Wanda Traczyk-Stawska otrzymała wyjątkową nagrodę. 97-latka została doceniona przez dzieci z całego świata
Żołnierka AK została jedną z najstarszych osób, której przyznano Order Uśmiechu!
Wanda Traczyk-Stawska podczas wojny, a także już po niej, zasłużyła się wielokrotnie dla Polski. Jej zasługi były wielokrotnie nagradzane: była żołnierka uhonorowana została ponad dziesięcioma różnymi odznaczeniami, nie tylko w kraju, ale także za granicą. Teraz, w wieku 97-lat doczekała się nowego orderu, nieco innego niż wszystkie, które otrzymała wcześniej. Chodzi oczywiście o Order Uśmiechu, który przyznają... dzieci. Wanda Traczyk-Stawska otrzymała Order Uśmiechu Wanda Traczyk-Stawska, żołnierka AK znana pod pseudonimem „Pączek”, działaczka społeczna i psycholożka została uhonorowana wyjątkową nagrodą: Orderem Uśmiechu. Nagrody przyznawane są dwa razy do roku: wiosną oraz jesienią. Aby otrzymać to niecodzienne wyróżnienie, trzeba być wyróżnionym przez... dzieci i młodzież z całego świata. Dzięki tej zasadzie Order Uśmiechu jest jedynym odznaczeniem, które przyznawane jest dorosłym przez dzieci. Tym razem kapituła odznaczenia przyznała aż siedem nagród, w tym jeden dla Wandy Traczyk-Stawskiej. Innymi wyróżnionymi osobami zostali m.in. Marina Hulia, białorusko-rosyjska nauczycielka pomagająca dzieciom z Czeczenii, filantropka Izabela Król czy lekarz pediatra z Nowego Jorku, Joanna Barbara Lis. Zobacz także: Skończyła 97 lat, nie potrafiła być idealną matką. Jakie relacje łączą Wandę Traczyk-Stawską z dziećmi? Wanda Traczyk-Stawska, VIVA! 23/2023 Order Uśmiechu: wyjątkowa nagroda przyznawana przez dzieci Wśród odznaczonych Orderem Uśmiechu możemy zauważyć bardzo dużo znanych i szanowanych osób. Nagrodą, która przyznawana jest już od 1968 r., zostało uhonorowane już ponad tysiąc osób! Damami oraz Kawalerami Orderu Uśmiechu zostali uprzednio m.in. Matka Teresa z Kalkuty, Jan Twardowski, Anna Dymna, prof. Zbigniew Religa czy papież Franciszek XIV, a także jedyny polski papież, Jan Paweł II. Chociaż Karol Wojtyła raczej odmawiał przyjmowania jakichkolwiek odznaczeń, dla Orderu Uśmiechu postanowił zrobić wyjątek i przyjął nagrodę. Najmłodszą laureatką została zaledwie 19-letnia wówczas aktywistka na rzecz praw kobiet, Malala Yousafzai z Pakistanu, również najmłodsza osoba, która otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla. Pierwszą zaś osobą, która kiedykolwiek dostała to wyjątkowe odznaczenie był lekarz ortopeda prof. Wiktor Dega. Przy przyjmowaniu wyróżnienia musiał wypić sok z cytryny! Od tamtego czasu ta tradycja jest wciąż kontynuowana: na uroczystości przyznania medali z uśmiechniętym słoneczkiem nie brakuje tego kwaśnego napoju! Czytaj również: Pomaga innym, lecz sama przechodziła przez piekło. Ten sekret Katarzyna Kotula skrywała wiele lat <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="683" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FOrderUsmiechu%2Fposts%2Fpfbid02zDFcHrk9xAh5EU71Zfh8QsnU4wPgjAkDJtnhG9o8wfezSwAmQ8fMdgV9EzGCiAmPl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Wanda Traczyk-Stawska Wanda Traczyk-Stawska, VIVA! 23/2023
Skończyła 97 lat, nie potrafiła być idealną matką. Jakie relacje łączą Wandę Traczyk-Stawską z dziećmi?
„Dzieci do dzisiaj mają żal, że moje sprawy powstańcze były ważniejsze niż ich”
Wanda Traczyk-Stawska niebawem skończy 98. lat. W młodości zasłużyła się jako żołnierka Armii Krajowej i członkini Szarych Szeregów, która brała udział w Powstaniu Warszawskim. Gdy po wojnie udało się jej wrócić, całą swoją miłość przelała na dzieci: nie tylko te swoje, ale także te, które pilnie potrzebowały pomocy i zrozumienia. Niestety nie mogła liczyć w tej sytuacji na wsparcie męża. Jak wygląda jej życie prywatne? Jakie relacje łączą ją z dziećmi i jak mówiła o swoim mężu? Artykuł aktualizowany 12.01.2025 r. Rodzina Wandy Traczyk Stawskiej o dzieciach, rodzinie Wanda Traczyk-Stawska sporą część swojego życia poświęciła dzieciom, nie tylko swoim własnym, ale także tym, które uczyła. Po tym, jak udało się jej wrócić z niemieckiej niewoli, pracowała kolejno w Szkole Specjalnej nr 6 dla dzieci specjalnej troski na warszawskiej Pradze, a później także w Szkole Podstawowej Specjalnej nr 3 przy ul. Ząbkowskiej. Jak wspominała po latach, była do nich bardzo przywiązana. Do tego stopnia, że zapraszała je do swojego domu i zapoznała ze swoimi dziećmi — córką Ewą i synem Pawłem. „[...] Kochałam te dzieci. Moje własne dzieci do dziś wspominają, że w czasie świąt Bożego Narodzenia cała klasa przychodziła do naszego domu. [...] Moja córka Ewa i syn Paweł chodzili do szkoły muzycznej i czasem po lekcjach przychodzili do mnie. Dobrze się znali z moimi klasowymi dziećmi. Pamiętam, jak razem robili zabawki. Ewa doszła do wniosku, że niektóre dzieci są bardzo mądre, bo zrobiły ładniejsze zabawki niż ona” mówiła w rozmowie z Aliną Mrowińską dla VIVY!. Wanda Traczyk-Stawska dodała również, że jej doświadczenia z czasów wojny bardzo odbiły się na jej dzieciach, bardzo często negatywnie. Przyznała, że przez jej opowieści często śniły się im koszmary i miały przez to „chore nerwy”. Mimo najlepszych intencji, niestety czasami nie potrafiła rozdzielić roli mamy od roli żołnierki. „Dzieci do dzisiaj mają żal, że moje sprawy powstańcze były ważniejsze niż ich” wyznała. ZOBACZ: Przeżyła wojnę, cudem odzyskała wolność. Dziś Wanda Traczyk-Stawska apeluje: „Najważniejsze jest, żebyśmy się przestali kłócić” Jak dziś wygląda relacja Wandy Traczyk-Stawskiej z dziećmi: synem Pawłem i córką Ewą? Żołnierka Armii Krajowej opowiedziała, czym obecnie zajmują się jej dzieci, dziś już dorosłe, z własnymi rodzinami. Oboje mieszkają za granicą, jednak dbają o częsty kontakt z mamą. „Codziennie ze sobą rozmawiamy przez telefon. Mamy bardzo bliski kontakt. Ewa i Paweł zawsze przyjeżdżają do Warszawy na 1 sierpnia” mówiła w rozmowie z VIVĄ!. Zarówno Paweł jak i Ewa, dzieci Wandy Traczyk-Stawskiej, wybrali się na studia muzyczne. Jej syn grał na altówce, a córka — na fortepianie i organach. W latach 70. Paweł zdecydował się zamieszkać za granicą, jak tłumaczył swój wybór, „nie chciał żyć w kraju, gdzie człowiek jest przedmiotem ciągłych represji”. Niedługo później podążyła za nim siostra. Ewa jednak nie wybrała na swój nowy dom Niemiec, a Anglię. Dziś oboje spełniają się w życiu zawodowym oraz rodzinnym. „[Ewa] ma dwie dorosłe córki. Paweł też ma dwoje dzieci, syna i córkę. Wszystkie moje wnuki grają na jakimś instrumencie. Mam już jednego prawnuka. Paweł przejął moją miłość do piłki nożnej. Założył nawet piłkarski zespół w swojej orkiestrze Filharmonii w Mannheim” mówiła w 2023 r., oraz dodała, że bardzo jest dumna ze swoich dzieci oraz wnucząt: „Mam ogromną satysfakcję, że wszystkie moje wnuczęta mówią bardzo dobrze po polsku. Trzyletni prawnuczek też już mówi po polsku”. Wanda Traczyk-Stawska o mężu. Przed laty zdecydowała się na rozwód Wanda Traczyk-Stawska dzieci przywitała na świecie ze swoim mężem, o którym nie wspomina za często. Nie podzieliła się z mediami nawet jego imieniem. Opowiedziała jednak, jak się poznali. Było to już po skończonej wojnie. W 1947 r. gdy udało się jej powrócić do Polski postanowiła zdać maturę. Pewnego dnia, 22-letnia wówczas Wanda zbiegała po szkolnych schodach wpadła na nieznanego, trzy lata starszego chłopaka. Od razu narodziło się między nimi uczucie. Zaledwie dwa lata później stanęli na ślubnym kobiercu. Niestety mimo tego, że ich rodzina powiększyła się o dwójkę dzieci, których bardzo kochali, nie była im pisana wspólna przyszłość. Z czasem ich relacja zaczęła się psuć. Wybranek Wandy-Traczyk Stawskiej nie mógł odnaleźć się w nowej, powojennej rzeczywistości i nie mógł odgonić od siebie myśli związanych z okrucieństwem wojny i doświadczeniami z norweskiego obozu koncentracyjnego. Wkrótce zaczął uciekać się do alkoholu, którym chciał uśmierzyć swój ból. Jego żona początkowo próbowała mu pomóc i za wszelką cenę starała się uchronić ich małżeństwo od klęski. Niestety na próżno. „Bardzo go kochaliśmy. Przez lata starałam się utrzymać to małżeństwo. Ale z czasem mąż stawał się niebezpieczny. Musiałam odejść”. Rozwiedli się w 1980 r., a dwadzieścia lat później były mąż żołnierki AK zmarł. Nie jest wiadomo, gdzie go pochowano. SPRAWDŹ: W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga Tekst opublikowany na VUŻ i VIVA! Historie: 04.01.2025 r.
Przeżyła wojnę, cudem odzyskała wolność. Dziś Wanda Traczyk-Stawska apeluje: „Najważniejsze jest, żebyśmy się przestali kłócić”
Jaki był najpiękniejszy moment w jej życiu?
Wanda Traczyk-Stawska – uczestniczka Powstania Warszawskiego, której umysł i serce pamiętają cierpienie, strach i ofiary wojny. Niemal wiek później jest dla niej najważniejsze jedno – by koszmar walk o wolność już nigdy nie musiał się powtórzyć… Czego życzy sobie i nam? Apel Wandy Traczyk-Stawskiej. Mówi o młodych Kilka miesięcy temu przy okazji sesji do VIVY! spotkaliśmy się w domu pani Wandy. Pełna pamiątek przestrzeń była odpowiednią przestrzenią, by uczestniczka Powstania Warszawskiego, opowiedziała o tym, czego życzy kolejnym pokoleniom Polaków – tym, którzy nie pamiętają czasu niewoli. Wg pani Wandy niewiele pracy wymaga od nas stworzenie bezpiecznego i pięknego kraju. „Najważniejsze jest, żebyśmy się przestali kłócić i byli bardziej tolerancyjni. Ale też żebyśmy pamiętali, że młodzież jest przyszłością. Żebyśmy umieli tak młodzież wychowywać, żeby Polska była bezpieczna. Będziemy bardzo szczęśliwi, jeśli nie będzie wojen. Ale żeby ich nie było, musimy się nauczyć przyjaźnić i szanować się nawzajem”, powiedziała VIVIE.pl. Powstańczyni ma też kilka myśli, które chciałaby, by usłyszeli je najmłodsi. „Cenię młodzież, że dzięki nim jest nadzieja, że przejmą ten kraj jako dobrzy obywatele. Ale wszystko zależy od tego, jak ich wychowamy”… Czytaj też: To była miłość od pierwszego wejrzenia! Agata Młynarska opowiedziała, jak spotkała swojego męża Najpiękniejsza chwila w życiu Wandy Traczyk-Stawskiej Podczas rozmowy sięgnęliśmy też wspomnieniami do 1945 roku… To z tamtego czasu wzięło się najważniejsze wspomnienie z życia pani Wandy. „Jedną z najpiękniejszych, którą stale pamiętam, to było uwolnienie obozu kobiecego w Oberlangen – pod samą Holandią. Było nas tam 1720 dziewczyn. Byłyśmy bardzo głodne, bo Niemcy już nie mieli czym żywić. I uwolnili nas Polacy, żołnierze generała Maczka – tego się nie spodziewałyśmy. Jak dowiedzieli się, że jesteśmy w niebezpieczeństwie, przyjechali, żeby nas ratować. Udało się odbić obóz”, opowiedziała VIVIE.pl. „Mieli mundury angielskie, więc wołałyśmy o pomoc po angielsku. Najpiękniejsza chwila w moim życiu, bo to byli akurat Polacy. Kto nie był w obozie takim i nie był otoczony drutami kolczastymi, to nie wie, co to jest wolność…”, dodawała przed naszą kamerą. Całej historii możecie posłuchać w wideo na górze strony. ZOBACZ TEŻ: Janusz Gortat nie żyje. Pięściarz nie zdążył pojednać się z synem, ich ostatnie spotkanie miało miejsce kilka lat temu
W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga
„To ważne, żeby mieć dobre, piękne wspomnienia, bo one dają nam siłę w najgorszy nawet czas”
Legendarna uczestniczka powstania warszawskiego, Wanda Traczyk-Stawska w poruszającej rozmowie z Aliną Mrowińską opowiada o najpiękniejszej wigilii w obozie jenieckim, o niezwykłym spotkaniu w Palestynie, przyjaźniach i ludziach, których dziś nie ma już wśród nas. Znajomość z jednym z nich oraz spotkanie z jego mamą, mocno zbliżyło ją do Boga... „Dla mnie (…) święta Bożego Narodzenia to wspomnienie szczęśliwego dzieciństwa. Miałam kochających rodziców, brata i dwie siostry (…) To ważne, żeby mieć dobre, piękne wspomnienia, bo one dają nam siłę w najgorszy nawet czas”, mówi trzymając fotografię starszego brata, który zginął w powstaniu. Dlaczego tak bardzo nie chciała Pani jechać do Nazaretu? Bo cudownie mi było we Włoszech i nie chciałam się rozstawać z przyjaciółmi. Przepiękne miasteczko Macerata, bliziutko do morza, niezwykle piękna plaża. Raj na ziemi, po tym wszystkim, co przeżyliśmy. W Nazarecie wydarzyło się coś absolutnie niezwykłego. Nieoczekiwanie spotkała tam Pani matkę kolegi, z którym walczyła Pani w powstaniu. Od tamtej pory jestem głęboko wierzącym człowiekiem. Bo to, co się wydarzyło, nie mogło się stać ot tak. Miałam w powstaniu kolegę, Andrzeja Chołowieckiego, wieczorami opowiadał mi o sobie, jak radzieccy żołnierze przyszli w Wilnie aresztować jego rodziców, a jemu udało się wyskoczyć w piżamie przez okno, dostał pieniądze od sąsiadów i przyjechał do Warszawy, studiował na Politechnice, a potem poszedł do powstania. Opowiadał bardzo szczegółowo, a ja nie chciałam tego słuchać, bo byłam potwornie zmęczona po całym dniu walk. Sen był dla mnie ważniejszy od jedzenia. A on mnie budził, szarpał i opowiadał bez końca całe swoje życie od ucieczki z domu. W końcu schowałam się na noc do szafy. Kiedy o wszystkim dowiedział się nasz dowódca, naskoczył na Andrzeja, żeby dał mi spokój, że jestem żołnierzem i muszę odpocząć: „Nie flirtuj z nią”, powiedział. A Andrzej na to, że on kocha się w łączniczce Baśce z długimi warkoczami, ale coś mu każe właśnie mnie opowiadać o sobie, nie wie dlaczego… Czytaj też: Wanda Traczyk-Stawska musiała opuścić ukochany dom. Dziś mieszka w Domu Kombatanta Wanda Traczyk-Stawska w sesji dla magazynu VIVA!, 2023 rok Nieprawdopodobne. Proszę słuchać dalej – Andrzej poległ 13 sierpnia w pierwszej próbie przebicia drogi na Stare Miasto. Biegliśmy razem i w pewnej chwili on mnie sobą zasłonił, dlatego żyję… Pocisk z czołgu rozszarpał mu szyję. Rana była śmiertelna. Jak spotkała się Pani z jego matką? W drugi dzień Bożego Narodzenia szkoła zorganizowała 30 dziewczętom z powstania wycieczkę po Ziemi Świętej. Byłyśmy w Betlejem, Bazylice Grobu Pańskiego, a nocowałyśmy pod Jerozolimą u polskich zakonnic. I wieczorem, kiedy byłyśmy już po apelu w łóżkach, ktoś zapukał do naszego pokoju. Weszła kobieta i spytała: „Czy któraś z was zna może Andrzeja Chołowieckiego?”. Przestraszyłam się, bo była do niego bardzo podobna, też wysoka, z bardzo niebieskimi oczami. Wstałam, idę do niej z rozpaczą i czuję, że po policzkach płyną mi łzy. Przytuliła mnie. Nie zapytała, jak zginął, tylko gdzie go pochowaliśmy. A potem pytała, czy coś wiem o jego losach przed powstaniem, bo od czasu, jak wyskoczył przez okno ich domu, nie miała z nim żadnego kontaktu. I dzięki jego opowieściom, które nie dawały Pani spać, mogła jej Pani wszystko opowiedzieć. Panią wybrał… …coś mu kazało mnie wybrać… Nie jest możliwe, żeby to były tylko zbiegi okoliczności. Musiałam przyjechać tak daleko, a tak bardzo się przed tym broniłam, żeby spotkać jego matkę. A ona była akurat w Jerozolimie, od kogoś się dowiedziała, że tej nocy w klasztorze są dziewczyny z powstania. Nigdy więcej nie spotkałyśmy się, wiem tylko, że jej mąż został rozstrzelany w Katyniu. Zobacz także: Jan Młynarski: "Ludziom może się wydawać, że syn Wojciecha Młynarskiego to taki synek spod klosza" Wanda Traczyk-Stawska w sesji dla magazynu VIVA!, 2023 rok Cała rozmowa z Wandą Traczyk-Stawską w najnowszym magazynie VIVA! dostępnym w punktach sprzedaży o czwartku 7 grudnia.
Wzruszające pożegnanie z przeszłością: Wanda Traczyk-Stawska musiała opuścić ukochany dom. Dziś mieszka w Domu Kombatanta
W rozmowie z VIVĄ! ujawniła smutny powód
Pod koniec 2023 roku odwiedziliśmy ją podczas sesji zdjęciowej dla magazynu VIVA! – w ukochanym domu, który musiała opuścić jesienią. Choć dziś przebywa pod fachową opieką w Domu Kombatanta, sercem wciąż wraca do miejsca, w którym przeżyła siedem dekad. Wanda Traczyk-Stawska, legendarna uczestniczka powstania warszawskiego, w szczerej rozmowie z Aliną Mrowińską opowiedziała o czasach wojny, o planach, które wciąż chce zrealizować, oraz o wspomnieniach, które dodają jej siły na całe życie. Teraz przypominamy tę niezwykłą rozmowę Artykuł aktualizowany 07.04.25 r. Wanda Traczyk-Stawska o wyprowadzce z domu, świętach i marzeniach — wywiad VIVA! 2023 Rozmawiamy w Domu Kombatanta, od kiedy Pani tu mieszka? Jeszcze nie minął miesiąc. Przeniosłam się, mając świadomość, że już nie mogę zostawać w domu sama na noc. A poza tym już sobie nie radziłam. Za trudno było mi utrzymać taką własną dyscyplinę, żebym pamiętała o lekach i o wszystkich moich powinnościach, bo dalej muszę stale gdzieś gonić i coś robić. Trudno było Pani opuścić swój dom? Wielki żal… Mieszkałam w przepięknym miejscu w Międzylesiu ponad 70 lat. Staram się tam wracać choć raz w tygodniu, żeby sobie chwilę posiedzieć i popatrzeć na las, na znajome wiewiórki, ptaki. Prawie codziennie mam jeszcze jakieś zajęcia związane z Cmentarzem Powstańców Warszawy na Woli. Od 1947 roku jestem nim zajęta, od kiedy wróciłam z Palestyny do Warszawy i dostałam rozkaz od mojego dowódcy, by odnaleźć groby kolegów poległych w powstaniu. Od roku jest już Izba Pamięci, a dwa miesiące temu otwarto wspaniałą wystawę Krzysztofa Wodiczki „Głosy pamięci”. Jest niezwykła, jedyna taka na świecie – w dużej, całkowicie ciemnej przestrzeni świeci się tylko płomień poruszany dźwiękiem nagranych relacji ludności cywilnej i żołnierzy. W tej ciemności jest jakaś nieziemska siła, to jest ogromnie wstrząsające słuchać ludzi, którzy opowiadają o swoich przeżyciach z czasu powstania – o dniach i nocach spędzonych w piwnicach, wysiedleniach z domów, bombardowaniach, masowych egzekucjach, głodzie. Moim marzeniem jest, żeby ten cmentarz wołał na cały świat o pokój i żeby jak najwięcej ludzi to wołanie usłyszało. Na półtora hektara pochowano 104 105 osób. Jedyny taki wojenny cmentarz na świecie, gdzie leżą razem cywile i żołnierze. Bo razem walczyliśmy i razem ginęliśmy. Bez ludności cywilnej nie trwalibyśmy 63 dni. […] Czytaj też: W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga Pani dzieci przyjadą do Warszawy na święta? Ewa i Paweł w tym roku nie, ale przyjadą z Londynu moje dwie wnuczki Nina i Hania, i prawnuczek Tadeusz Marcus, syn Niny. Ma 17 lat i jeszcze się uczy. Nina skończyła prawo i filozofię, gra na skrzypcach i uczy w szkole, Hania robi doktorat z psychologii, zajmuje się muzykoterapią. Bardzo się cieszę, że zabiorą mnie do domu… Jest uroczy, jak z piosenki czy bajki, w cichej uliczce, ogród dotyka lasu. Bardzo kocham moje róże, tak pięknie pachnie las o każdej porze roku. Zawsze miałam zwierzęta, od dzieciństwa uwielbiam psy i koty, a tu nie wolno mieć nic, nawet jeża. Ale ma Pani tutaj wszystko, co najważniejsze. Tak… Bardzo tęsknię za domem. Kiedy rano się budziłam, za oknem miałam starą jabłonkę. W tym roku tak pięknie kwitła, a owady tak na niej cudnie grały. Zawsze zimą dawałam wiewiórkom orzeszki, jak jeszcze miałam kota, pilnowałam, żeby nie wchodził na drzewa do ptaków. Czytaj także: Skończyła 97 lat, nie potrafiła być idealną matką. Jakie relacje łączą Wandę Traczyk-Stawską z dziećmi? Na co Pani jeszcze czeka? Muszę dokończyć kilka spraw – brak jest krzyża na kurhanie na Cmentarzu Powstańców Warszawy, a tam leżą prochy ponad 50 tysięcy ludzi! Zimą dzieci zjeżdżają na sankach, ludzie robią sobie zdjęcia, nikt tej mogiły nie szanuje. Nie mogę tego tak zostawić. Na murze cmentarza jest wyryty w trzech językach – polskim, niemieckim i hebrajskim – fragment wiersza „Modlitwa Szarych Szeregów” 17-letniego Janka Ramockiego z batalionu „Zośka”, który poległ w powstaniu: „Od wojny, nędzy i od głodu, sponiewieranej krwi narodu, od łez wylanych obłąkanie uchroń nas, Panie!”. Chciałabym bardzo, żeby został jak najszybciej przetłumaczony na język ukraiński i umieszczony na Murze Pamięci. Czytaj również: Przeżyła wojnę, cudem odzyskała wolność. Dziś Wanda Traczyk-Stawska apeluje: „Najważniejsze jest, żebyśmy się przestali kłócić” [Ostatnia publikacja na VIVA! Historie: 01.08.2024 rok] [Ostatnia publikacja na VUŻ-u i Viva Historie 20.12.2024 r.]
Wanda Traczyk-Stawska: „Uważam, że nie mam prawa żyć, nie dbając o to, o co walczyli moi koledzy”
Uczestniczka Powstania Warszawskiego ma 97 lat i wciąż jest w świetnej formie
Bohaterka, żołnierka Armii Krajowej, propagatorka pamięci o ofiarach cywilnych Powstania Warszawskiego... Wanda Traczyk-Stawska ps. Pączek od lat nie pozwala zapomnieć o tym, co stało się 80 lat temu. Dziś ma 97 lat i podkreśla, że poczucie humoru i działanie pomagają jej być w doskonałej formie: „Stale coś robię. Najgorzej jest, jak stary człowiek zalegnie w kapciach przed telewizorem. Mnie świat ciągle obchodzi. We wszystko, co robię, jestem bardzo uczuciowo zaangażowana”. „Harcerka, uczestniczka Powstania Warszawskiego, propagatorka pamięci o ofiarach cywilnych Powstania Warszawskiego, przyjaciółka wolontariuszy i pracowników Muzeum Powstania Warszawskiego. Pani Wando, z całego serca życzymy wszystkiego, co najlepsze. Zdrowia i niesłabnącej pogody ducha!”, napisano na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego z okazji jej święta w 2023 roku. W ramach cyklu Archiwum VIVY!, z okazji 80. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, przypominamy niezwykłą rozmowę z Wandą Traczyk-Stawską. Tekst ukazał się w magazynie VIVA! w grudniu 2020 roku. [Ostatnia publikacja na VUŻ i Viva Historie 27.12.2024 rok] Magazyn VIVA! Wanda Traczyk-Stawska wywiad „Nie mogę znieść tego, co się działo 11 listopada. Znowu widziałam płonącą Warszawę. I widziałam powstańcze opaski na rękawach tych, którzy Warszawę demolowali. Pomyślałam, że chciałabym umrzeć i tego nie widzieć… Czuję się totalnie bezradna”. Wanda Traczyk-Stawska, legendarna uczestniczka Powstania Warszawskiego, w poruszającej, niezwykle szczerej rozmowie z Aliną Mrowińską. O tym, jak dobrze przeżyć życie i mimo wszystko być szczęśliwą. Jak się Pani czuje w czasie pandemii? Jest we mnie ogromna obawa, że wszyscy jesteśmy zagrożeni, że tylu ludzi choruje, ale przede wszystkim martwię się o tych, którzy mają chore serce, nerki czy inne choroby towarzyszące im od lat. Oni są w o wiele gorszej sytuacji, jeżeli koronawirus ich dopadnie. A nasze szpitale z trudem sobie radzą z lawiną chorych. Zobacz: Irena Jarocka doczeka się produkcji o swoim życiu. Film to nie wszystko! Kto wcieli się w rolę artystki? Boi się Pani o siebie? Nie. Ja już tyle lat przeżyłam… Ale chciałabym jeszcze teraz nie umierać, bo muszę zrobić Izbę Pamięci na Cmentarzu Powstańców Warszawy. Cmentarz powstał w 45 roku na Woli, miał wtedy 13 hektarów. W PRL najpierw zabrali nam pięć, potem sześć i pół hektara. Władzy zależało, żeby był jak najmniejszy i jak najmniej znany. Na półtora hektara pochowano 104 105 osób poległych w powstaniu, w zdecydowanej większości ludności cywilnej. To jedyny cmentarz na świecie, gdzie wojsko i cywile leżą razem, bo razem ginęli w walce. Dla mnie matka z małymi dziećmi też walczyła, żeby uratować swoją rodzinę. Bez Izby Pamięci, w której będą zdjęcia i pamiątki po tych ludziach, cmentarz o sobie nie opowie. Tam leży czternaścioro moich kolegów z oddziału. Póki żyję, mogę coś o nich powiedzieć. Już wkopaliśmy drzewko pod budowę. Pierwsza łopata pod fundamenty ma zostać wbita jeszcze w tym roku. Wszyscy, którzy przeżyli z Pani powstańczego oddziału, od zakończenia wojny spotykacie się w każdą pierwszą niedzielę listopada. Czy w tym roku udało Wam się zobaczyć? Pierwszy raz byłam sama… Z naszego oddziału ze 180 osób zostało nas troje. Witek Kruczek 1 stycznia skończy 100 lat, moja koleżanka „Baśka-Bomba”, czyli Barbara Matys-Wysiadecka, jedna z najsłynniejszych minerek, ma 98. Witek tuż przed naszym spotkaniem upadł i uszkodził sobie kość w ramieniu. Wczoraj rozmawiałam z nim przez telefon, skarżył się, że na razie trudno mu chodzić, nie może jeździć na rowerze, a jeszcze do niedawna jeździł. Odeszli już prawie wszyscy, a Pani szczęśliwie żyje. Myśli Pani czasem o tym? Tak… Że Pan Bóg chce, żebym wykonała zadanie, jakim jest opowieść o naszym cmentarzu, moich kolegach i ludności cywilnej. Jest dla mnie przerażające, że w każdej chwili mogę odejść i nie zdążę. Kiedy wybuchła wojna, miała Pani 12 lat. 1 września Pani mama, Bronisława, obchodziła urodziny. Jak zapamiętała Pani ten dzień? Jak co roku mama upiekła jabłka z wanilią. Tylko nie było gości. Jedynie z Grochowa przyjechała siostra mojego taty. Dla mnie to było dziwne, że mama czekała na gości, ale nikt więcej nie przychodził. Dorośli byli bardzo smutni i zdenerwowani. Miałam przyjaciółkę Żydówkę, którą bardzo kochałam. Hannah była starsza o dwa lata, miała bardzo przystojnego brata w podchorążówce, wszystkie dziewczyny z naszej kamienicy zawsze czekały na jego przyjazd na przepustkę. 1 września Hannah strasznie płakała, brat już był w swoim oddziale. Hannah zdawała sobie sprawę, czym jest wojna, ja jeszcze nie. Przed wojną byłam bardzo szczęśliwym, radosnym dzieckiem. Uwielbiałam grać w piłkę nożną. Miałam cudownych rodziców, dwie młodsze siostrzyczki – Kazię i Władzię i starszego brata Tadeusza. W ogóle nie bałam się wojny, w radiu cały czas leciała piosenka: „Nikt nam nie zrobi nic, nikt nam nie weźmie nic, bo z nami jest nasz Śmigły, Śmigły-Rydz”. Ojciec był żołnierzem Legionów, miałam poczucie, że tak wspaniały człowiek jak mój tata obroni nas. Że nawet jak dojdzie do wojny, to ona szybko się skończy. Wanda Traczyk-Stawska, Warszawa, 30.09.2018. Otwarcie domu wsparcia dla Powstańców Warszawskich. Mówi Pani, że dla Niej wojna zaczęła się 4 września. Kiedy zginęli od bomby rodzice moich ciotecznych braci. Uderzyła w ich dom. W całej Warszawie było bombardowanie, mama pojechała od nas z Mokotowa do szpitala Przemienienia Pańskiego na Pragę, gdzie trafili ranni chłopcy. Po raz pierwszy strasznie się bałam, że mamie stanie się coś złego. Znalazła Lolka i Romka w rowie przeciwlotniczym, wynieśli ich tam z bombardowanego szpitala. Romek był ciężko ranny, Lolek lżej, ale był w takim szoku, że później przez całą okupację, jak tylko zaczynało się bombardowanie, kręcił się jak bąk dookoła siebie, szlochał i krzyczał: „Boże, odwróć tę plagę”. 4 września mama przywiozła dorożką rannych chłopców do naszego mieszkania. Wtedy poczułam, czym jest wojna. Cały wrzesień był dla mnie tragiczny. Co jeszcze się stało? Gdzieś w połowie miesiąca było kolejne duże bombardowanie. Linia frontu przechodziła przez naszą ulicę Dolną aż do Puławskiej. Niemcy mieli okopy nieopodal w polach kapusty i zboża. W naszym mieszkaniu było stanowisko ckm-u. Mama napuściła całą wannę wody i co jakiś czas donosiłam ją żołnierzom, żeby karabin się nie przegrzał. Wspaniali byli ci nasi żołnierze. Miałam wtedy ukochanego foksteriera, suczkę Lalkę. Wcześniej, w normalnych czasach, szyłam jej kapturki z dziurkami na uszy i woziłam wózeczkiem. Ale wróćmy do tamtego, wrześniowego dnia – mama z rodzeństwem znieśli na noszach rannego Romka do schronu, który dorośli przygotowali w podziemnej pralni. Ja zeszłam z moją Lalką i nie chcieli jej wpuścić. Piesek cały trząsł się ze strachu. Zaparłam się, że jeżeli ona nie może, to ja też nie wchodzę. Zostałam w korytarzu z tatą, który miał zadanie odkopać pralnię, jakby uderzył tam pocisk. I wtedy byłam świadkiem okropnego zdarzenia, o którym nawet dzisiaj, po tylu latach, trudno mi mówić… Bomba uderzyła w sąsiedni dom po przeciwległej stronie ulicy. Po raz pierwszy widziałam, jak dom się chwieje. Naprawdę jak domek z kart. Spytałam tatę, czy mogę zobaczyć, gdzie upadła bomba. Pozwolił. Otworzyłam drzwi, było pełno dymu, pyłu, z gruzów budynku wybiegała kobieta z niemowlęciem w beciku na rękach. Biegła w naszą stronę. Widziałam, jak Niemcy do niej strzelali, celując w to dziecko. Leciały strzępki becika i kawałeczki ciała… Tamtego dnia skończyło się moje dzieciństwo. Od tej pory inaczej widziałam świat. Chciałam szybko dorosnąć, żeby zostać żołnierzem i bronić ludzi. Żeby już nigdy nikt nie strzelał do niemowląt. Zobacz też: Jacek Olszewski: „Nie pytam Boga, dlaczego mi ją zabrał, tylko dziękuję mu za to, że postawił Agatę na mojej drodze” Tamten obraz nadal powraca? Powraca… Jak tylko zaczyna się mówić o wojnie, pojawia się przed oczami. Nie wyobrażam sobie chyba niczego straszniejszego niż rozstrzelane niemowlę… Widziałam później jeszcze okropniejsze rzeczy. Ale wtedy byłam już żołnierzem. Miałam wspaniałych kolegów, pistolet maszynowy Błyskawica i granaty. Opowiem pani o tamtym dniu – padło Powiśle, linią frontu był Nowy Świat. Niemcy usiłowali wbiec z ulicy Foksal na Chmielną. Dowódca postawił mnie w oknie od strony Chmielnej, miałam bez przerwy rzucać granaty pod ścianę budynku, żeby Niemcy nie mogli przebiec. Po dwóch godzinach wywiesili flagę Czerwonego Krzyża, żeby móc pozbierać rannych i zabitych. Zawsze to honorowaliśmy. Zamilkły strzały, wychyliłam się z okna, chciałam zobaczyć, czy dobrze rzucałam granatami. I zobaczyłam tak straszny widok, tak potworne cierpienie ludzi, których rozrywały moje granaty. Wtedy po raz pierwszy zobaczyłam w niemieckich żołnierzach straszliwie cierpiących ludzi. Od tej pory nienawidzę wojny. Wtedy płakałam, ale rzucałam dalej, bo nie było innego wyjścia. Zobacz: Przejmujące wspomnienia Wandy Traczyk-Stawskiej: „Wiedziałam, ze zaraz granat mnie rozerwie” Wanda Traczyk-Stawska, 2022 rok, Studio Dzień dobry TVN Przed powstaniem była Pani w Szarych Szeregach i dostarczała listy z warunkowymi wyrokami śmierci. Przychodziła Pani z nimi do Niemców, zdrajców, szmalcowników. A była Pani 14-, 15-letnią dziewczynką. Mnie dziś, kiedy patrzę na kilkunastoletnie dzieci swoich koleżanek, wydaje się to nieprawdopodobne. Jestem bardzo odważna, ale wtedy bardzo się bałam. Bo byłam kompletnie bezbronna. Mała, drobna dziewczynka z warkoczami. Wiedziałam, że jak ktoś złapie mnie za warkocz czy za kołnierz palta, to już nie ucieknę. Chłopaki mi mówili: „Jak cię złapie za kołnierz, od razu odpinaj guziki i zwiewaj”. Chodziliśmy dwójkami, ja z „Karolkiem”, czyli Tadziem Zurnem, plutonowym podchorążym, który poległ w Powstaniu Warszawskim. Raz ja go ubezpieczałam, raz on mnie. Ale to tylko na tym polegało, żeby zrobić rozpoznanie terenu, gdzie można uciekać i zawiadomić oddział, gdyby któreś z nas zostało złapane. Dzwoniła Pani do drzwi i co Pani mówiła? „Dzień dobry, jakaś pani dała mi na ulicy ten list i prosiła, żeby dostarczyć” – pokazywałam jeszcze czekoladkę, którą dostałam od tej rzekomej pani. Później w powstaniu nigdy się tak nie bałam. Już miałam broń, decydowałam o swoim życiu. Wiedziałam, że nie dam się wziąć do niewoli, żeby mnie katowali. Najgorszą rzeczą dla każdego żołnierza jest zdrada. A nikt nie wie, ile bólu może wytrzymać. Jak to jest, kiedy przez całą okupację w każdej chwili grozi człowiekowi śmierć? Wyjście z domu po zakupy mogło się zakończyć uliczną łapanką. Tego się nie bałam, bo miałam warkocze (śmiech). Zauważyłam, że starsi Niemcy bardzo się wzruszali moimi warkoczami. Kiedyś zatrzymali tramwaj, którym jechałam, wszystkich ludzi legitymowali. Wypatrywałam, gdzie jest jakiś starszy Niemiec. Podeszłam do niego z legitymacją szkolną. Słodko się uśmiechając, machając warkoczami, szczebiotałam po niemiecku: „Mama się denerwuje, ma chore serce, muszę szybko do domu, czy mógłby mnie pan wypuścić?”. Warkocze mnie osłaniały przez całą okupację. Ale do powstania tata mi obciął. Powiedział, że będą mi przeszkadzać, jak będę się czołgać. Pani mama zmarła w styczniu 42 roku. Bała się Pani, jak to będzie bez Niej, jak Pani sobie poradzi? Bardzo ciężko przeżyłam Jej śmierć… Mama miała wadę serca i dostała krwotoku. Przewieźli ją do szpitala Dzieciątka Jezus. Na drugi dzień całą naszą gromadką poszliśmy ją odwiedzić. Usmażyłam naleśniki. I zastaliśmy puste łóżko i płaczące sąsiadki. Bardzo kochałam mamę. Kiedy zmarła, moja najmłodsza siostra miała osiem lat. Już wcześniej w domu była straszliwa bieda. Tata pracował jako robotnik, nosił deski i ręce miał zdarte do krwi. Mama sprzedawała rzeczy, które miały jakąś wartość – taty papierośnicę, zegarek, swoje pierścionki, korale. Jeździła do naszych dalekich krewnych do Kiernozia i za to kupowała żywność. Po jej śmierci ja zajęłam się domem. Powiedziała Pani, że po powstaniu czuła się winna, że żyje. Długo to w Pani było? Jest do dzisiaj. Zawsze we mnie będzie, aż do śmierci. Że Oni polegli, a ja żyję. I dlatego jestem taka wierna temu, co robię. Uważam, że nie mam prawa żyć, nie dbając o to, o co walczyli moi koledzy. Muszę robić to, czego Oni nie zdążyli. Dlatego teraz wsparła Pani Strajk Kobiet, a wcześniej protest rodziców niepełnosprawnych dzieci w Sejmie? Tak, bo my walczyliśmy o człowieczą wolność. Nie mogłam zachować się inaczej. Wolność jest składnikiem godności każdego człowieka. Nie rozumiem, dlaczego kobieta nie ma prawa decydować o swoim ciele. Prawie 30 lat byłam nauczycielką w szkole dla niepełnosprawnych dzieci. W klasie miałam dzieci z zespołem Downa, z porażeniem mózgowym. Dobrze wiem, czym jest opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem, kiedy kobieta zostaje sama, a często tak bywa. A najgorszą rzeczą jest to, że matka cały czas się boi, co się stanie z jej niesprawnym, niesamodzielnym dzieckiem, kiedy ona umrze. Wiele razy o tym rozmawiałam, kobiety płakały z rozpaczy i bezsilności: „Co będzie z moim Jędrkiem, z moją Ewunią?” – mówiły. I gdzie było i jest nasze państwo, co ma do zaoferowania? Nie rozumiem, dlaczego nie ma pieniędzy dla najsłabszych obywateli. To jest straszna niesprawiedliwość i niegodziwość. Te kobiety mówią, że nasze dzieci powinny umierać przed nami… Otóż to. To jest wyraz ich największej, najgłębszej troski. Bo widzą wokół siebie obojętność. Lubiła Pani swoją pracę? Bardzo, bo kochałam te dzieci. Moje własne dzieci do dziś wspominają, że w czasie świąt Bożego Narodzenia cała klasa przychodziła do naszego domu. Mieliśmy choinkę, prezenty. Piękny czas. Moja córka Ewa i syn Paweł chodzili do szkoły muzycznej i czasem po lekcjach przychodzili do mnie. Dobrze się znali z moimi klasowymi dziećmi. Pamiętam, jak razem robili zabawki. Ewa doszła do wniosku, że niektóre dzieci są bardzo mądre, bo zrobiły ładniejsze zabawki niż ona. Opowiadała Pani swoim dzieciom o wojnie? Mają przez to chore nerwy. Mieszkaliśmy w jednopokojowym mieszkaniu, stale przychodzili moi koledzy i opowiadali różne historie z powstania. Ewa i Paweł wiedzą wszystko. Mówią, że po nocach im się to śni. Najbardziej lubili Witka Kruczka, o którym na początku pani opowiadałam. Proszę zobaczyć, tu, na ścianie, wiszą rysunki Ewy i Pawła jeszcze z przedszkola. Jaką Pani była mamą? Dzieci do dzisiaj mają żal, że moje sprawy powstańcze były ważniejsze niż ich. Mówią o tym? Mówią… Teraz też mają do mnie żal, że robię różne rzeczy, narażając się, a nie pamiętam o tym, że one będą cierpieć, jak odejdę. Pani dzieci mieszkają od wielu lat za granicą. Czuje się Pani samotna, że są tak daleko? Nie, codziennie ze sobą rozmawiamy przez telefon. Mamy bardzo bliski kontakt. Ewa i Paweł zawsze przyjeżdżają do Warszawy na 1 sierpnia. Razem idziemy na nasz cmentarz. Paweł uciekł z Polski w latach 70., był wtedy na czwartym roku Wyższej Szkoły Muzycznej, grał na altówce. Wcześniej kilka razy został pobity przez milicję. Pamiętam, jak po trzecim pobiciu powiedział mi, że nie chce żyć w kraju, gdzie człowiek jest przedmiotem ciągłych represji. We Frankfurcie nad Menem zrobił dyplom. Urząd Bezpieczeństwa długo wzywał całą naszą rodzinę na przesłuchania. Ewa robiła wtedy dyplom, też w Wyższej Szkole Muzycznej, tylko w klasie fortepianu i organów. Bardzo tęskniła za Pawłem, od dzieciństwa byli takimi papużkami nierozłączkami. Po dyplomie szczęśliwie dostała paszport i wyjechała do Anglii. Tam spotkała mężczyznę swojego życia, niestety, nie-Polaka (śmiech), i już została. Ma dwie dorosłe córki. Paweł też ma dwoje dzieci, syna i córkę. Wszystkie moje wnuki grają na jakimś instrumencie. Mam już jednego prawnuka. Paweł przejął moją miłość do piłki nożnej. Założył nawet piłkarski zespół w swojej orkiestrze Filharmonii w Mannheim. Wnuki pytają Panią o wojnę, o powstanie? Moja wnuczka Nina jest w Anglii nauczycielką i proszę sobie wyobrazić, że jej angielscy uczniowie robią szkolne gazetki na temat powstania. Pokazała im film dokumentalny o mnie, który zrobiła dziennikarka BBC. I teraz jestem w Anglii znaną babcią. Nineczka mówi, że jest ze mnie dumna. Mam ogromną satysfakcję, że wszystkie moje wnuczęta mówią bardzo dobrze po polsku. Trzyletni prawnuczek też już mówi po polsku. Chciałaby Pani, żeby któreś z nich wróciło do Polski? Syn chciał wrócić, ale to bardzo skomplikowana sprawa. Moja synowa, którą bardzo kocham i podziwiam, jest niezwykle utalentowana, zajmuje się renowacją starych druków. Niestety, jest chora na stwardnienie rozsiane. I jestem rozdarta, myślę, że nie powinni tu z Pawłem przyjeżdżać, bo jednak w Niemczech jest dużo lepsza służba zdrowia. Kiedy Pani słucham, na Panią patrzę, trudno mi uwierzyć, że ma Pani 93 lata. Co Pani pomaga być w tak doskonałej formie? Dziewięćdziesiąty czwarty rok już mi idzie. Skończę w kwietniu przyszłego roku. Co mi pomaga? Myślę, że poczucie humoru i cały czas działanie. Stale coś robię. Najgorzej jest, jak stary człowiek zalegnie w kapciach przed telewizorem. Mnie świat ciągle obchodzi. We wszystko, co robię, jestem bardzo uczuciowo zaangażowana. Rozmawiamy teraz kilka dni po Święcie Niepodległości 11 listopada. Nie mogę się z tym pogodzić, że znowu widziałam płonącą Warszawę. I widziałam powstańcze opaski na rękawach tych, którzy Warszawę demolowali. A to jest miasto, o które walczyłam, w którym się urodziłam. Pod chodnikami chowaliśmy naszych kolegów… Kiedy idę Nowym Światem, widzę chłopaka, którego ściągnęłam z barykady bardzo ciężko rannego i który zmarł na moich rękach. Walczyliśmy na śmierć i życie. Nie mogę znieść tego, co się działo 11 listopada. Pomyślałam, że chciałabym umrzeć i tego nie widzieć… Zazdroszczę moim kolegom, którzy odeszli. Czuję się totalnie bezradna. I mam ogromny żal do mojego państwa, że na to pozwala. Pozwala na bezczeszczenie naszych symboli. A my nie mieliśmy i nie mamy nic poza kotwicą i opaską… Są dwa miejsca w Warszawie, które kocham – Łazienki i most Poniatowskiego. I na tym moście widziałam 11 listopada tłum łobuzów, którzy niszczyli moje miasto, które my z takim trudem po wojnie odbudowaliśmy. Jedyne miasto na świecie, które zmartwychwstało. W rejonie mostu Poniatowskiego walczyła Pani w powstaniu, a Łazienki dlaczego Pani kocha? Urodziłam się koło Łazienek, w parku uczyłam się chodzić. Całe moje dzieciństwo to Łazienki. Opowiem pani zabawną historię, jak z moją Lalką oglądałam późnym wieczorem „Halkę” w teatrze Na Wodzie. Bardzo chciałam zobaczyć spektakl, ale że nigdy nie rozstawałam się z pieskiem, wzięłam ją ze sobą. A musi pani wiedzieć, że Lalce nie pozwalałam wchodzić do wody, bo wtedy od razu szczekała i piła, jakby miała zaraz pęknąć. Pies cały spektakl siedział cichutko aż do sceny, kiedy Halka skacze do wody. Lalka natychmiast zaczęła tak straszliwie wrzeszczeć, że od razu nas umiejscowili i wyrzucili. A jeszcze wyszło, że byłam bez biletu. Z perspektywy Pani długiego życia jakie jest Pani najszczęśliwsze wspomnienie? Kiedy w 47 roku wróciłam z Palestyny do Warszawy i spotkaliśmy się w kościele Świętego Krzyża z moimi kolegami z oddziału. Po mszy nasz dowódca, Stefan Berent, zabrał nas do kawiarni w ruinach Marszałkowskiej. Muszę się pani przyznać, że teraz każdego dnia jestem bardzo szczęśliwym człowiekiem. Bo budzę się rano i mimo wszystkich strasznych rzeczy, które się dzieją, a z którymi się nie zgadzam, dziękuję Panu Bogu, że nie ma już wojny, że mieszkam przy tak pięknej uliczce, mam za oknem las, ptaki i las. View oEmbed on the source website ROZMAWIAŁA: Alina Mrowińska
Telekamery 2022: Wanda Traczyk-Stawska została Człowiekiem Roku! Padły poruszające słowa...
„Potrzebujemy w tej chwili w Polsce być razem"
Za nami kolejne rozdanie legendarnych już nagród Telekamery. W tym roku organizatorzy zaskoczyli kilkoma kategoriami, których wcześniej nigdy nie było. Większość z nich związana była z 25-leciem konkursu, co pozwalało nagrodzić najlepszych twórców ćwierćwiecza. Jedna ze statuetek była jednak zupełnie inna. Mowa o Telekamerze dla Człowieka Roku. Tytułem została uhonorowana pani Wanda Traczyk-Stawska. Wanda Traczyk-Stawska przejmująco o wojnie i Polsce Miała zaledwie kilkanaście lat, gdy wybuchło Powstanie Warszawskie. Wanda Traczyk-Stawska była żołnierką Armii Krajowej i członkinią Szarych Szeregów. Później pracowała też jako psycholog i działaczka społeczna. Dziś od wielu lat szerzy pamięć o powstańcach. Mimo 95 lat zapisanych w dowodzie aktywnie spędza wiele dni na opowiadaniu młodszym od siebie o trudnych losach naszego kraju. Wczoraj Telekamerę dla Człowieka Roku wręczył jej Tomasz Wolny. Słowa Pani Wandy wzruszyły gości i telewidzów. „Dzięki wam mogę powiedzieć to, co najważniejsze. Potrzebujemy w tej chwili w Polsce być razem. Razem musimy pomóc Ukrainie. Chciałabym wołać ze wszystkich sił: to jest wojna, która niesie całemu demokratycznemu światu niebezpieczeństwo. Pomóżcie Ukrainie. Proszę, pamiętajcie, jak my zostaliśmy w powstaniu opuszczeni. Pomóżcie, żeby się to nie powtórzyło”, padło ze sceny. Serdecznie gratulujemy i dziękujemy za wykorzystywanie każdej okazji do prezentowania lekcji historii. ZOBACZ GALERIĘ: Gwiazdy na rozdaniu nagród Telekamery 2022! Wszyscy laureaci Telekamer 2022 Podczas wtorkowego wieczoru znacznie więcej nazwisk odebrało Telekamery. Poznajcie wszystkich zwycięzców. Część z nich nagrodziło jury, część zwyciężyła głosami widzów. Aktor 25-lecia: Artur Żmijewski Aktorka 25-lecia: Kinga Preis Serial 25-lecia: Ranczo Nagroda magazynu „Netfilm”: Rojst '97 Prezenter informacji 25-lecia: Anita Werner Dziennikarz publicystyczny 25-lecia: Elżbieta Jaworowicz Osobowość 25-lecia: Tadeusz Sznuk Juror 25-lecia: Tomson i Baron Dziennikarz sportowy 25-lecia: Dariusz Szpakowski Prezenter pogody 25-lecia: Agnieszka Cegielska Program rozrywkowy 25-lecia: Rolnik szuka żony Serial fabularno-dokumentalny 25-lecia: Lombard. Życie pod zastaw Kanał tematyczny 25-lecia: Polsat Sport Człowiek Roku: Wanda Traczyk-Stawska Produkcja Roku: Żeby nie było śladów Telekamery specjalne: Stacja Kino Polska, Stacja TVP Kobieta Nagroda specjalna TV Puls: Zbigniew Buczkowski za 50 lat pracy artystycznej Złota Telekamera: Jerzy Mielewski Serdecznie wszystkim gratulujemy. ZOBACZ TEŻ: Plejada gwiazd na czerwonym dywanie podczas Fryderyków 2022
Wanda Traczyk-Stawska: „Dzieci do dzisiaj mają żal, że moje sprawy powstańcze były ważniejsze niż ich”
„Teraz też mają do mnie żal, że robię różne rzeczy, narażając się”
Jaką mamą jest Wanda Traczyk-Stawska? Jej dzieci od lat mieszkają za granicą, ale legendarna uczestniczka Powstania Warszawskiego, utrzymuje z nimi bliski kontakt. O tym, czy opowiadała im o wojnie i dlaczego do dziś często mają do niej żal Wanda Traczyk-Stawska opowiada w niezwykle intymnej rozmowie z Aliną Mrowińską. Lubiła Pani swoją pracę? Bardzo, bo kochałam te dzieci. Moje własne dzieci do dziś wspominają, że w czasie świąt Bożego Narodzenia cała klasa przychodziła do naszego domu. Mieliśmy choinkę, prezenty. Piękny czas. Moja córka Ewa i syn Paweł chodzili do szkoły muzycznej i czasem po lekcjach przychodzili do mnie. Dobrze się znali z moimi klasowymi dziećmi. Pamiętam, jak razem robili zabawki. Ewa doszła do wniosku, że niektóre dzieci są bardzo mądre, bo zrobiły ładniejsze zabawki niż ona. Opowiadała Pani swoim dzieciom o wojnie? Mają przez to chore nerwy. Mieszkaliśmy w jednopokojowym mieszkaniu, stale przychodzili moi koledzy i opowiadali różne historie z powstania. Ewa i Paweł wiedzą wszystko. Mówią, że po nocach im się to śni. Najbardziej lubili Witka Kruczka, o którym na początku pani opowiadałam. Proszę zobaczyć, tu, na ścianie, wiszą rysunki Ewy i Pawła jeszcze z przedszkola. Jaką Pani była mamą? Dzieci do dzisiaj mają żal, że moje sprawy powstańcze były ważniejsze niż ich. Mówią o tym? Mówią… Teraz też mają do mnie żal, że robię różne rzeczy, narażając się, a nie pamiętam o tym, że one będą cierpieć, jak odejdę. Pani dzieci mieszkają od wielu lat za granicą. Czuje się Pani samotna, że są tak daleko? Nie, codziennie ze sobą rozmawiamy przez telefon. Mamy bardzo bliski kontakt. Ewa i Paweł zawsze przyjeżdżają do Warszawy na 1 sierpnia. Razem idziemy na nasz cmentarz. Paweł uciekł z Polski w latach 70., był wtedy na czwartym roku Wyższej Szkoły Muzycznej, grał na altówce. Wcześniej kilka razy został pobity przez milicję. Pamiętam, jak po trzecim pobiciu powiedział mi, że nie chce żyć w kraju, gdzie człowiek jest przedmiotem ciągłych represji. We Frankfurcie nad Menem zrobił dyplom. Urząd Bezpieczeństwa długo wzywał całą naszą rodzinę na przesłuchania. Ewa robiła wtedy dyplom, też w Wyższej Szkole Muzycznej, tylko w klasie fortepianu i organów. Bardzo tęskniła za Pawłem, od dzieciństwa byli takimi papużkami nierozłączkami. Po dyplomie szczęśliwie dostała paszport i wyjechała do Anglii. Tam spotkała mężczyznę swojego życia, niestety, nie-Polaka (śmiech), i już została. Ma dwie dorosłe córki. Paweł też ma dwoje dzieci, syna i córkę. Wszystkie moje wnuki grają na jakimś instrumencie. Mam już jednego prawnuka. Paweł przejął moją miłość do piłki nożnej. Założył nawet piłkarski zespół w swojej orkiestrze Filharmonii w Mannheim. Wnuki pytają Panią o wojnę, o powstanie? Moja wnuczka Nina jest w Anglii nauczycielką i proszę sobie wyobrazić, że jej angielscy uczniowie robią szkolne gazetki na temat powstania. Pokazała im film dokumentalny o mnie, który zrobiła dziennikarka BBC. I teraz jestem w Anglii znaną babcią. Nineczka mówi, że jest ze mnie dumna. Mam ogromną satysfakcję, że wszystkie moje wnuczęta mówią bardzo dobrze po polsku. Trzyletni prawnuczek też już mówi po polsku. Chciałaby Pani, żeby któreś z nich wróciło do Polski? Syn chciał wrócić, ale to bardzo skomplikowana sprawa. Moja synowa, którą bardzo kocham i podziwiam, jest niezwykle utalentowana, zajmuje się renowacją starych druków. Niestety, jest chora na stwardnienie rozsiane. I jestem rozdarta, myślę, że nie powinni tu z Pawłem przyjeżdżać, bo jednak w Niemczech jest dużo lepsza służba zdrowia. Nowa VIVA! dostępna od 10 grudnia w punktach sprzedaży w całej Polsce, a także na stronie hitsalonik.pl w formie e-wydania.