwonku, w godzinach rannych, weszli do mieszkania, poprosili panią Stępowską. Stępowski stał z boku. Wtedy w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej został odczytany wyrok. Stępowscy, bladzi z przerażenia, słuchali go. […] Po wyroku doktor [Eugeniusz Ostoja-Ostojski ps. Doktor – przyp. aut.] błyskawicznie wyciągnął broń, mierząc w serce Stępowskiej, w tym samym ułamku sekundy Stępowski osłonił żonę. Następnym strzałem dosięgnął doktor Stępowskiej, będąc pewien, że ją zabił. Gdy wychodzili, Stępowski żył jeszcze”. Aktor zmarł w lecznicy Omega przy Alejach Jerozolimskich, na łożu śmierci mówiąc podobno: „Niewinnie umieram – przez tę narkomankę”. Po śmierci męża Jadwiga Stępowska przez pewien czas przebywała na oddziale leczenia narkomanii w Tworkach, lecz po powrocie do Warszawy dosięgnął ją podziemny wymiar sprawiedliwości – 22 marca 1944 r. została zlikwidowana przez członków batalionu „Miotła”, oddziału likwidacyjnego Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej. „Wykonano na niej wyrok, chociaż, czołgając się na klęczkach, błagała o czas na modlitwę” – wspominał po latach Bohdan Korzeniewski w wywiadzie-rzece z Małgorzatą Szejnert Sława i infamia. Czytaj także: Niezapomniana Maria Talar z serialu „Dom”. Jak wyglądało życie Barbary Rachwalskiej? Kadr z filmu" Dzień wielkiej przygody, 1935 r. Kazimierz Junosza-Stępowski jako Przemytnik
Popularna aktorka i pieśniarka zdobyła miłość generała. Historia Władysława i Ireny Andersów
Między generałem a jego wybranką było 28 lat różnicy
Połączyła ich wojenna tułaczka, a dla miłości porzucili swoich dotychczasowych małżonków. Związek Ireny Jarosiewicz, pieśniarki, która występowała na scenie jako Renata Bogdańska, i generała Władysława Andersa rodził się w trudnych warunkach. Jednak ich małżeństwo okazało się trwałe i szczęśliwe. Razem spędzili ćwierć wieku. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u i Viva Historie 29.11.2024 r.] Irena Anders (Renata Bogdańska): kim była? Irena Renata Jarosiewicz (Jarosewycz) przyszła na świat 12 maja 1920 r. w Bruntálu (Freudenthal) na Śląsku Czeskim jako córka kapelana wojskowego Armii Austro-Węgier i Ukraińskiej Armii Halickiej Mikołaja Jarosiewicza i Ołeny z Nyżankiwskich. Miała troje rodzeństwa, w tym dwie siostry Darię i Tanię, które znane były ze swojej wyjątkowej urody. Irenę dla odmiany nazywano zawsze brzydkim kaczątkiem, choć nie brakowało głosów, że w przyszłości „może się wyrobi”. W 1926 r. rodzina przeprowadziła się do Lwowa, gdzie w latach 1929–1939 Irena zdobywała edukację w Wyższym Instytucie Muzycznym im. Mykoły Łysenki. Najpierw przez pięć lat uczyła się gry na fortepianie, potem zaś przeniosła się do klasy wokalnej. Ołena Jarosiewiczowa miała nadzieję, że jej córka zostanie śpiewaczką operową, lecz Irena wolała lżejszy repertuar – zachwycała się między innymi popularną pieśniarką Wierą Gran. Młoda Irena Jarosiewicz Tuż przed wybuchem II wojny światowej Irena Jarosiewicz poznała w Zakopanem śpiewaka Gwidona Boruckiego, występującego m.in. w Cyruliku Warszawskim, który został jej pierwszym mężem. Po agresji Związku Radzieckiego i zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną zmuszona była przerwać edukację, lecz nie przestała śpiewać. Przyjęła pseudonim artystyczny Renata Bogdańska i w 1940 r. zaangażowała się do zespołu muzycznego Henryka Warsa Tea-Jazz, z którym podróżowała po różnych miastach ZSRR – grupa występowała między innymi w Moskwie, Leningradzie, Odessie i Kijowie. Jesienią 1941 r. w Taszkiencie Renata Bogdańska dołączyła wraz z Gwidonem Boruckim do kierowanego przez Feliksa Konarskiego (Ref-Rena) zespołu Żeleznodorożnyj Jazz (Kolejowy Jazz). Kiedy uformowała się Armia Andersa, grupa przekształciła się w Polską Paradę (Polish Parade) i dołączyła do polskich jednostek, przechodząc z nimi cały szlak bojowy przez Iran, Irak, Palestynę, Egipt i Włochy. Renata Bogdańska stała się wówczas ulubienicą żołnierzy, którzy tłumnie gromadzili się na jej występach. Feliks Konarski pisał o niej żartobliwie po latach: „W kącie mała, naprędce zbita z desek estradka, a na niej miły blondas, to Bogdańska Renatka, która na tle tej nędzy i za oknem zawiei śpiewa cieniom ludzi piosenkę nadziei”. W czasie pobytu we Włoszech artystka zagrała w dwóch filmach Michała Waszyńskiego – Wielka droga i Nieznajomy z San Marino (Lo Sconosciuto di San Marino), w których śpiewała pieśni w językach polskim i włoskim. Zobacz też: Ameryka dała mu wolność i przyniosła miłość. Oto historia Marka i Małgorzaty Proboszów Generał Władysław Anders i amerykański generał George Patton Władysław Anders i Renata Bogdańska: wojenna miłość Jak Renata Bogdańska nawiązała relację z Władysławem Andersem? Kiedy w 1942 r. w Bagdadzie zespół organizował spektakl dla międzynarodowej publiczności, Bogdańska i jej koleżanka z grupy Zofia Terné zostały zaproszone na elegancki bankiet dla dyplomatów. Po ich wspólnym występie Irena chciała opuścić spotkanie z powodu złego samopoczucia, ale wtedy podszedł do niej generał Władysław Anders i powiedział: „Taki bufet, takie jedzenie, taka wódka! A pani odmawia? Bardzo proszę!”. Okazało się, że od dłuższego czasu interesował się piękną pieśniarką, która śpiewała dla żołnierzy wzruszające piosenki o tęsknocie za ojczyzną, i regularnie przychodził na jej występy. Po latach artystka wielokrotnie podkreślała swoją wdzięczność dla generała, który był dla polskich żołnierzy i towarzyszących im artystów jak ojciec. „Byliśmy głodni, zawszeni… ale tam, gdzie był generał, tam była Polska i potem na emigracji tak samo. Myśmy byli rodziną” – mówiła po latach w rozmowie z reżyserką Marią Dłużewską. Generał Władysław Anders Występy Polskiej Parady często odbywały się w dramatycznych warunkach, zagrażających życiu zarówno artystów, jak i widowni. W filmie dokumentalnym Henryk Wars. Pieśniarz Warszawy z 2007 r. Irena Anders wspominała: „Ile razy żeśmy śpiewali, jak Niemcy strzelali nad głowami! Kiedyś śpiewałam »O mój strzelec, o mój strzelec Stach, nic nie robi, tylko bije w dach«, a tu nagle zaczęli strzelać. Ludzie pobiegli do schronów, a generał siedział z fajeczką. Wszyscy uciekli, tylko ja stałam na scenie. Później mąż mówił mi: »Wtedy cię pokochałem, bo tak zdałaś egzamin«. […] Nie wiedział, że ja myślałam, że umrę ze strachu!”. Zespół Polskiej Parady występował we Włoszech jeszcze rok po zakończeniu działań wojennych, a w lutym 1946 r. w sali Argentina na Festiwalu Sztuki w Rzymie otrzymał pierwszą nagrodę w kategorii widowisk zespołowych. Czytaj również: „To był mój taki przyszywany mąż". Anna Seniuk i Andrzej Kopiczyński przyjaźnili się przez wiele lat... Uroczysta wizyta gen. Władysława Andersa w Rozgłośni Polskiej RWE. Widoczni od lewej: Jan Mierzanowski, żona generała - Irena, córka generała Anna, gen. Władysław Anders, żona Jana Nowaka Jeziorańskiego - Jadwiga, Jan Nowak Jeziorański Władysław Anders i Renata Bogdańska: razem do końca W 1946 r. w Ankonie Renata Bogdańska i Władysław Anders zaręczyli się, lecz ze ślubem musieli poczekać jeszcze dwa lata, ponieważ obydwoje pozostawali w związkach małżeńskich. Generał porzucił dla niej żonę Irenę Marię Jordan-Krąkowską (primo voto Prószyńską), a Irena Gwidona Boruckiego. Zalegalizowali swój związek już w Londynie i tam też 22 listopada 1950 r. przyszła na świat ich jedyna córka Anna Maria. Po ślubie Irena Anders zamierzała zupełnie porzucić scenę i poświęcić się życiu rodzinnemu, lecz Feliks Konarski i autor tekstów Marian Hemar usilnie namawiali ją do powrotu do śpiewania. W końcu w 1956 r. odnowiła karierę muzyczną, występując jako Renata Bogdańska w programach Radia BBC i Radia Wolna Europa, a także na deskach Ogniska Polskiego. Osiem razy podróżowała do Stanów Zjednoczonych na występy dla amerykańskiej Polonii, trzykrotnie odwiedziła Izrael, a także śpiewała we Francji, Szwecji i we Włoszech. Zobacz także: Jerzy Radziwiłowicz to jeden z najbardziej skrytych polskich aktorów. Kim jest jego żona Ewa Markowska-Radziwiłowicz? Chociaż małżonków dzieliło dwadzieścia osiem lat, nie było to dla nich szczególnie odczuwalne. „Mimo różnicy wieku – młody fizycznie i duchem. Szalenie mi imponował. W sprawach politycznych i wojskowych – stanowczy i konsekwentny. Żarliwy patriota. Kochał Polskę miłością nieodwzajemnioną. Przeżył bardzo pozbawienie go polskiego obywatelstwa” – mówiła po latach Irena Anders w rozmowie z badaczką teatru Anną Mieszkowską. W latach 60. jej mąż zaczął mieć poważne problemy ze zdrowiem, a kiedy w 1962 r. doznał drugiego ataku serca, skupiła się przede wszystkim na opiece nad nim. „Boże, jak ja kochałam tego człowieka, jaka byłam z nim szczęśliwa, i wtedy we Włoszech, i do końca” – opowiadała o swoich uczuciach Marii Dłużewskiej. Władysław Anders zmarł 12 maja 1970 r. w Londynie i został pochowany obok swoich żołnierzy na cmentarzu pod Monte Cassino. Nie doczekał się obalenia komunizmu w Polsce, lecz na szczęście doczekała tego momentu jego ukochana żona. Po 1989 r. Irena Anders regularnie przyjeżdżała do ojczyzny i występowała jako gość honorowy na najważniejszych uroczystościach państwowych. Po raz ostatni odwiedziła Polskę w sierpniu 2010 r. na zaprzysiężenie prezydenta Bronisława Komorowskiego, którego poparła w czasie przyspieszonych wyborów prezydenckich. 29 listopada 2010 r. w Londynie dołączyła do ukochanego męża, a jej prochy zostały pochowane obok niego na cmentarzu pod Monte Cassino. Generał Władysław Anders ze swoją żoną Ireną (z prawej) i córką Anną Marią na kilka tygodni przed śmiercią, 1970 r.
Michał Waszyński udawał katolickiego księcia, by ukryć żydowskie pochodzenie. To on odkrył Audrey Hepburn i Sophię Loren
Był jednym z najpopularniejszych polskich reżyserów
W dwudziestoleciu międzywojennym Michał Waszyński był jednym z najpopularniejszych polskich reżyserów, współpracującym z takimi gwiazdami jak Eugeniusz Bodo czy Adolf Dymsza. Po wojnie jako producent filmowy pomógł rozwinąć kariery Audrey Hepburn i Sophii Loren. Chociaż pochodził z niezamożnej żydowskiej rodziny, przez lata z powodzeniem udawał, że jest członkiem bogatego polskiego rodu książęcego. Michał Waszyński: siedem filmów w sezonie Mosze Waks, bo tak naprawdę nazywał się Michał Waszyński, przyszedł na świat 29 września 1904 r. w Kowlu w rodzinie żydowskiej jako syn kowala Piotra Waks i handlarki drobiem Cecylii z domu Flejsz. Miał najprawdopodobniej kilkoro rodzeństwa, chociaż wiadomo tylko o jednym bracie Arnoldzie, który także związał się z kinematografią jako asystent reżysera i kierownik zdjęć. Już w nastoletnim wieku Mosze zafascynował się aktorstwem i zaczął występować w młodzieżowym teatrze Arlekin w Kijowie, a po przybyciu do Warszawy w 1921 r. zasilił szeregi szkoły kinematograficznej „Kinostudia”. Na wielkim ekranie Mosze Waks zadebiutował – już jako Michał Waszyński – w 1922 r. rolą nauczyciela monsieur de Boisa w filmie „Zazdrość”, lecz wkrótce odkrył, że jego powołaniem nie jest aktorstwo, a reżyseria filmowa. W celu kształcenia się w reżyserskim fachu wyjechał do Niemiec, gdzie w 1923 r. asystował reżyserowi Johannesowi Guterowi przy filmie „Die Prinzessin Suwarin”. Już rok później wrócił do Warszawy i do końca lat 20. był asystentem czołowych polskich reżyserów, m.in. Wiktora Biegańskiego, Ryszarda Ordyńskiego i Józefa Lejtesa, aż w końcu w 1929 r. samodzielnie zrealizował swój pierwszy film „Pod banderą miłości”. W latach 30. Michał Waszyński, zwany przez kolegów Miszą, należał do czołówki polskich reżyserów filmowych, a w jego filmach występowały nie tylko najpopularniejsze polskie gwiazdy, jak Eugeniusz Bodo, Adolf Dymsza, Nora Ney czy Ina Benita, ale też słynni artyści z zagranicy, m.in. gwiazda niemieckiego kina niemego Betty Amann, czeski „król komików” Vlasta Burian czy tahitańska piękność Reri (właśc. Anna Chevalier). Miał przy tym zawrotne tempo pracy – w ciągu jednego sezonu potrafił zrealizować nawet siedem filmów, które w większości odnosiły ogromny sukces komercyjny. Krytycy filmowi bywali jednak bezlitośni wobec pracującego niemal taśmowo reżysera. „Czemu służy sztuka filmowa, jeśli znajdzie się w rękach takiego nieudacznika? Waszyński przynosi wstyd polskiej kinematografii” – oburzała się krytyk sztuki Stefania Zahorska. Do najbardziej znanych dzieł w dorobku Waszyńskiego należą „Głos pustyni”, „Jego ekscelencja subiekt”, „Czarna perła”, „Jaśnie pan szofer” czy „Znachor”, choć za najważniejszy film w jego karierze do dziś uznawany jest „Dybuk”, określany mianem arcydzieła żydowskiego kina. John Drake Moore, dekorator Bronston Productions, wspominał po latach: „Z Miszą zawsze był ten sam kłopot. Mówił niewiele i rzadko kiedy prawdę. Pewnego dnia wyznał mi jednak, że najbardziej jest dumny z „Dybuka”. Na nim zależało mu naprawdę, jak na drogocennym klejnocie”. Dziennikarz Mieczysław Sztycer stwierdził zresztą, że „Dybuk” przewyższa „o klasę znakomitą większość nowych filmów europejskich. Jest dziełem prawdziwej, poważnej sztuki [...] która płynie z istoty talentu, z niezafałszowanego natchnienia twórczego”. Chociaż Misza uwielbiał towarzystwo popularnych polskich artystek filmowych i odpowiadał za rozwój kariery niejednej z nich, jego homoseksualna orientacja była w środowisku aktorskim tajemnicą poliszynela. „Kobiety-gwiazdy to była jego specjalność. Kiedy raz przekonał się do ich możliwości […] wynosił je na piedestał. A przecież naprawdę interesowali go tylko mężczyźni” – mówiła po latach Zofia Wilczyńska w rozmowie z biografem Waszyńskiego, Samuelem Blumenfeldem. W październiku 1934 r. reżyser zaręczył się nawet z Janiną Margulesówną, córką dyrektora generalnego zakładów zbrojeniowych „Pocisk”, lecz ostatecznie nie zdecydował się na małżeństwo, które miało zapewne jedynie przykryć jego prawdziwą orientację. Czytaj też: Zanim stał się symbolem zdrady, był zięciem Juliana Fałata. Historia miłości Igo Syma i Heleny Fałatówny Michał Waszyński: wśród żołnierzy Andersa Wybuch II wojny światowej zastał Michała Waszyńskiego we Lwowie, gdzie pracował nad filmem „Serce batiara”. Jesienią 1939 r. dołączył on do grupy teatralnej skupionej wokół kompozytora Henryka Warsa i scenarzysty Konrada Toma, która występowała na terenie Związku Radzieckiego, lecz już w 1941 r. zespół rozpadł się, a Waszyńskiego aresztowały sowieckie władze. Po układzie Sikorski–Majski i powstaniu armii generała Władysława Andersa odzyskał wolność i dołączył do polskich żołnierzy w stopniu kaprala. Przeszedł z nimi cały szlak bojowy przez Iran, Irak, Palestynę i Egipt, a w 1942 r. został nawet kierownikiem Sekcji Filmowej Wojskowego Biura Propagandy i Oświaty Armii Polskiej w ZSRR, w ramach której realizował filmy dokumentalne o kolejnych działaniach wojsk. Na początku 1944 r. Misza znalazł się wraz z polskimi żołnierzami we Włoszech, gdzie uwiecznił m.in. bohaterstwo Polaków pod Monte Cassino. W 1946 r. zrealizował z kolei dwa filmy z udziałem żołnierzy i towarzyszących im na szlaku czołówek teatralnych – „Wielka droga” i „Nieznajomy z San Marino”. Przez pewien czas przebywał w pałacu Carancini Roberti w Recanati, gdzie poznał majętną, starszą od niego o 25 lat wdowę Marię Dolores z Boccich Carancini. Obdarzyła ona Miszę szczególnym sentymentem, a w niektórych publikacjach można nawet znaleźć informację, że w 1948 r. poślubiła Waszyńskiego. Nie jest to jednak prawdą – hrabina Carancini zmarła bowiem 8 września 1946 r. w Recanati i nigdy nie została żoną reżysera. W czasie pobytu we Włoszech Waszyński wyparł się całkowicie swojego żydowskiego pochodzenia i zaczął opowiadać swoim nowym znajomym, że pochodzi z bajecznie bogatego polskiego rodu książęcego. Przyjaciel reżysera Giorgio Dickmann wspominał w rozmowie z Samuelem Blumenfeldem: „Opowiadał, że miał wspaniałe, szczęśliwe dzieciństwo. Żył w nieprawdopodobnym luksusie. Jego rodzice mieli niezmierzone bogactwa: dom, park z dwunastoma jeziorami i kościół. Gigantyczna posiadłość, odmalowana w opowieści niczym wyzwanie rzucone możliwościom wzroku. Powiadał tak: »Kiedy się na nią patrzyło, rozciągała się daleko jak okiem sięgnąć. Widzisz horyzont, Giorgio? No właśnie, posiadłość sięgała dalej niż horyzont«”. Dodawał przy tym, że jego ojciec miał zostać zamordowany przez niemieckiego żołnierza, kiedy… bronił lokalnego kościoła przed znieważeniem. Zobacz także: Clara Bow była gwiazdą kina niemego i pierwszą na świecie „it girl”. Rodzice zgotowali jej piekło Michał Waszyński: kolekcjoner dzieł sztuki i… młodych mężczyzn Po zakończeniu II wojny światowej Michał Waszyński zdecydował się zostać we Włoszech na stałe, ponieważ wiedział, że w komunistycznej Polsce nie ma już dla niego miejsca. W kolejnych latach współpracował jako asystent reżysera Orsona Wellesa przy filmie „Otello”, był dyrektorem castingu przy filmie „Bosonoga contessa” Josepha L. Mankiewicza i współpracował z producentem filmowym Samuelem Bronstonem jako producent wykonawczy Samuel Bronston Productions. Podobno to właśnie dzięki Waszyńskiemu Audrey Hepburn czy Sophia Loren, późniejsze gwiazdy światowego formatu, otrzymały szansę zaistnienia na wielkim ekranie. „Ta dziewczyna może stać się wspaniałą gwiazdą. Podpisze ci kontrakt na jedyne sześćdziesiąt dolarów tygodniowo” – mówił o młodej statystce z filmu „Quo vadis” Sofii Scicolone, późniejszej Sophii Loren, w rozmowie z aktorem Errolem Flynnem. Aktorka Elżbieta Kryńska i reżyser Michał Waszyński, 1939 r. We Włoszech Misza nie tylko przestał obawiać się antysemityzmu – udawał wszak katolickiego księcia – ale też coraz mniej krył się ze swoimi kolejnymi homoerotycznymi relacjami. Aktor Jacques Sernas, występujący w wyprodukowanym przez Samuel Bronston Productions filmie „55 dni w Pekinie”, mówił o Waszyńskim, że „kolekcjonował chłopców, lecz nie przywiązywał się do nich”. W jego domu bardzo często można było spotkać młodych, dobrze zbudowanych mężczyzn, lecz żaden z nich nie związał się z Miszą na dłużej – po jednym lub dwóch dniach pojawiał się nowy. Młodzi aktorzy, którzy występowali w filmach produkcji Waszyńskiego i Bronstona, wiedzieli, że dobiegający sześćdziesiątki „polski książę” lubi zaglądać do szatni i podziwiać ich umięśnione ciała. Funkcjonowało nawet wśród nich powiedzenie: „Uważaj na Waszyńskiego, żeby cię nie porwał na pole”. Jednocześnie jednak wszyscy zgodnie twierdzili, że nigdy nie posunął się o krok za daleko i ograniczał się wyłącznie do podglądania. Pod koniec lat 50. Michał Waszyński zamieszkał w pałacu na przedmieściach Madrytu, gdzie w niedługim czasie zdobył rozgłos i prestiż wśród zwolenników generała Francisco Franco. John Moore wspominał w rozmowie z Samuelem Blumenfeldem: „Kolekcja dzieł sztuki religijnej Waszyńskiego zapierała dech w piersiach wszystkim jego gościom. Frankistowski establishment czuł się z nim dobrze, a spotkania w jego pałacu dawały mu poczucie, że znajduje się w centrum świata, tak jak dawniej czuł się od świata odcięty”. Oczywiście wszyscy byli święcie przekonani, że mają do czynienia z prawdziwym księciem, ponieważ dzięki swojej elegancji i klasie Misza umiał znakomicie wcielić się w tę rolę. Michał Waszyński zmarł na atak serca 20 lutego 1965 r. w czasie obiadu z argentyńskim reżyserem Hugonem Fregonesem. John Moore tak skomentował po latach jego nagły zgon: „Umrzeć w madryckim Jockey Clubie! Michael nie mógł sobie wymarzyć piękniejszej śmierci. Było to jakby ukoronowanie jego życia”. Ceniony polski reżyser został pochowany na rzymskim cmentarzu Campo Verano w grobie zaprzyjaźnionej z nim rodziny Dickmannów, a jego pogrzeb dorównywał prestiżem pogrzebom wysokich kościelnych dostojników. „To było nieprawdopodobne. Przybyły wszystkie frankistowskie szychy. Miałem wrażenie, że chowamy świętego lub bohatera narodowego. Czyż oni nie rozumieli, że to był wymyślony książę?” – komentował wydarzenie zaprzyjaźniony z Waszyńskim scenarzysta Philip Yordan. Zobacz też: Była inspiracją dla Madonny i… Eugeniusza Bodo. Mae West do końca życia epatowała seksapilem Aktorka Betty Amann w towarzystwie: aktora Kazimierza Krukowskiego (1. z lewej), reżysera Michała Waszyńskiego (1. z prawej) i kierownika produkcji Józefa Rosena (2. z prawej), 1930 r.
Zanim stał się symbolem zdrady, był zięciem Juliana Fałata. Historia miłości Igo Syma i Heleny Fałatówny
Aktor miał za sobą nieudane małżeństwo z córką słynnego polskiego malarza
Igo Sym był aktorem polskiego, austriackiego i niemieckiego kina, zlikwidowanym przez polskie podziemie za swoją współpracę z Niemcami w czasie okupacji. Zanim jednak rozpoczął swoją aktorską karierę, miał za sobą nieudane małżeństwo i to z córką słynnego polskiego malarza Juliana Fałata. Igo Sym i Helena Fałatówna: między wojskiem a miłością Karol Antoni Juliusz (Julian) Sym, który zapisał się w historii kina jako Igo Sym, urodził się 3 lipca 1896 r. w Innsbrucku jako syn polskiego leśnika Antoniego Syma, dyrektora Lasów Państwowych w Białowieży w latach 1928–1930, i Julianny Anny z Seppich, Austriaczki o włoskich korzeniach. Po zdaniu matury w Innsbrucku w 1915 r. wstąpił na ochotnika do armii Austro-Węgier i w czasie I wojny światowej walczył na froncie włoskim, ciesząc się opinią „człowieka, którego nic nie jest w stanie zranić”. Okazało się jednak, że nawet Sym nie jest niezniszczalny, ponieważ latem 1917 r. w czasie jednej z wojennych potyczek został poważnie ranny. Przez kolejne miesiące dochodził do zdrowia w lecznicach w Lublanie, Bielsku i Bystrej, po czym w marcu 1918 r. powrócił na front i przez kolejnych siedem miesięcy walczył w szeregach austro-węgierskich wojsk. W czasie pobytu Karola Syma w sanatorium Ludwika Jekelsa w Bystrej szczególną troską otaczała go mieszkająca w pobliżu Helena Fałatówna, córka słynnego polskiego akwarelisty Juliana Fałata i Włoszki Marii Luizy Comello Stuckenfeld. Odziedziczyła ona po Fałacie talent artystyczny, a swoje zdolności doskonaliła w prywatnej szkole malarki Marii Niedzielskiej. Chociaż miała zadatki na wybitną malarkę, ostatecznie nie zdecydowała się pójść w ślady ojca. Julian Fałat z niepokojem obserwował rodzące się między jego córką a Symem uczucie, o czym świadczy jego list do Heleny z lutego 1918 r., w którym pisał: „Co to za Lejtnant Julian Sym w Sanatorium w Bystry, do którego wysłałaś kartę? Zaczynasz znowu urządzać jakieś poza plecami moimi rendez vous i szacherki”. Zarówno Karol, jak i Helena, nazywana przez rodzinę Kuką, wychowywali się w mieszanych narodowościowo rodzinach, obydwoje mieli też artystyczne dusze, więc doskonale się rozumieli i wkrótce zaczęli planować wspólną przyszłość. Ślub musieli jednak nieco odłożyć w czasie ze względu na służbę wojskową Karola, który po odzyskaniu przez Polskę niepodległości dołączył do polskiej armii i wstąpił w szeregi batalionu bielskiego 12 Pułku Piechoty Polskiej Siły Zbrojnej. W styczniu 1919 r. brał udział w bitwie pod Skoczowem, czyli jednym z najważniejszych starć polsko-czechosłowackiego konfliktu zbrojnego o Śląsk Cieszyński. Za swoją waleczność i męstwo Karol Sym otrzymał nawet Medal Pamiątkowy za Obronę Śląska Cieszyńskiego (Medal Śląski). Przez kolejne dwa lata był między innymi adiutantem dowódcy Obozu Warownego „Toruń” Edmunda Hausera, po czym w lipcu 1921 r. został zdemobilizowany. Czytaj też: Clara Bow była gwiazdą kina niemego i pierwszą na świecie „it girl”. Rodzice zgotowali jej piekło Już jednak 1 czerwca 1920 r. władze wojskowe wyraziły zgodę na ślub Karola z Kuką, który odbył się 19 czerwca 1920 r. w kościele garnizonowym przy placu Saskim w Warszawie. Chociaż z początku Fałat podchodził do zięcia z pewną rezerwą, w końcu uznał go za pełnoprawnego członka rodziny, a kiedy Karol zakończył karierę wojskową, pomagał mu znaleźć pracę w cywilu. W liście do córki z 6 września 1921 r. pisał: „Mam obecnie widoki dla Toga [Kazimierza Fałata, brata Heleny – przyp. aut.], a nawet dla Julka [Karola Syma – przyp. aut.] na przyszłość. Bawi tu reprezentant szwajcarskich zakładów elektrycznych na całą Polskę firmy Brown et Boveri, Polak inżynier p. [Zygmunt] Okoniewski. Budują obecnie fabrykę wielką w Czechowicach. Bardzo się z nim zaprzyjaźniłem i mówi, że będą potrzebować ludzi bardzo wiele, tak techników, jak i komercjalnie wykształconych”. Po ślubie Symowie mieszkali nawet przez kilka miesięcy w należącej do Juliana Fałata kamienicy w Toruniu, a malarz regularnie wysyłał im pieniądze na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania. Igo Sym Igo Sym i Helena Fałatówna: krótkie małżeństwo, długi rozwód Małżeńskie szczęście Karola i Heleny Symów nie trwało jednak długo. W październiku 1920 r. Helena odkryła, że spodziewa się dziecka. Nie czuła się jednak gotowa na to, by sprostać trudom macierzyństwa, zwłaszcza że w tym czasie Karol nadal odbywał służbę wojskową. Podjęła więc decyzję o usunięciu ciąży, o czym poinformowała swojego ojca. W liście z 24 października 1920 r. przerażony Fałat pisał do córki: „Jestem bardzo zaniepokojony Twoim stanem i tym, co Ty zamierzasz uczynić. Skoro wyszłaś za mąż, to konsekwencje musisz także zaakceptować! Chyba tylko groźny stan zdrowia może Ci dać powód do zwolnienia od macierzyństwa. Jest to sprawa Twoja i Julka jako twego męża, ja mogę tylko zwrócić Ci uwagę, że kobiety, które to przeszły, twierdzą, że wolałyby 10 razy rodzić jak przechodzić poronienie sztuczne”. Ostatecznie ciąża najprawdopodobniej zakończyła się naturalnym poronieniem, ponieważ w korespondencji malarza z Kuką temat aborcji już się nie pojawiał. Trudny charakter Heleny Fałatówny i ciągła nieobecność Karola Syma w domu sprawiły, że małżonkowie zaczęli coraz bardziej oddalać się od siebie. Już w październiku 1921 r. Kuka zaczęła dążyć do zmiany wyznania z katolickiego na ewangelicko-reformowane, aby w ten sposób móc łatwiej uzyskać rozwód – Kościół katolicki nie dawał bowiem możliwości rozwiązania małżeństwa. Z kolei w styczniu 1922 r. Sym wyprowadził się do Żywca, gdzie jego ojciec Antoni sprawował urząd starszego radcy leśnictwa w majątkach arcyksięcia Karola Stefana Habsburga. Sprawa rozwodowa Symów ciągnęła się przez niemal trzy lata, w czasie których małżonkowie prześcigali się w oskarżeniach, skutecznie uprzykrzając sobie nawzajem życie. Tymczasem 29 maja 1922 r. w Krakowie Helena Symowa urodziła syna Juliana Piotra. Choć został on uznany przez Karola i nosił nazwisko Sym, nigdy nie zaznał ojcowskiej miłości. „Co się tyczy ewentualnego przyszłego potomka p. Karol Sym zgadza się, by jego żona przyjęła na siebie obowiązek utrzymania i wychowania tego potomka – a p. Sym ze swej strony zrzeknie się wszelkich praw do niego” – głosił jeden z warunków separacji małżonków z lutego 1922 r. 5 maja 1923 r. Sąd Powiatowy w Bielsku przydzielił więc Helenie wyłączne prawo do opieki nad synem. Rozwód Symów orzeczono jednak dopiero w styczniu 1924 r., a jego oficjalną przyczyną miało być cudzołóstwo Heleny. Niewykluczone więc, że niechęć Karola do synka mogła wynikać z faktu, iż powątpiewał w swoje ojcostwo. Zobacz też: Józef Kondrat, stryj Marka Kondrata, poświęcił się dla ratowania żony i zapłacił za to utratą dobrego imienia Syn Igo Syma i Heleny Fałatówny, Julian Piotr Sym z dziadkiem, Julianem Fałatem Igo Sym i Helena Fałatówna: tragiczne życiorysy Początkowo Julian Fałat liczył na to, że po rozwodzie jego córka zostanie żoną majora kawalerii Wojska Polskiego Mirosława Szydłowskiego, lecz Kuka zerwała z nim zaręczyny i pod koniec 1924 r. poślubiła prawnika Mariana Józefa Niemczewskiego, z którym doczekała się dwojga dzieci: Lucyny i Lucjana. Tymczasem Karol Sym, który latem 1924 r. przeprowadził się do Warszawy, rozpoczął karierę aktorską, a w 1926 r. wyjechał do Wiednia, gdzie stał się gwiazdą austriackiej kinematografii. Latem 1927 r. Helena wraz z drugim mężem spotkała w tym mieście swojego byłego małżonka, a niezręczne spotkanie opisała w liście do ojca z 27 sierpnia 1927 r.: „Przedwczoraj spotkaliśmy na Grabenie Syma – który nam się z dość nieszczęśliwą miną ukłonił – i dość marnie wyglądał. W ogóle powiedzieliśmy sobie – że jeżeli my takie marne wrażenie na nim zrobiliśmy jak on na nas – to smutne – widocznie żeśmy się wszyscy postarzeli i zdziadzieli”. Chociaż małżeństwo ze znacznie starszym prawnikiem miało zapewnić Helenie spokój i stabilizację, z czasem popadła ona w depresję i uzależniła się od morfiny. Cierpiał na tym w szczególności jej najstarszy syn Julian, który większość czasu spędzał w posiadłości dziadka Fałata w Bystrej. „Mały jest przecudny i kochany. Jest naprawdę moją pociechą, ale i też smutkiem, gdyż nie zna matki [...]. Co się z małym stanie jak dziadzia braknie. A dziadzia może zabraknąć bardzo prędko” – ubolewał Julian Fałat w liście do córki. Choć Julek od najmłodszych lat zdradzał zdolności muzyczne, był jednocześnie bardzo chorowitym dzieckiem. 20 października 1929 r. siedmiolatek zmarł na zapalenie opon mózgowych, zaledwie trzy miesiące po śmierci ukochanego dziadka. Śmierć dwóch bliskich jej osób tylko pogłębiła problemy psychiczne Heleny Symowej-Niemczewskiej. 16 marca 1931 r. popełniła ona samobójstwo, skacząc z trzeciego piętra mieszkania przy ulicy Senatorskiej 19 w Warszawie. O śmierci zaledwie trzydziestoletniej córki cenionego akwarelisty informował między innymi łódzki „Express Wieczorny Ilustrowany”, w którym pisano: „Po południu, gdy mąż był zajęty jakąś terminową pracą, Niemczewska szybko otworzyła okno i z wysokości trzeciego piętra skoczyła na chodnik. Zaalarmowano pogotowie. W czasie, gdy lekarz przewoził samobójczynię do szpitala, Niemczewska w karetce wyzionęła ducha”. Córka Juliana Fałata spoczęła obok swojego synka Juliana na cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym w Warszawie. Chociaż w okresie swojej aktorskiej kariery Igo Sym przyjaźnił się z Marlene Dietrich, miał głośny romans z Iną Benitą i podróżował po Polsce z koncertami z Hanką Ordonówną, nigdy nie zdecydował się na zawarcie kolejnego związku małżeńskiego. W kręgach artystycznych krążyły nawet plotki, jakoby był biseksualistą, a jego wizerunek kobieciarza stanowił jedynie chwyt marketingowy. W wywiadach manifestował zresztą swoją niechęć do instytucji małżeństwa, na co wpływ miały zapewne jego przejścia z Kuką. Kiedy w 1931 r. otrzymał od swojego przyjaciela tenora Jana Kiepury życzenia urodzinowe, komentował na łamach prasy: „Właśnie przed dniami kilkoma otrzymałem od niego kartkę z Nicei, w której mi pisze, że powinienem się już dawno... ożenić. Nie wiem, dlaczego mi tak źle życzy, nic mu bowiem złego nie uczyniłem”. Igo Sym, który przed wojną był gwiazdą polskiego, austriackiego i niemieckiego kina, a także popularnym w Warszawie artystą rewiowym, zaprzepaścił całą swoją karierę współpracą z Niemcami w czasie okupacji. Był dyrektorem koncesjonowanego przez okupanta Teatru Miasta Warszawy, prowadził kino nur für Deutsche Helgoland, a także werbował aktorów do antypolskiego filmu „Heimkehr”. 7 marca 1941 r. aktor został zlikwidowany przez zespół bojowy „ZOM” kontrwywiadu Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ w swoim mieszkaniu przy ul. Mazowieckiej 10 w Warszawie. Czytaj również: Taniec pięknej Polki podbił Amerykę. Gilda Gray została „królową shimmy” Igo Sym
Wyrzekła się jej rodzina, choroba przerwała jej karierę. Jak wyglądało życie Zuli Pogorzelskiej?
Zasłynęła jako gwiazda sceny kabaretowo-rewiowej lat 20. XX wieku
Niezwykła osobowość. Zula Pogorzelska potrafiła dosłownie zahipnotyzować publiczność. W latach 20. XX wieku była największą gwiazdą sceny kabaretowo-rewiowej, kobietą wielu talentów: śpiewaczką, tancerką, aktorką... Prasa okrzyknęła ją „polską Mistinguett”. Ale jej życie dalekie było od bajki, którą wielu mogło kreować w swojej wyobraźni. Karierę artystki przerwały problemy zdrowotne. Odeszła przedwcześnie w wieku 40 lat... Jakie tajemnice skrywała? Kim była Zula Pogorzelska? Dzieciństwo, wojna, kariera Zula Pogorzelska, a właściwie Zofia, przyszła na świat 14 sierpnia 1898 roku na Krymie. Wychowywała się rodzinie cenionego lekarza Andrzeja Pogorzelskiego i niespełnionej artystki Emilii z Niżyckich. Kształciła się w Sewastopolu. Ojciec przyszłej gwiazdy miał nadzieję, że córka zajmie się medycyną, ale Zula miała na siebie zupełnie inny plan. Jej marzenia o scenie rozumiała tylko matka. To ona zadbała o to, by pociecha odebrała staranne wykształcenie w zakresie deklamacji, śpiewu i ruchu scenicznego. Pierwsze kroki Zofia Pogorzelska stawiała w chórze w Zielonym Gaju pod Charkowem, pojawiała się także w amatorskim teatrze, a następnie występowała w rosyjskim kabarecie. Wtedy przybrała pseudonim Zula. Część rodziny odwróciła się od niej po tym, jak związała swoja przyszłość z aktorstwem. Sama artystka nigdy się nie poddawała i gnała za marzeniami. Do Warszawy przybyła po zakończeniu I wojny światowej. Debiutowała w Teatrze Bagatela 30 sierpnia 1919 roku. Jej talent szybko dostrzegł Jerzy Boczkowski, który zaangażował ją do teatru Qui Pro Quo. Wróżono jej wielką karierę w operze i zachwycano się niezwykłym sopranem. Kariera Zuli Pogorzelskiej nabierała tempa. Artystka pojawiała się w kabarecie Nietoperz, Teatrze Nowości, Perskim Oku czy Cyganerii. Czytaj także: Józef Kondrat, stryj Marka Kondrata, poświęcił się dla ratowania żony i zapłacił za to utratą dobrego imienia Zula Pogorzelska w jednej ze scen rewii, 1926 rok Zula Pogorzelska wykonywała utwory: Ja się boję sama spać, Panna Mania gra na mandolinie, Czego pan się pcha, Bubliczki, Czy pani mieszka sama. Najpopularniejszym tytułem był Mały gigolo, z którym pojawiała się w Qui Pro Quo. Była z reguły obsadzana w piosenkach komicznych, ale potrafiła wzruszać słuchaczy w utworach sentymentalnych. To dla niej tworzyli najlepsi w swojej dziedzinie: Andrzej Włast, Julian Tuwim, Konrad Tom czy Marian Hemar. Niestety, w pewnym momencie musiała odrzucić marzenia o operetce… Wszystko przez nieudaną operację strun głosowych. Zula Pogorzelska utraciła część wokalnych możliwości, a jej nowy głos z charakterystyczną chrypką stał się jej znakiem rozpoznawczym. Czytaj też: On płomień, ona jak zimna woda – o małżeństwie Juliana Tuwima i jego żony Stefanii Zula Pogorzelska 09.11.1929 Zula Pogorzelska odeszła przedwcześnie Aktorka wyróżniała się niezwykłym wdziękiem, przełamywała kolejne bariery i obyczajowe tabu, a także wyznaczała trendy modowe. Była pierwszą artystką w Polsce, która zatańczyła charlestona, który był w tamtym czasie uważany za prowokacyjny. Na scenie przeobrażała się w femme fatale, kusiła, uwodziła... Zula Pogorzelska była także wspaniałą aktorką filmową. Na swoim koncie miała angaże w produkcjach: Zabawka, Niebezpieczny romans, Bezimienni bohaterowie, Gorączka złotego, Ułani, ułani, chłopcy malowani, Romeo i Julcia, Kocha, lubi, szanuje. „Potrafiła równie dobrze zagrać małego nieznośnego berbecia czy bachora, jak i sentymentalnego podlotka. Być prowincjonalną pierwszą naiwną i wielkoświatową uwodzicielką”, pisał o niej Jerzy Toeplitz. Sama podkreślała, że na początku nie myślała o zawodzie aktorki. „Zmusiły mnie do tego okoliczności, bo kiedy przyjechałam do Polski i zostałam przez bolszewików odcięta od ojca, który został w Rosji, byłam zmuszona do jakiegoś zarobkowania, aby żyć. Pomyślałam, że wystąpię na scenie, bo do niczego innego się nie nadaję”, zwierzała się. Zula cieszyła się też sympatią koleżanek z branży. Loda Halama wypowiadała się o niej w samych superlatywach: „Była wszechstronnie utalentowaną artystką i najbardziej uroczym człowiekiem, jakiego spotyka się szalenie rzadko. Szczególnie w teatrze, gdzie jest ciągła konkurencja. Zula była osobą bez żółci i zazdrości”. Czytaj też: Krzysztof Majchrzak ożenił się dwa razy ze swoją żona, głośny był jego romans z Anną Ibisz Zula Pogorzelska, lata 1930 Prasa w pewnym momencie rozpisywała się o jej życiu uczuciowym. Artystkę łączono z Eugeniuszem Bodo. Czy był to chwyt reklamowy? Główni zainteresowani nie potwierdzili tych plotek, a tym bardziej im nie zaprzeczali. Życiowym partnerem aktorki był jej mąż Konrad Tom. Na ślubnym kobiercu stanęli w 1922 roku. Ich relacja miała zacząć się od przyjaźni, a z czasem przekształciła się w wielkie uczucie. Mąż Zuli Pogorzelskiej pisał piosenki, zajmował się reżyserią i był aktorem. Dzięki temu, że doskonale rozumiał branżę, potrafił pokierować karierą ukochanej. Niestety, wszystko przerwała jej choroba neurologiczna. Zula Pogorzelska była zmuszona zadbać o swoje zdrowie. U gwiazdy stwierdzono chorobę – jamistość rdzenia kręgowego. Gwiazda polskiej sceny wyjechała do sanatorium w 1936 roku. Zmarła przedwcześnie… Miała zaledwie 40 lat. Do końca trwał przy niej ukochany mąż, Konrad Tom. Nigdy nie pogodził się ze stratą wybranki swojego serca. Artystka spoczęła na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Źródło: Culture.pl, Pleada.pl Zobacz też: Tola Mankiewiczówna śpiewała Odrobinę szczęścia w miłości. Wojna przekreśliła jej największe marzenie i karierę
Amant wszech czasów czy żigolak-skandalista? Tajemnice Rudolpha Valentino
Żył jak gwiazda, uwielbiał przepych, drogie samochody, romanse
Nosił peruki, notorycznie zdradzał, uchodził za skandalistę. Jednak miał coś takiego w spojrzeniu, że po jego śmierci kobiety odbierały sobie życie… I choć jego aktorska kariera trwała zaledwie pięć lat, udało mu się (i to w erze kina niemego!) uwodzić z ekranu wielbicielki na całym świecie. Kim był Rudolph Valentino, o którym dziś zgodnie mówi się „amant wszech czasów”? Rudolph Valentino: początki w Hollywood Gdy ogłoszono, że to Robert Pattison zagra Edwarda w „Zmierzchu” nastolatki na całym świecie oszalały ze szczęścia! Aktor szybko dołączył do elitarnego grona idoli, na widok których dziewczyny krzyczą, mdleją i wydrapują sobie oczy, byle by tylko dotknąć swojego ukochanego. Dziś takich jak Pattison jest wielu, ale sto lat temu, gdy Rudolph Valentino zaczął uwodzić z ekranu, nikt nie był przyzwyczajony do histerii tłumu kobiet, wybuchającej za każdym razem, gdy aktor pojawiał się w miejscach publicznych. „Amant wszech czasów”, bo tak zgodnie o Valentino mówią wszyscy, swoim magnetyzującym spojrzeniem zniewalał miliony kobiet. Do Hollywood przyjechał, mając 22 lata, bez pieniędzy, znajomości angielskiego (na jego szczęście była to era kina niemego!), za to z mnóstwem zapału. Do spróbowania sił w aktorstwie namówił go kolega, którego poznał w jednym z kabaretów. Początki nie były łatwe… Valentino statystował, tańczył taniec egzotyczny, a nawet był żigolakiem! Łapał się dosłownie wszystkiego, byle tylko pokazać się na ekranie. Opłaciło się. Wystarczyły cztery lata, by stał się ikoną kina i bożyszczem kobiet. Valentino był pierwszym gwiazdorem, który popularność zawdzięczał swojemu seksapilowi. Wówczas wszyscy zadawali sobie jedno pytanie: jak on to robi? Czytaj także: Stracił pozycję gwiazdora Hollywood, bo… nie zgodził się na ślub. Ramón Novarro nie chciał żyć wbrew swojej orientacji Kobiety Rudolpha Valentino, informacje o biseksualizmie i romans z Polą Negri Choć na ekranie był amantem, w życiu prywatnym nie układało mu się najlepiej. W 1919 roku Valentino wziął ślub z aktorką Jean Acker, która... rzuciła go w noc poślubną. Dlaczego zostawiła go o 4 nad ranem samego? Dziś mówi się, że Jean była po prostu lesbijką. I choć Valentino próbował pogodzić się z żoną, nic z tego nie wyszło. Ta sytuacja nie zniszczyła bynajmniej jego opinii, już wtedy skandal był modny. Rok później pocieszał się w ramionach córki milionera, Winifred Hudnut (znanej później jako Natasza Rambova). Niestety, ślub z Nataszą również nie zakończył się najlepiej – Valentino „zapomniał” rozwieść się z Acker, wiec zarzucono mu bigamię. I mimo że przed sądem aktor wyznał, że pierwsze małżeństwo nigdy nie zostało skonsumowane, Ameryka wymogła na parze, by przez rok po ślubie mieszkali osobno. Choć jemu samemu w miłości nie układało się najlepiej, to kobiety nigdy nie przechodziły obok niego obojętnie. Przystojny brunet o oliwkowej cerze. Na jego widok dziewczyny mdlały, ale mężczyźni nim pogardzali. Mówili o nim „pudrowany goguś” i nie mogli zrozumieć, dlaczego łysiejący, noszący perukę Valentino, wzbudza taki entuzjazm wśród kobiet. Jedną z jego wielbicielek była także Pola Negri. Podobno zostali zeswatani podczas balu maskowego, ale wielu biografów twierdzi, że ich związek został stworzony pod publikę. Na jego pogrzebie Negri odgrywała rolę zrozpaczonej wdowy. Prasa nazwała jej rozpacz próbą wykorzystania pogrzebu do reklamy swojej osoby. Świadkowie wydarzenia twierdzą, że w momencie zamykania trumny kamera się zacięła i operator poprosił gwiazdę, by ta powtórzyła dramatyczną „scenę”. Pola Negri po raz drugi rzuciła się więc na trumnę, krzycząc: „Już nigdy nie będę mogła spojrzeć na żadnego mężczyznę!”. Kilka miesięcy później wyszła za mąż. Co ciekawe, gdy wziął udział w reklamie pudru do makijażu, jeden z dziennikarzy tabloidowych opublikował artykuł, z którego wynikało, że Valentino jest biseksualistą. Aktor był zarzutami oburzony, wyzwał autora na pojedynek – ten podstawił jednak na swoje miejsce zawodowego boksera. Koniec końców gwiazdor kina i tak zwyciężył. Niestety, sprawca całego zamieszania mimo tego nie opublikował nigdy sprostowania, stąd do dziś można natknąć się na informacje, że Rudolph Valentino był biseksualistą, który miewał płomienne romanse z mężczyznami ze świata filmu i literatury... Czytaj także: Taniec pięknej Polki podbił Amerykę. Gilda Gray została „królową shimmy” Kariera Rudolpha Valentino Dziś, mówiąc o Rudolphie Valentino, rzadko wspomina się o jego dokonaniach aktorskich. Choć to uroda zapewniła mu wstęp do wielkiego świata, trzeba pamiętać, że bycie aktorem w latach 20. ubiegłego wieku nie było wcale łatwym zadaniem. Wszystkie emocje wyrażało się mimiką twarzy, a Valentino potrafił to doskonale! Pierwszą dużą rolę zagrał w „Czterech jeźdźcach Apokalipsy”. Niemal od pierwszych minut porywa żeńską publiczność, tańcząc tango. Prawdziwy przełom w jego karierze przyszedł jednak wraz z filmem „Szejk”. Gorące sceny miłosne, rajskie krajobrazy i emanujący seksapilem Valentino, czyli wszystko to, czego potrzebowała widownia w tamtych czasach. Niestety, chwila sławy Valentino nie trwała zbyt długo, bo zaledwie pięć lat. Gdy aktor trafił do szpitala na Manhattanie, budynek dzień i noc oblegały tłumy kobiet. Jedne klęczały, inne modliły się o zdrowie swojego idola. Policja przez megafony uspokajała zrozpaczone fanki, mówiąc, że cudowny lek, który ma go uzdrowić, jest już w drodze. 23 sierpnia 1926 roku nad ranem nastała cisza – Rudolph Valentino zmarł na skutek sepsy po operacji wrzodu żołądka. Zobacz także: Wyciągnęła ukochanego z Auschwitz z pomocą… jego żony. Historia miłości Lidii Wysockiej i Zbigniewa Sawana Zobaczcie w naszej galerii, jak prezentował się na wielkim ekranie!
Dzięki chorobie odkryła swoje powołanie. Malina Michalska była prekursorką jogi w Polsce
Była jedną z najbardziej utalentowanych polskich tancerek akrobatycznych
Malina Michalska jeszcze przed wojną cieszyła się opinią jednej z najbardziej utalentowanych polskich tancerek akrobatycznych. Prawdziwą popularność zdobyła jednak dopiero na początku lat 60. jako propagatorka hathajogi w Polsce Ludowej. Malina Michalska: urodzona buntowniczka Maria Aleksandra Michalska, powszechnie nazywana Maliną, przyszła na świat 28 października 1916 r. w Ostrzeszowie w Wielkopolsce jako córka lekarza i uczestnika powstania wielkopolskiego Kazimierza Michalskiego i pianistki Haliny z Adamskich. Miała starszą o sześć lat siostrę, pisarkę i eseistkę Jadwigę Żylińską, autorkę popularnych w czasach Polski Ludowej powieści dla młodzieży i powieści historycznych. Rodzina Michalskich przyjaźniła się z filozofem Wincentym Lutosławskim, jednym z pionierów jogi w Polsce, który promował jej uprawianie jako jeden ze sposobów leczenia nerwicy. Malina poznała go jako nastolatka, lecz nie przypuszczała wówczas, że kiedyś sama stanie się jedną z pierwszych polskich joginek. Czytaj również: Ina Benita kochała wielu mężczyzn, ale najbardziej kochała życie. Niezwykłe losy gwiazdy kina Malina Michalska, ok. 1938 r. Edukację zdobywała najpierw w Państwowym Gimnazjum im. Emilii Szczanieckiej w Ostrowie Wielkopolskim, a po przeprowadzce do Warszawy w jednym ze stołecznych gimnazjów. Na początku lat 30. zaczęła uczęszczać do szkoły baletowej przy Operze Warszawskiej, gdzie jej nauczycielami byli Mieczysław Pianowski i Halina Hulanicka. Przez pewien czas kształciła się też w szkole tańca akrobatycznego w Wiedniu. Jak wspominała Jadwiga Żylińska w książce „Dom, którego nie ma” z 1970 r., jej „mała siostra” od najmłodszych lat miała w sobie naturę buntowniczki. „Była od początku przeciwna każdemu stylowi bycia uznawanemu za obowiązujący. Nigdy też nie przystawała do żadnego środowiska. […] Mała siostra była w swoim postępowaniu jak najbardziej autentyczna, co stanowi wartość samą w sobie bez względu na to, czy wzbudza zachwyt, czy irytację otoczenia” – pisała o Malinie. Jesienią 1933 r. Malina Michalska wzięła udział w konkursie na królową „Kina”, organizowanym przez popularny w latach 30. magazyn filmowy. „Mam lat 16, jestem blondynką, oczy mam zielone, wzrost 165, waga 48. Jestem uczennicą szkoły baletowej przy Operze Warszawskiej, uczę się również akrobatyki, ponadto uczęszczam do gimnazjum wieczorowego dla dorosłych” – pisała o sobie w liście do redakcji, do którego dołączyła swoje dwie fotografie. Startującej pod pseudonimem „Stokrotka” Malinie udało się dostać do finałowej piętnastki, dzięki czemu została zaangażowana do filmu krótkometrażowego „Piękne Polki” w reżyserii Ryszarda Biskiego. W kwietniu 1934 r. jej zdjęcie pojawiło się z kolei na łamach magazynu „Na Szerokim Świecie” w ramach rubryki „Polska w typach kobiecych”. Zobacz też: Gwiazda kina i teatru ukrywała chorobę. Stanisława Engelówna zasłabła na scenie i już na nią nie wróciła Malina Michalska: mistrzyni akrobatyki Malina Michalska nie zamierzała jednak kontynuować kariery aktorskiej, ponieważ jej największą miłością był taniec. Już w grudniu 1934 r. zadebiutowała na deskach Teatru Wielkiego w „Divertissement baletowym”. Grała w tym teatrze przez kolejne dwa lata, po czym występowała kolejno w Wielkiej Operetce i Wielkiej Rewii, by w 1938 r. wrócić na scenę, na której rozpoczęła działalność artystyczną z prawdziwego zdarzenia. Chociaż krytycy zwracali uwagę na jej niezwykłą gibkość, dostrzegali też, że nie zwraca wystarczająco dużo uwagi na „muzyczną i taneczną stronę wykonywanych przez siebie układów”. Sama w styczniu 1936 r. tak pisała o uprawianym przez siebie tańcu akrobatycznym: „Nowe wartości taneczne, które stworzyła akrobatyka, są ciągle jeszcze niewyzyskane i dużo na tym polu można zdziałać. […] Dlatego też taniec akrobatyczny jest nie tyle tańcem teraźniejszości, ile, bardziej jeszcze, przyszłości”. Po wybuchu II wojny światowej Malina kontynuowała karierę taneczną, występując na scenach koncesjonowanych przez niemieckiego okupanta teatrów jawnych, m.in. Niebieski Motyl i Figaro, a także w popularnych w owym czasie kawiarniach artystycznych. „Akrobatyka u tej świetnej tancerki to już nie – jak to często gdzie indziej niestety bywa – zrytmizowany popis gimnastyczny, ale czysta sztuka taneczna” – komentował jej taniec w „Tangu apaszowskim” na deskach Niebieskiego Motyla dziennikarz Stefan Kalicki (właśc. Zygmunt Kawecki). W drugiej połowie lat 40. Malina podróżowała po Polsce w ramach rozmaitych imprez estradowych, po czym w 1950 r. założyła własne studium sztuki cyrkowej, które przetrwało zaledwie cztery lata. W 1954 r. przez kilka miesięcy występowała w Budapeszcie i Pradze, a po powrocie do Warszawy przez dwa lata tańczyła w balecie na deskach Teatru Estrada. Malina Michalska, ok. 1934 r. Malina Michalska: w stronę hathajogi W 1957 r. Malina Michalska założyła eksperymentalne studium gimnastyki tanecznej w Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie. „Takie amatorskie kursy podniosą stan zdrowia oraz uatrakcyjnią codzienne życie szeregu kobiet, dając ujście zamiłowaniom scenicznym, jakie wiele z nich przejawia” – argumentowała w podaniu o pozwolenie na założenie szkoły. Prawdziwy przełom w jej życiu nastąpił jednak trzy lata później, kiedy zachorowała na białaczkę i musiała przejść ciężką operację. Zaczęła wówczas zaczytywać się w książkach poświęconych leczeniu metodą tybetańską, między innymi w publikacji „Die Tibetische Medizinphilosophie” („Tybetańska filozofia medycyny”) autorstwa benedyktyna Cyryla Krasińskiego. Pod wpływem tej lektury zaczęła praktykować hathajogę, którą wprowadziła do programu swojego eksperymentalnego studium. Z czasem do tego stopnia zanurzyła się w świat jogi, że postanowiła całkowicie poświęcić się jej kultywowaniu. Wieść o jednej z prekursorek jogi w Polsce wkrótce przekroczyła granice Polski i dotarła do hinduistycznej guru H. H. Ma Yogi Shakti Saraswati, założycielki Bihar School of Yoga, która zapragnęła poznać Malinę Michalską osobiście. Wizyta w studium Maliny zrobiła na niej bardzo pozytywne wrażenie – nie tylko wpisała jej szkołę do International Yoga Fellowship Movement, ale też uczyniła polską joginkę członkinią tego elitarnego stowarzyszenia. W tym czasie Michalska miała już w Polsce ugruntowaną pozycję naczelnej propagatorki hathajogi – wygłaszała prelekcje w całym kraju, a „Polska Kronika Filmowa” poświęciła jej lekcjom cały materiał pod tytułem „Elastyczny kręgosłup. Ćwiczenia hatha joga pod kierunkiem Maliny Michalskiej”. Działalnością Maliny fascynowały się między innymi pisarka i satyryczka Magdalena Samozwaniec i poetka Anna Świrszczyńska, która wspominała o jodze w utworze „Mówię do swojego ciała”. Czytaj też: Wyciągnęła ukochanego z Auschwitz z pomocą… jego żony. Historia miłości Lidii Wysockiej i Zbigniewa Sawana Warszawa 1969 r. Polska tancerka i trenerka hathajogi Malina Michalska podczas prowadzenia zajęć jogi W 1968 r. Staromiejski Dom Kultury zakończył współpracę z Maliną Michalską z powodu problemów finansowych, lecz nie zamierzała ona rezygnować z szerzenia wiedzy na temat hathajogi. W 1972 r. nakładem Państwowych Zakładów Wydawnictw Lekarskich ukazała się jej książka „Hatha joga dla wszystkich”, w której tancerka i joginka opisała, jak przygotować się do ćwiczenia hathajogi, uczyła poprawnego oddychania oraz przedstawiła kolejne asany, czyli pozycje w jodze, które opatrzyła odpowiednimi fotografiami. W posłowiu pisała zaś: „Nieodzownym warunkiem korzystnego wpływu jogi na organizm jest stałe i systematyczne uprawianie ćwiczeń. Często powtarzam moim uczniom zdanie: »Najlepsze rezultaty osiągamy przez wytrwałość«”. Publikacja Maliny została napisana w przystępny sposób, więc w niedługim czasie stała się swego rodzaju Biblią dla polskich entuzjastów i entuzjastek jogi. „Szukałem ukojenia dla swojej neurotycznej, rozedrganej, młodzieńczej natury. I w jodze je odnalazłem, właśnie dzięki pani Malinie” – wspominał po latach Jurek Jagucki, właściciel szkoły jogi, w rozmowie z dziennikarzem Piotrem Żelaznym. Chociaż w życiu zawodowym Malina Michalska była kobietą spełnioną, jej życie prywatne nie układało się najlepiej. 7 sierpnia 1956 r. wyszła za mąż za plastyka Zygmunta Rezlera, lecz ich małżeństwo rozpadło się po zaledwie kilku latach. Przez długi czas pozostawała aktywna zawodowo, choć przez wiele lat zmagała się z białaczką, która siała coraz większe spustoszenie w jej organizmie. Zmarła 11 listopada 1973 r. w Warszawie w wieku 57 lat i została pochowana na starym cmentarzu na Służewie. Swoją chorobę do samego końca trzymała w tajemnicy, przez co na wieść o jej śmierci wielu z uczniów i uczennic Maliny… przestało wierzyć w dobroczynne działanie jogi. Psycholog i psychoterapeuta Wojciech Eichelberger wspominał w rozmowie z Piotrem Żelaznym: „Pamiętam, że powszechną reakcją było wówczas rozczarowanie jogą. Na zasadzie: »Jak to? Przecież to miało tak dobrze wpływać na wieczną młodość i na zdrowie, a tu śmierć w tak młodym wieku«”. Książka Maliny Michalskiej do dziś stanowi jedną z najważniejszych lektur wielu instruktorów jogi, a w 2018 r. jej życie i działalność zostały przypomniane w spektaklu „Malina”, wystawionym na deskach warszawskiego Teatru Studio. Zobacz również: Zofia Batycka i Jan Kiepura mogli być słynną gwiazdorską parą. Ojciec aktorki rozdzielił zakochanych Malina Michalska, ok. 1938 r.
Roman Niewiarowicz był wojennym bohaterem. Zamiast nagród spotkał się z szykanami
Aktor i reżyser działał w szeregach polskiej konspiracji
W czasie II wojny światowej aktor i reżyser Roman Niewiarowicz działał w szeregach polskiej konspiracji, a jego działania doprowadziły m.in. do likwidacji współpracującego z Niemcami artysty Igo Syma. Po wojnie nie tylko nie został w żaden sposób doceniony, ale też musiał mierzyć się z niesprawiedliwymi opiniami ze strony kolegów z teatru. Roman Niewiarowicz: kim był? Roman Stanisław Niewiarowicz urodził się 15 stycznia 1902 r. we Lwowie jako syn dyrektora lwowskiego Banku Przemysłowego Tadeusza Niewiarowicza oraz śpiewaczki i aktorki Heleny z domu Manyak-Miłowskiej. Kształcił się w gimnazjach w Krakowie i we Lwowie, a w czasie I wojny światowej także w szkole benedyktynów w Melku w Dolnej Austrii. Po maturze wstąpił na Wydział Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza, lecz porzucił studia po zaledwie dwóch semestrach, aby w pełni poświęcić się działalności artystycznej. Swoją karierę teatralną zaczął jeszcze przed maturą, kiedy to w 1919 r. zagrał w imieniu chorego aktora w sztuce „Obowiązek” w krakowskim Teatrze im. Juliusza Słowackiego, lecz jego debiut z prawdziwego zdarzenia nastąpił dwa lata później, gdy wcielił się w rolę Zbyszka w „Moralności pani Dulskiej” w lwowskim Teatrze Małym. W latach 20. występował przede wszystkim w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie i tam też w 1927 r. wyreżyserował swoją pierwszą sztukę – „Rewolucja w Porto Banos”. W 1931 r. odszedł z krakowskiego teatru i do wybuchu wojny grał i reżyserował na deskach takich teatrów jak Teatr Miejski we Lwowie oraz Teatr Polski i Teatr Letni w Warszawie. Sam był też autorem wielu popularnych komedii i fars, jak choćby „Kochanek to ja”, „Gdzie diabeł nie może” czy „Znajda”. 1 września 1925 r. we Lwowie ożenił się z Ewą Mochnacką, z którą rok później doczekał się syna Zygmunta. Małżonkowie nigdy się nie rozwiedli, choć już od lat 30. ich związek istniał już właściwie tylko na papierze. Czytaj też: Jadwiga Andrzejewska kochała jednego mężczyznę. Rozstała się z nim, by wrócić do ojczyzny Roman Niewiarowicz jako Edmund Bolbec w jednej ze scen przedstawienia, 1927 r. Roman Niewiarowicz: w służbie wywiadu i kontrwywiadu Od wczesnej młodości Roman Niewiarowicz bardzo dobrze jeździł konno, więc należał do rezerwy 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich. Kiedy we wrześniu 1939 r. wybuchła II wojna światowa, został zmobilizowany i jako rotmistrz był adiutantem generała dowodzącego Grupą Operacyjną. Ze swoim oddziałem przedostał się na Węgry i tam w grudniu 1939 r. w Budapeszcie rozpoczął działalność wywiadowczą, otrzymując w konsulacie polskim polecenie obserwowania współpracującego z Niemcami aktora Igo Syma. Podejrzewano go bowiem o współpracę z Abwehrą, a poza tym od początku okupacji odwiedzał on warszawskie kawiarnie i namawiał pracujące tam aktorki, aby spróbowały swoich sił w niemieckiej kinematografii. W marcu 1940 r. Roman Niewiarowicz przybył więc do Warszawy, gdzie oficjalnie zasilił szeregi Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego Związku Walki Zbrojnej pod pseudonimem „Łada”, a dwa miesiące później został głównym reżyserem w teatrze jawnym Komedia, w którym wystawiał sztuki zatwierdzone przez hitlerowską cenzurę. Aktorom, którzy mieli wątpliwości, czy można grać w teatrze koncesjonowanym przez niemieckiego okupanta, odpowiadał: „Jeżeli by nam kazali grać coś antypolskiego, to odmówimy. Na razie gramy po polsku dla Polaków sztuki niepropagandowe i to jest dla nas miarodajne. Na dozbrojenie armii niemieckiej teatr nie płaci ani grosza”. Spektakle były wystawiane w języku polskim dla polskiej publiczności, a reżyser na różne sposoby starał się przechytrzyć cenzurę i przemycać w sztukach elementy patriotyczne. Jednocześnie od 1941 r. „Łada” należał do komórki wywiadu referatu „Wschód” o kryptonimie WW-72, w ramach której podróżował między Warszawą a Lwowem. Halina Zakrzewska ps. Beda tak przedstawiała prowadzone przez niego w ramach WW-72 działania: „Własnym sumptem przewoził do Lwowa i dalej, na Ukrainę sprzęt radiowy, pocztę organizacyjną, ludzi oraz wszelkie niebezpieczne materiały potrzebne organizacji w terenie przyfrontowym w pracy konspiracyjnej. Między innymi własnym sumptem założył Pralnię przy ul. Śniadeckich i utrzymywał punkt kontaktowy w Warszawie dla łączności z punktem w Kijowie”. Reżyser był do tego stopnia zaangażowany w pracę, że nawet gdy ciężko chorował na grypę, przewiózł prywatnym samochodem 450 kilogramów czcionek dla Lwowskich Tajnych Drukarni Wojskowych, dzięki czemu mógł zostać wydrukowany konspiracyjny „Biuletyn Ziemi Czerwieńskiej”. Zobacz także: Zofia Batycka i Jan Kiepura mogli być słynną gwiazdorską parą. Ojciec aktorki rozdzielił zakochanych Roman Niewiarowicz, Maria Malicka, Andrzej Szalawski, 1942 r. Chociaż działalność Komedii była krytykowana przez część środowiska artystycznego, Niewiarowicz stworzył w teatrze swoją własną brygadę wywiadu, do której należeli aktorzy, m.in. Ewa Stojowska, Ina Benita i Andrzej Szalawski, a być może również Maria Malicka i Zbigniew Rakowiecki. „Niewiarowicz organizował więc i prowadził Komedię jako pracownik naszego kontrwywiadu i z tych swoich obowiązków wywiązywał się dobrze. Pierwszą jego zasługą było rozszyfrowanie właściwej roli Igo Syma” – opisywał działalność „Łady” pułkownik Jan Rzepecki. To właśnie dzięki informacjom zebranym przez Romana Niewiarowicza udało się potwierdzić współpracę Syma z niemieckim wywiadem, za co 7 marca 1941 r. aktor został zastrzelony przez zespół bojowy „ZOM” kontrwywiadu Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ. „Łada” brał również udział w rozpracowaniu rotmistrza Przemysława Deżakowskiego, który został skazany na śmierć za wydanie Gestapo pułkownika Janusza Albrechta. Roman Niewiarowicz zajmował się też zbieraniem informacji na temat wielu innych osób podejrzewanych o współpracę z Niemcami, głównie przedstawicieli świata artystycznego, m.in. dyrektora teatru Komedia Józefa Artura Horwatha, Jadwigi Stępowskiej, żony aktora Kazimierza Junoszy-Stępowskiego, czy śpiewaczki Sławy Bestani. Jego najbliższą współpracowniczką w pracy wywiadowczej była aktorka Ewa Stojowska ps. Alina, która w czasie okupacji stała się także jego życiową partnerką. Przenosiła broń, meldunki i prasę, a także ukrywała w ich mieszkaniu działaczy grupy wywiadowczej, którym groziło niebezpieczeństwo. Sam Niewiarowicz do tego stopnia dbał o kamuflaż, że nawet podziemny „Biuletyn Informacyjny” z lutego 1942 r. piętnował go za udział w okupacyjnym życiu teatralnym, nie zdradzając prawdziwego celu jego pracy. Roman Niewiarowicz Roman Niewiarowicz: wojenny dramat, powojenna niesprawiedliwość Działający w wywiadzie i kontrwywiadzie reżyser wpadł dopiero 17 maja 1943 r., podobno po tym, jak zadenuncjował go jeden ze współpracowników. Trafił wówczas na Pawiak, skąd w czerwcu 1943 r. przewieziono go do więzienia we Lwowie, a następnie do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Pobyt w obozie nie osłabił w Niewiarowiczu ducha patriotyzmu, a w grudniu 1944 r. udało mu się nawet uzyskać od niemieckich władz zgodę na wystawienie w Gross-Rosen spektaklu jasełkowego. Scenarzysta sztuki Andrzej Wydrzyński wspominał: „I widziałem oczy Niewiarowicza – stał w kącie sali, wmieszany w tłum urzeczony, skupiony, smutny, wpatrzony w Polskę, którą wzniósł na deskach szopy, którą obudził w zasłuchanych. Tam była Polska, o tym wszyscy wiedzieli, nawet Niemcy przytłoczeni ogromem wyczarowanych przez Niewiarowicza scen”. W obozie reżyser niejednokrotnie ratował współwięźniów z opresji, o czym pisał po latach kolega Niewiarowicza z celi Tadeusz Mastrykarz: „Z blokowym Morgałłą toczyłem upartą i nieprzyjemną walkę. On popierał młodych »pipli«, ja starców, kaleki i chorych. Przed zemstą blokowego chronił mnie Roman Niewiarowicz, który na blokowego miał duży wpływ. Niewielu zdaje sobie sprawę, że właśnie Niewiarowiczowi zawdzięczają swoje życie”. Roman Niewiarowicz trzy razy w czasie wojny otrzymywał wyrok śmierci, lecz szczęśliwym zbiegiem okoliczności wyroki te w ostatniej chwili ulegały zmianie. Kiedy po latach odwiedził miejsce kaźni wielu swoich współwięźniów, spojrzał na zardzewiałą szubienicę, na której miał zostać powieszony, i powiedział: „A widzisz, nie wyszedł ci numer…”. Po zakończeniu wojny Niewiarowicz wrócił do Warszawy, gdzie jego wojenną działalność miał zbadać sąd weryfikacyjny ZASP-u. Chociaż uznał on wojenne zasługi reżysera, stwierdził jednocześnie, że „swego stanowiska w teatrze okupacyjnym, zajętego na rozkaz zwierzchników, nadużył dla własnych korzyści materialnych oraz ambicji autorskich i reżyserskich”. Innymi słowy, został napiętnowany za to, że za bardzo angażował się w kamuflowanie swojej konspiracyjnej działalności. Sam nigdy nie pogodził się z taką oceną wojennej karty jego życiorysu – zaznaczał, że „wyrok na niego podpisało troje ludzi, którzy z walką podziemną mieli niewiele wspólnego” i przypominał, że „na rozkaz władz organizacji podziemnej nie tylko pisało się sztuki, ale stawało się volksdeutschem, nosiło mundur niemiecki, wojskowy, policyjny”. W kolejnych latach Roman Niewiarowicz kontynuował swoją działalność artystyczną, reżyserując i występując przede wszystkim na deskach krakowskich teatrów, m.in. Teatru im. Juliusza Słowackiego. W pamięci widzów zapisał się przede wszystkim jako aktor Antoni Walicki w filmie Marii Kaniewskiej „Awantura o Basię” na podstawie powieści Kornela Makuszyńskiego. Zajmował się też tworzeniem słuchowisk radiowych i scenariuszy filmowych. Pod koniec lat 50. planował wydać swoje wspomnienia wojenne „Teatr i wojna”, lecz ostatecznie – być może na skutek interwencji cenzury – nie doczekały się one premiery. Po przejściu na emeryturę w 1968 r. zamieszkał na stałe w Warszawie, gdzie zmarł 22 lipca 1972 r. w wieku 70 lat i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Czytaj też: Przyjaźnił się z Bodo, wymyślił Ordonkę, zginął z rąk kochanka… Karol Hanusz był gwiazdą polskiej piosenki
Porzuciła księcia dla filmowego amanta, straciła go w powstaniu. Życie nie rozpieszczało Karoliny Lubieńskiej
Kim była żona księcia i ukochana aktora?
Najbardziej znaną przedwojenną polską aktorką, która wyszła za mąż za księcia, była Pola Negri, żona Serge’a Mdivaniego. Nie była jednak jedyna. Karolina Lubieńska poślubiła księcia Wacława Szuyskiego, lecz porzuciła tytuł księżnej z miłości do aktora Zbigniewa Rakowieckiego. Karolina Lubieńska: kim była? Karolina Teresa Stawiarz, późniejsza gwiazda kina Karolina Lubieńska, przyszła na świat 31 października 1906 r. w Berlinie jako córka Józefa Stawiarza i Katarzyny z Sumarów. Kiedy była kilkuletnią dziewczynką, zamieszkała z rodziną w Krakowie, gdzie w niedługim czasie Stawiarzowie przyjęli nazwisko Lubieńskich. Karierę artystyczną Lubieńska zaczęła jako trzynastolatka, będąc chórzystką w operetkach Teatru Powszechnego w Krakowie. Już jednak dwa lata później zaczęła być obsadzana jako aktorka, najpierw w drugoplanowych, a potem pierwszoplanowych rolach. W latach 20. występowała na scenach krakowskich, łódzkich i lwowskich, lecz prawdziwą popularność zyskała po przeprowadzce do Warszawy w 1929 r. W stolicy grała między innymi w Teatrze Polskim, Teatrze Narodowym i Teatrze Nowym, a krytycy teatralni zachwycali się jej kolejnymi aktorskimi wcieleniami i nietuzinkową urodą. „Była jedną z najpiękniejszych aktorek Warszawy przedwojennej” – pisał o niej poeta i prozaik Jarosław Iwaszkiewicz. Nic więc dziwnego, że w niedługim czasie zaczęła pojawiać się również na wielkim ekranie. W latach 1931–1937 wystąpiła w sześciu filmach, m.in. Pałac na kółkach, Dzieje grzechu i Fredek uszczęśliwia świat, a partnerowali jej tacy przedwojenni aktorzy jak Igo Sym, Dobiesław Damięcki czy Zbigniew Rakowiecki, z którym los połączył ją również w życiu prywatnym… Ważną rolę w życiu Karoliny Lubieńskiej odgrywał sport, a w szczególności pływanie. „Od paru lat pływam, startując dawniej jako zawodniczka krakowskiego AZS-u. Stawałam nawet do mistrzostw Polski. Jeżdżę poza tym na nartach, konno, wiosłuję, a ostatnio pasjonuję się jazdą na motorówce” – opowiadała w 1936 r. w rozmowie z „Dobrym Wieczorem”. Umiejętności sportowe niejednokrotnie przydawały się jej w teatrze i filmie, choćby w Pałacu na kółkach, w którym wcielała się w postać woltyżerki. Zobacz także: Zofia Stryjeńska pisała, że "życie rodzinne spaliła na ołtarzu sztuki". Jak potoczyły się losy artystki? Karolina Lubieńska: żona księcia i ukochana aktora Karolina Lubieńska nie narzekała na brak wielbicieli, a jej życie uczuciowe było wyjątkowo burzliwe. Zawarte w grudniu 1930 r. małżeństwo z inżynierem Janem Hoppe okazało się zupełnie nieudane i zakończyło się rozwodem już po trzech i pół roku. W lipcu 1934 r. została żoną Wacława Szuyskiego (Szujskiego), którego rodzina szczyciła się tytułem książęcym i rodowodem sięgającym w prostej linii dynastii Rurykowiczów, panującej na Rusi Kijowskiej w czasach średniowiecza. Jeden z przedstawicieli rodu – Wasyl Szujski – był nawet w latach 1606–1610 carem Rosji. W kolejnych wiekach Szuyscy stracili jednak na znaczeniu, więc w dwudziestoleciu międzywojennym ich książęcy tytuł miał jedynie symboliczny charakter. Ojciec Szuyskiego, Wacław Szuyski senior, był w latach 1928–1930 członkiem senatu II Rzeczypospolitej, wybranym z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, do którego należeli głównie zagorzali zwolennicy marszałka Józefa Piłsudskiego. Powiązania z BBWR-em miał również mąż Lubieńskiej, który w latach 1931–1936 był urzędnikiem Generalnego Sekretariatu BBWR. Następnie do wybuchu II wojny światowej pracował w urzędzie Państwowego Funduszu Pracy, a w czasach PRL-u był zastępcą dyrektora Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi. Czytaj również: Piękność z Polinezji podbiła polskie kino i… serce Eugeniusza Bodo. Reri nie znalazła w Polsce szczęścia Wydawałoby się, że małżeństwo z księciem powinno być dla Lubieńskiej spełnieniem marzeń, lecz nic bardziej mylnego. W 1936 r. na planie filmu Fredek uszczęśliwia świat zawrócił jej w głowie młodszy o siedem lat amant filmowy Zbigniew Rakowiecki, który słynął ze swoich wyjątkowych zdolności tanecznych i był nazywany „polskim Fredem Astairem”. Już pod koniec lat 30. zostali parą, a w czasie okupacji najprawdopodobniej małżeństwem. Obydwoje należeli do Armii Krajowej i aktywnie angażowali się w działalność konspiracyjną. Choć nie zachowała się metryka ślubu Lubieńskiej i Rakowieckiego, aktorka zawsze utrzymywała, że faktycznie zalegalizowali oni swój związek. Świadczy o tym choćby fakt, że w grudniu 1940 r. rozwiodła się z księciem Szuyskim, a jej bratowa Halina Lubieńska występowała w dokumentach jako „bratowa żony” Zbigniewa Rakowieckiego. Poza tym trzeba pamiętać, że wiele metryk chrztu, ślubu czy zgonu spłonęło w czasie Powstania Warszawskiego, a po wojnie rodziny musiały sądownie ubiegać się o ich odtworzenie. Czytaj również: Popularna aktorka i pieśniarka zdobyła miłość generała. Historia Władysława i Ireny Andersów Karolina Lubieńska: powojenne losy W Polsce Ludowej Karolina Lubieńska nie miała już potrzeby występować o odtworzenie aktu ślubu z Rakowieckim, ponieważ jej ukochany zginął 5 sierpnia 1944 r. w czasie Powstania Warszawskiego – został zastrzelony przez członków SS-RONA w czasie rzezi Ochoty. Podobno to właśnie Lubieńskiej przypadł w udziale smutny obowiązek zidentyfikowania ciała tragicznie zmarłego ukochanego, a przez resztę życia co roku odwiedzała jego grób. Nie przeszkodziło jej to jednak w ułożeniu sobie życia na nowo – w październiku 1953 r. jej czwartym (lub trzecim) mężem został działacz kulturalny i krytyk teatralny Jan Zbigniew Pastuszko. 1931 r. Film "Dziesięciu z Pawiaka"; n/z Józef Węgrzyn i Karolina Lubieńska Po wojnie Lubieńska kontynuowała karierę aktorską, występując kolejno w Teatrze Polskim, Teatrze Klasycznym i Teatrze Narodowym w Warszawie. „Była nie tylko znakomitą aktorką, ale także znakomitą recytatorką. […] Dużo czasu poświęcała młodzieży, ucząc ją recytacji” – pisał o niej aktor Witold Sadowy. Po raz ostatni pojawiła się na deskach teatralnych w 1986 r., kiedy to obchodziła jubileusz 65-lecia pracy artystycznej i 80-lecia urodzin. Zagrała również w trzech filmach z czasów PRL-u, z których na szczególną uwagę zasługują Dzieje grzechu Waleriana Borowczyka z 1975 r. Aktorka, która 42 lata wcześniej wcielała się w rolę Ewy Pobratyńskiej, tym razem zagrała bowiem jej matkę. Karolina Teresa Lubieńska zmarła 25 kwietnia 1991 r. w Warszawie w wieku 85 lat i została pochowana na Starych Powązkach. Z żadnego ze swoich trzech lub czterech małżeństw nie doczekała się potomstwa. Drugi mąż aktorki, książę Wacław Szuyski, zmarł 22 listopada 1979 r. w Łodzi w wieku 71 lat, a z drugiego małżeństwa z Edwardą Weigt pozostawił dwoje dzieci – Teresę Krystynę i Piotra.
Piękność z Polinezji podbiła polskie kino i… serce Eugeniusza Bodo. Reri nie znalazła w Polsce szczęścia
Największą miłością Eugeniusza Bodo była pochodząca z Polinezji egzotyczna piękność
Eugeniusz Bodo był jednym z największych amantów przedwojennego polskiego kina, a o jego miłosnych podbojach krążyły legendy. Największą miłością aktora była pochodząca z Polinezji Anna Chevalier zwana Reri. Kim była egzotyczna piękność, która zawróciła mu w głowie? Kim była Reri: droga do sławy Anna Irma Ruahrei Chevalier przyszła na świat 18 grudnia 1912 r. w Papeete na Tahiti, jednej z największych wysp Polinezji Francuskiej. Była siódmym z dwanaściorga dzieci nauczyciela języka francuskiego Laurenta Pierre’a Chevaliera, syna francuskich kolonistów, i Tahitanki Matiry a Tefatui Tui. Ojciec egzotycznej piękności zmarł dwa tygodnie po jej siódmych urodzinach, więc od tego czasu wychowaniem dziewczynki i jej rodzeństwa zajmowała się matka. W maju 1929 r. reżyser niemiecki reżyser Friedrich Wilhelm Murnau przypłynął na Tahiti w towarzystwie scenarzysty Roberta J. Flaherty’ego, aby znaleźć odpowiednią scenerię dla swojego nowego egzotycznego filmu Tabu. Główną rolę w filmie – młodej dziewczyny o imieniu Reri – zaproponował właśnie Annie Chevalier, którą wypatrzył w lokalnym barze, gdzie pracowała jako kelnerka. Zdjęcia rozpoczęły się w styczniu 1930 r. i trwały dziewięć miesięcy, a światowa premiera Tabu odbyła się w marcu 1931 r. Film okazał się ogromnym sukcesem i otrzymał Oscara za najlepsze zdjęcia, przynosząc Annie, zwanej odtąd Reri, międzynarodową sławę. 12 maja 1931 r. Reri przypłynęła do Stanów Zjednoczonych, gdzie występowała w rewii Ziegfeld Follies, a następnie odbyła tournée z tańcami tahitańskimi po największych amerykańskich miastach. We wrześniu 1932 r. Reri przybyła do Europy na zaproszenie rodziny reżysera Murnaua, który zmarł rok wcześniej. Występowała między innymi z programem rozrywkowym w kinie Gaumont-Palace w Paryżu, a w marcu 1933 r. wyjechała ze swoją menedżerką Mildred Duin do Warszawy na jednorazowy gościnny występ w kinoteatrze Alhambra. Wkrótce otrzymała propozycje z innych polskich miast, więc postanowiła zostać w kraju nad Wisłą na dłużej. „Obdarzona przez naturę nieprzeciętnym wdziękiem tancerka wprowadziła w podziw absolutnym opanowaniem swego ciała, na którym, jak na posłusznym instrumencie, wygrywała upojne melodie południowych pląsów” – pisał o jej tańcach w Łodzi dziennikarz „Głosu Porannego”. Czytaj też: Eugeniusz Bodo żył jak król, zginął tragicznie. Jego losy były długo nieznane Anne Chevalier w filmie Tabu (1931) Reri: miłość do Eugeniusza Bodo Prawdopodobnie w czasie Międzynarodowych Targów Poznańskich w maju 1933 r., gdzie występowała z programem artystycznym, Reri poznała gwiazdora polskiego filmu i teatru Eugeniusza Bodo, który zapałał do niej namiętnym uczuciem. Jak wspominał po latach scenarzysta Ludwik Starski, Bodo miał słabość do kobiet o egzotycznej urodzie, więc piękna Tahitanka wydawała się dla niego idealną partnerką. Uczucie zostało przez nią odwzajemnione, a para chętnie pokazywała się publicznie, zwłaszcza że w sierpniu 1934 r. rozpoczęły się zdjęcia do filmu Michała Waszyńskiego Czarna perła, w którym zagrali parę zakochanych. Bodo wcielał się w postać polskiego marynarza Stefana, Reri zaś w Tahitankę Moanę. Eugeniusz Bodo jako Rzeźbiarz w jednej ze scen filmu "Człowiek o błękitnej duszy", 1929 r. Czarna perła pojawiła się w kinach 20 grudnia 1934 r., a jednym z ciekawszych elementów filmu była śpiewana przez Reri piosenka Dla ciebie chcę być biała, która dziś zapewne zostałaby uznana za rasistowską. W prasie pojawiały się liczne artykuły promujące film i wspólne zdjęcia popularnej pary, a tymczasem kilka dni przed premierą Czarnej perły Bodo i Reri… rozstali się. 2 grudnia 1934 r. aktor wyjechał na występy do Palestyny, a trzy dni później piękna Tahitanka wyruszyła w podróż do Amsterdamu, gdzie miała śpiewać i tańczyć w lokalnych teatrach. W listopadzie 1936 r. Reri ponownie znalazła się w Stanach Zjednoczonych, gdzie wystąpiła w filmie Johna Forda Huragan, lecz niedługo po premierze postanowiła wrócić do rodzinnej Polinezji. W 1939 r. odnalazł ją tam podróżnik Arkady Fiedler, który tak wspominał ich spotkanie w książce Wiek męski – zwycięski: „Różniła się od innych Tahitanek wyjątkową subtelnością i była w tym jak gdyby dziecięco bezradna. Nie zapomniało się jej głosu: był miękki, śpiewny, niemal pokorny. Podziwiałem jej szlachetną skromność”. Choć o rękę Reri przez lata zabiegało wielu mężczyzn, a pewien holenderski milioner „uganiał się za nią po całym świecie”, aktorka przez długi czas pozostawała niezamężna. Dopiero 27 lutego 1950 r. w Papeete poślubiła Alexandre’a Gordona Bourgerie, z którym jednak rozwiodła się po ośmiu latach małżeństwa. Zobacz także: Mówiła, że tylko "latała z torbą", a była wojenną bohaterką. Helena Grossówna łączyła w sobie piękno i skromność Reri jako Moana i Eugeniusz Bodo jako Stefan w jednej ze scen filmu „Czarna Perła”, 1934 r. Reri: duchy przeszłości W 1962 r. polski podróżnik Lucjan Wolanowski spotkał Reri w tahitańskiej knajpie Col Bleu, której była stałą bywalczynią. Przedwojenna aktorka była bardzo zaskoczona, kiedy tajemniczy przybysz z Europy pozdrowił ją w języku polskim. „Reri spojrzała na mnie jakimś dziwnym wzrokiem. Miałem wrażenie, że nagle przeniosła się w inny świat. Usta jej zadrgały, oczy zwilgotniały. Nic nie mówiła. Milczała dłuższą chwilę” – opisywał ich spotkanie Wolanowski na łamach „Stolicy”. Artystka zaprosiła podróżnika do swojego domu rodzinnego, gdzie pokazała mu wycinki z przedwojennej prasy, a także dopytywała go o losy swoich polskich znajomych. Nie poznała jednak nigdy losów Eugeniusza Bodo, który zginął w radzieckim łagrze, ponieważ prawda o jego śmierci wyszła na jaw dopiero w latach 90. W podobnym czasie z Reri spotkał się też amerykański dziennikarz i humorysta Harry Allen Smith, który tak pisał o niej w książce Two Thirds of a Coconut Tree: „Powiedziała mi, że w Tahiti zachowała się jedna taśma filmu Tabu, który od czasu do czasu jest przypominany i pokazywany w lokalnych kinach. Sama jednak stwierdziła, że już nie przychodzi oglądać tego filmu, gdyż sprawia on, że czuje się staro. Dawniej lubiła jednak obserwować reakcje widzów na jedną szczególną wypowiadaną przez nią kwestię. Wszyscy w Tahiti wiedzieli, że Anna [Reri – przyp. aut.] zawsze lubiła dużo wypić. W filmie jest zaś jedna scena, w której ktoś próbuje skłonić lokalną dziewczynę Reri do wypicia alkoholu, a ona krzyczy w proteście: »Nie! Od tego zakręci mi się w głowie!«. Ta kwestia zawsze budziła śmiech wśród tahitańskiej publiczności, bawiła też zresztą samą Annę”. Czytaj też: Stanisław Sielański rozśmieszał kinomanów, lecz miał smutne życie. Zmarł na obczyźnie z dala od rodziny Zamiłowanie Reri do alkoholu zachowało się również we wspomnieniach jej najbliższej rodziny. Wnuk brata aktorki Bill Chevalier wspomina: „Przez ostatnie lata życia mieszkała z nami w Papeete w domu moich dziadków. Nazywaliśmy ją tatie Anna, czyli »cioteczka Anna«. W ciągu dnia lubiła wypić jedno lub dwa piwa, a kiedy przychodziliśmy do domu koło 15:30, strasznie zawracaliśmy jej głowę, co doprowadzało ją do szału. Krzyczała wtedy do nas: »Niech to szlag! Spadajcie stąd!« (»God dammit! Get lost!«). To było strasznie zabawne. Słyszeliśmy o jej aktorskim życiu i roli w Tabu. Rozumieliśmy więc te jej słowa jako amerykański sposób mówienia: »Zostawcie mnie w spokoju i idźcie się bawić na dwór«. Cały czas była piękna ze swoim makijażem i czerwoną szminką. Pod koniec życia mieszkała samotnie”. Anna Irma Ruahrei „Reri” Chevalier zmarła 13 lutego 1977 r. w Papeete w wieku 65 lat i została pochowana na Cimetière de l'Uranie. Eugeniusz Bodo
Pomagała siostrze w likwidacji zdrajców, walczyła w Powstaniu Warszawskim. Irena Malkiewicz była wielką aktorką i patriotką
Jak potoczyły się losy gwiazdy kina i teatru?
Wojenne losy aktorki Ireny Malkiewicz to materiał na wciągający film sensacyjno-szpiegowski. Gwiazda kina i teatru aktywnie zaangażowała się bowiem w działalność polskiego podziemia i pomogła w zlikwidowaniu niejednego zdrajcy narodu polskiego. Irena Malkiewicz: kim była? Irena Wanda Malkiewicz urodziła się 15 września 1911 r. w Moskwie jako córka Władysława Alojzego Malkiewicza i Genowefy z Weraksów. W 1935 r. ukończyła Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej i zaczęła występować na warszawskich scenach, lecz początkowo jedynie w epizodycznych rolach pokojówek. Przełom nastąpił dopiero pod koniec 1936 r., kiedy to wystąpiła jako księżniczka Gonzaga w „Sułkowskim” Stefana Żeromskiego w Teatrze Polskim w Warszawie. O jej roli tak pisał dziennikarz „Kina”: „Brak jej jeszcze rutyny, pozwalającej na konsekwentne i rozważne przepracowanie roli, zanadto się jeszcze przejmuje poszczególnymi fragmentami scen – ma natomiast rzecz niezmiernie u początkujących aktorów rzadką i ważną: takt. A wygląda niezwykle dekoracyjnie”. Szlachetna uroda i wyjątkowa elegancja Ireny Malkiewicz sprawiły, że obok propozycji teatralnych zaczęły pojawiać się propozycje filmowe. Już w 1936 r. zagrała Melanię, córkę hrabiego Barskiego, w filmie Juliusza Gardana „Trędowata”, a do wybuchu II wojny światowej wystąpiła między innymi w filmach „Serce matki”, „Żona i nie żona” i „Przez łzy do szczęścia” – dwa ostatnie weszły do kin już w czasie okupacji hitlerowskiej. „Jej sugestywna gra zmusza widza do uwierzenia w prawdziwość jej przeżyć” – komentował graną przez nią rolę aktorki Leny Merwińskiej w „Przez łzy do szczęścia” gadzinowy „Nowy Kurier Warszawski”. Czytaj też: Zginął w obronie żony-kolaborantki… Trudna miłość Kazimierza Junoszy-Stępowskiego i Jagi Juno Irena Malkiewicz, 1937 r. Irena Malkiewicz i Jerzy Pichelski: bohaterska para 26 grudnia 1934 r. w kościele Najświętszego Zbawiciela w Warszawie Irena Malkiewicz została żoną adwokata Witolda Henryka Domańskiego, lecz ich małżeństwo okazało się wyjątkowo nieudane. Już po niecałych trzech latach aktorka rozstała się z mężem, a jej partnerem życiowym został przystojny amant filmowy Jerzy Pichelski, którego nazywano „polskim Garym Cooperem”. Po wybuchu II wojny światowej obydwoje zaangażowali się w działalność konspiracyjną – Pichelski już w 1940 r. został zaprzysiężony jako żołnierz Związku Walki Zbrojnej „Palik”, a w sierpniu 1943 r. Malkiewicz została członkinią ugrupowania liniowego Armii Krajowej pod pseudonimem „Włada”. Informatorką polskiego podziemia była jednak już od pierwszych lat okupacji. Pracowała wraz z Pichelskim w kawiarni i kabarecie Na Antresoli, który mieścił się w tym samym budynku, co kino „nur für Deutsche” Helgoland. Jego kierownikiem był zaś osławiony aktor-kolaborant Igo Sym, więc Jerzy i Irena bacznie obserwowali kolejne poczynania artysty. Między innymi zbierane przez nich informacje doprowadziły do likwidacji Syma 7 marca 1941 r. w jego mieszkaniu przy ul. Mazowieckiej 10. Po jego śmierci aktorka przez krótki czas przebywała na Pawiaku, lecz nawet pobyt w więzieniu nie złamał jej charakteru – razem z aktorkami Zofią Małynicz i Lidią Wysocką zorganizowała dla współwięźniarek… mały kabaret piosenki. Zobacz też: Nazywano ją „Hemarysią”, była muzą i inspiracją mistrza słowa. Historia miłości Mariana Hemara i Marii Modzelewskiej Irena Malkiewicz-Domańska, Juliusz Łuszczewski, Jerzy Pichelski, 1941 r. Starsza siostra aktorki Izabella Horodecka ps. Teresa należała do referatu 993/W, czyli oddziału bojowego kontrwywiadu Komendy Głównej Armii Krajowej, więc Irena Malkiewicz niejednokrotnie pomagała jej w rozpracowywaniu zdrajców ojczyzny. To właśnie ona dostarczyła Horodeckiej plan willi w Chyliczkach, w której pod nazwiskiem Kolado ukrywał się po nieudanej likwidacji współpracujący z Niemcami rotmistrz Przemysław Deżakowski. Aktorka wraz z Pichelskim informowała też siostrę o kolejnych wizytach Willy’ego Leitgebera, oficera policji kryminalnej (Kripo), w teatrze jawnym Komedia, aby dopomóc w wykonaniu na nim wyroku śmierci. „Nałożono na nas obowiązek »oka i ucha« na sprawy związane z naszym zawodem i ludzi spotykanych” – podsumowywała po wojnie działalność swoją i Pichelskiego. Para brała też udział w Powstaniu Warszawskim – obydwoje należeli do 5 Rejonu VI Obwodu Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, który prowadził działania na Pradze. Jednocześnie zarówno Irena Malkiewicz, jak i Jerzy Pichelski występowali w teatrach jawnych, czyli koncesjonowanych przez niemieckiego okupanta – można ich było oglądać między innymi na deskach Komedii. Chociaż teatry te prezentowały repertuar w języku polskim, z polskimi aktorami i dla polskiej publiczności, część środowiska artystycznego uważała pracę w nich za przejaw tzw. miękkiej kolaboracji. Po zakończeniu II wojny światowej obydwoje musieli więc stanąć przed komisją weryfikacyjną Związku Artystów Scen Polskich, która analizowała postawy polskich aktorów w czasie okupacji. Czytaj również: „Miłość ci wszystko wybaczy”. Burzliwa historia miłości Hanki Ordonówny i Michała Tyszkiewicza Irena Malkiewicz, 1948 r. Irena Malkiewicz: powojenne losy 16 sierpnia 1945 r. sąd weryfikacyjny II instancji ZASP uznał Malkiewicz i Pichelskiego winnymi „nieprzemyślenia w granicach godności zagadnienia pracy w teatrach okupacyjnych pozostających na usługach propagandy niemieckiej”. W przekonaniu komisji aktorzy przeciwstawili się „opinii kolegów”, którzy pragnęli powstrzymać ich od tej współpracy, licząc, że „w jakimś tam momencie” zrehabilitują się patriotyczną działalnością i zmażą swoje winy. „A przecież w warunkach życia okupacyjnego sposobność rehabilitacji mogła się nie zdarzyć i uchybienie godności aktorskiej mogło pozostać jako piętno niczym nie zmazane” – grzmiał sąd. Kara była dotkliwa: skazano ich na surową naganę i pół roku zawieszenia w prawach organizacyjnych, a także zadeklarowanie „kary pieniężnej na cele charytatywne Związku” w wysokości, jaką dyktuje im „własne sumienie”. Chociaż Malkiewicz i Pichelski zbliżyli się do siebie w czasie wojny, a owocem ich miłości była córka Izabella, ich związek nie przetrwał w powojennej rzeczywistości. Po rozstaniu aktorka nie związała się już z żadnym mężczyzną i poświęciła całkowicie działalności artystycznej. Występowała między innymi na deskach stołecznych teatrów: Teatru Syrena, Teatru Nowego i Teatru Nowej Warszawy, a także w Teatrze Powszechnym w Łodzi. Zagrała też w wielu filmach i serialach powstałych w czasach PRL-u, m.in. „Lotna”, „Jutro premiera”, „Pasażerka” i „Rodzina Połanieckich”. W 1976 r. wystąpiła też w powojennej wersji „Trędowatej” w reżyserii Jerzego Hoffmana i z Elżbietą Starostecką w roli głównej – tym razem wcieliła się w rolę księżnej Podhoreckiej, babki Waldemara. Wybitna aktorka teatralna i filmowa zmarła 23 stycznia 2004 r. w Warszawie i została pochowana na cmentarzu Powązkowskim. „Odeszła na zawsze, odciskając piętno swej osobowości zwłaszcza w teatrze, który kochała. Teatrze, który odchodzi w zapomnienie, a którego była jedną z ostatnich już chyba znaczących przedstawicielek” – pisał o niej we wzruszającym pożegnaniu aktor teatralny Witold Sadowy. Zobacz też: Józef Kondrat, stryj Marka Kondrata, poświęcił się dla ratowania żony i zapłacił za to utratą dobrego imienia Irena Malkiewicz i Jacek Kałucki, 1980 r.
„Miłość ci wszystko wybaczy”. Burzliwa historia miłości Hanki Ordonówny i Michała Tyszkiewicza
Ich związek był najgłośniejszym przedwojennym mezaliansem
Związek Hanki Ordonówny i Michała Tyszkiewicza okrzyknięto najgłośniejszym przedwojennym mezaliansem. Małżeństwo potomka arystokratycznego rodu, hrabiego oraz córki kolejarza z robotniczej rodziny, pełne było zdrad i kłamstw. Jednak zakochany mąż Ordonki był doskonałym dowodem na to, że „miłość ci wszystko wybaczy”... Aktualizacja na VUŻ 4.08.2024 r. Hanka Ordonówna i Michał Tyszkiewicz – jak się poznali? Słynna aktorka i hrabia poznali się w teatrze Qui pro Quo. Hanka Ordonówna, a właściwie Maria Anna Pietruszyńska, od kilku lat była gwiazdą, którą Michał Tyszkiewicz podziwiał. Marzył, by chociaż jeden z jego utworów przypadł jej do gustu, nie miał jednak odwagi sam jej żadnego zaproponować. Zaniósł więc tekst „Uliczki w Barcelonie”, którą napisał dyrektorowi teatru, a ten wręczył go do zaśpiewania właśnie Ordonce. Oczarowana kobieta zapragnęła poznać autora piosenki i wkrótce przyjęła jego zaproszenie na kolację. To był początek burzliwego związku i wielkiej, choć prawdopodobnie jednostronnej miłości. Bardzo szybko hrabia poprosił ukochaną o rękę i, ku jego wielkiej radości, Hanka się zgodziła. Małżeństwo jednak nie przyniosło mężczyźnie szczęścia i wierności żony, która nawet specjalnie nie starała się ukrywać swoich romansów. Jeszcze przed ślubem z Michałem Tyszkiewiczem aktorka miała za sobą kilka trudnych związków, parę złamanych serc i pokaźny bagaż emocjonalny. Po rozstaniu z Januszem Sarneckim próbowała podobno popełnić samobójstwo. Kolejna miłość także nie była dla niej szczęśliwa – z węgierskim konferansjerem, Fryderykiem Járosym żyła miesiącami w warszawskim hotelu. Legalizacja związku niestety nie wchodziła w grę, gdyż ukochany Ordonki miał już żonę i dwójkę dzieci. Dodatkowo Fryderyk od 1924 roku był osobistym reżyserem Hanki Ordonówny i to jemu zawdzięczała swój status gwiazdy. Hanka Ordonówna w towarzystwie męża podczas zwiedzania Jerozolimy, 1934 r. Po ślubie aktorka wraz z hrabią zamieszkali na Litwie, w posiadłości Tyszkiewiczów. Spragniona sceny Hanka Ordonówna wyjechała jednak na pół roku do Krakowa, gdzie od Juliusza Osterwy dostała propozycję roli w „Wieczorze Trzech Króli” Szekspira. Zakochany Michał Tyszkiewicz nie widział problemu ani w jej wyjeździe, ani nie spodziewał się, że Juliusz Osterwa może stać się jednym z kochanków jego żony. „Jako mistrz w sztuce uwodzenia, po aktorsku patrzy damom głęboko w oczy, prawi komplementy wibrującym głosem i niby odruchowo ujmuje za rękę”, mówił Tadeusz Wittlin o zdolności oddziaływania na kobiety Osterwy. Na temat jego romansu z Ordonką błyskawicznie pojawiło się mnóstwo plotek i niemożliwe jest, by żadna z nich nie dotarła do męża kobiety. Czytaj również: Nazywano ją „Hemarysią”, była muzą i inspiracją mistrza słowa. Historia miłości Mariana Hemara i Marii Modzelewskiej Hanka Ordonówna Hanka Ordonówna i Michał Tyszkiewicz: zdrady i romanse Po znudzeniu się Juliuszem Osterwą Hanka Ordonówna wciąż nie była przykładną żoną, a jej kolejnym kochankiem został Igo Sym, późniejszy hitlerowski szpieg, z którym grała w filmie „Szpieg w masce”. Także ten romans nie trwał długo. W 1937 roku Ordonka wybrała się transatlantykiem „Batory” na podbój USA. W trakcie tej podróży zakochała się w pierwszym oficerze, Janie Strzemboszu. Po zejściu na ląd zabrał ją na tańce, a miesiąc później ponownie spotkali się na pokładzie „Batorego”, przeżywając upojne chwile. Gdy Hance przyszło się z nim rozstawać, zalewała się łzami. Tym razem w porcie czekał na nią ogarnięty tęsknotą mąż... W 1939 roku Hanka Ordonówna ponownie miała styczność z dawnym kochankiem, bynajmniej nie pozytywną. Igo Sym jako kolaborant prowadził kino „nur für Deutsche” i namawiał znanych aktorów, by grali w hitlerowskich produkcjach propagandowych. Oczywiście Ordonka także dostała taką propozycję, lecz odmówiła. Wskutek tego zapukało do niej Gestapo i została aresztowana. Dawny kochanek albo był bezpośrednią przyczyną jej schwytania, albo „tylko” nie zrobił nic, żeby jej pomóc. Hanka wciąż jednak mogła liczyć na pomoc zakochanego w niej do szaleństwa męża. „Hrabia poruszył niebo i ziemię, aby wydostać swoją ukochaną z więzienia. W tym celu skorzystał z koneksji łączących jego kuzyna z królem Włoch Wiktorem Emanuelem, który osobiście interweniował w sprawie uwolnienia artystki u samego Hitlera”, pisała w książce „Arystokracja. Romanse i miłości w XX stuleciu” Iwona Kienzler. Hrabia zorganizował dla siebie i żony litewskie paszporty i para przez rok wiodła w miarę normalne i spokojne życie w Wilnie. W 1941 roku ZSRR zajęło jednak te tereny, a Michał Tyszkiewicz trafił do więzienia na moskiewskiej Łubiance. Zaraz za mężem trafiła tam i Hanka Ordonówna. Kobieta nie omieszkała w międzyczasie wdać się w kolejny romans, tym razem z... oficerem NKWD. Podobno nazywał się Mikułka i obiecywał jej pomoc w uwolnieniu męża. Z obietnic nic ostatecznie nie wyszło, a Ordonkę zesłano do Uzbekistanu, gdy po kolejnych naciskach wciąż odmawiała zostania obywatelką radziecką. Tam bardzo ciężko pracowała fizycznie. Miała jednak poważne problemy ze zdrowiem – zmagała się z nawracającą gruźlicą, więc ten okres przetrwała cudem. Po raz kolejny z pomocą przyszedł Hance... mąż. Na mocy układu Sikorski-Majski wypuszczono go z więzienia. Kobieta spotkała się z Michałem Tyszkiewiczem w Aszchabadzie w Uzbekistanie. Hrabia prowadził tam placówkę opieki społecznej dla polskich uchodźców, a Hanka Ordonówna w tym czasie pomagała polskim sierotom na wschodzie – mimo że nie miała własnych dzieci, los okrutnie doświadczonych przez wojnę maluchów nie był jej obojętny. Z pomocą męża zorganizowała transport 200 dzieci, które miała pod opieką, do Bombaju w Indiach. Zobacz także: Wyrzekła się jej rodzina, choroba przerwała jej karierę. Jak wyglądało życie Zuli Pogorzelskiej? Hanka Ordonówna Hanka Ordonówna i Michał Tyszkiewicz: najgłośniejszy przedwojenny mezalians Na miejscu zacumował polski statek, a Hanka Ordonówna zaprosiła marynarzy do sierocińca, który prowadziła. Ogromnym zaskoczeniem i wielkim szczęściem okazał się dla niej fakt, że jednym z nich był kapitan jednostki... Jan Strzembosz! Ich uczucie odżyło i na nowo wywiązał się między nimi gorący romans. Michał Tyszkiewicz pracował w tym czasie w placówce dyplomatycznej w Iranie i wkrótce ściągnął do siebie żonę, która zaczęła mocno podupadać na zdrowiu. Obsypywał ją prezentami, drogą biżuterią, ignorował wszystkie romanse, był idealnym dowodem na to, że „miłość ci wszystko wybaczy”, jednak Ordonka nie potrafiła go pokochać... W dalszym ciągu utrzymywała relację z Janem Strzemboszem. Przez 8 lat pisali do siebie listy, o których doskonale wiedział Michał Tyszkiewicz. Nigdy jednak do nich nie zaglądał. Nie robił też Ordonce żadnych wyrzutów. Według Iwony Kienzler artystka miała na swoim koncie jeszcze jeden romans, w który wdała się z lekarzem w szpitalu w Hajfie, gdy po wojnie osiadła z mężem w Bejrucie. „Dla niej nie było to nic poważnego, najprawdopodobniej chciała po prostu zagłuszyć dokuczającą jej tęsknotę za Strzemboszem, ale nieszczęsny mężczyzna zakochał się w pacjentce na poważnie, chociaż miał żonę i czwórkę dzieci. Nie mogąc poradzić sobie z tą skomplikowaną sytuacją, odebrał sobie życie”. 8 września 1950 roku Hanka Ordonówna zmarła, mając zaledwie 48 lat. Powodem jej śmierci był tyfus, którym... zaraziła się od męża. Michał Tyszkiewicz zmarł 24 lata później. Miał drugą żonę, ale tak naprawdę nigdy nie zapomniał o pierwszej. To właśnie Ordonka była jego wielką miłością. W Londynie zorganizował wystawę obrazów Hanki, które malowała w ostatnich latach życia, gdy mieszkali w Bejrucie. Poświęcił jej także jedną z pięknych audycji Radia Wolna Europa. Jego miłości rzeczywiście wybaczała Hance Ordonównie wszystko... Zobacz też: Hanka Ordonówna była nie tylko wielką gwiazdą, ale przede wszystkim wspaniałą kobietą Hanka Ordonówna