Piękna i geniusz. Historia miłości Jane i Stephena Hawkingów
„Za późno dotarło do mnie, ile kosztowało ją życie ze mną i trzymanie na swoich barkach tej pozornie normalnej rodziny"
Choć Stephena i Jane Hawkingów łączyła miłość i gotowość do poświęceń, to ich małżeństwo zakończyło się rozwodem. Jak bardzo bowiem trzeba kochać śmiertelnie chorego mężczyznę, by dla niego zrezygnować z własnego życia? I jak mocno trzeba kochać kobietę, żeby latami znosić w domu obecność „tego drugiego”? Oto historia genialnego fizyka Stephena Hawkinga i jego żony. Stephen Hawking i Jane Wilde historia miłości Kiedy pierwszy raz potknął się o własne nogi i spadł ze schodów, usłyszał od lekarzy jedynie „Odstaw piwo”. Kilka miesięcy później, podczas świąt Bożego Narodzenia, przewrócił się, jeżdżąc na łyżwach, i już nie wstał. Werdykt: stwardnienie zanikowe boczne, postępujący paraliż całego ciała, góra trzy lata życia. Był 1963 r. Stephen Hawking miał 21 lat i właśnie rozpoczął studia doktoranckie w Cambridge. „Chociaż nad moją przyszłością zebrały się chmury, ku własnemu zaskoczeniu odkryłem, że cieszę się życiem. Poznałem Jane Wilde. Miałem po co żyć”. Spotkali się na imprezie u wspólnych znajomych i przegadali cały wieczór. Dokładnie tak, jak w filmie „Teoria wszystkiego”, który opowiada o ich związku. Ale na kilku scenach i genialnej kreacji Eddiego Redmayne’a, który wcielił się w postać słynnego kosmologa, kończą się podobieństwa filmu z rzeczywistością. „Po raz pierwszy zobaczyłam go na ulicy kilka dni wcześniej. Szczupły okularnik z burzą włosów szedł ze spuszczoną głową, pogrążony w myślach. Coś do siebie mamrotał, zdawał się nie dostrzegać nikogo. Kto to? – zapytałam przyjaciółkę. »Jak to, nie wiesz?! To Stephen Hawking, jeden z najzdolniejszych studentów w Cambridge. Byłam z nim raz na randce«. Poczułam zazdrość i myślałam o nim już później nazbyt często”. Hawking szczerze się zdziwił, kiedy Jane oświadczyła, że nie boi się wspólnie z nim stawić czoła śmiertelnej chorobie. Ponieważ miał przed sobą perspektywę najwyżej trzech lat, ich życie przyspieszyło. „Nie miałam wątpliwości, że chcę spędzić z nim ostatnie lata jego życia. Byłam zafascynowana jego ekscentryczną osobowością i poczuciem humoru. Strasznie śmiesznie się śmiał – czkając i dusząc się jednocześnie – przeważnie z własnych dowcipów na swój temat. I jeszcze te piękne zielone oczy. Byłam nieprzytomnie zakochana”. Choroba Hawkinga postępowała dość szybko, ale zakochani zdawali się tego nie dostrzegać. Pobrali się w 1965 r. „Miłość, a potem ślub były motywacją, której potrzebowałem. Musiałem znaleźć pracę, żeby wynająć dom. Ale najpierw musiałem napisać doktorat. Nareszcie, po raz pierwszy w życiu, wziąłem się na poważnie do roboty. I, o dziwo, spodobało mi się”. Dlaczego 21-letnia Jane zdecydowała się poślubić mężczyznę mającego przed sobą już wtedy jedynie rok życia? „To były czasy w cieniu wojny atomowej. Wszyscy mieliśmy dość niewielką oczekiwaną długość życia”. Oboje nie spodziewali się, że przeżyją wspólnie kolejne 25 lat. Podczas ceremonii ślubnej Hawking poruszał się już o dwóch laskach i miał kłopoty z mówieniem. Rozumieli go w zasadzie tylko najbliżsi, podczas wykładów i odczytów towarzyszył mu tłumacz. „Na naszym ślubie była rekordowa liczba gości. Nie wszyscy zmieścili się w kościele. Tydzień później wylecieliśmy w podróż poślubną do Upstate New York na… konferencję fizyków teoretyków. Nie mogłam odmówić Stephenowi – tak bardzo zależało mu, żeby przed śmiercią dokończyć doktorat i napisać książkę. Nie chciał zostawić mnie samej z niczym”. Jane i Stephen Hawkingowie: życie po ślubie Dwa lata po ślubie urodził się Robert, ich pierwszy syn. Hawking obronił doktorat, a Jane kończyła studia lingwistyczne. Oboje byli na początku kariery, nie było ich stać na wynajęcie kogoś do pomocy. Jane sama zajmowała się synem i mężem. Obaj wymagali dużo uwagi i sił – Hawking poruszał się już wtedy tylko na wózku, a w latach 60. temat udogodnień dla niepełnosprawnych w zasadzie nie istniał. Nie był w stanie już sam się umyć, ubrać, miał kłopoty z jedzeniem i coraz trudniej mu było samodzielnie poruszać się na wózku. To tak, jak gdyby Jane miała w domu dwoje dzieci – w tym jedno genialne, ale ważące tyle, ile dorosły człowiek. Czy tak 21-latka wyobrażała sobie swoje życie? Nie narzekała, ale Hawking dostrzegał jej zmęczenie i narastającą frustrację. „Z powodu pogłębiającej się niepełnosprawności nie byłem w stanie pomóc w opiece nad Robertem. Jane musiała radzić sobie sama i była wykończona”. Ale Jane cierpiała nie tylko z powodu przytłaczającej liczby zajęć w domu. Czuła się samotna. Nie miała czasu na przyjaciółki, cały dzień spędzała w domu i potrzebowała bliskości męża. Tyle że Hawking nie należał do tego typu mężczyzn. Bardzo ją kochał, ale w ciągu dnia zamykał się w gabinecie i był kompletnie pochłonięty pracą. „Nawet wtedy, kiedy teoretycznie spędzaliśmy czas razem, w ogrodzie, podczas obiadu, Stephen pogrążony był we własnych myślach. Nie słyszał, co do niego mówię, nie odpowiadał na zaczepki małego Roberta, bo w głowie rozwiązywał właśnie jakiś kolejny kosmologiczny problem”. Czytaj też: Maria Juszkiewiczowa: podkochiwał się w niej Roman Dmowski, wybrała Józefa Piłsudskiego Hawking - życie geniusza Z biegiem lat ekscentryzm Hawkinga, który tak zafascynował Jane na początku ich znajomości, stał się dla niej nieznośny. Była dumna z odkryć męża, ale jednocześnie zła, że każde z nich rodzi się kosztem ich wspólnych relacji. A przecież czasu mieli tak niewiele. W filmie historia Hawkingów to codzienne zmaganie się z miłością i z chorobą. Tak też pewnie było, choć w rzeczywistości radosnych chwil było znacznie więcej – jak wspólna podróż do Los Angeles, gdzie przez dwa lata Hawking wykładał w California Institute of Technology. To właśnie tam dostał w prezencie od kolegów naukowców swój pierwszy wózek elektryczny – wówczas nowinkę. Jane dosłownie popłakała się ze szczęścia. „Nasi znajomi patrzyli na mnie zdziwieni. Nie rozumieli, co to znaczy pchać codziennie dwa wózki – jeden z dzieckiem, a drugi z mężem”. Trzy lata później urodziła się ich córka Lucy. Hawking miał już nie żyć od czterech lat. W filmie „Teoria wszystkiego” jest scena, w której kolega pyta sparaliżowanego już Stephena o to, jak to jest u niego z „tymi sprawami”, bo przecież jest sparaliżowany, a jego żona rodzi kolejne dzieci. „Nie mam kontroli nad żadnym, poza tym jednym członkiem – odpowiada, uśmiechając się łobuzersko, Hawking. – Myślę, że to mówi wszystko o nas, mężczyznach”. Choć dla obojga dzieci były wielkim szczęściem, to liczba obowiązków zaczynała Jane przerastać. Musiała zrezygnować z kariery naukowej, podczas gdy Hawking stawał się powoli gwiazdą wśród fizyków teoretyków. Napięcia między nimi pogłębiały dodatkowo różnice na tle religijnym. On – ateista, ona – katoliczka, z biegiem lat coraz bardziej zbliżała się do kościoła i starała się na siłę nawrócić Hawkinga. Tymczasem on – przeciwnie – stawał się coraz bardziej liberalny obyczajowo. Felicity Jones, Jane Hawking, Stephen Hawking i Eddie Redmayne na premierze filmu "Teoria wszystkiego", 2014 r. Koniec prywatności i początek końca Zaczął prenumerować amerykańskiego „Penthouse’a” i ostentacyjnie zabierał go ze sobą na wykłady. Na pytanie dziennikarza, czym są dla niego kolejne odkrycia, odpowiedział, że „…cieszą. Nie tak bardzo, jak seks, ale radość trwa przynajmniej odrobinę dłużej”. Z biegiem lat choroba Hawkinga tak się pogłębiła, że wymagał opieki 24 godziny na dobę. Każdy atak kaszlu groził mu śmiercią. Stało się jasne, że Jane nie poradzi już sobie sama ze wszystkim. Zdecydowali, że zatrudnią na stałe pielęgniarkę. Hawking miał nadzieję, że Jane odzyska radość życia i znowu będą szczęśliwi. Ale stało się odwrotnie. „Z dniem, w którym nasz próg przekroczyła pielęgniarka, skończyła się nasza prywatność”, wspomina Jane. W 1979 r. rodzi się ich trzecie dziecko – Tim. „Po jego przyjściu na świat Jane popadła w głębsze przygnębienie. Bała się, że niedługo umrę, i chciała znaleźć kogoś, kto zapewni utrzymanie jej i dzieciom oraz ożeni się z nią, kiedy mnie zabraknie. Poznała Jonathana Jonesa, muzyka i organistę w miejscowym kościele. I dała mu pokój w naszym mieszkaniu”. Stan Hawkinga rzeczywiście się pogarszał – przedłużały się ataki duszącego kaszlu, w końcu dostał zapalenia płuc i zapadł w śpiączkę. Lekarze namawiali Jane, aby zgodziła się na odłączenie męża od aparatury podtrzymującej życie. Kategorycznie odmówiła – walczyła o niego brawurowo. Przewiozła go helikopterem sanitarnym do innego szpitala, znalazła lekarza, który podjął się niezwykle trudnej i ryzykownej w tym stanie pacjenta operacji tracheotomii, czyli wprowadzenia do tchawicy rurki ułatwiającej oddychanie, ale pozbawiającej zdolności mówienia. Po wyjściu ze szpitala Hawking przez kilka miesięcy mógł się porozumiewać tylko poprzez unoszenie brwi, kiedy Jane wskazywała odpowiednią literę na karcie z alfabetem. Tym razem to on wpadł w depresję. Jego kariera legła w gruzach, kontakty z otoczeniem stały się praktycznie niemożliwe, a w sąsiednim pokoju mieszkał pełnosprawny mężczyzna gotowy zająć jego miejsce w rodzinie. Zobacz także: To on śpiewa hit „Beata z Albatrosa”. Tak wygląda życie Janusza Laskowskiego Drugie życie dla Stephena Hawkinga Wtedy pojawił się Walter Woltosz, informatyk z Kalifornii, który dowiedział się o kłopotach Hawkinga i napisał dla niego program komputerowy umożliwiający pisanie za pomocą trzymanego w ręku przycisku. Choć Hawking potrafił napisać w ten sposób dwa słowa na minutę – zachwycił się urządzeniem. Odzyskał też chęć życia. Pomogła mu w tym także pielęgniarka Elaine Mason, którą zatrudniła coraz bardziej oddalająca się od męża Jane. Hawking pogrążył się tymczasem w pracy, a jej wynikiem stała się książka „Krótka historia czasu. Od Wielkiego Wybuchu do czarnych dziur”, która do dziś sprzedała się w ponad 10 mln egzemplarzy na całym świecie. To był początek jego światowej kariery i początek końca jego małżeństwa. „Po publikacji »Krótkiej historii…« stał się sławny i bardzo tę sławę polubił. Jeździł po całym świecie, zbierał nagrody, poznawał prezydentów i celebrytów. Ale wszystko to odbywało się kosztem nas, rodziny”. Mogłoby się wydawać, że jeśli coś spowoduje rozpad tego małżeństwa, to tylko pogłębiająca się choroba i związane z tym napięcia. Tymczasem oboje zgodnie twierdzili, że ich związek rozpadł się ze względu na… rosnącą sławę Hawkinga. On tej sławy naprawdę potrzebował – dodawała mu siły, wiary w siebie, chęci życia. Ona – przeciwnie. Uważała, że czas spędzony na planie serialu „Star Trek”, gdzie w odcinku specjalnym pojawił się w scenie, w której gra w karty z Albertem Einsteinem, to czas zmarnowany. I miała do niego pretensję, że chociaż zdaje sobie sprawę, że dzieci go potrzebują, a z całą pewnością (czego oboje byli pewni) stracą przedwcześnie, to zamiast poświęcać im więcej czasu, trwoni go na głupoty. „Nasze życie miało dwie twarze. Pierwsza to twarz genialnego fizyka, który na swoim wózku elektrycznym podróżował po całym świecie i zgarniał kolejne nagrody. Druga twarz to ja w domu, z trójką dzieci. Samotna. Czasami miałam wrażenie, że wciąga mnie moja własna czarna dziura”. Zobacz też: Dopiero po śmierci Darii Trafankowskiej Waldemar Dziki wyznał, że nigdy nie przestał jej kochać Stephen i Jane Hawkingowie: rozstanie i zwrócona wolność Tymczasem Hawking nie mógł pogodzić się z tym, że podczas jego nieobecności Jane spędza coraz więcej czasu z Jonathanem. Był zwyczajnie zazdrosny, co w połączeniu z chorobą, która z pewnością nie dodawała mu męskości, tworzyło mieszankę wybuchową. „Coraz bardziej niepokoił mnie związek między Jane a Jonathanem. W końcu sytuacja stała się dla mnie nie do zniesienia”. Wyprowadził się w dwa lata po publikacji „Krótkiej historii…”. W 1995 r. Stephen Hawking poślubił swoją pielęgniarkę Elaine Mason, a Jane wyszła za Jonathana. Do śmierci naukowca pozostawali jednak w przyjaźni. Ślub Stephena Hawkinga z Elaine Mason „Za późno dotarło do mnie, ile kosztowało ją życie ze mną i trzymanie na swoich barkach tej pozornie normalnej rodziny. Będę jej za to zawsze wdzięczny”. Czy historia Hawkingów opowiada o miłości? Przecież zakończyła się rozwodem. Ale – z drugiej strony – jak bardzo trzeba kochać śmiertelnie chorego mężczyznę, żeby poświęcić mu większość swojego życia? Żeby zrezygnować z własnej kariery? Żeby urodzić mu i wychować – choć na jego oczach, to jednak samotnie – trójkę dzieci? I jak trzeba kochać kobietę, żeby znosić w domu obecność „tego drugiego”? I żeby w końcu umieć zwrócić drugiej osobie wolność? Wszystkie cytaty pochodzą z książek „Moja krótka historia” Stephena Hawkinga (Wydawnictwo WAB) i „Podróż ku nieskończoności” Jane Hawking (Wydawnictwo Filo) oraz filmu dokumentalnego „Hawking” (2013) w reżyserii Stephena Finnigana.
Piękny umysł zamknięty w zdeformowanym ciele. Niezwykła historia Stephena Hawkinga
Był sparaliżowany, rozwiódł się z żoną, miewał kochanki...
Piękny umysł zamknięty w zdeformowanym ciele. Tak najczęściej opisywały go media. Stephen Hawking, nieuleczalnie chory na ALS, potrzebował ciągłej opieki. To jednak nie przeszkodziło mu zostać jednym z najwybitniejszych naukowców naszych czasów. I żyć tak, jakby nie istniały żadne ograniczenia! Geniusz, ikona, współczesny Einstein, który zgłębiał tajemnice wszechświata, odszedł 3 lata temu - 14 marca 2018 roku. Żył 76 lat. Nie bał się śmierci. Martwił się raczej tym, że nie zdąży zrobić wszystkiego, co sobie zaplanował. „Chciałbym jeszcze spróbować tak wielu rzeczy”, mówił w wywiadzie dla Guardiana. Stephen Hawking ze świadomością, że może odejść w każdej chwili, żył ponad 55 lat. I może dlatego, mimo nieuleczalnej choroby – stwardnienie zanikowe boczne pozbawiło go kontroli nad większością mięśni, cieszył się każdym kolejnym dniem. Tak, jakby miał być ostatnim. „Pamiętajcie, zawsze patrzcie w górę, na gwiazdy, a nie pod nogi”, powtarzał trójce swoich dzieci. Sam nie mógł ruszyć nawet głową. Ale o gwiazdach, czarnych dziurach i procesach zachodzących we wszechświecie wiedział więcej niż ktokolwiek inny. Niezwykła historia Stephena Hawkinga Był zafascynowany nauką, ktoś kiedyś porównał go do Indiany Jonesa… astrofizyki. Z czasem stał się prawdziwą gwiazdą w tej dziedzinie. Wystąpił między innymi w kultowych serialach – Star Trek i Teoria wielkiego podrywu, w najpopularniejszych show. Dla niektórych był ikoną naszych czasów, porównywaną z Marilyn Monroe czy Andym Warholem. Na ten status musiał jednak długo pracować. Przełomem był 1988 rok, wtedy wydał Krótką historię czasu i jego geniusz (oraz niesamowite poczucie humoru) poznał cały świat. Nie tylko wielbiciele nauk ścisłych. Tylko do 2002 roku sprzedało się ponad dziewięć milionów egzemplarzy książki. „Zdaję sobie sprawę, że ludzie kupują ją, bo dobrze wygląda na stoliku do kawy. Chcę wierzyć, że ją przeczytali, ale… ona rzeczywiście dobrze wygląda na stoliku do kawy”, żartował w swoim stylu kilka miesięcy po premierze. Niestety, obawy Hawkinga były słuszne. Badania wykazały, że najbardziej wytrwali czytelnicy docierali do połowy czwartego rozdziału. Dalej, mimo że celem autora była popularyzacja nauki, lektura zaczynała być zbyt skomplikowana. Stephen, badacz czarnych dziur, ze swadą opisywał swoje przemyślenia, które doprowadziły go do wysnucia tezy, że te jedne z najbardziej tajemniczych obiektów w kosmosie też emitują promieniowanie. Czternaście lat przed wydaniem książki ta wciąż niepotwierdzona obserwacyjnie teoria doczekała się jedynej i właściwej nazwy – promieniowanie Hawkinga. Przeciętniak Nawet jego najbliżsi zauważają, że Stephen sprzed diagnozy i po tym, jak się dowiedział, że jest nieuleczalnie chory, to dwie różne osoby. Młody Hawking był niczym niewyróżniającym się uczniem. A fakt, że pochodził z rodziny naukowców, obnażał jego braki jeszcze bardziej. Co prawda rówieśnicy wołali na niego Einstein, ale nie z racji wybitnych osiągnięć, tylko specyficznego, wręcz ekscentrycznego usposobienia. Hawkingowie rodzinne obiady spożywali w absolutnej ciszy. Wszyscy: rodzice – doktor Frank i jego żona Isobel oraz dzieci: Stephen, Philippa, Mary i adoptowany Edward wykorzystywali wspólny posiłek na czytanie. Nastolatek wolał jeszcze wtedy komiksy i książki przygodowe od poważniejszych pozycji, nie wyłamywał się jednak z tej tradycji. Na rodzinny samochód wybrali starą londyńską taksówkę, która zakończyła „zawodową karierę”. Ich rezydencja też zwracała uwagę – była to trzypiętrowa ruina. Kupując ją, rodzice zobowiązali się oczywiście do remontu, ale jak wspominał później Hawking, najwyraźniej o tym zapomnieli. Miało to swoje plusy. Dzieciaki hodowały w piwnicy pszczoły, a w domku w ogrodzie produkowały fajerwerki. Miłością do obserwowania gwiazd zaraziła go mama. Absolwentka Oxfordu często siadała z najstarszym synem i wpatrywali się w niebo. „Stephen zawsze wierzył w cuda”, mówiła Isobel. „I wiedziałam, że gwiazdy w końcu go przyciągną”. Trochę musiała na to poczekać. Bo jedynym przedmiotem w szkole, podczas którego się uaktywniał, była matematyka. „Miałem jasno sprecyzowane wartości. Najbardziej interesowało mnie to, co się działo poza budynkiem”, żartował. „Moja klasa była wyjątkowa. Ze swoimi wynikami nie byłem nawet w pierwszej połowie stawki. Brzydko prowadziłem zeszyty, mój charakter pisma był prawdziwą zmorą dla nauczycieli”, tłumaczył. Rówieśnicy też mieli o nim nie najlepsze zdanie. „Pamiętam, że kiedy mieliśmy po 12 lat, jeden z moich kolegów z klasy założył się z drugim, że do niczego nie dojdę”, wspominał. „Teraz jestem ciekawy, czy pamiętają o tym zakładzie. Stawką była wielka paczka słodyczy. A jeżeli go rozstrzygnęli, to który z nich wygrał?”. Fatalna diagnoza Pierwsze oznaki choroby pojawiały się znienacka w 1963 roku. Młody student Cambridge – miał wtedy niecałe 21 lat – nagle stracił przytomność i przewrócił się przed budynkiem swojego kolegium. Pech chciał, że wybił sobie dwa przednie zęby. Drugi taki wypadek miał miejsce w pociągu w Niemczech. Stephen oczywiście je zlekceważył. Był sprawny fizycznie, jako sternik brał udział w słynnych wyścigach wioślarskich w wiosce studenckiej. Mniej więcej w tym czasie zaczął też się spotykać z młodą studentką literatury, Jane, koleżanką siostry, którą poznał podczas imprezy sylwestrowej w Cambridge. Nawet nie dopuszczał do siebie myśli, że coś może być nie tak. To ojciec, zaniepokojony dziwnymi drgawkami syna i tym, że coraz częściej podczas dłuższych wypowiedzi zaczynał bełkotać, wysłał go do lekarza. Diagnoza brzmiała jak wyrok śmierci! Po serii badań Hawking usłyszał, że zostały mu maksymalnie dwa lata życia. A to według specjalistów i tak były bardzo optymistyczne szacunki. Pierwsze miesiące były dla niego straszne. Hawking całkowicie stracił sens życia. Zaszył się w swoim pokoju w Cambridge i przy muzyce Wagnera upijał się do nieprzytomności. Zamiast książek naukowych czytał science fiction i całkowicie zarzucił prace nad doktoratem. „Był w strasznej depresji. Jeździł samochodem tak, jakby chciał się zabić. W ogóle nie patrzył na drogę!”, wspominała przerażona Jane. W końcu jednak udało jej się wyciągnąć ukochanego z mroku. Ale nie było to łatwe. Gdy oznajmili rodzicom Stephena, że chcą się pobrać, jego ojciec wziął dziewczynę na bok i zapytał, czy ma świadomość, że jej wybranek zaraz umrze. Państwo Hawkingowie nie kryli się też z brakiem sympatii do Jane. Przyszła teściowa nie miała problemów, by powiedzieć jej, że nie pasuje do rodziny ze względu na intelektualne braki… Narodziny geniuszu Po ślubie, który Stephen i Jane wzięli w 1965 roku, naukowiec wrócił do swojej największej pasji. W końcu miał tak bardzo potrzebne mu wsparcie. Mimo postępów choroby Hawking, owładnięty manią odkrywania wszechświata, zdawał się nie zwracać na nią uwagi. To były jednak tylko pozory. Sfrustrowany swoimi ograniczeniami zamykał się w sobie coraz bardziej. W latach 70. nie mógł się już poruszać o własnych siłach, próbował jeszcze mówić, ale rozumieli go tylko najbliżsi. To w ogóle był trudny dla nich czas. Jane miała pod opieką nie tylko jego, ale też dwójkę ich dzieci – synka Roberta (przyszedł na świat w 1967 roku) i córeczkę Lucy (1970). „Bywało tak, że Stephen godzinami siedział na wózku i beznamiętnie wpatrywał się w jeden punkt. Był jak zahipnotyzowany. Nie reagował na nic. Kiedy spodziewałam się najgorszego, nagle odzyskiwał świadomość i uradowany krzyczał na cały dom, że rozwiązał równanie”, opowiadała. Już wtedy wiedziała, że jest ich „czworo” w małżeństwie. „Ja, Stephen, fizyka i ALS. Niekoniecznie w tej kolejności”, mówiła. Hawking był już wtedy gwiazdą astrofizyki. Gdziekolwiek się pojawiał, od razu otaczały go tłumy fanów. Imponowało mu to. Jego żona skarżyła się, że z czasem zaczął zachowywać się jak „cesarz”. W domu zamknięty w sobie i roszczeniowy na spotkaniach z ludźmi tryskał humorem i zabawiał wszystkich. Nawet, gdy całkowicie stracił zdolność mówienia, dzięki postępowi techniki mógł korzystać z syntezatora mowy. Hawking śmiał się nawet, że ten komputerowy, wyraźnie amerykański akcent bardzo mu się podoba! Miłość nie jest nauką ścisłą Niepełnosprawność nie była dla niego przeszkodą. W wywiadach wielokrotnie podkreślał, że dostrzega w niej nawet pewne plusy. „Nie muszę siedzieć na trwających wiele godzin zebraniach uczelnianych, ten czas poświęcam na pracę. Nie muszę sam męczyć się z przygotowaniem wykładów, zajmuję się tylko ich treścią, a resztę spraw technicznych załatwiają za mnie życzliwi ludzie”, podkreślał. Mimo choroby miał też w sobie pewien magnetyzm, który fascynował kobiety. Rozwód z żoną był kwestią czasu. Kryzys trwał kilka długich lat, a zaczął się, gdy na świat w 1979 roku przyszedł ich syn Tim. Ona coraz częściej skarżyła się, że Hawking mylił pojęcia „żona” i „pielęgniarka”. W końcu, zmęczona i sfrustrowana, związała się z nauczycielem gry na pianinie, który uczył dzieci. Stephen tolerował ich związek, sam chętnie korzystał z opieki Jonathana Jonesa. Z tych samolubnych pobudek zaakceptował nawet fakt, że mężczyzna wprowadził się do ich domu. „Mogłem umrzeć w każdej chwili, dlatego chciałem, żeby w razie najgorszego Jane i dzieci miały kogoś, na kogo będą mogli liczyć”, pisał w swojej biografii „Moja krótka historia”. Sam wiele jej zawdzięczał. Przede wszystkim to, że przywróciła go do normalnego życia. Dzięki niej wyszedł z depresji i zaczął pracować. Kilka razy uratowała go też przed śmiercią. Najbardziej dramatyczna sytuacja miała miejsce wtedy, gdy podczas pobytu w ośrodku CERN w 1985 roku zachorował na zapalenie płuc. Szwajcarscy lekarze chcieli już wyłączać aparaturę podtrzymującą życie, ale dzięki uporowi żony Hawking dostał kolejną szansę. Zapytany kiedyś o największą tajemnicę ludzkości odpowiedział, że są nią kobiety. Nie potrafił ich zrozumieć, pewnie dlatego, że całą energię angażował w naukę. Podobno przez nagłe uczucie zazdrości, że Jane jest szczęśliwa z Jonathanem, zdecydował się zostawić żonę i przeprowadzić do mieszkania Elaine Mason, pielęgniarki, która pełniła dyżury przy jego łóżku. Może rzeczywiście chciał zwolnić Jane z obowiązku opieki nad nim? A może, tak jak narzekała żona, Hawking marzył, by jego partnerka była przede wszystkim pielęgniarką, która bez wahania poświęci się wyższym celom? Niebezpieczne związki Małżeństwo z Elaine było bardzo burzliwe. Przez ponad 10 lat ich związku Hawking wielokrotnie lądował w szpitalach poturbowany lub skrajnie wycieńczony. Kilka razy miał złamane kończyny, raz udar i mocne poparzenia słoneczne, gdy żona zostawiła go na kilka godzin w nasłonecznionym miejscu. Doszło do tego, że zaniepokojona córka Hawkinga zgłosiła sprawę na policję. Naukowiec jednak wszystkiemu zaprzeczył i w oświadczeniu dla mediów przyznał, że Elaine jest cudowną opiekunką… Coś musiało być jednak na rzeczy, bo dwa lata później, w 2006 roku, rozwiedli się. Jeden z brytyjskich tabloidów jako powód rozstania podał to, że Hawking zdradzał żonę. Oficjalnie nikt nie potwierdził tej wersji, ale później kilka razy pojawiały się jeszcze wzmianki o jego rozrywkowym usposobieniu. Geniusz podobno był częstym gościem na przyjęciach dla swingersów organizowanych w Kalifornii. „To byłoby do niego podobne. Całe życie przekraczał granice, nie uznawał zakazów i nakazów. Tworzył własny kodeks postępowania”, zdradzał zaprzyjaźniony z Hawkingiem naukowiec. W ostatnich latach przed śmiercią przeszedł dużą przemianę. Zaczął doceniać rodzinę. Pytany, do którego momentu w przeszłości chciałby się cofnąć, gdyby było to możliwe, bez wahania odparł, że do roku 1967. Wtedy urodził się jego pierwszy syn Robert. Jeszcze przed rozwodem z Elaine pogodził się też z pierwszą żoną. Przeprowadził się do domu sąsiadującego z domem Jane w Cambridge. Dzięki temu znowu mógł liczyć na jej opiekę i częstsze wizyty dzieci oraz wnuków. Mógł ich zarażać swoją pasją do gwiazd, tak jak zaraził setki milionów osób na całym świecie. Raz nawet zbliżył się do nich dosłownie! W specjalnie przystosowanym samolocie przeżył stan nieważkości i, jak mówił później, chętnie poleciałby w kosmos na dłużej. Wieczność wśród gwiazd Po śmierci wśród tysięcy epitafiów chwalących jego wybitny umysł pojawiły się także te sławiące bardziej „ludzką” stronę natury Hawkinga. Do historii przeszedł już żart, którym zaskoczył Johna Olivera. „Czy myślisz, że istnieje taki wszechświat, w którym mógłbym być mądrzejszy od ciebie?”, pytał prowadzący. „Tak. Być może istnieje też taki, w którym jesteś zabawny”, odparł Hawking. Albo wypowiedź, w której porównuje uczucie, kiedy wpadnie na coś genialnego, do spełnienia seksualnego. „Eureka trwa dużo dłużej”, puentował za pomocą syntezatora mowy. Na 60. urodziny odbył lot balonem, a niecały tydzień później rozbił swój elektryczny wózek, szalejąc po uliczkach Cambridge. Złamał sobie wtedy nogę. Po co to robił? Po co ryzykował? Hawking nigdy nie ukrywał, że jego nadrzędnym celem, oprócz popularyzacji nauki, było też udowodnienie wszystkim, że gdy się chce, można przełamać wszelkie ograniczenia. „Nie można przeskoczyć tylko tych blokad, które stawiamy sobie sami w głowie”, przekonywał. I właśnie tak chciał zostać zapamiętany. Tekst JAKUB BISKUPSKI
Jak brzmiały ostatnie słowa Stephena Hawkinga? To odmieni losy nauki!
„We wszechświecie muszą istnieć inne formy życia”, mówił
Zaledwie kilka dni przed śmiercią Stephen Hawking wraz z Thomasem Hertogiem wysłali do publikacji swój ostatni artykuł. Jak brzmiały ostatnie słowa Hawkinga? Artykuł A Smooth Exit from Eternal Inflation, czyli Płynne wyjście z wiecznej inflacji to matematyczna analiza skutków inflacji kosmologicznej. Ostatnia praca naukowca pomoże odkryć równoległe wszechświaty? View Ediplayer on the source website Ostatnie słowa Stephena Hawkinga Niecałe dwa tygodnie przed śmiercią Stephen Hawking oddał do recenzji swój ostatni naukowy artykuł. A Smooth Exit from Eternal Inflation, czyli Płynne wyjście z wiecznej inflacji to artykuł, który ma potwierdzać hipotezę wieloświatów. Czym jest koncepcja wieloświatów? Zgodnie z multiverse (koncepcją wieloświatów) istnieje wiele alternatywnych do naszego światów, czyli nasz Wszechświat jest jednym z wielu. Tak wynikało z modelu matematycznego, w którym opisano Wielki Wybuch i model inflacyjny w 1983 r. Przypomnijmy, że już w 2015 roku Hawking pomógł w uruchomieniu programu, którego celem jest poszukiwanie pozaziemskich form życia. Hawking od zawsze był zwolennikiem eksploracji kosmosu, chciał, by wysyłano w przestrzeń kosmiczną informacje na temat naszego gatunku: „W nieskończonym wszechświecie muszą istnieć inne formy życia, a pytanie, czy tak faktycznie jest, to najważniejsze pytanie, jakie możemy w ogóle postawić. Najwyższa pora, abyśmy poznali na nie odpowiedź”, mówił podczas oficjalnego startu tej inicjatywy. Ostatni artykuł Stephena Hawkinga Artykuł A Smooth Exit from Eternal Inflation wymaga znajomości złożonej matematyki opisującej rozszerzanie się Wszechświata (tzw. hipotezy inflacji kosmologicznej). Według Hawkinga cała energia i materia będą równomiernie rozproszone w wyniku cieplnej „śmierci” Wszechświata. Hipoteza ta wyjaśnia także kilka zagadek na ten temat szczególnie pod kątem jednorodności Wszechświata. Według pracy naukowej Hawkinga istnieją obliczenia matematyczne, niezbędne do zebrania przez kosmiczne sondy dowodów na istnienie innych wszechświatów. Jak twierdzi Hawking, dowodów na to mielibyśmy doszukiwać się w promieniowany naturalnym. Można tego dokonać wysyłając nową misję kosmiczną, której zadaniem będzie znalezienie określonych cech promieniowania mikrofalowego w kosmosie. Na ArXiv.org, stronie internetowej Uniwersytetu Cornella, można znaleźć cały zapis pracy, łącznie z marcową aktualizacją Hawkinga. Teoria wieloświatów, czyli życie w kosmosie Wielu sprzeciwiało się temu artykułowi, twierdząc żę pomysł Hawkinga jest zbyt kontrowersyjny. Z drugiej strony naukowcy uważali, że praca Hawkinga może być przełomem w kosmologii. Mówi się, że to pierwsza teoria na taką skalę, którą warto przetestować. Według profesora kosmologii z Durham University, Carlosa Frenka, wcześniej zmierzenie innych wszechświatów było niemożliwe. Hawking w swojej pracy zawarł koncepcję twierdzącą, że wszystkie wszechświaty nie powstawały chaotycznie oraz to, że zjawisko powstawania wszechświatów mogło zostawić ślad w postaci promieniowania tła. W nieskończonym wszechświecie muszą istnieć inne formy życia „Intrygujące jest to, że wieloświat zostawił swój ślad na promieniowaniu tła przenikającym przez nasz wszechświat, co moglibyśmy zmierzyć odpowiednio czułym detektorem umieszczonym w sondzie kosmicznej”, mówi. To nie oznacza jednak, że w jakikolwiek sposób moglibyśmy się skontaktować z innymi wszechświatami. Czy teoria Hawkinga okaże się prawdziwa? Profesor Frenk przyznaje, że treść artykułu przedstawiająca możliwość znalezienia dowodów na instnienie innych wszechświatów, może całkowicie odmienić postrzeganie naszego miejsca we Wszechświecie i kosmosie.