„Jesteśmy oboje okropnymi ludźmi”. Romans Małgorzaty Braunek i Andrzeja Żuławskiego wybuchł w atmosferze skandalu
Dziś mija 12 lat od śmierci Małgorzaty Braunek – jednej z najbardziej fascynujących aktorek polskiego kina. Zachwycała urodą, magnetyzmem i tajemniczością, a sławę przyniosła jej rola w kultowym „Polowaniu na muchy” Andrzeja Wajdy. Była ikoną swojej epoki, kobietą wyprzedzającą czasy, która nie bała się żyć po swojemu. W jej życiu nie brakowało wielkich sukcesów, odważnych decyzji i burzliwych uczuć. Jednym z najważniejszych rozdziałów była miłość do Andrzeja Żuławskiego – namiętna, pełna artystycznej fascynacji, ale też dramatów, które ostatecznie doprowadziły do rozstania.
Małgorzata Braunek sławę zyskała dzięki „Polowaniu na muchy” Andrzeja Wajdy z 1969 roku, ekranizacji opowiadania Janusza Głowackiego. Wielce utalentowana. Piękna, przyciągająca uwagę i wzrok. Hipnotyzująca. U mężczyzn powodowała szybsze bicie serca. Może dlatego, że urodą odbiegała od klasycznych rysów, które reprezentowały Beata Tyszkiewicz czy Barbara Brylska? Była nowym typem kobiety, otaczała ją w jakimś sensie aura tajemnicy. Była silna, naturalna i niezależna. Z natury nieco hipisowska, ale przy tym oryginalna, wyróżniająca się. Roztaczała wokół swój czar: wszystkie dziewczyny były w nią zapatrzone, chciały nosić takie same fryzury, sukienki o podobnym kroju, do tego oczywiście kozaki, zaś na nos zakładały okulary, które dzięki temu filmowi zyskały miano much. Nową twarzą w polskiej kinematografii zachwycała się sama Agnieszka Osiecka, która mówiła o niej z lekką zazdrością: „weszła Małgosia, wężowato zgrabna”. Rzeczywiście, gdy aktorka pojawiała się np. w lobby hotelu Europejskiego, które w latach 60. było modnym miejscem spotkań warszawskiej elity, ściągała wszystkie spojrzenia. A jakie tajemnice skrywało jej życie prywatne? Z Andrzejem Żuławskim połączyło ją silne, niezwykłe uczucie. Takie, które wywołuje skojarzenie z siłami nadprzyrodzonymi... Małgorzata Braunek i Andrzej Żuławski: historia miłości. Jak się poznali? Z Andrzejem Żuławskim poznali się przypadkiem, na przełomie lat 60. i 70. w trakcie światowego tournée filmu „Polowanie na Muchy”. Ekipa leciała do Rio de Janeiro. Po drodze mieli przesiadkę w Paryżu. Andrzej Żuławski, który mieszkał wówczas we Francji, był umówiony z Andrzejem Wajdą, że podrzuci mu po drodze książkę. „Jaki on piękny”, pomyślała Małgorzata, widząc Andrzeja Żuławskiego przez chwilę na paryskim lotnisku Orly. „Zawsze pociągali mnie piękni, trochę nieobliczalni artyści”, zwierzała się w wywiadzie rzece „Jabłoń w ogrodzie, morze jest blisko” (rozmowa Artura Cieślara, wyd. Znak, 2016). Miała wtedy 23 lata i była już żoną aktora Janusza Guttnera (znanego m.in. z serialu „M, jak miłość”). Gdy za niego wychodziła, była jeszcze studentką, jej mama nie chciała zgodzić się, by para żyła bez ślubu. Pobrali się więc, Janusz Guttner był o nią zazdrosny, nie chciał, by jechała na tournée, nie pocałował jej nawet na pożegnanie. Ale Małgorzata wiedziała, że czeka ja wielka życiowa przygoda i nie chciała z niej rezygnować. Zobacz również: Janusz Guttner: „Może po prostu nie byliśmy na ten związek gotowi. Małgosia była bardzo młoda, a ja nieco starszy, ale mężczyzna" Andrzej Żuławski na planie filmu "Na srebrnym globie" Kraków, 1978 r. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imglc5sUu-e4a4356.jpg" width="2448" height="1600" alt="Krakow, 1978. Plan filmu "Na srebrnym globie" na krakowskim Kazimierzu, n/z z prawej rezyser filmu Andrzej Zulawski.,Image: 428223905, License: Rights-managed, Restrictions: UWAGA!!! Cena minimalna dla publikacji w prasie i ksiazkach - 200 PLN xxxx, Model Release: no, Credit line: Tomek Sikora / Forum" title="Plan filmu "Na srebrnym globie"" /> Andrzej Żuławski był od niej starszy o 7 lat. Podróżował między Francją a Polską. Studiował filozofię i sztukę filmową na Sorbonie i Wyższej Szkole Filmowej w Paryżu. Na studiach napisał pracę dyplomową o filmie „Kanał” Andrzeja Wajdy, znał i analizował każdą jego scenę. Pewnego dnia spotkali się we trzech, z Romanem Polańskim w słynnej Café de Flore w Paryżu. Polański powiedział Wajdzie: „To będzie twój nowy asystent". I tak się stało, pracowali razem m.in. przy ekranizacji „Popiołów”. Podczas pracy nad filmem Wajdy „Miłość dwudziestolatków”, Andrzej Żuławski poznał swoją pierwszą żonę Barbarę Baranowską – graficzkę, plakacistkę, była wtedy związana ze znanym pisarzem Adolfem Rudnickim. Poeta Tomasz Jastrun wspominał, że była tak piękna, że nawet na nim, jako małym chłopcu, robiła wrażenie. Czy Andrzej Żuławski był przystojny? Na pewno, mógł fascynować, miał osobowość, charyzmę, zachodni sznyt. Kiedy wracali z Brazylii, zatrzymali się już w Paryżu nieco dłużej. Andrzej Żuławski wydał w swoim mieszkaniu przyjęcie na część ekipy. Podobno już wtedy widać było, że aktorka i reżyser są sobą zauroczeni. Podjeżdżał po nią swoim nowiutkim „Porsche”. Małgorzata Braunek opowiadała po latach, że tym Porsche z piskiem opon odjechali od swoich mężów i żon. Jak mówiła, oboje wierzyli, że miłość usprawiedliwia wszystko. Żuławski wspominał ich paryskie spotkanie: „Odprowadziłem ją do drzwi i coś się wtedy wydarzyło między nami. I ona i ja wiedzieliśmy o tym”. Zobacz też: Była wolnym duchem, kochała ją cała Polska. Małgorzata Braunek zmarła przedwcześnie... MALGORZATA BRAUNEK THE THIRD PART OF THE NIGHT [POL 1971] MALGORZATA BRAUNEK Date: 1971,Image: 43147020, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: Rights Managed / Mary Evans Picture Librar / Forum" classes=""] Małgorzata Braunek: rozstanie z Januszem Guttnerem Zaproponował jej rolę w swoim nowym filmie „Trzecia część nocy”, to był mocny film o wojnie, z drastycznymi scenami. Braunek grała w nim podwójną rolę Marty-Heleny. Dziewczyny, którą główny bohater spotyka podczas porodu, i która jest łudząco podobna do jego zamordowanej żony. Małgorzata Braunek wspominała, że film był „inspirującym wyzwaniem zawodowym. To był twórczy, inspirujący czas”. Wtedy też między nią i Andrzejem Żuławskim wybuchł romans, którego nawet nie próbowali ukrywać. Po miesiącu od rozpoczęcia zdjęć Małgorzata Braunek była w ciąży. Wyciągnęła wtedy Żuławskiego na spacer, by go o tym poinformować. Powiedział jej wtedy: „Jesteśmy oboje okropnymi ludźmi, bo ty masz męża, który jest dobrym człowiekiem, a ja jestem w parze z kimś, kto mnie kocha. A właśnie ich zostawimy i będziemy parą złoczyńców". Aktorka rozwiodła się z Januszem Guttnerem i natychmiast wzięła cichy ślub z ukochanym. W grudniu 1971 roku na świat przyszedł ich syn, Xawery, dzisiaj znany reżyser. W małżeństwie szybko zaczęły się jednak kłopoty. Żuławski pragnął stworzyć Małgorzatę na swoją modłę, jak wiele aktorek. Pragnął, by podporządkowała się wizji: „trochę szalonej, ale niewinnej panienki, która tak naprawdę odkrywa życie dopiero przy jego boku”. Nie do końca się to udało. Konflikty zaostrzyły się na planie niezwykłego, ale i mocnego filmu „Diabeł”, w którym Braunek, będąc na początku jeszcze w ciąży, w ogóle nie chciała grać. Rolę dostała Barbara Brylska (jak krzyżowały się losy tych aktorek, to temat na osobną historię). Miała podpisaną umowę, ale pracowała tylko dzień. Żuławski zrezygnował z niej, pomimo ryzyka procesu sądowego, zaczekał, aż żona urodzi i zmusił ją do grania. „Diabeł stanął między nami” - wspominała Braunek. „Byłam chora z wyczerpania. Czułam, że działamy w tym filmie na rzecz czegoś złego, dotykamy sfery, z którą nie powinniśmy obcować. To był wielki mrok. A ja urodziłam właśnie moje pierwsze dziecko" - opowiadała aktorka. Potem nigdy tego filmu nie chciała nawet obejrzeć. Problemy na planie odbijały się na życiu prywatnym pary. "Na dłuższą metę trudno jest żyć z Andrzejem. Wszystko musi być u niego emocjonalne, histeryczne, na najwyższych obrotach. Inaczej się nudzi. [...] Nie chciałam, by Xawery dorastał, obserwując trudną miłość" - wspominała aktorka. Coraz bardziej toksyczne relacje doprowadziły do rozwodu, w 1976 roku. Andrzej Żuławski chciał wyjechać z Polski, dusił się tutaj, po zatrzymaniu przez cenzurę „Diabła” (film w Polsce pokazany został dopiero w 1988 roku), wiedział, że będzie miał kłopoty z kolejnymi produkcjami. „Bestia zostawiła piękną” - pisały gazety. Zobacz też: Olena Leonenko-Głowacka o Januszu Głowackim: „Cały czas jest ze mną, czuję go… Moja miłość trwa” Małgorzata Braunek i Andrzej Żuławski: dlaczego się rozstali? Małgorzata Braunek została z synem w Polsce, nie brakowało jej propozycji filmowych, w 1972 roku zaczęła pracę na planie „Potopu” w reżyserii Jerzego Hoffmana. Na pewno ją to angażowało emocjonalnie, tym bardziej że pół Polski debatowało, czy powinna zagrać Oleńkę. Faworytką widzów była Barbara Brylska, ale Hoffman uznał, że Brylska zbyt dojrzałe wygląda przed kamerą. A Oleńka ma być młodą dziewczyną. W 1974 roku poznała dziennikarza Andrzeja Krajewskiego, swojego późniejszego męża. Przeżyli razem szczęśliwie 40 lat, aż do przedwczesnej śmierci aktorki. To spotkanie wywróciło jej życie do góry nogami - stała się buddystką, na wiele lat zrezygnowała z aktorstwa. Andrzej Żuławski w Paryżu ożenił się z malarką Hanną Wolską, urodził im się syn Ignacy. W Paryżu, w 1975 roku zrobił swój pierwszy głośny we Francji film „Najważniejsze to kochać" z wielką gwiazdą Romy Schneider. Potem w latach 80., już jako dojrzały mężczyzna związał się z 18-letnią Sophie Marceau, dzisiaj wielką gwiazdą francuskiego filmu. Andrzej Żuławski o Małgorzacie Braunek: miała blask „Spośród aktorek chyba najbardziej kochałem Małgorzatę Braunek”, wyznał po latach. „Nie była to z moich aktorek aktorka najwybitniejsza (…), ale miała blask. Czy był to blask urody, blask młodości, blask ambicji? Czy trochę wszystko razem plus misterium blasku jakby od Boga danego, w którym wydaje się nam, że lepiej widzimy tajemnice serca ludzkiego i delikatność losów?”. W świetnej rozmowie dla „Vivy!" z 2010 roku tłumaczył swoje relacje z byłą żoną: „Trudno jest walczyć z człowiekiem, którego opanowuje mania religijna i postanowi być buddystką koreańską. Jestem człowiekiem naprawdę niewierzącym – to było rozlecenie się bardzo głębokie, bo ideowe. Większego być nie może. Uważam też, że fakt, że można być aktorką, grać w filmie, być tak zwaną gwiazdą, to szalony przywilej i droga do wspaniałego rozwoju całej osobowości. I jeżeli temu się zaprzecza jednym ruchem i nie gra przez następne 30 lat, a na starość nagle się beka, że to może nie był taki świetny pomysł... To jak pan chce się z tym borykać? Złośliwie mówił, że była raczej gwiazdą niż aktorką. Elżbieta Pawełek, rozmawiając z Małgorzatą Braunek w „Vivie!” w 2013 roku, pytała: „Andrzej Żuławski, poprzedni Pani mąż, nie krył rozczarowania. „Szkoda, że tak dziś wygląda szczyt jej ambicji. Taka zdolna aktorka”, powiedział. „Ale weszła w system, który się z aktorstwem wykluczał, gdzie wszyscy ubierają się w te same szatki i osiem godzin dziennie klepią te same mantry”. Jest Pani przykro?”. „Skądże!” - odpowiedziała Braunek. „To jemu było przykro, bo uważał, że marnuję swój talent. Ale może tak mówi, bo nie zna moich nowych talentów (śmiech)”. Oboje przez lata praktycznie ze sobą nie rozmawiali. Pogodzili się dopiero w czasie choroby Małgorzaty Braunek, niestety aktorka zmarła na raka 23 czerwcu w 2014 roku, miała 67 lat. Andrzej Żuławski odszedł dwa lata później. Korzystałam z „Jabłoń w ogrodzie, morze jest blisko”, rozm. Artura Cieślara, wyd. „Znak”, 2016, „Żuławski”. Wywiad rzeka, Piotr Kletowski, Piotr Marecki, Krytyka Polityczna, 2019.
Nieznane oblicze Andrzeja Żuławskiego. Syn legendy kina po latach ujawnił, co działo się za zamkniętymi drzwiami
Reżyser, który wywoływał skrajne emocje, do dziś budzi zachwyt i kontrowersje. Jego filmy przeszły do historii, ale prywatne życie wciąż rodzi pytania.
Dziś mija dokładnie 10 lat od śmierci Andrzeja Żuławskiego – jednej z najbardziej utalentowanych i zarazem kontrowersyjnych postaci polskiego kina. Reżyser "Na srebrnym globie", "Diabła" i kultowego "Opętania" zapisał się w historii filmem bezkompromisowym i odważnym. Ale jego życie to nie tylko wielka sztuka. Przez lata szukał szczęścia u boku wielu kobiet i doczekał się synów, z których tylko jeden – Xawery Żuławski – poszedł w jego ślady. Po latach zdecydował się szczerze opowiedzieć o ich relacji i o tym, jakim ojcem był dla niego legendarny twórca. Andrzej Żuławski nie był wzorowym ojcem Długie godziny spędzane na planach filmowych sprawiły, że Andrzej Żuławski nie był obecny w życiu swoich dzieci. "Dzieci nigdy go nie interesowały, również własne. Lubił je, dopóki były maleńkie i niewinne, wtedy obdarzał je wielką miłością, a kiedy dorastały i stawały się trudniejsze, tracił jakiekolwiek zainteresowanie", mówił Xawery Żuławski w wywiadzie dla "Pani" z Igą Nyc. Chociaż to właśnie on spędził najwięcej czasu ojcem i jako jedyny z rodzeństwa poszedł jego śladami, ich relacja nie była najlepsza. "Kiedy dorastałem, ojciec miał 40 lat i był w szczytowym momencie, kręcił dużo filmów. Obserwowałem go i zawód reżysera wydawał mi się czymś niesamowicie pasjonującym. Myślę, że mój wybór wynikał też z pogoni za nim, bo ojciec nie chciał zabierać mnie na plan, nie miałem wstępu do tego świata" opowiadał w rozmowie z Igą Nyc. Reżyser nie wiedział nawet, że jego najstarszy syn również chciał zostać reżyserem. Chociaż kino było dla niego całym światem, nie sądził, że zaraził tą pasją którekolwiek ze swoich dzieci. "Nigdy też nie oglądał ze mną swoich filmów, musiałem to robić w sekrecie" mówił syn legendy polskiego kina. Małżeństwo Andrzeja Żuławskiego i Małgorzaty Braunek rozpadło się, gdy przyszły reżyser miał zaledwie trzy lata. Większość dzieciństwa spędził u boku matki oraz dziadków, jednak gdy dorastał, Xawery zdecydował się zamieszkać z ojcem. Nie wspomina tego czasu jednak zbyt pozytywnie. "Kiedy w Polsce wybuchł stan wojenny, zamieszkałem u niego w Paryżu, a on potrafił zostawić mnie na trzy miesiące i wyjechać na plan. Miałem 13 czy 14 lat, wracałem ze szkoły i siedziałem w 200-metrowym mieszkaniu zupełnie sam. Mogłem jeździć po nim rowerem, takie było wielkie, ale nie miałem do kogo się odezwać. I nie było możliwości, żeby zadzwonić do mamy czy kolegów, którzy zostali w Polsce, bo była żelazna kurtyna. A list z Warszawy do Paryża szedł 14 dni. To był czas, kiedy doświadczyłem samotności absolutnej" mówił na łamach "Pani". Ich późniejsze relacje również nie należały do najłatwiejszych. ZOBACZ TEŻ: Był jej wielką miłością. Małgorzata Ostrowska porusza wyznaniem o życiu po stracie męża: "Nie chcę pamiętać ostatnich momentów" Xawery Żuławski Xawery Żuławski nakręcił film napisany przez Andrzeja Żuławskiego Kiedy Xawery Żuławski debiutował jako reżyser, nagrywając "Chaos", ojciec jednak mu kibicował: "Masz do przebicia wielki mur. Albo go przeskoczysz, albo łbem przebijesz i zobaczymy, co wtedy się wydarzy", miał powiedzieć. Chociaż nazwisko, które nosił, postawiło mu na drodze wysoką poprzeczkę, nie zrezygnował z kariery reżyserskiej. Nakręcił filmy takie jak "Wojna polsko-ruska", "Aida" czy "Krew z Krwi". Gdy Andrzej Żuławski umierał, na kilka dni przed śmiercią przekazał synowi scenariusz do "Mowy ptaków" i powiedział mu, że może zrobić z nim, co tylko chce. Chociaż początkowo zupełnie o nim zapomniał, po czasie otrzymał telefon od Marcina Wierzchosławskiego, z zapytaniem, czy chce go z nim zrealizować. Na początku nie chciał dotykać niczego, co miało związek z twórczością ojca. "W pierwszym odruchu odpowiedziałem, że nie, bo nie chciałem wchodzić w jego buty. Nie da się odtworzyć jego stylu, jego osobowości. Nie chciałem się narażać na śmieszność. Ale potem pomyślałem, że skoro ojciec dał scenariusz Marcinowi [Wierzchosławskiemu] i mnie, to może taki był jego cichy plan", przyznał, po czym dodał: "Robiąc własne rzeczy, gdzieś z tyłu głowy miałem myśl, że nie chcę przynieść ojcu wstydu, nie chcę stać się drugorzędnym reżyserem noszącym to samo nazwisko. Dzisiaj mam już poczucie, że nie muszę nic nikomu udowadniać". Xawery Żuławski W końcu Xawery Żuławski zdecydował się nagrać film oparty na scenariuszu, który opowiadał historię niełatwej relacji syna z nieobecnym przez lata ojcem. Podobieństwo aktorów, którzy wcielili się w rolę ojca i syna (Daniela Olbrychskiego i Sebastiana Fabijańskiego) do Xawerego i Andrzeja Żuławskich nie było przypadkowe, jednakże reżyser zaapelował, by sytuacji z filmu nie interpretować jako prawdziwe wydarzenia. Projekt wzbudził niemałe kontrowersje nawet zanim został dopuszczony do generalnej audiencji. Film na 44. Festiwalu Polskich Fabularnych w Gdyni powalczył o Złote Lwy. Niestety początkowo został zdjęty z listy kandydatów, a gdy po licznych protestach powrócił do konkursu, nie został nagrodzony żadnym wyróżnieniem. Pod koniec życia Andrzeja Żuławskiego jego drogi z synem ponownie się zeszły Nieszablonowa postać Andrzeja Żuławskiego miała jednak jedną słabość: samotność. Wyraźnie zaopiniowany reżyser nie miał zbyt wielu przyjaciół, a z byłymi partnerkami nie utrzymywał kontaktu. Z biegiem czasu twierdził jednak, że z najstarszym synem łączyła go bliska relacja: "W ostatnich latach, o dziwo, przyjacielem staje się mój syn Xawery. To jest naprawdę przyjaźń. Taka, że można sobie powiedzieć wszystko, choć z maleńkim dystansem", mówił. Syn odniósł się do tych słów po jego śmierci: "Czy to była przyjaźń? Nie wiem, ja bym to nazwał dojrzałą relacją między ojcem a synem. Nareszcie przestała być wyboista, napiętnowana złością, agresją, strachem i różnymi innymi ekstremalnymi emocjami, które towarzyszyły mi w dzieciństwie. W końcu obdarzyliśmy się obopólnym szacunkiem i mogliśmy prowadzić ciekawe rozmowy", wspomniał. Reżyser zmarł na nowotwór w 2016 r. Chociaż deklarował, że był niewierzący, został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu katolickim w Górze Kalwarii. Na pogrzebie nie pojawiły się ani pierwsza, ani druga żona. Obecna była za to jego partnerka Sophie Marceau oraz trzej synowie: Xawery, Ignacy i Vincent. SPRAWDŹ TEŻ: Kiedy poznał ojca ukochanej, usłyszał zaskakujące pytanie. Tak zaczęła się ostatnia miłość Roberta Duvalla
Pasję do reżyserii odziedziczył po tacie, zaś po mamie wrażliwość. Tak dziś żyje Vincent Żuławski
29-latek mówił nam o karierze i relacji z rodzicami
Vincent Żuławski to najmłodszy syn nieżyjącego już reżysera Andrzeja Żuławskiego. Ma za sobą nie tylko debiut aktorski, ale i reżyserski. Buduje swoją pozycję w świecie filmu i stawia coraz pewniejsze kroki. Nie ukrywa, że swoją pasję odziedziczył po ojcu. Równocześnie podkreślał, że nie chce być do niego porównywany. Jak Vincent Żuławski wspomina relację z ojcem? „Był dla mnie bardziej jak dziadek”, wyznał w wywiadzie dla VIVY!. Kariera Vincenta Żuławskiego Vincent Żuławski jest owocem miłości znanego polskiego reżysera — Andrzeja Żuławskiego, oraz francuskiej aktorki Sophie Marceau. Podobnie jak rodzice, on również związał swoje życie z filmem. Jest również modelem, a kilka lat temu wydał tomik wierszy „Le charlatan et autres poèmes”. Będąc młodym chłopcem był pewien, że w przyszłości zostanie aktorem. Ma już nawet za sobą swój debiut w polsko-włoskiej produkcji „Dom wybranych”. „Jako dziecko oglądałem dużo filmów, zawsze miałem mnóstwo energii, lubiłem udawać innych ludzi. Pomyślałem więc, że jeśli ktoś mi jeszcze za to zapłaci, to czemu nie? Wiedziałem, że to barwne życie. Barwne, ale też wcale nie takie proste”, mówił Krystynie Pytlakowskiej w wywiadzie dla VIVY! w 2020 roku. Andrzej Żuławski, Sophie Marceau, koncert Fundacji „Dla Talentu”, Teatr Wielki, Warszawa, 28.02.1995 rok Andrzej Żuławski, Vincent Żuławski, przyjęcie w ogrodach ambasady Francji, 14.07.2006 rok Od tamtego czasu jednak wiele się zmieniło. Vincent ruszył śladami swojego ojca oraz starszego brata Xawerego. Wyreżyserował krótkometrażowy film „Heurte”, który pokazano na Festiwalu Filmowym w Angoulême. W tym roku światło dzienne ujrzała jego kolejna produkcja „La Revanche”. Dziś 29-latek otwarcie deklaruje, iż zdecydowanie preferuje stać po drugiej stronie kamery. CZYTAJ TAKŻE: Odziedziczył po nim miłość do sztuki i pasję do życia. Vincenta Żuławskiego z ojcem łączyła wyjątkowa więź „[...] Wolę być reżyserem, ponieważ mam wtedy większą kontrolę. Lubię być z aktorami, mówić im, jak mają zagrać. Tłumaczyć, jak widzę graną przez nich postać, co jest nie tak. Że na przykład powinni być bardziej zdenerwowani albo wręcz przeciwnie, na luzie. Albo bardziej egzaltowani”, tłumaczył przeszło dwa lata temu w VIVIE!. Vincent Żuławski, sesja dla magazynu „VIVA!”, listopad 2020 Życie prywatne Vincenta Żuławskiego Choć z pochodzenia jest pół Polakiem i pół Francuzem, znaczną część życia spędził w Anglii, a jeszcze wcześniej we Francji razem z mamą. Jednak nauka we francuskiej szkole nie do końca odpowiadała młodemu Vincentowi, a za propozycją mamy zdecydował się kontynuować edukację za granicą, w szkole z internatem. Tam zafascynował się buddyzmem oraz filozofią, z której nawet zdawał maturę. Za swoją ojczyznę nadal uznaje Francję, lecz to właśnie Anglia stała się jego ulubionym miejscem na świecie. W rozmowie dla VIVY! ze szczególną sympatią wspominał jedno, bliskie jego sercu miasto — Londyn. Vincent Żuławski podkreśla zwłaszcza niezwykłą różnorodność kulturową. „Aktywne, kolorowe, dużo się tam dzieje. To najbardziej kosmopolityczne miasto na świecie. Idziesz do Camden, a tam ludzie z Somalii, Brixton – ludzie z Jamajki, South Kingston – Francuzi. Polaków też jest bardzo dużo, szczególnie w Ealing Broadway. A ja bardzo lubię spotykać się z ludźmi z innych krajów”. Vincent Żuławski, VIVA! 23/2020 Vincent na stałe zamieszkał w kraju swojej mamy. A jakie relacje łączą go z resztą rodziny? Młody reżyser ma trójkę przyrodniego rodzeństwa: Xawerego i Ignacego, będących synami jego ojca, oraz młodszą siostrę Juliette od strony swojej mamy. Vincent Żuławski przed laty wspominał, że nie ma częstego kontaktu ze starszym bratem Xawerym. Za to bardzo dobrze dogaduje się 21-letnią z siostrą. „To super dziewczyna, interesuje się wieloma rzeczami. Jest bardzo mądra i śmieszna. Uczyła się w Anglii, w tej samej szkole, gdzie ja się uczyłem. Niedawno zdała maturę, choć nie wie jeszcze dokładnie, gdzie chciałaby studiować. Myśli o różnych uniwersytetach. W Anglii, Szkocji" — tak chwalił Juliette na łamach VIVY!. Vincent Żuławski o relacji z ojcem Przez wiele osób jest nieustannie porównywany do ojca. Vincent Żuławski nie ukrywa natomiast, że choć wiele mu zawdzięcza, teraz pragnie sam zapracować na swoje nazwisko. „Jestem bardzo szczęśliwy i wdzięczny za wszystko, co mi dał – a dał przede wszystkim dużo wiedzy – ale po prostu nie lubię, gdy wszyscy się mną interesują, moim życiem. I to tylko dlatego, że jestem jego synem. To męczące”, mówił w wywiadzie dla VIVY!. Jego relacja z tatą była wyjątkowa. Wracając wspomnieniami do ich wspólnych dyskusji wyznał, że czasem zdarzyło im się rozmawiać o śmierci. Okazało się, że oboje zainteresowali się buddyzmem w podobnym okresie swojego życia. Andrzej Żuławski bardzo kochał syna i wspierał go w nowych zainteresowaniach. ZOBACZ TAKŻE: Xawery Żuławski opowiedział o trudnej relacji z ojcem: „Dzieci nigdy go nie interesowały, również własne” „[...] Czasem rozmawialiśmy, choć on generalnie był niewierzący i nie lubił takich tematów. Nie lubił, gdy ktoś go do czegoś zmuszał. Wręcz nienawidził. Ale kiedyś mi powiedział, że jak był w moim wieku, miał te dwadzieścia parę lat, to też interesował się buddyzmem, hinduizmem i że rozumie moje zainteresowania. Wtedy jednak pomyślałem, że on niewiele o tym wie. No ale potem zobaczyłem w jego domu, w Wesołej, mnóstwo książek buddyjskich. Półki były nimi wypełnione od podłogi aż po sufit. Wtedy zrozumiałem, że rzeczywiście je przeczytał w młodości i dużo wie na ten temat. A nie chciał o tym rozmawiać, bo po prostu przestał wierzyć." Andrzej Żuławski, VIVA! Jak Vincent Żuławski wspomina więź między nimi? „[...] Dla mnie był bardziej jak dziadek – zawsze na więcej pozwalał. Dla braci był zdecydowanie twardszy. Może dlatego, że kiedy się urodziłem, miał już 55 lat, bardziej rozumiał życie, miał większy dystans do wszystkiego. Po prostu był dojrzalszy. Co nie znaczy jednak, że stary. Bo stary nigdy nie był. Zawsze miał młodą duszę. Dużo czytał, ciągle oglądał jakieś filmy”. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Była jego wielką miłością, razem doczekali się syna. Oto historia Andrzeja Żuławskiego i Sophie Marceau Krystynie Pytlakowskiej wspomniał również o ich wspólnych seansach filmowych. Organizowali je co roku na wakacje, gdy Vincent odwiedzał ojca na dwa tygodnie. Ich relacja była jedyna w swoim rodzaju. Nic zatem dziwnego, że 29-latkowi bardzo brakuje zmarłego taty. Zastanawiał się, co chciałby mu przekazać, gdyby ten nadal żył. „Zapytałbym, tak ogólnie, co u niego. Czy pracuje nad jakimś filmem lub książką. Co ostatnio fajnego przeczytał, obejrzał. Coś w tym stylu”. Vincent Żuławski, VIVA! 23/2020
Gdy Barbara Kosmal zginęła w tragicznym wypadku, jego świat się zawalił. Gdy spotkał Barbarę Brylską, przytulili się i w ciszy płakali
Po latach Xawery Żuławski oddał hołd zmarłej przyjaciółce
Była wschodzącą gwiazdą, talent i urodę odziedziczyła po mamie. Niestety rozwój kariery i wielkie szczęście przerwała nagła i tragiczna śmierć 20-latki. Przypomnijmy, że 15 maja 1993 roku zarówno ona, jak i 22-letni wówczas Xawery Żuławski mieli poważny wypadek samochodowy. I choć jego udało się uratować, tak córka Barbary Brylskiej zginęła na miejscu. Barbara Kosmal — kulisy tragicznego wypadku Miała wylecieć do Nowego Jorku, jednak musiała zakończyć w Polsce zdjęcia do studenckiej etiudy — „Fałszywy autostop". Barbara Kosmal pojechała wówczas z Warszawy do Łodzi na plan filmu. W piątek, czyli dzień przed tragicznymi wydarzeniami, zadzwoniła do swojej ukochanej mamy: „Wrócę po zdjęciach wieczornych pociągiem. Albo... poczekaj... nie! Przyjadę samochodem z Xawerym. Pa, mamuniu. Muszę kończyć, bo strasznie dużo zapłacę. Całuję!", informowała. Gdy w sobotę Basia i Xawery Żuławski wyjechali z miasta, by wrócić do domu, ich samochód wpadł w poślizg i uderzył w drzewo. 20-latka zginęła na miejscu. Nie było szans na uratowanie jej życia. 15 maja o godzinie 11:10 Barbara Brylska podniosła słuchawkę. Nie zdawała sobie jednak sprawy, że w tym momencie jej świat się zawali. „Dzwonię ze szpitala w Brzezinach. Córka pana Kosmala... Basia Kosmal miała, proszę pani, wypadek... Basia nie żyje, zginęła w wypadku samochodowym". Informacja o odejściu młodej aktorki zelektryzowała jej mamę. Barbara Brylska nie potrafiła ukryć rozpaczy i łez. „Na początku w ogóle to do mnie nie dochodziło. Chciałam umrzeć. I kiedy w strasznej rozpaczy krzyczałam, że nie chcę już dłużej żyć, podbiegł do mnie Ludwik, mój syn. I powiedział: „Mamo, nie umieraj", mówiła w rozmowie z Faktem. CZYTAJ TEŻ: Wychowywała się w USA, dziś jest już pełnoletnia. Córka Andrzeja Gołoty to kopia swojej mamy Barbara Brylska, Barbara Kosmal Xawery Żuławski po latach oddał hołd Barbarze Kosmal Xawery Żuławski nie potrafił sobie wybaczyć i wciąż ma wyrzuty sumienia. Barbara Brylska zdawała sobie jednak sprawę z tego, jak wielki cios spadł na przyjaciela Basi, który prowadził wówczas samochód. I choć sama przechodziła żałobę i okrutnie cierpiała, starała się go pocieszyć. Przytuliła go mocno i niemal od razu zaczęli płakać. „Wiem, że bardzo się z moją córką lubili i że nikt nie zabija umyślnie swego przyjaciela. Zdobyłam się na to, żeby go pocieszyć, zdając sobie sprawę z tego, jak strasznym dla niego obciążeniem będzie okrutne poczucie winy, jak trudno będzie mu z tym żyć", mówiła w książce - „Barbara Brylska w najtrudniejszej roli". Po latach, bo w 2006 roku, Xawery Żuławski postanowił oddać hołd przyjaciółce. Wyprodukował wówczas film zatytułowany — Chaos. „Chciałem chyba w ten sposób pokazać, że nie unikam odpowiedzialności. Zginęła wtedy też część mnie. Robiłem wszystko, co niedozwolone i głupie. Balansowałem na granicy. Cały czas staram się udowodnić, że wyszedłem z tego po coś", wyznał. „W wypadku zginęła też część mnie. Jedna chwila zmieniła wszystko. Gdyby nie tamto wydarzenie, pewnie nie rozmawiałbym z panią. Prowadziłem naprawdę rockandrollowe życie. Robiłem wszystko, co niedozwolone i głupie. Balansowałem na granicy, kilka razy byłem poza nią. Od wypadku cały czas staram się udowodnić, że wyszedłem cało po coś. Może po to, by żyć sensownie?", zwierzał się w „Twoim Stylu". „Śmierć Basi sprawiła, że zacząłem inaczej patrzeć na siebie i na świat. [...] W moim poczuciu ona w jakimś sensie oddała za mnie życie", dodawał. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Pracują razem, mają niezwykłą więź. Syn Kasi Nosowskiej opowiedział szczerze o relacji z mamą Xawery Żuławski View oEmbed on the source website <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="645" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FBrylskaBarbara%2Fposts%2Fpfbid07aS3g8AmyB8LsNGDVsULup3SWpqxrEd3Jaxksnvk45K9AMDn4zyQ33WWL4zdQxRZl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500">
Nie był łatwym partnerem, ale kochał szalenie. Andrzej Żuławski najdłuższy związek stworzył z francuską aktorką Sophie Marceau
Jeszcze na kilka godzin przed śmiercią Andrzeja Żuławskiego jego syn Vincent prosił wszystkich o modlitwę i dobre myśli. Niestety, ponad sześć lat temu, 17 lutego 2016 roku, scenarzysta i reżyser przegrał walkę z nowotworem. 75-latek pozostawił po sobie tak znakomite produkcje, jak Trzecia część nocy, Opętanie, Najważniejsze to kochać, Wierność, Borys Godunow czy horror Diabeł, który przez kilkanaście lat nie doczekał się premiery, ponieważ ówczesne władze PRL uznały go za zbyt okrutny. Do dziś poza dziełami kontrowersyjnego artysty są też w naszych głowach jego słowa o każdej z trzech wielkich miłości… Andrzej Żuławski i Małgorzata Braunek: historia relacji Urodzony w 1940 roku we Lwowie twórca nie miał łatwego dzieciństwa. Z okna mieszkania widział Niemców, którzy dokonywali egzekucji na niewinnych ludziach. Kilkanaście lat Andrzej Żuławski nie mógł zasnąć bez zapalonego światła, a wojenne obrazy i traumy prześladowały go i w dorosłym życiu. Swoje emocje przelewał na tworzone filmy. Jak sam podkreślał, zależało mu, by widz po seansie jego obrazu miał trzęsące się nogi. Andrzej Żuławski, 2010, VIVA! W życiu prywatnym Andrzej Żuławski również szukał silnych emocji. Swoją pierwszą żonę Małgorzatę Braunek poznał na początku lat 70. w Paryżu. Początkująca aktorka szukała tam noclegu, a Andrzej Wajda dał jej adres mieszkania polskiego reżysera, który mieszkał chwilowo w stolicy Francji. „Kiedy wychodziła na samolot, odprowadziłem ją do drzwi i nagle coś się stało. Do niczego nie doszło, ale stało się coś między nami. I ona o tym wiedziała, i ja”, mówił w jednym z wywiadów Andrzej Żuławski, który chwilę później wrócił do Polski i obsadził w podwójnej głównej roli w Trzeciej części nocy właśnie Małgorzatę Braunek. Para szybko doczekała się syna. Ale gdy Xavery miał prawie 5 lat, aktorka odeszła od ojca chłopca. „Na dłuższą metę trudno jest żyć z Andrzejem. Wszystko musi być u niego emocjonalne, histeryczne, na najwyższych obrotach. Inaczej się nudzi”, twierdziła aktorka, która od razu wyprowadziła się do nowego partnera. Czytaj też: Andrzej Wajda i Krystyna Zachwatowicz. Poznali się, gdy „wszystkie błędy mieli już za sobą” Andrzej Żuławski: drugi ślub Nie minęło wiele lat, a Andrzej Żuławski był już po drugim ślubie. Tym razem z artystką Hanną Wolską, która zamieszkała w jego mieszkaniu w Paryżu. Reżyser – tak jak i w przypadku pierwszego małżeństwa – znów doczekał się syna. Nadał mu wraz z ukochaną imię Ignacy. Ale i w tym przypadku rodzinna sielanka nie trwała długo. Andrzej Żuławski mówił o tym związku „pomyłka”, z kolei druga żona nazywała go schizofrenikiem. „Myślę, że sobie uratowałem życie, przerywając ten związek. Miała różnych partnerów, ale żaden z nią nie wytrzymał, wszyscy uciekli”, pisał o Hannie Wolskiej Żuławski w swojej książce Ostatnie słowo. Kobieta wraz z małym synem uciekli do USA. Andrzej Żuławski i Sophie Marceau: ich związek trwał 17 lat Połowa lat osiemdziesiątych przyniosła Andrzejowi Żuławskiemu trzecią wielką miłość — Sophie Marceau. Aktorka zagrała u filmowca w "Narwanej miłości" i choć dokładnie tak złośliwi mogli nazywać uczucie, które pojawiło się między 17-latką a 45-latkiem, to para przeżyła razem 17 wspólnych lat. Był to najdłuższy stażem związek Żuławskiego, a Marceau jako jedyna później wspominała go dobrze. Kiedy w 1985 roku odbyła się premiera "Narwanej miłości", aktorka i reżyser byli już oficjalnie parą. Duża różnica wieku pomiędzy nimi, a konkretniej niepełnoletność Marceau, wywołały we Francji skandal. Do tego wszystkiego dochodziła jeszcze zszargana reputacja Żuławskiego jako reżysera. Słynął on ze swojego trudnego charakteru i autorytarności na planie. Potrafił doprowadzać aktorów do załamania nerwowego, żeby tylko osiągnąć efekt, który sobie wizualizował. Wielu aktorów bez zastanowienia potwierdzało, że jeśli współpraca z Żuławskim, to zawsze trudna, ale co ciekawe, Sophie Marceau nie miała takich skojarzeń. Lub też o nich nie mówiła. Reżyser i młoda aktorka zrealizowali razem cztery filmy. W 1995 roku powitali nawet na świecie syna Vincenta. „Człowiek wie, że niewiele mu zostało, więc większą uwagę zwraca na to, co jest. Małe dziecko w moim wieku to dar od Boga”, mówił w jednym z wywiadów scenarzysta i reżyser. Czytaj też: Vincent Żuławski poruszająco o śmierci ojca: „On już nie chciał żyć” Andrzej Żuławski i Sophie Marceau Ostatecznie jednak aktorka w 2001 roku odeszła od reżysera. Nigdy nie byli małżeństwem, więc ich rozstanie było o wiele mniej skomplikowane, co nie oznacza, że mniej bolesne i trudne. „Poznałem bardzo młodą osobę i nastąpiła wspaniała wymiana życia na wiedzę. Proces ucywilizowania młodej dziewczyny, która jest z proletariatu. I to było cudowne, dydaktyczne, piękne. I trwało 17 lat. A potem nastąpił moment, w którym Sophie musiała powiedzieć swoje „ja”. Proszę zwrócić uwagę, że ja nie żyję wśród normalnych, poczciwych zjadaczy chleba. Mój świat jest światem obłąkanym. Mój świat to świat Romka Polańskiego. Tutaj żadne małżeństwo nie utrzymuje się dłużej niż dwa, trzy lata. Wszystkie prawa są tu ciężko chore”, mówił w VIVIE! Andrzej Żuławski. Z kolei w rozmowie z Gazetą Wyborczą wyjaśnił, że uznaje staż każdego ze związków za swój sukces. „Miałem 3 kobiety. I na blisko 70 lat uważa pani, że to dużo?! Na litość boską! Jestem typem monogamisty. Żyję z nimi po kilkanaście lat. A potem one czują się zmęczone”, mówił w 2010 roku kontrowersyjny twórca, który, choć w wywiadach czy wspomnieniach innych mógł wydawać się szorstki, to po stracie Sophie Marceau bardzo cierpiał. Na tyle, że w ich domu 10 lat po zakończeniu związku, wciąż nie ruszał żadnych rzeczy byłej partnerki… Nawet szczotki, w której zachowały się jej włosy. „Nie wyrzucam niczego z życia. To nie były śmieci, to były rzeczy ważne. I nawet jeżeli nie skończyły się najlepiej – skończyły się z oczywistych powodów. Nie tylko się tego nie wstydzę, ale poczytuję za dary losu”, tłumaczył w VIVIE! 11 lat temu. W tym samym wywiadzie wyznał także, że po części umie nazwać, dlaczego żadna z matek ich wspólnych dzieci nie jest z nim po dziś dzień. „Mam pewną twardość charakteru. Może gdyby iść na różne wygibasy, umieć naginać się? Może. Ale to byłaby tylko strata czasu i atłasu”, opowiadał nam reżyser. Marceau z kolei miała bardzo konkretne powody, żeby odejść i bynajmniej nie chodziło tu tylko o nieustępliwy charakter jej partnera. Jednym z nich była zdrada, której dopuścił się Żuławski, romansując z Manuelą Gretkowską, scenarzystką, z którą tworzył kontrowersyjny film "Szamanka". Pomimo krzywd, których w ich 17-letnim związku zaznała Sophie Marceau, była ona jedyną partnerką Żuławskiego, która po latach skomentowała ich związek w pozytywny sposób. W wywiadzie dla "Twojego Stylu" podkreśliła, że dużo reżyserowi zawdzięcza. "Kiedy poznałam Andrzeja, miałam 17 lat. Byłam po sukcesach obu części filmu "Prywatka" i gdyby nie Andrzej, pewnie długo jeszcze grałabym naiwne, sympatyczne nastolatki. Otworzył mnie, odblokował jako człowieka i kobietę. Dużo rozmawiał, podsuwał lektury, uczył. Dzięki niemu odkryłam radość z tworzenia", mówiła aktorka, która świętuje dzisiaj swoje 56. urodziny. Czytaj również: Ich romans w latach 60. był tajemnicą poliszynela. Historia relacji Beaty Tyszkiewicz i Andrzeja Łapickiego Andrzej Żuławski i Sophie Marceau Jak Andrzeja Żuławskiego wspomina jego syn? 27-letni dziś syn Andrzeja Żuławskiego i francuskiej aktorki Sophie Marceau poszedł w artystyczne ślady rodziców. Na co dzień zarabia jako reżyser, aktor i model. Jak wspomina swojego tatę, który zmarł w 2016 roku? „Mieliśmy świetną więź, choć przyznam, że dla mnie był bardziej jak dziadek – zawsze na więcej pozwalał. Dla braci był zdecydowanie twardszy. Może dlatego, że kiedy się urodziłem, miał już 55 lat, bardziej rozumiał życie, miał większy dystans do wszystkiego. Po prostu był dojrzalszy. Co nie znaczy jednak, że stary. Bo stary nigdy nie był. Zawsze miał młodą duszę”, opowiadał Vincent Żuławski Krystynie Pytlakowskiej w 2020 roku. Czytaj również: Vincent Żuławski, syn Andrzeja Żuławskiego i Sophie Marceau, w jedynej takiej rozmowie... Vincent Żuławski, 2020
Xawery Żuławski wspomina rodziców: „Miałem yin i yang. Matkę buddystkę, ojca niepokornego artystę”
Syn Andrzeja Żuławskiego i Małgorzaty Braunek wspomina lata dorastania
„Miałem yin i yang: matkę buddystkę i ojca, niepokornego artystę, który mówił: »Fuck the religion«. Zderzają się we mnie dwa różne oceany” - Xawery Żuławski wspomina swoich rodziców - Andrzeja Żuławskiego i Małgorzatę Braunek. Marzenie Rogalskiej opowiedział o dorastaniu w artystycznym domu, niezwykłym dzieciństwie i przeżywaniu żałoby. Przypominamy poruszające wspomnienie reżysera, które ukazało się na łamach magazynu „Uroda Życia” 7/2016. Syn Andrzeja Żuławskiego i Małgorzaty Braunek wspomina lata dorastania Xawery Żuławski: Właściwie nie mam żadnych wspomnień z czasu, kiedy moi rodzice byli jeszcze razem. Pamiętam, że raz się kłócili. Mam taki flesz, że jest awantura w domu i widzę ich z dziwnej perspektywy, bo chyba leżę. Tak mi się wydaje. Dla mnie od początku mojego życia rodzice byli rozwiedzeni. Moje wczesne dzieciństwo to pobyt w Afryce u dziadków, Czesławy i Mirosława Żuławskich; miałem mniej więcej dwa lata, kiedy zabrali mnie do siebie. To był czas rozstawania się rodziców. U dziadków było genialnie. Superwilla z basenem, spacery z dziadkiem, czytanie i rysowanie z babcią, jeżdżenie na plażę, przedszkole z czarnoskórymi dzieciakami. Było tyle wrażeń i było mi tak wspaniale, że trochę zapomniałem, że są jacyś rodzice. Kiedy wróciłem z Afryki, poszedłem do pierwszej klasy. Szkoła to była trauma. Jak miałem siedem lat, moje życie dzieliło się na dwa światy: świat komuny – osiedla na Sobieskiego w Warszawie i świat ojca, czyli Paryż i pełen rozkwit Francji lat 80. Te światy dzieliła przepaść. Wszelkie zabawki, które miałem, były oczywiście spoza żelaznej kurtyny. Zawsze po wakacjach we Francji tata robił mi zakupy na cały rok, buty, kurtkę na zimę i dodatkowo mogłem wybrać jedną zabawkę. Godzenie tych dwóch światów nie było proste. Mama i tata to były dwie bardzo odległe od siebie postawy wobec życia i lepiej było tych postaw nie konfrontować, tylko próbować chodzić własnymi ścieżkami. Moi rodzice się nie przyjaźnili. Jeżeli po rozwodzie pozostawaliby w przyjaznym stosunku, byłoby na pewno wszystkim łatwiej. A tak było raczej trudno. Istniały pewne kody zachowań, które trzeba było od początku przyjmować, żeby się w tym świecie odnajdować. Nie mogłem na przykład powiedzieć tacie: „Świetnie było z mamą”. Zobacz także: Zaplanowany od pierwszego wejrzenia. Łukasz Nowicki o ukochanej mamie i relacji z ojcem Xawery Żuławski o Małgorzacie Braunek i Andrzeju Żuławskim Lubiłem spędzać u ojca wakacje. Wprawdzie nie miał za dużo czasu dla mnie, ale byłem zawsze z moim bratem i z ówczesną żoną taty, Hanką, więc jeździliśmy nad morze i było bardzo sympatycznie. Potem w Polsce wybuchł stan wojenny. Większość znajomych mojej mamy poszła siedzieć, zostało internowanych i było naprawdę trudno i straszno. Po niecałym roku życia w takiej atmosferze powiedziałem, że chciałbym pojechać do ojca do Francji. Dla rodziców miało to sens, więc wyjechałem i praktycznie odciąłem się od kraju, bo żeby porozmawiać przez telefon, trzeba było czekać dwa dni. Zamawiałeś rozmowę, potem musiałeś być w domu i czuwać. Telefon w końcu dzwonił i było: „Proszę czekać, rozmowa będzie kontrolowana” i dopiero: „Łączę… Warszawa… Paryż…”. W Paryżu wylądowałem w trudnej międzynarodowej szkole, potem już we francuskiej. Byłem dzieckiem zza żelaznej kurtyny i przez pierwszy okres kolegowałem się z chłopakiem z ówczesnej Jugosławii. Byliśmy jedynymi Słowianami, którzy kumali, co to jest socjalizm; podobały nam się małe żołnierzyki w sklepach. Reszta to była odjechana młodzież zachodnia, różne kultury, kompletnie inny świat. Dopiero po dwóch latach zakolegowałem się z Francuzami. W szkole głównie uczyłem się tak jak w życiu, na błędach. Zawsze miałem cienkie stopnie, ale wyznaczyłem sobie jedno najważniejsze w życiu zadanie – nie kiblować. Sprytem prześlizgiwałem się przez szkołę. Ojciec o połowie rzeczy nie wiedział, a jak już do niego dotarło, że ze mną cienko, to było i tak za późno. Musiałem sam odkręcać różne rzeczy, więc umiałem ściemnić wszystko włącznie z jego podpisem. (śmiech). Polecamy też: Jan Peszek szczerze o małżeństwie, alkoholizmie i ojcostwie, które go ocaliło
Kontrowersyjna Mowa ptaków Xawerego Żuławskiego podzieli kinową widownię
Nie chciałem wchodzić w buty ojca, tylko oddać mu cześć za to, co dla kina zrobił – mówił w wywiadzie dla Urody Życia reżyser filmu Mowa ptaków Xawery Żuławski. Film powstał według scenariusza autorstwa jego zmarłego w 2016 roku ojca. – Andrzej jest twórcą, który ukształtował dwa pokolenia filmowców. Nie ma osoby zakochanej w kinie, która nie kojarzyłaby jego dokonań. Mowa ptaków to także podziękowanie za to, co zrobił – tłumaczy. Film w kinach od 27 września. „Mowa ptaków”. Opis fabuły Bohaterami Mowy ptaków są ludzie funkcjonujący na marginesie społeczeństwa – nauczyciel historii, którego poglądy odstają od dominującej narracji, bezrobotny polonista, sprzątaczka, kwiaciarka, kompozytor cierpiący na trąd i licealistka przygotowująca swój pierwszy film. Ci zepchnięci na margines bohaterowie muszą poradzić sobie w świecie, w którym bezmyślność i podążanie za tłumem stają dominująca postawą. Mowa ptaków to też niezwykła opowieść o wykluczeniu i alienacji we współczesnej Polsce i szukaniu swojego miejsca w świecie, w którym każdą odmienność próbuje się zepchnąć na margines. Mowa ptaków jest niepokorna, anarchistyczna i szalona. Nie pozwoli o sobie zapomnieć przez długie miesiące. (opis dystrybutora) O filmie „Mowa ptaków” – Kiedy zadzwonił do mnie producent Marcin Wierzchosławski, który chciał się zabrać do realizacji Mowy ptaków i pomyślał o mnie jako reżyserze, przypomniałem sobie o istnieniu scenariusza – opowiada Arturowi Zaborskiemu w tym samym wywiadzie Xawery Żuławski. Reżyser dostał go od ciężko chorego ojca ze słowami, że może zrobić z nim, co tylko chce. Nie zaglądał jednak wcześniej do niego. – Odgrzebałem wydruk, ale nie chciałem czytać sam. Poprosiłem znajomych reżyserów (Jacka Borcucha, Piotra Kielara i Jana Komasę), żeby się z nim zmierzyli jak saperzy. To bardzo prywatny, intymny i polski tekst. Andrzej napisał go sześć lat temu. Doskonale przewidział, w jakim kierunku zmierzamy jako społeczeństwo. Dla widzów Mowa ptaków będzie reakcją na nadwiślańskie tu i teraz, to jest lustro, które antycypowało niedaleką przyszłość. Konflikty, które napędzają bohaterów, są jakby żywcem przeniesione zza okna. – Jak zwykle w pracach ojca pojawiają się tutaj osoby z jego bezpośredniego otoczenia. Rozpoznaję członków naszej rodziny, widzę przyjaciół i znajomych, domyślam się, o jakich miejscach pisze, odczytuję nawiązania do jego wcześniejszych dzieł. To rozpoznanie, ta świadomość to była zresztą największa dla mnie blokada. Potrzebowałem nabrać do tego wszystkiego dystansu. Stąd pomysł, żeby wyreżyserować film z kolegami. (…) Scenariusz przypomina poezję, jest jakby pisany wierszem. Miesza się w nim przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, nie wiadomo, w którym roku jesteśmy, wszystko jest płynne. Dlatego zaprosiłem do współpracy ludzi, z którymi Andrzej często pracował. Za muzykę odpowiada Andrzej Korzyński, zdjęcia zrobił Andrzej Jaroszewicz, a zagrali m.in. Daniel Olbrychski i Olgierd Łukaszewicz – opowiada dalej Żuławski w Urodzie Życia. – Mowa ptaków to najważniejszy film, w jakim kiedykolwiek wziąłem udział – uważa Sebastian Fabijański. Entuzjazmu nie kryje też występująca tu Marta Żmuda Trzebiatowska: – Mowa ptaków to bomba. I ona wybuchnie. To zaproszenie do bardzo intymnego świata Xawerego i Andrzeja Żuławskich – mówi. Film Żuławskiego wzbudził kontrowersje, zanim jeszcze w ogóle zaprezentowany został jego oficjalny zwiastun. Wszystko za sprawą braku kwalifikacji do Konkursu Głównego 44. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Decyzja członków Rady Programowej festiwalu oburzyła dziennikarzy i filmowców. Wskazywano na stojące za nią powody polityczne. Ostatecznie w atmosferze skandalu film został dołączony do repertuaru festiwalowego i powalczy o Złote Lwy. W regularnej dystrybucji kinowej film Xawerego Żuławskiego będzie można oglądać od 27 listopada. Plakat filmu Mowa ptaków:
Xawery Żuławski poruszająco o tacie, Andrzeju Żuławskim
„To było na trzy tygodnie przed jego odejściem...”
Dorastał w artystycznym domu i w jednym z wywiadów podkreślał, że zderzają się w nim dwa różne oceany. Za chwile do kin wejdzie Mowa ptaków, film Xawerego Żuławskiego, który został zademonstrowany na 44. Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni. W jednym z wywiadów z dziennikarzami wyznał, że scenariusz na podstawie, którego została stworzona produkcja, otrzymał od swojego ojca na trzy tygodnie przed jego śmiercią. Andrzej Żuławski zmarł w 2016 roku, przegrywając walkę z nowotworem. Xawery Żuławski o tacie, Andrzeju Żuławskim i filmie Mowa ptaków To było wyjątkowe wspomnienie, którym zechciał się podzielić z dziennikarzami. „Tata przed śmiercią zostawił mi scenariusz Mowy ptaków. Wsunął mi go przez ramię i powiedział: ,,Przeczytaj, albo nie. W każdym razie zrób sobie z nim co chcesz". Myślę, że to było na trzy tygodnie przed jego odejściem. Jego choroba i ten okres pożegnania, ponieważ ojciec się zdecydował odejść, a nie leczyć, spowodował, że ja zapomniałem o tym scenariuszu”, mówił na konferencji prasowej podczas 44. Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni. „Ten scenariusz jest napisany taką właśnie mową ptaków. Pierwsze myśli były pt: ,,Co to za naiwny tytuł?!". Była też obawa przed kompromitacją i obawa przed niepodołaniem zadaniu, bo trzeba pamiętać, że mój ojciec tworzył filmy według własnego klucza. On wytworzył swój własny język filmowy. Praktycznie nie do podrobienia. Pomyślałem, że to będzie trudne, ale że trzeba mu oddać hołd i zrobić jakiś taki "tribute" dla sztuki mojego ojca”, dodał. Nie pierwszy raz Xawery Żuławski tak poruszająco mówi o swoim tacie, Andrzeju Żuławskim. Dzięki niemu jest w tym miejscu i dalej się rozwija. Ojciec postawił mu wysoko poprzeczkę, nauczył wiary we własne umiejętności. W 2016 roku w rozmowie z Marzeną Rogalską dla Urody Życia mówił: Ojciec to nie był już mityczny tatuś. Nie żyłem w cieniu ojca i nie chciałem mu imponować, żeby zdobyć jego uwagę. Wiedziałem, że ojcu nie imponuję i długo mu nie zaimponuję, i nie było w ogóle co stawać w szranki. Z drugiej strony, nie byłem w jego cieniu, bo on na to nie pozwalał. Nigdy mnie donikąd nie pchał, nie zabierał ze sobą do pracy, uważał, że plan filmowy to nie jest miejsce dla dzieci. Sam podjąłem decyzję, żeby pójść w jego ślady. Zdziwił się i nie cieszył specjalnie. Powiedział mi i do dzisiaj mam to jak mantrę zakodowane: „Największym problemem jest to, że nie wiadomo, czy ty masz talent. Jeżeli nie masz talentu, zjesz życie na czymś, co jest ci kompletnie niepotrzebne”. Miał absolutnie rację. Dzisiaj, kiedy jestem już pełnokrwistym reżyserem, to dzięki temu, że ojciec postawił mi taką poprzeczkę, musiałem sam autokrytycznie spoglądać na swoje dokonania. Nie mogłem popaść w samouwielbienie, tylko pytać samego siebie, czy rzeczywiście nadaję się do tego zawodu. Ojciec nie wnikał nigdy w to, co robię w szkole filmowej. Ja natomiast nie chciałem pozwolić, żeby miał jakiś wkład w mój pierwszy film. Miał już wystarczający wkład, tworząc mnie. W tej konstelacji się urodziłem i to już jest wspaniały wkład. Mam coś, czego wielu ludzi nie ma – powołało mnie na świat dwoje artystów. Kiedy więc powstawał w mękach mój pierwszy film, „Chaos”, to ojciec po prostu kibicował. „Masz do przebicia wielki mur – mówił. – Albo go przeskoczysz, albo łbem przebijesz i zobaczymy, co wtedy się wydarzy”. Udało się coś przebić i potem weszliśmy na inny poziom komunikacji. Zrozumiałem też, na czym polega ogrom czegoś takiego, co nazywa się reżyserią i co to znaczy być choć po części w jego skórze. To już nie był mityczny tatuś. Andrzej Żuławski zmarł po walce z nowotworem. O jego chorobie Xawery dowiedział się dzień przed swoimi 44. urodzinami. „A w dniu urodzin poczułem pierwszy raz w życiu, że jestem tu, gdzie powinienem być, mam tyle lat, ile powinienem mieć, jestem w środku swojego życia, gdzie panują spokój i cisza. Byłem na plaży i było świetnie. Wieczorem pomyślałem, że to był wspaniały dzień, kiedy nie musiałem nic robić, czułem się dobrze, wszystko sobie odpłynęło. I następnego dnia zadzwonił tata i powiedział, że ma raka, że właściwie już nie ma dla niego szans. Spytałem, czy mam wracać z wakacji, czy mogę jeszcze dotrwać do końca, a on na to: „Nie, spokojnie. Jeszcze wszystko zdążymy załatwić”. Pogadałem z nim, co uważam, że powinien robić i w odpowiedzi od razu usłyszałem, że on nic nie powinien i żebym się uspokoił z tymi swoimi radami dorosłego synka. Bo on już wie, co ma robić. Wtedy poczułem, że miałem dzień spokoju, a teraz szykuje się nowa bardzo duża odsłona w moim życiu i że biorę ją na klatę, i co tam ojciec sobie życzy, to po prostu zrobimy”, wyznał poruszająco w rozmowie z Marzeną Rogalską. „Zrobiłem tyle, co w mojej mocy, żeby nie móc powiedzieć, że bezczynnie patrzyłem, jak on umiera. Jeżeli ojciec stwierdza, że chce umrzeć, to jest jego decyzja, ale nie musimy jej do końca podzielać. Swoją ucieczką ze szpitala udowodnił, że do niczego go nie zmusimy i żebyśmy dali mu spokój. To było takie ostateczne pokazanie mnie i mojemu stryjkowi, że on ma to już zaplanowane. Od dawna borykał się z myślami o swoim końcu, więc miał to już przemyślane, że jeżeli przyjdzie choroba, to znaczy, że już”, dodał w 2016 roku w Urodzie Życia. Xawery Żuławski z tatą, Andrzejem Żuławskim
Andrzej Żuławski nie znosił poprawności. Jedni widzieli w nim geniusza i wizjonera, inni – tyrana
Jaki był Andrzej Żuławski? Robił filmy z poczuciem pełnej wolności, nie bacząc na oceny. Dzięki temu pozbywał się koszmarów, które mogły się w nim zagnieździć. Nie znosił poprawności. Atakował i był atakowany. Kochał i cierpiał katusze odrzucenia. „Gdyby jednak porównać życie do przygody, to mógłbym ją uznać za udaną” - mówił Andrzej Żuławski, jeden z najwybitniejszych polskich twórców. Miał wielki apetyt na życie. Odszedł niedawno. O kontrowersyjnym artyście pisze Elżbieta Pawełek. Przegrał z rakiem. Kilka dni przed śmiercią jego syn Xawery poinformował, że stan 75-letniego ojca jest bardzo ciężki. Był krnąbrny i niepokorny do końca. „Nie jestem aniołem”, mówił. Swego czasu wsławił się incydentem w studiu telewizyjnym. Nazwany przez dziennikarza kabotynem, oddał mu natychmiast: „Mógłbym pana strzelić w pysk, ale takich rzeczy nie powinno się pokazywać na wizji”. Ostentacyjnie wyszedł i już nie wrócił. Kontrowersyjny sukces Żuławskiego To było po tym, jak po 20 latach wrócił z Francji. Wyjechał tam po zatrzymaniu przez polską cenzurę jego filmu „Diabeł”. W Paryżu odniósł sukces. Chociaż bardzo tego słowa nie lubił. Dowiadywał się od ludzi, że robi karierę, bo sam nie myślał takimi kategoriami. W tym, co robił, mówił, pragnął pozostać sobą. Żeby nie istniała różnica między Żuławskim, który kręci filmy, Żuławskim, który pisze książki, a Żuławskim zwykłym facetem. Pierwszym filmem, który powstał we Francji, był obraz z Romy Schneider „Najważniejsze to kochać”. W 1981 roku nakręcił „Opętanie” z Isabelle Adjani, uważane przez wielu za najwybitniejsze dzieło w jego dorobku. Potem jeszcze były: „Kobieta publiczna”, „Błękitna nuta”, „Borys Godunow” i „Wierność” z Sophie Marceau w roli głównej. Za swoje filmy otrzymał 64 nagrody, w tym dwa Cezary (francuski odpowiednik Oscara). Najcenniejszą była jednak dla niego nagroda Muzeum Kinematografii w Łodzi, którą postawił w pokoju rodziców w Warszawie. Nazywała się Artur, dostał ją za film „Na srebrnym globie”, który wcześniej przeleżał na półkach 10 lat. „To było wzruszające spotkanie, jak ze skrzywdzonym dzieckiem”, wyznał po obejrzeniu taśm. Andrzej Żuławski wszystkie swoje filmy zrobił o kobietach. Wydawały mu się ciekawsze, bardziej tajemnicze od mężczyzn. Korzenie Żuławskiego Nigdy nie starał się o francuskie obywatelstwo, nie zmienił nazwiska na Andre Zulawsky. W Polsce czuł się najlepiej. „Gdzie są moje korzenie? One są zanurzone w niebycie polskim. To pojęcie bardziej duchowe niż geograficzne”. Męczyły go demony przeszłości. Urodził się 22 listopada 1940 roku we Lwowie jako obywatel sowiecki Andriej Mirosławowicz Żuławski. Kiedy skończyła się okupacja sowiecka, zaczęła się niemiecka. Młodsza siostra zmarła z głodu i zimna w 1944. Matka ważyła w tym czasie niewiele ponad 40 kilogramów i razem z jego ojcem walczyła w AK. Z okien domu jako czterolatek widział egzekucje dokonywane przez Niemców na skarpie obok cmentarza. Do 16. roku życia nie potrafił potem zasnąć bez zapalonego światła. Pod koniec wojny spadła na dom bomba, nie wybuchła. Po tych przeżyciach oko zaczęło mu się zapadać w głąb czaszki. Do końca życia prześladowały go wojenne obrazy. Rodzinny dom dał mu jednak silne oparcie. Z ojcem, Mirosławem Żuławskim, znakomitym pisarzem i dyplomatą, łączyła go głęboka przyjaźń, choć nieraz się ostro ścierali. Matce zawdzięczał znajomość przyrody, bo nauczyła go rozróżniać rośliny i zioła. „Miałem szczęście żyć tam (we Fromont pod Paryżem, przyp. red.) z kobietami, które kochały kwiaty. Pamiętam krzewy bzu, pnącza passiflory, malwy, irysy, róże”, powie po latach, opisując z czułością tamtejsze klimaty. „Wokół pachniało trawami, zbożami, ziołami. Obserwowaliśmy piękne zachody słońca, a wieczorami było oglądanie z leżaków gwiazd”. Babci kinomance, dawnej dyrektorce szkoły pod Lwowem, przysiągł, że zostanie reżyserem. Każdego popołudnia, po niedzielnej mszy, szedł z nią do kina. Wychodził z rozpaloną głową. Zapytany po latach, jakie filmy lubi, mówił: „Takie, po których wychodzę z gorączką – ręce mi się trzęsą, nogi uginają, ale nie wiem dlaczego”. I takie filmy chciał robić. Krytycy filmowi mieli z Żuławskim „pod górkę”. O jego filmach, z których większość została nakręcona za granicą i była prawie nieznana w Polsce, pisali, że są kwintesencją manieryzmu, brzydoty, gwałtu. Autor budzących skrajne emocje obrazów, takich jak debiutancka „Trzecia część nocy” czy dojrzałe „Opętanie”, gdzie można było zobaczyć kopulującą z ośmiornicą Isabelle Adjani, odrzucał najmniejszą krytykę. Nudziła go poprawność, cenił dociekliwość. „Ja lubię wyciągać ciemne strony, podczas gdy inni widzą tylko jasne. Ja walę kupę, a te muchy (o krytykach, przyp. red.) po niej chodzą i się nią żywią, bo się im płaci”. Z muchami nie przystoi się spierać artyście. „Wybitnie inteligentny erudyta o złośliwym, okrutnym, ale i błyskotliwym poczuciu humoru łączył w sobie pragnienie bycia awangardzistą ze staromodnym modelem inteligenta”, powiedział o Żuławskim Tomasz Raczek. „Zamiast piękna i liryzmu szukał seksualnych fantazji obnażających zwierzęcą stronę miłości. Pociągała go krew, fizjologia, dzikość pożądania”, pisał Janusz Wróblewski w „Polityce”. Niektórzy posunęli się dalej, nazywając Żuławskiego Dostojewskim znad Wisły, któremu, z racji nieobliczalnych pomysłów i apodyktycznego charakteru, nie warto dawać pieniędzy na kolejne produkcje. Sophie Marceau miała 18 lat, gdy związała się z 45-letnim Żuławskim. Był jej mistrzem, przewodnikiem po życiu i sztuce. Związek przetrwał 16 lat. Żuławskiego eksperymenty z duszą Wypracował własny styl pracy z ekipą. Jedni widzieli w nim geniusza i wizjonera, inni – tyrana. Zmuszał aktorów do zrzucania masek, przekraczania granic, eksperymentował z ich… duszą. Krążyły legendy o stosowanych przez niego czarach i wudu. Zresztą Żuławski sam się kiedyś do tego przyznał w wywiadzie z Romanem Praszyńskim: „Tak się robi z aktorami. Gdy kręciłem »Szamankę«, przyprowadziłem czarownicę, która zajęła się Iwoną Petry. Dziewczyna miała skomplikowany życiorys i trzeba było ten węzeł w niej rozwiązać. Albo 30 lat na kanapie, albo dwa poważne seanse, w których ona wywala z siebie wszystko. Zdemolowała pokój w Bristolu, bo nagle wyszło z niej całe dzieciństwo, cały gniew. Dzięki temu weszła w film jako człowiek wolny, który robi coś lub nie i wie dlaczego”. Iwona Petry, grająca tytułową rolę w tym filmie, przypłaciła to głębokim urazem psychicznym, wymagającym kilkuletniej terapii. Potrafił zadzwonić do niej o szóstej rano z pretensjami, że źle wyszła na planie. Pajacyka, którego mu podarowała z sympatii, rozpruł i powiesił na ścianie. Valérie Kaprisky, która zagrała w jego „Kobiecie publicznej”, z kolei opowiadała, że reżyser, nie licząc się z psychologią postaci, żądał od niej wypowiadania tekstu z taką intensywnością, jakby chciała umierającego kochanka powstrzymać od zapadnięcia w śpiączkę. „Był egocentrykiem i prowokatorem. Nie wahał się gwałcić naszych przyzwyczajeń, ale i uczuć bliskich sobie ludzi, szczególnie kobiet. Pociągał je i odpychał. Wynosił i krzywdził”, powiedział Tomasz Raczek. Z drugiej strony kilka wybitnych aktorek, jak Małgorzata Braunek, Romy Schneider, Isabelle Adjani i Sophie Marceau, właśnie u niego zagrało swoje życiowe role. Robił filmy o tym, co go torturowało, jak sam mówił, a kobiety służyły mu za medium. „Spośród aktorek chyba najbardziej kochałem Małgorzatę Braunek”, wyznał. „Nie była to z moich aktorek aktorka najwybitniejsza (…), ale miała blask. Czy był to blask urody, blask młodości, blask ambicji? Czy trochę wszystko razem plus misterium blasku jakby od Boga danego, w którym wydaje się nam, że lepiej widzimy tajemnice serca ludzkiego i delikatność losów?”. Małgorzata Braunek, żona reżysera przez pięć lat, zapamiętała, że lubował się w napięciach. Wszystko musiało być na planie histeryczne, na najwyższych obrotach, inaczej szybko się nudził. Jeżeli coś robił, oddawał się temu totalnie. I tego samego wymagał od innych. Awantura zawsze wisiała na włosku. Do tego miał niewyparzony język. Bogusława Lindę (zagrał u niego w „Szamance”) nazwał zdolną małpą, która dostała za dużo bananów. Aktor śmiertelnie się na niego obraził. Żuławski pytany, czy nie poszło przypadkiem o to, że na planie spotkało się dwóch najbardziej charyzmatycznych gości w polskim kinie, wyjaśnił: „Boguś przez 30 dni zdjęciowych nie nauczył się ani razu dialogów. Widziałem, że czyta je ze ściany”. Z najstarszym synem, Xawerym, pozostawał w dobrych relacjach. „Staram się być ojcem, jak tylko potrafię”, Kobiety Andrzeja Żuławskiego Wszystkie swoje filmy zrobił o kobietach. Gdyby ich bohaterami byli mężczyźni, miałby wrażenie, że patrzy w lustro i widzi własny pępek. Kobiety wydawały mu się ciekawsze, bardziej tajemnicze od mężczyzn. Dużo się od nich uczył. To była dla niego, poczynając od jego matki, jak mówił, niewyczerpana działka. Miał trzech synów, każdego z inną kobietą. Xawery, najstarszy, syn Małgorzaty Braunek, został reżyserem. Żuławski pisał w opublikowanych listach: „Staram się być ojcem, jak tylko potrafię, a jeśli Xawer potrzebuje czegoś innego, no to pies mu mordę lizał”. Miał duży wpływ na syna i, jak mówił, dobre z nim relacje. Ignac jest owocem związku z plastyczką Hanną Wolską, która po rozstaniu z reżyserem (nazywała go schizofrenikiem) w połowie lat 80. spakowała się i wyjechała do Stanów wraz z dzieckiem. Vincent to z kolei owoc związku z młodziutką, ale już znaną Sophie Marceau. Żuławski przyjął narodziny syna z radością: „Człowiek wie, że niewiele mu zostało, więc większą uwagę zwraca na to, co jest. Małe dziecko w moim wieku to dar od Boga”. Sophie, dwa razy wybrana najpiękniejszą kobietą świata, zagrała u niego w „Narwanej miłości”. Była 18-latką bez matury, on zaś dojrzałym, świetnie wykształconym 45-latkiem, mającym za sobą studia na Sorbonie i skończoną szkołę filmową we Francji. Został jej mistrzem, przewodnikiem po życiu i sztuce. Związek przetrwał 16 lat, przechodząc głębokie kryzysy. Uchodził za kolekcjonera pięknych kobiet, ale rozstania z nimi mocno przeżywał. Zresztą, jak mówił, szczęście nie może się stać obowiązkiem człowieka. Tylko w Konstytucji Stanów Zjednoczonych jest napisane, że człowiek ma być szczęśliwy. Trudno mu było trafić na kobietę, która by go nie nudziła. Która po paru godzinach,by go nie męczyła. Nie chciał okazywać irytacji. Wolał, żeby kontakty były kilkugodzinne, a nie całodobowe. „Etap wielkich miłości jest już za mną”, przyznał. „Gdyby jednak porównać życie do przygody, to mógłbym ją uznać za udaną. Był okres zdobywania, refleksji, nasycania się gąbki, a potem naciskania jej po to, by coś z siebie dać też innym”. Czym dla niego jest śmierć, czym miłość? Gruntownie wykształcony, pochodzący z wybitnie inteligenckiej rodziny, w której było wielu nieprzeciętnie utalentowanych pisarzy i malarzy, nieraz dawał do zrozumienia, że należy do innego, lepszego świata. Gardził środowiskiem filmowym. Kieślowskiego, Holland, Kutza nazywał „mistrzami kiczu i bezstylowości”. „Katynia” Wajdy, któremu niegdyś asystował przy filmach, nawet nie obejrzał, bo nic dobrego nie spodziewał się po tym filmie. Dostało się nawet Miłoszowi za to, że mistyfikuje rzeczywistość, i samemu Janowi Pawłowi II: „Mnie papież niczego nie nauczył. Może tylko tego, jak nie powinno się umierać”. Nie znosił próżni wokół siebie. Najpierw udzielił wywiadu rzeki zatytułowanego „Ostatnie słowo”, w którym nie zostawił suchej nitki na ludziach z branży filmowej. Kolejnymi książkami wypowiadał wojnę całemu światu. I niestety, wojnę tę przegrał z kretesem. Po pierwsze, książki nie sprzedawały się, po drugie, trącane przez niego autorytety zaczęły traktować go jako nieszkodliwego wariata. On sam coraz głębiej zaszywał się w swojej samotni w Starej Miłosnej, otoczony zdjęciami swoich kobiet i dzieci. Lubił cytować wielkich: „Faulkner powiedział kiedyś, że ciągle opowiadamy te same historie, a zmienia się tylko kostium. I to prawda. Ciągle nie wiemy, czym jest śmierć, czym jest miłość. W świecie zachodzą zmiany, mamy internet i inne wynalazki, ale sumienie ludzkie pozostaje takie samo. I serce też zawsze jest tak samo piękne i tak samo robaczywe”. Czy pod koniec złagodniał, pogodził się ze światem? Ze światem nie do końca, raczej z przemijaniem. „Wierzę, że życie jest pociągiem, który jedzie stale w jednym i tym samym kierunku, a my przesiadamy się z wagonu dzieciństwa do wagonu młodości, dojrzałości, starości, aż na samym końcu dochodzimy do wlokącego się wagonu z trumną”. Na temat momentu śmierci nie chciał spekulować, jak to będzie. „Doświadczyłem kilku sytuacji, w których byłem absolutnie pewny, że to jest koniec. I w żadnej z nich życie nie przedefilowało mi przed oczyma. Ogarniała mnie wtedy pustota, lodowata obcość wszechrzeczy”. Nie wierzył w kościół, nie wierzył w cuda. Ale zastanawiał się czasami, dlaczego jest raczej coś niż nic. I dopuszczał, że istnieje coś więcej niźli to, co widoczne. „Einstein, patrząc w niebo, powiedział podobno: »To musi mieć, kurwa, jakiś sens«”. Sam jednak powtarzał za Brzechwą: „I sens nie ma sensu”. Tekst Elżbieta Pawełek, Viva 4/2016 Andrzej Żuławski zmarł 17 lutego 2016 roku. Jego ostatni film „Kosmos” jeszcze nie doczekał się polskiej premiery. Polecamy też: "Ważne jest mieć poczucie, że nie zmarnowałem ani jednego roku" Andrzej Żuławski w wywiadzie dla VIVY!