(Nie) jem, więc jestem. Jak wspierać osoby z zaburzeniem odżywiania?
Jak reagować, kiedy Twoje dziecko ma niezdrowe relacje z jedzeniem?
Choć media, pod naciskiem influencerów i autorytetów, odchodzą od promowania wyidealizowanej sylwetki i nawet kultowemu serialowi "Przyjaciele" oberwało się za żarty z bohaterki w rozmiarze XXL, zaburzenia odżywiania wciąż są rosnącą plagą. Czy wiesz, jak reagować, kiedy Twoje dziecko ma niezdrowe relacje z jedzeniem? CZYTAJ TAKŻE: Zaburzenia odżywiania to nie tylko anoreksja. Ortoreksja, dysmorfofobia, hiperfagia też wymagają leczenia! Przyczyny zaburzeń odżywiania Choć za zaburzenia odżywiania zwykło się obwiniać kult szczupłej sylwetki, który ze świata mody i pop-kultury ochoczo przeszedł do social mediów, osoby - przeważnie dziewczęta i kobiety - które na nie cierpią, zazwyczaj borykają się z problemami znacznie poważniejszymi, niż marzenie o lepszym ciele. Za anoreksją, bulimią i innymi rodzajami zaburzeń stoją niezaspokojona potrzeba miłości i bliskości, głębokie konflikty w rodzinie, lęk przed przejściem w dorosłość czy niskie poczucie własnej wartości. Często bywa też tak, że zaczynamy w chorobliwy sposób traktować relację z jedzeniem, bo czujemy, że nie mamy wpływu na inne sfery naszego życia. Zaburzenia odżywiania, a pomoc lekarza Dziś wiadomo już, że z takimi problemami należy przede wszystkim zgłaszać się do terapeuty i psychiatry, a nie - lub nie tylko - do dietetyka. Ale samo rozpoczęcie rozmowy o jakiejkolwiek pomocy z naszymi nastolatkami, bywa trudne i może skończyć się zatrzaśnięciem drzwi. - Czy jesteśmy winni, jak mamy się zachować, jak rozmawiać - z takim pytaniem często przychodzą do mnie rodzice dzieci, które mają nieprawidłową relację z jedzeniem - mówi Joanna Gerwel, psycholożka społeczna i psychodietetyczka, która zwraca uwagę, że zaburzenia odżywiania dotykają coraz młodszych osób, nawet 11- czy 12-latków. I że należy podchodzić do nich poważnie i odpowiedzialnie, bo nie tylko mają złożone przyczyny, ale nieleczone prowadzą do ogromnych spustoszeń w organizmie. I mogą kończyć się tragicznie. - Zawsze im tłumaczę, że zaburzenia odżywiania (Z. O.) to jednostki chorobowe, więc nie obejdzie się bez pomocy psychologa, terapeuty czy psychiatry. Ale jako rodzice możemy zrobić wiele, żeby wspierać dziecko z wychodzenia z tej przebiegłej choroby. Zaburzenia odżywiania - jak reagować? Zwroty "w twoim wieku też tak miałem", czy "nie przesadzaj" powinny zniknąć z naszych rozmów z dzieckiem. Reakcja "Chyba żartujesz?! Przecież jesteś śliczna" dla nastolatki, która się głodzi lub kompulsywnie objada, żeby za chwilę w poczuciu winy wszystko zwrócić, brzmią jak pomniejszanie i bagatelizowanie jej problemu. Więcej zdziałamy, jeśli spróbujemy naprawdę uważnie wysłuchać naszego dziecka. - Dzieci boją się mówić o swojej chorobie najczęściej z obawy, że zostaną niezrozumiane. I niestety, ja te obawy często uważam za uzasadnione - mówi Joanna Gerwel. - Więc kiedy dziecko zaczyna się przed nami otwierać, słuchajmy i nie oceniajmy. I próbujmy spojrzeć na świat z jego perspektywy. ZOBACZ RÓWNIEŻ: Ataki paniki - jak je rozpoznać i sobie z nimi poradzić? Błędy rodziców przy zaburzeniach odżywiania Kierując się dobrymi intencjami, rodzice próbują często szybko zawrócić dziecko z tej niebezpiecznej drogi i np. nakłaniają je do zjadania "dużych zdrowych posiłków". Duży to oczywiście pojęcie względne - dla kogoś z Z.O. banan czy kanapka wydają się zabójcze dla figury. Wychodzenie na prostą z Z.O. musi odbywać się powoli. - W gabinecie często tłumaczę to rodzicom na przykładzie próby uczenia pływania dziecka, które panicznie boi się wody. Wyobraź sobie, że jesteś rodzicem umiejącym pływać, a Twoje dziecko czuje lęk, choćby zamaczając stopę. Czy w takim razie wrzucenie go na głęboką wodę z pomostu będzie dobrym rozwiązaniem? Może dla Ciebie tak, ale ty rodzicu, umiesz pływać, a dziecko jeszcze nie - tłumaczy Gerwel i przestrzega, że najważniejsze, co musimy w tym momencie budować, to zaufanie naszego dziecka. Zaufanie, którego nie można zawieźć. Doceniajmy sam proces Typowe dla zaburzeń odżywiania jest stopniowe marginalizowanie wszystkiego wokół i całkowite skupienie się na chorobie. Nastolatki - ale również dorosłe osoby z Z.O. - zaniedbują relacje, zainteresowania, obowiązki i coraz bardziej obsesyjnie skupiają się na jedzeniu. Dlatego ich bliscy powinni starać się doceniać każdą ich próbę zwrócenia się w inną stronę. - Doceniajmy już sam proces, a nie tylko wynik - przestrzega Gerwel. - Naukę, a nie „6” z klasówki. To, że nasze dziecko zaczęło grać na pianinie, a nie, że wygrało konkurs. I bardzo ważne: zrezygnujmy z filozofią bycia najlepszym. W każdej dziedzinie, ale również w powrocie do dobrych zwyczajów żywieniowych. "Zjadłeś dziś 800 kcal?! Super, bo ostatnio jadłeś 600. A na 1500 przyjdzie czas". Autorka: Franka Mróz
Dziś Międzynarodowy Dzień Feministek! Co oznacza słowo, z którym utożsamia się wiele kobiet?
Feministka – z czym kojarzy Wam się to słowo? Kim jest osoba utożsamiająca się w tym określeniem? Wszyscy je znają, jednak nie każdy wie dokładnie, co sobą reprezentuje. Paulina Klepacz i Karolina Cwalina w swojej serii rozmów na YouTube #GirlsTalk dokładnie wyjaśniają tak popularne w ostatnich latach pojęcie dotyczące kobiet. ZOBACZ TEŻ: Olejnik, Rubik, Rozenek... Gwiazdy wspierają protest #AniJednejWięcej Feministka – kto to jest? Feminizm to ruch społeczny, którego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa femina i oznacza po prostu kobietę. Feministki, a więc kobiety reprezentujące ten ruch mają wspólny cel – utrzymanie równości płci pod względem politycznym, ekonomicznym, osobistym i społecznym. Organizacje feministyczne na świecie walczą o to, aby w żadnym wypadku nie pozbawiać kobiet praw, które należą im się tak samo, jak mężczyznom. Mają więc możliwość edukacji, posiadania własności, odpowiedniego wynagrodzenia, praw w małżeństwie czy urlopu macierzyńskiego. Dodatkowo, feministki walczą również o dostęp do legalnej aborcji, edukacji seksualnej, ochrony przed przemocą domową, molestowaniem oraz gwałtem. CZYTAJ WIĘCEJ: Joanna Koroniewska poruszająco o stracie dziecka: „Przeżywałam to cierpienie 6 cholernych razy” Feministki w Polsce Stereotypów doświadczyła z pewnością każda feministka. Mówi się o nich, że marzą o świecie bez mężczyzn, nie noszą biustonoszy, chcą aborcji w każdej sytuacji, a nawet, że zapuszczają wąsy. Nie wszystkie kobiety walczą jednak w ten sposób. Wykorzystują one narzędzia, które nie są orężem fizycznym. Piórem walczą Hanna Bakuła, Małgorzata Domagalik, Kinga Dunin czy Bożena Umińska. Politycznie kobietom nie pozwolą zginąć Izabela Jaruga-Nowacka, Dorota Kemptka i Barbara Nowacka. W środowisku akademickim doskonale radzą sobie Joanna Bator, Bożena Chołuj czy Anna Titkow. Jak to wyglądało w przeszłości? Zdecydowanie prekursorką feminizmu w Polsce była pisarka Maria Konopnica. Walczyła ze stereotypami i nie bała się porzucić swojego męża, wychowując samotnie szóstkę swoich dzieci. Przez swój ostry język, często poddawana była cenzurze i krytyce opinii publicznej. Do rozpowszechnienia feministycznego ruchu w Polsce przyczyniły się również Eliza Orzeszkowa, Zofia Nałkowska, Irena Krzywicka, Maria Janion i Kazimiera Szczuka. O feministkach na kanale #GirlsTalk Karolina Cwalina-Stępniak prowadzi internetowy show #GirlsTalk, gdzie w najnowszym odcinku wraz z Pauliną Klepacz opowiedziały o tym, kim jest feministka. Przedstawiły tę kwestię z bardzo kobiecej i psychologicznej strony, skupiając się na celach kobiet, a także ich cechach dominujących. Zachęcamy Was do obejrzenia odcinka, aby jeszcze bardziej zaznajomić się z hasłem Kim jest feministka. View oEmbed on the source website
Fenomen oleju CBD. Jak pomaga w leczeniu ciała i duszy?
CBD ma liczne właściwości terapeutyczne!
W ostatnich latach znacząco wzrosła popularność oleju CBD. Do niedawna ekstrakt ten był objawieniem branży urodowej, która spopularyzowała jego zastosowanie w kosmetykach do pielęgnacji twarzy i ciała. Teraz za sprawą licznych badań, eksperci ze świata medycy potwierdzają, iż CBD ma dużo więcej właściwości prozdrowotnych. Z powodzeniem może być stosowany jako środek wspomagający działanie organizmu. Co warto wiedzieć o tym oleju? Czytaj też: Oto 5 sposobów, jak oczyścić umysł na wiosnę! Co to jest CBD? CBD jest olejem roślinnym, który w przyrodzie występuje jedynie w konopiach. To całkowicie bezpieczny i legalny składnik konopi, który naśladuje działanie substancji naturalnie występujących w ludzkim organizmie. Kannabidiol, czyli olej CBD, nie uzależnia, nie odurza, a jego przedawkowanie jest niemożliwe. W 2017 roku Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała obszerny raport o kannabidiolu, w którym CBD określono, jako substancję bezpieczną i naturalną. Szereg badań potwierdził, iż kannabidiol ma najsilniejsze właściwości zdrowotne spośród kilkuset substancji wykrytych w konopiach. Poniżej przedstawiamy najważniejsze terapeutyczne właściwości kannabidiolu. CBD na stres i stany lękowe Kannabidiol daje duże nadzieje na nowe, naturalne sposoby leczenia, a badacze i lekarze zgadzają się, że olej ten jest skutecznym środkiem w walce z wieloma chorobami psychiki. Jedną z kluczowych zalet oleju CBD jest jego sprawdzone działanie w łagodzeniu stresu oraz obniżaniu poziomu ciśnienia krwi w organizmie. CBD działa również skutecznie w przypadku zaburzeń lękowych. Liczne badania potwierdziły, że kannabidiol w naturalny sposób wpływa na układ nerwowy. W 2015 roku w raporcie w Neurotherapeutics, naukowcy zaproponowali leczenie przy pomocy oleju CBD, jako alternatywę dla tradycyjnej terapii farmakologicznej stosowanej w leczeniu PTSD, ataków paniki czy zespołu lęku uogólnionego. Zobacz również: Ataki paniki - jak je rozpoznać i sobie z nimi poradzić? CBD na depresję Na depresję cierpi dziś 350 mln ludzi, z czego w Polsce aż 1,5 mln. W USA liczba zdiagnozowanych rośnie co roku o 20 procent. Statystki skłaniają ekspertów do poszukiwania nowych rozwiązań w leczeniu i zapobieganiu depresji. Za jedną z przyczyn wystąpienia depresji uważa się dysfunkcję receptorów serotoninowych. Współcześnie w leczeniu farmakologicznym stanów depresyjnych wykorzystuje się więc leki z grupy SSRI, które regulują pracę neuroprzekaźników, zwiększając stymulację tych komórek, które „zablokowała” depresja. Co ciekawe, okazuje się, że CBD wykazuje podobne działanie, naśladując efekt większej dostępności serotoniny. Choć kliniczne badania nad skutecznością CBD w leczeniu depresji wciąż trwają, coraz więcej osób włącza kannabidiol do codziennej suplementacji. CBD na ból i zaburzenia snu Przewlekły ból, dyskomfort, brak snu, trudności z zasypianiem są częstym elementem wielu zaburzeń psychicznych. Utrudniają proces leczenia, a w trudnym przypadkach uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Okazuje się, że w tym przypadku eksperci również widzą nadzieję w oleju CBD. Kannabidiol pomaga ciału się uspokoić, a tym samym pomaga łatwiej wejść w pierwszą fazę snu i utrzymać organizm dłużej w fazie głębokiej. CBD ma również silne działanie przeciwzapalne, może więc zmniejszać ból poprzez redukcję jego ogniska.
Czym jest depresja klimatyczna? Jak sobie z nią radzić?
Zmiany klimatu mają realny wpływ na zdrowie psychiczne
Wzrost globalnych średnich temperatur powietrza i oceanów, powszechne topnienie śniegu i lodu oraz podnoszenie się poziomu mórz to efekt zmian klimatycznych ostatnich lat. Okazuje się, że są one nie tylko jednym z największych zagrożeń środowiskowych i ekonomicznych, ale również mają znaczący wpływ na pogorszenie stanu psychicznego ludzi. Jeśli zastanawiasz się czym jest depresja klimatyczna, opowiemy Ci o niej. Depresja klimatyczna: co to jest? Badacze nie mają wątpliwości, iż zmiany klimatu powodują szereg psychologicznych skutków dla mieszkańców Ziemi. Należą do nich trudne stany emocjonalne, takie jak niepokój ekologiczny, smutek i złość. W 2017 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Psychologiczne oraz organizacja ecoAmerica opublikowała wyniki badań, które wskazują, iż zmiany klimatu mogą mieć realny wpływ na zdrowie psychiczne i jakość życia. Choć wciąż brakuje wystarczającej liczby badań, która zakwalifikowałby depresję klimatyczną, jako odrębne zaburzenie, psycholodzy nie mają wątpliwości, iż problemy środowiska znacząco pogarszają nasze zdrowie psychiczne. Depresja klimatyczny: objawy Depresja klimatyczna może objawiać się w szeregu różnych symptomów. Niektóre osoby dotknięte lękiem przed zmianami klimatu doświadczają tak wielkiego niepokoju przed przyszłością, że decydują się nie mieć dzieci. Uwaga poświęcana objawom depresji klimatycznej gwałtownie wzrosła w ostatnich latach, zwłaszcza ze względu na efekt aktywistki Grety Thunberg, która publicznie przyznała się do doświadczania ekologicznego niepokoju. Specjaliści zwracają szczególną uwagę na wystąpienie takich objawów, jak: - zaburzenia lękowe - zaburzenia snu - zaburzenia pamięci - stany depresyjne - zachowania antyspołeczne - myśli samobójcze Warto pamiętać, że strach i niepokój związany z globalnym ociepleniem mogą zaostrzyć wcześniej istniejące schorzenia psychiczne. Czytaj też: Ataki paniki - jak je rozpoznać i sobie z nimi poradzić? Depresja klimatyczna: jak sobie z nią radzić? Profesor Craig Chalquist tłumaczy, że pierwszym krokiem w leczeniu lęku ekologicznego jest uświadomienie sobie, że przerażająca reakcja na rzeczywisty stan nie jest patologiczna. Wyjaśnia, że strach ekologiczny jest całkowicie normalną reakcją, nawet jeśli cierpiący uzna to za głęboko niepokojące. Specjalista twierdzi, że terapeuci muszą poważnie traktować obawy klientów dotyczące sytuacji i „nie zakładać, że są to dysfunkcyjne problemy ze zdrowiem psychicznym lub osoba cierpiąca na lęk ekologiczny jest w jakiś sposób chora”. Lęk i smutek ekologiczny są nieprzyjemnymi stanami, chociaż mogą być również emocjami adaptacyjnymi, motywującymi do pożytecznych zachowań na rzecz ochrony klimatu. Osoby, które czują powyższe objawy mogą pomóc sobie angażując się w społeczny aktywizm. Psycholodzy są zgodni, że działanie zmniejsza poziom lęku, dodaje poczucia sprawczości i kształtuje wspierające poczucie więzi z innymi członkami społeczności. Wielu ekspertów podkreśla, że ​​oprócz działania potrzebujemy budować wewnętrzną odporność emocjonalną, aby uniknąć wypalenia. Zobacz również: Stres nie musi być wrogiem. Jak zaprzyjaźnić się ze stresem?
Wszyscy jesteśmy konformistami. Dlaczego tak łatwo ulegamy wpływom innych ludzi?
Dostosowanie się, podporządkowanie, uległość, doświadczamy tych stanów w wielu codziennych sytuacjach
Psychologowie na ogół nie odpowiadają na pytanie, czy konformizm jest zły, czy dobry. Potrafi być różny, a towarzyszy nam w życiu stale. Czasem jest bliski czemuś, co można nazwać kulturą życia społecznego. Jeśli np. mamy pandemię koronawirusa i zalecenie, by nosić maseczki, to lepiej przystosować się do nakazu. Nawet jeśli nie lubimy tego, czy nie do końca w to wierzymy. Bunt może oznaczać, że narazimy na niebezpieczeństwo innych ludzi. Przyniesie więcej szkody niż pożytku. Czytaj też: Wystrzegaj się za miłych ludzi – istnieją co najmniej 3 powody, by tak robić! Czym jest konformizm? Przykłady Innym przykładem jest cisza w teatrze – dostosowujemy się do ogólnie przyjętych zasad i w czasie spektaklu nie rozmawiamy. Jeszcze inny przykład: kto z nas nie spotkał się w sytuacji, kiedy nasze dzieci, zwykle w liceum zaczynają palić papierosy. Najpierw jest mnóstwo wypierania się i zarzekanie, ale potem słyszymy: „Bo wszyscy palą”. Nastolatki często buntują się wobec rodziców, ale mają ogromną potrzebę akceptacji przez grupę rówieśniczą, więc szybko jej ulegają. Inny przykład: ludzie, którzy są daleko od kościoła, posyłają jednak dziecko do komunii. Nie chcą, żeby było piętnowane i sami nie mają siły brać sobie tego problemu na głowę. Dostosowują się do większości. Jedni zapisują się do partii, bo naprawdę wierzą, w jej program, inni dla kariery i korzyści majątkowych. W totalitarnych państwach ludzie często mówią: Zapisałem się, bo wszyscy należą. Albo: Bo takie były czasy. To konformizm w klasycznej postaci. Konformizm może też polegać na kolaboracji z wrogiem, czy ślepym posłuszeństwie, i to jest jego najgorsze oblicze. Dlaczego ulegamy? W latach 50. amerykański psycholog (urodzony w Polsce) Salomon Asch zrobił słynny dzisiaj eksperyment. Jego wyniki zaskoczyły nie tylko naukowców, ale i jego samego. Uczestnicy eksperymentu widzieli trzy kreski, różnej długości i mieli do jednej z nich dopasować czwartą (pytanie brzmiało „który odcinek jest najbardziej zbliżony długością do odcinka X”). Gdy rozwiązywali to zadanie sami, zrobili je dobrze w ponad 99 procentach. Ale za którymś razem Asch wprowadził aktorów udających uczestników. Wyobraźmy sobie, że 5 osób przed nami udziela odpowiedzi, która wydaje nam się zła, a jednak słyszymy, jak jedna po drugiej wybiera to rozwiązanie. Okazało się, że w tej grupie blisko 75 procent badanych udzieliło złej odpowiedzi albo wahało się, którą wybrać. Asch był zaskoczony, że tak wielu ludzi uległo wpływowi, chociaż eksperyment był dobrowolny, uczestnicy niczego nie ryzykowali i byli dobrani przypadkowo. Wśród przyczyn takiego zachowania wymienia się niską samoocenę, lęk przed popełnieniem błędu (porażką), przekonanie, że inni wiedzą lepiej ode mnie, potrzeba akceptacji, chęć przynależności do grupy (niewyróżniania się), niechęć do wzięcia odpowiedzialności za swoje decyzje. Psycholingwista Adam J. Wichura twierdzi, że konformizmowi sprzyja ugodowość, introwertyzm, neurotyczność. Był kiedyś taki film „12 gniewnych ludzi.” Opowiadał o ławnikach, którzy mieli zdecydować, czy posłać na krzesło elektryczne chłopaka za zabójstwo ojca. Wydawało się, że spotkanie jest formalnością. Wszystko wskazywało, że to on zabił. Ławnicy chcieli szybko zakończyć sprawę, byli zmęczeni, był upał, wszyscy spieszyli się na mecz baseballowy. Ale wtedy jeden człowiek powiedział: Nie. Chłopak jest niewinny. Najpierw wywołał złość i szyderstwa grupy, ale potem krok po kroku przekonywał ich do swoich racji. To idealny przykład konformizmu i nonkonformizmu. Wygody i odwagi. Przeczytaj również: Jak twoja intuicja może ci pomóc podejmować lepsze decyzje Bierzemy, co widzimy Istnieje też tzw. konformizm informacyjny. Polega on na kopiowaniu zachowań innych, gdy nie mamy wiedzy, co się dzieje. Przykładem może być panika tłumu, gdy wszyscy rzucają się do ucieczki, bo inni uciekają. W PRL-u, gdy była kolejka, to każdy w niej stawał, a dopiero potem pytał, „za czym”. Czasem też przyjmujemy czyjeś opinie, poglądy, diagnozy - bezkrytycznie puszczamy je w obieg, jakby były oczywistymi prawdami, a one okazują się oszustwem. Może dotyczyć to spraw politycznych, ale nie tylko. Mamy swoje ulubione portale, stacje telewizyjne i radiowe i rzadko krytycznie odnosimy się do tego, co nam serwują. Wybieramy je raczej dlatego, że chcemy potwierdzenia swoich przekonań. Czujemy się spójni z grupą, która tak samo myśli. To też jest konformizm polegający na takim utożsamieniu się z grupą, że już nie myślimy samodzielnie. Zatracamy zdolność do krytycznego myślenia i oceny sytuacji. Adam J. Wichura uważa, że powoduje nami m.in. bierne zaufanie do mediów, efekt potwierdzenia, efekt dostępności – jeśli cały czas o czymś słyszymy, potęguje to nasze wyobrażenie o problemie, myślenie grupowe itp. Tymczasem zawsze, niezależnie od sytuacji warto mieć w sobie nonkonformistę, który powie: muszę to sprawdzić. Podpowie nam, żebyśmy pomyśleli krytycznie, nieufnie. Tak na wszelki wypadek.
Tragiczny optymizm – strategia, której potrzebujemy w trudnych czasach
Optymiści też bywają samotni, cierpią, przeżywają porażki. Ale jest im lepiej!
Rok temu mało kto się spodziewał, że pandemia będzie trwała tak długo. Nasze życie jest inne i będzie inne. Mechanizmy radzenia sobie ze stresem, lękiem czy izolacją muszą się dostosowywać do zmieniającej się sytuacji. Zobacz też: Chorzy na depresję izolują przed ludźmi, choć niczego tak bardzo nie potrzebują jak ich bliskości Dla wielu z nas pozytywne myślenie było niezbędne, aby poradzić sobie z kryzysem. Od znajomych słyszeliśmy, że z radością skorzystali z możliwości zwolnienia tempa i przewartościowania, że poczuli wdzięczność za to, że mogą spędzać więcej czasu z rodziną i spojrzeć na swoje życie z innej perspektywy. Oczywiście optymizm i wyrażanie wdzięczności nie są praktykami niepożądanymi, ale ten obowiązkowy optymizm – znany jako toksyczna pozytywność – przedstawia negatywne emocje jako porażkę lub słabość. Poza tym gdy zmagasz się z utratą pracy albo kompletnie nie radzisz sobie z dziećmi na zdalnym nauczaniu, mało co jest równie irytujące, jak rozmowa z toksycznym pozytywistą. Optymizm nie na siłę Niedostrzeganie trudności, ukrywanie prawdziwych myśli, bagatelizowanie negatywnych emocji może mieć szkodliwy wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Badania pokazują, że uporczywe napomnienia w stylu „myśl pozytywnie”, „zawsze patrz na jasną stronę życia”, „pamiętaj, tylko pozytywne wibracje”, gdy zmagasz się z problemami, nie rozpraszają smutku, strachu lub niepokoju. Tłumienie negatywnych emocji może sprawić, że poczujemy się gorzej. Znacznie zdrowsze jest inne podejście, które ma bardziej realistyczne podłoże. Tragiczny optymizm zakłada, że ​w życiu można odnaleźć nadzieję i sens, jednocześnie uznając istnienie straty, bólu i cierpienia. Termin został zdefiniowany po raz pierwszy w 1985 roku przez austriackiego psychiatrę i psychoterapeutę, ocalałego z Holokaustu Viktora Frankla. To właśnie dr Vicktor Frankl ukuł termin „tragiczny optymizm”, wcielając go we własne życie. Podczas okupacji Frankl stracił rodziców, żonę i brata. Przeżył kilka obozów koncentracyjnych, a po uwolnieniu z Türkheim kontynuował misję służenia innym. Frankl pisał o egzystencjalnym poszukiwaniu sensu. Jego doświadczenie zaowocowało perspektywą terapeutyczną, która podniosła ludzką godność i podkreślała duchową naturę człowieka. Tego rodzaju filozofia może być dokładnie tym, czego potrzebujemy w trudnych czasach. Przetrwać kryzys Emily Esfahani Smith, autorka książki „Znajdź w życiu sens” (wyd. Muza), przekonuje, że tragiczny optymizm oferuje spojrzenie na przeciwności, które pomaga ludziom przetrwać kryzysy, być na nie bardziej odpornym i rozwijać się w ich wyniku. „Uznaje trudności, ból i cierpienie związane z tym, co się dzieje, a jednocześnie zdolność podtrzymywania nadziei”, mówi psycholożka. Bycie tragicznym optymistą to postawa, która zamiast miażdżyć naszego ducha, pozwala nam z trudności i wyzwań czerpać naukę. Na przykład przeformułować stres związany z wystąpieniem publicznym, uznając je nie za zagrożenie, ale za wyzwanie. Zobacz też: Twój styl przywiązania ma wpływ na to, jak korzystasz z mediów społecznościowych Dowiodły tego badania, które wiosną zeszłego roku, na początku lockdownu, przeprowadziła w Wielkiej Brytanii Jessica Mead, doktorantka na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Swansea. Mierząc zmiany w samopoczuciu mieszkańców, odnotowała gwałtowny spadek dobrostanu. Odkryła jednak, że uczestnicy badania wykazujący tragiczny optymizm, uznający istnienie straty, bólu i cierpienia, skuteczniej radzili sobie z traumą. Zapytano ich, w jakim stopniu zgadzają się ze stwierdzeniami: „Nauczyłem się stawiać czoła problemom i dostosowywać się do wszystkiego, co przynosi mi życie” oraz „Akceptuję to, czego nie mogę zmienić w moim życiu”. Ci, którzy najsilniej identyfikowali się z takimi twierdzeniami, oceniani byli jako reprezentanci tragicznego optymizmu. Oni radzili sobie z lockdownem skuteczniej niż inni. Mead odkryła również, że tragiczni optymiści szukali sensu w relacjach z przyjaciółmi i rodziną. Czujesz się źle? I bardzo dobrze! Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne będzie trwał znacznie dalej niż skutki fizyczne. U niektórych osób doświadczonych traumą może rozwinąć się zespół stresu pourazowego (PTSD). „Zachęcanie ludzi do optymizmu i wdzięczności, gdy przechodzą przez bardzo ciężkie czasy, może temu sprzyjać”, ostrzega Jessica Mead. „Pozytywne nastawienie w odpowiednich dawkach może przynieść korzyści, ale doprowadzone do skrajności może również wywołać u ludzi poczucie winy, wstydu lub zaprzeczenie swoim prawdziwym uczuciom”. Paul Wong, profesor psychologii z Trent University w Ontario, propaguje inną filozofię: „Dobrze jest być samotnym. W porządku jest czuć się źle. W porządku jest odczuwać niepokój. Witamy w Klubie Człowieka”. Przyjęcie postawy tragicznego optymizmu oznacza codzienny wysiłek, aby czuć się komfortowo z samotnością lub lękiem. W takich chwilach możemy się przekonać, że cieszymy się samotnością albo że wysoko cenimy wspólnotę. Odkryć, kim chcemy być, jak żyć, gdy pandemia dobiegnie końca. Zobaczyć, że na końcu tunelu jest światło. Autorka: Anna Zaleska
Twój styl przywiązania ma wpływ na to, jak korzystasz z mediów społecznościowych
Twoje zachowania na Facebooku mogą wynikać z twojego stylu przywiązania
Stresujesz się tym, ile polubień dostajesz pod postem? Używasz mediów społecznościowych, by uciec przed trudnymi emocjami? Według teorii przywiązania (zwanej też teorią więzi), jakość naszych wczesnych relacji z rodzicami ma wpływ na to, w jaki sposób tworzymy więzi z drugim człowiekiem, jak rozwijamy się emocjonalnie, czy postrzegamy świat jako miejsce pozytywne i bezpieczne, a samych siebie jako jego wartościową część. Dowiedli tego już wiele lat temu psychologowie John Bowlby i Mary Ainsworth. Ostatnie lata wzbogaciły tę teorię o nowe aspekty. Pojawiły się pytania, czy style przywiązania mają wpływ na nasze funkcjonowanie również w wirtualnym świecie. Jak pisze magazyn „Psychology Today”, nowe badania wskazują, że tak. Zwłaszcza na to, jak traktujemy media społecznościowe i swoją w nich obecność. Zobacz również: Mapa emocji w ciele. Gdzie odczuwamy różne emocje? Trzy główne style przywiązania Mary Ainsworth, amerykańsko-kanadyjska psycholożka rozwoju człowieka, jedna z głównych twórczyń teorii przywiązania, wyróżniła wśród dzieci trzy style przywiązania. Bezpieczny styl przywiązania To styl najczęstszy, oparty na poczuciu bezpieczeństwa. Opiekunowie są stale dostępni, dostrojeni emocjonalnie i empatyczni. Reagują na potrzeby dziecka. Mały człowiek ufa matce, czuje się przy niej pewnie, wie, że jest zawsze dostępna i gotowa otoczyć go opieką. Bezpieczny styl przywiązania buduje stabilne poczucie własnej wartości i przekonanie, że mamy prawo do miłości. W dorosłym życiu osoby te potrafią tworzyć trwałe, zdrowe relacje i kontrolować emocje. Nie boją się bliskości, ale zachowują własną odrębność. Nie obawiają się odrzucenia. Związki z innymi ludźmi kojarzą im się ze szczęściem i zaufaniem. W mediach społecznościowych ludzie o bezpiecznym stylu przywiązania są najmniej narażeni na negatywne emocje. Wirtualny świat to w ich przypadku przedłużenie zdrowych relacji z innymi, opartych na zaufaniu, wzajemnym poszanowaniu i poczuciu bezpieczeństwa. Lękowo-ambiwalentny styl przywiązania Ten styl przywiązania rozwija się u dzieci, które doświadczają chaotycznej i niespójnej opieki. Raz czują się kochane, innym razem odrzucane. Takie dziecko nigdy nie ma pewności, że otrzyma pomoc i pocieszenie w momencie zagrożenia, toteż stale upewnia się, czy rodzic jest blisko. Gdy mama próbuje się oddalić, dziecko gwałtownie protestuje. Po jej powrocie cieszy się, ale okazuje złość. W dorosłym życiu osoby o lękowo-ambiwalentnym stylu przywiązania zamartwiają się, czy na pewno są kochane. Mogą stać się chorobliwie zazdrosne i czuć się niedoceniane przez partnera oraz inne ważne osoby. Na portalach społecznościowych to osoby o lękowo-ambiwalentnym stylu przywiązania mają największą skłonność do porównywania się z innymi, potrzebę lajków i silne pragnienie, by publikowane przez nich treści były komentowane i udostępniane. One także narażone są najbardziej na stres związany z korzystaniem z social mediów. Facebook czy Instagram to dla nich z jednej strony wyzwalacz lęku, z drugiej – narzędzie służące jego łagodzeniu. Tu poszukuje się miłości i akceptacji, a zarazem mocno przeżywa ich niedobory. Unikający styl przywiązania Ten styl przywiązania kształtuje się wtedy, gdy dziecko żyje w strachu przed opiekunem, a siebie samego doświadcza jako kogoś bezbronnego i bezsilnego. Takie dzieci czują się karane za próby nawiązania z matką bliskiego kontaktu fizycznego, czują się odrzucone. W efekcie mały człowiek zaprzestaje wyrażania emocji i poszukiwania wsparcia. W dorosłym życiu ludzie o unikającym stylu przywiązania często mają niskie poczucie własnej wartości, boją się odrzucenia, szukają u innych wsparcia i aprobaty. Angażują się w romanse bez zobowiązań. Jako dorośli, osoby o unikającym stylu przywiązania są często nieufne. Unikają intymności. Nie okazują pragnienia bliskości, ciepła lub uczucia. W mediach społecznościowych są najmniej aktywni. Badania sugerują, że używają ich głównie jako sposobu na odwrócenie uwagi od swoich negatywnych myśli, emocji i doznań. Przeczytaj również: „Emocjonalność nie jest niczym złym”, mówi Natalia de Barbaro, autorka książki „Czuła Przewodniczka” Autorka: Anna Zaleska
Trening asertywności. Jak wprowadzić zmiany do swoich myślowych nawyków?
Można zmienić swoje nawyki myślowe, tak by nie były blokadą dla naszego rozwoju, ale wsparciem. Asertywność to inaczej umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontaktach z innymi. O zachowaniu asertywnym mówimy, gdy ktoś w sposób bezpośredni, uczciwy i stanowczy wyraża wobec drugiej osoby swoje uczucia, postawy, opinie, prawa lub pragnienia. Broni własnego interesu, siebie i swoich praw. Nie narusza przy tym praw innych osób – tym zachowanie asertywne różni się od agresywnego. Tak definiuje to zagadnienie Maria Król-Fijewska w swojej klasycznej już książce „Stanowczo, łagodnie, bez lęku”. Zobacz także: People-pleaser syndrom – kiedy bycie uczynnym człowiekiem zamienia się w nałóg Asertywność ma też wiele wspólnego z ludzką godnością. Herbert Fensterheim – psycholog kliniczny, jeden z twórców teorii asertywności – sugerował, by w sytuacji, gdy brak nam pewności, czy nasze zachowanie jest asertywne, zadać sobie pytanie: czy ono choć trochę zwiększa mój szacunek do samego siebie? Same sobie rzucamy kłody pod nogi Pierwsza dobra wiadomość jest taka, że asertywność nie jest wrodzona, to umiejętność, którą można w sobie wytrenować. Druga, również dobra – nigdy nie jest na to zbyt późno. W byciu sobą – do czego zachęca filozofia asertywności – najbardziej przeszkadzają nam nie inni ludzie, ale my same. Mózg zadaje sobie wiele trudu, by sabotować naszą odwagę. Trwający w głowie nieustanny monolog wewnętrzny – który ukształtował się w znacznej mierze już w dzieciństwie, bez naszego aktywnego udziału – pełen jest zdań w rodzaju: „nie poradzę sobie”, „jestem za słaba”, „inni są lepsi ode mnie”, „nie odważę się na to”, „nikt nie potraktuje mnie poważnie”, „skompromituję się tylko”, „wszyscy będą się ze mnie śmiać”. Jeśli nawykowo przychodzą ci do głowy takie negatywne myśli, to znaczy, że twój monolog wewnętrzny nie działa na twoją korzyść. Powiem mu, ale pod warunkiem… By nie zachować się asertywnie, stosujemy też inne strategie. Na przykład stawianie warunków. „Zachowam się asertywnie, ale pod warunkiem, że…”. Tyle że ten warunek nigdy nie zostaje spełniony. To pozwala nam mieć alibi wobec samej siebie. Innym razem katastrofizujemy. Wyobrażamy sobie, co będzie, gdy podejmiemy próbę asertywnego zachowania. („Jeśli poproszę koleżankę, żeby nie używała tak mocnych perfum w biurze, bo mam od tego migrenę, na pewno obrazi się na mnie do końca życia. Całą firmę nastawi przeciwko mnie. Nikt nie będzie chciał ze mną rozmawiać. Będę musiała odejść, szukać nowej pracy. A kto zatrudni kobietę po czterdziestce? Do końca życia będę już bezrobotna…”). Takie pesymistyczne i wyolbrzymione wizje można ciągnąć bez końca. Kogo broni mój monolog wewnętrzny Tym, co nas powstrzymuje od działań asertywnych, mogą też być wpojone nam uznane formy zachowania. Dobrze je znamy, zaczynają się od słów „muszę”, „powinnam”, „nie wolno mi” i tak dalej. Są niezbędne, bez nich społeczeństwo nie mogłoby normalnie funkcjonować. Ale gdy takich nakazów i zakazów mamy w sobie za dużo, stają się szczelnym system blokad. Jeśli nie zwrócisz uwagi sąsiadowi, którego pies regularnie załatwia się przed twoją furtką, bo „muszę być miła dla innych”, nie dbasz o własne prawa. Zadbanie o swoje interesy nie oznacza, że robimy krzywdę drugiej osobie. Warto zadać sobie pytanie: czy mój monolog wewnętrzny nie reprezentuje w większym stopniu interesów innych ludzi niż moich własnych? Przeczytaj też: Zamień swoją wewnętrzną Potulną w Dziką Dziewczynkę – radzi Natalia de Barbaro Zdania, które wzmacniają asertywność Anytasertywne teksty, które zdominowały monolog wewnętrzny, można jednak przekształcić w zdania proasertywne, wzmacniające naszą pewność siebie i dodające siły do bycia sobą. Taki monolog wewnętrzny przestanie być blokadą dla naszego rozwoju, a stanie się dla niego wsparciem. Jak wprowadzić zmiany do swoich myślowych nawyków? By stworzyć zdania proasertywne, skoncentruj się na swoich pozytywnych doświadczeniach, na swoich prawach albo wartościach. Gdy w jakiejś życiowej sytuacji w twoim monologu pojawi się zdanie antyasertywne, zastąp je jego proasertywnym przeciwieństwem. Stwierdzenie: „Nikt mnie nie lubi” można zamienić na: „Wiele osób chętnie ze mną rozmawia”. Zdanie: „Nic mi się nie udaje” na: „Mam wiele mocnych stron” albo też „Mam prawo popełniać błędy”. Ważne, by były to twierdzenia prawdziwe. Taka technika pozwala sukcesywnie uwolnić się od samoniszczących przekonań. Częste powtarzanie zdań proasertywnych i pozytywnych pozwoli przekształcić nawyki myślowe, które decydują o naszym zachowaniu. To dobra droga, by zyskać wiarę w siebie i stać się bardziej asertywnym. Autorka: Anna Zaleska
Chorzy na depresję izolują przed ludźmi, choć niczego tak bardzo nie potrzebują jak ich bliskości
Chory widzi wiele powodów, by unikać swoich bliskich i przyjaciół
Niechęć do kontaktów społecznych, tendencja do izolowania jest jednym z objawów depresji. Tymczasem spokojna i życzliwa obecność bliskich to wielka pomoc w leczeniu. Smutek, przygnębienie – z tym zazwyczaj kojarzymy depresję. Ale to tylko jeden z jej objawów. Towarzyszą mu brak energii, ciągłe poczucie niemocy i zmęczenie. Do tego dochodzi niezdolność do odczuwania przyjemności, brak nadziei, objawy lękowe. Wreszcie – tendencja do izolowania się od ludzi. Niechęć do kontaktów społecznych jest powiązana z wieloma innymi symptomami depresji. Chory widzi wiele powodów, by unikać swoich bliskich i przyjaciół. Zobacz też: Stany depresyjne bywają lekceważone. Zobacz, jak sobie pomóc! Powody, dla których chory na depresję unika swoich bliskich Brak siły na cokolwiek. Chorzy na depresję najchętniej nie wstawaliby z łóżka. Bardzo dużo śpią, na nic nie mają energii. W ich oczach utrzymywanie kontaktów z ludźmi wymaga wysiłku, na który nie są w stanie się zdobyć. Myśl o tym, że mieliby się zmuszać do rozmowy czy jakiejkolwiek aktywności towarzyskiej jest ponad ich siły. Łatwiej nie odebrać telefonu, nie otworzyć drzwi czy wymówić się od spotkania. Chorego nie można zmuszać do aktywności ani na siłę dostarczać mu rozrywek. Warto natomiast uświadamiać mu, że kontakt z bliską osobą nie musi wiązać się z wysiłkiem. Wystarczy razem posiedzieć, posłuchać muzyki, potrzymać się za rękę. Skłonność do irytacji. Nadmierne pobudzenie, rozdrażnienie, odczuwanie gniewu i złości. Chorzy na depresję łatwo tracą cierpliwość. Unikanie ludzi czy nawet odtrącanie ich pozwala uniknąć sytuacji, które mogą wyprowadzić z równowagi. Również słów, które często słyszą: „Weź się w garść”, „Głowa do góry”, „Myśl pozytywnie”, „Nie użalaj się nad sobą” czy „Doskonale rozumiem, co czujesz”. Przekonanie: jestem bezwartościowy. Chory ma skrajnie niskie poczucie własnej wartości. Myśli o sobie: nic mi się nie udaje, jestem beznadziejny, tak naprawdę nikt nie chce mojego towarzystwa. Warto zadawać mu pytania, które pozwolą na ukonkretnienie tych twierdzeń i ich rozbrojenie: „Kto dokładnie cię nie lubi?”. Powiedzenie „Widzisz, tylko Agnieszka cię nie lubi, inni lubią twoje towarzystwo” jest jak szczelina, która wpuszcza trochę optymizmu do czarnych myśli. Niechęć, by ktokolwiek widział ich w takim stanie. Chorzy na depresję potrafią tygodniami nie zmieniać ubrań albo cały dzień chodzić w piżamie, nie myć włosów, nie brać prysznica, nie sprzątać mieszkania. Są świadomi swojego zaniedbania, często się go wstydzą. Mimo to nie czują się na siłach, by ten stan zmienić. Poczucie winy. Mają też przekonanie, że są ciężarem dla rodziny czy partnerów, a kontakt z nimi wpływa na innych depresyjnie. Nie są w stanie udawać, że wszystko jest okej, a zarazem myślą, że jeśli będą mówić o tym, jak bardzo jest im źle, zdołują innych. Z osobą w depresji powinniśmy starać się rozmawiać zupełnie zwyczajnie – o pracy, o zakupach, o tym, co słychać u sąsiadów. Słuchać z uwagą, aktywnie, ale też opowiadać o sobie. Lęk przed tym, by innych nie zranić. Jeśli ktoś, kogo kochasz, mówi, że jego życie nie ma sensu, że chce popełnić samobójstwo, zrobisz wszystko, by to jego życie uczynić lepszym. Chory na depresję nie chce takich wysiłków. Zarazem jest świadom, że rani tym najbliższych. Bardziej niż tego rodzaju działania pomoże wiara jego bliskich, że depresja minie i słowa „Spróbuję ci pomóc przez to przejść”. W tym sformułowaniu jest dobra wola, nadzieja i zapewnienie „będę przy tobie”, „przetrwamy to razem”. Lęk przed zranieniem. Chorzy na depresję boją się, że cierpliwość ich bliskich kiedyś się wyczerpie. Nie będą już w stanie znieść dołujących rozmów i wysiłków, które nie dają żadnych rezultatów. By nie doświadczać odrzucenia, oni sami odrzucają. Myślą: „Jeśli zostanę sam, nikt mnie nie zrani. Nie będę jeszcze bardziej cierpiał”. Ważne jest, by przy osobie chorej po prostu być. Spędzać z nią czas z najzwyklejszy sposób – razem siadając do posiłków, razem oglądając telewizję czy wychodząc na spacer. Okazywać zainteresowanie, pytając konkretnie: „Jak się dziś czujesz?”; „Widzę, że coś ci doskwiera. Co się dzieje?”. A czasem szczerze przyznać: „Nie wiem, co powiedzieć. Ale chętnie sobie z tobą pobędę. Wypijemy herbatę, popatrzymy razem za okno”. Przeczytaj również: Jak okazać wsparcie bliskim, którzy chorują na depresję? Wyleczeni z depresji opowiadają, że podczas choroby czuli się jak na dnie głębokiej studni. Nie docierało tam światło ani żadne dźwięki, ale czasem na jej brzegu widzieli czyjąś twarz. I to dawało im nadzieję. Dzięki temu wygrali. Chorzy bardzo potrzebują kontaktu z innymi ludźmi. Czasem trzeba wręcz spróbować ich do tego przymusić, choć wymaga to dużej delikatności i wyczucia. Jeśli nie przyniesie rezultatów, przynajmniej zapewniajmy, że jesteśmy blisko. Że gdyby tylko czegoś potrzebowali, mogą na nas liczyć. Autorka: Anna Zaleska
Zazdrość może zrujnować życie. Jak się jej nie poddać?
Skąd się w nas bierze zazdrość i jak sobie z nią radzić?
Z zazdrością trudno wygrać. Przejmuje kontrolę nad naszymi myślami i uczuciami. Zmusza do natychmiastowego działania. Włącza dzwonki alarmowe. Skąd się w nas bierze? Robert L. Leahy, autor nowo wydanej książki „Lekarstwo na zazdrość. Naucz się ufać i uratuj swój związek” (Rebis 2021) przekonuje, że ta złożona emocja wyewoluowała w związku z potrzebą „chronienia inwestycji genetycznej” i zapewnienia potomstwu jak najlepszej opieki. Ma to sens. Ale czy pociesza, gdy targają nami emocje, nad którymi nie mamy władzy? Czytaj także: „Ja na twoim miejscu...”. Jak radzić sobie z osobami, które narzucają innym swoje zdanie? Skąd bierze się w nas zazdrość? Narastaniu zazdrości mogą sprzyjać tzw. podstawowe przekonania o sobie i świecie. Większość tych naszych podstawowych przekonań – często nieuświadamianych – utrwala się w nas już w dzieciństwie. Brak uwagi ze strony rodziców staje się podglebiem pod myślenie: „Jestem nieciekawa, każdy by się mną znudził”. Zachwyty rodziny nad młodszą siostrą zapisują się jako komunikat: „Jestem nieładna, nie można mnie kochać”. Kiedy jesteśmy w złym nastroju, nasze negatywne myśli zaczynamy traktować jak fakty i wyciągać w nich wnioski: „Mój partner na pewno interesuje się kimś innym, zdradzi mnie”. A ponieważ umysł działa jak na autopilocie, natychmiast zaczyna szukać informacji, które potwierdzą, że mamy rację. I w tym, co dzieje się teraz, i w naszej pamięci. Strategie na zazdrość, które pogarszają sprawę Robert L. Leahy we wspomnianej już książce „Lekarstwo na zazdrość. Naucz się ufać i uratuj swój związek” wymienia strategie, które często stosuje się w obliczu zazdrości, a które jeszcze bardziej oddalają od siebie dwoje ludzi: Przesłuchiwanie partnera. Może być ledwo dostrzegalne („To jak, dobrze się bawiłeś na imprezie? Był tam ktoś, kogo znam?”) albo bardziej wprost („Była Monika? Siedziała obok ciebie?”). Szukanie wskazówek. Mąż ubiera się bardziej starannie? Przybyła mu atrakcyjna znajoma na FB? Dała mu serduszko pod zdjęciem profilowym? Dąsanie się i wycofywanie. Jeśli zainteresowanie partnera związkiem rzeczywiście osłabło, ta strategia jeszcze pogarsza sytuację. Oskarżenie partnera wprost o zdradę. Oskarżający stawia się w ryzykownej sytuacji, z której nie można się już wycofać. A zaprzeczeniom nie jest gotów uwierzyć. Umniejszanie konkurencji. Komentarze w stylu „Ależ ona jest prymitywna! I ten jej śmiech!” czy „Nie wierzę, że uważasz ją za interesującą. Straszna nudziara!” zwykle działają na niekorzyść tego, kto je wypowiada. Próby wzbudzenia zazdrości. Strategia może się obrócić przeciwko osobie, która ją stosuje. Na zasadzie: skoro ty flirtujesz z innymi, to ja też mogę. Zobacz także: Empatyczna komunikacja, czyli jak rozmawiać, by dojść do porozumienia Strategie, które pomogą okiełznać zazdrość W sztuce radzenia sobie z zazdrosnym umysłem najważniejsze jest studzenie emocji. Nabieranie dystansu. Niedoprowadzanie do sytuacji, w której emocje przejmą nad nami kontrolę i wyłączą myślenie. Być może zazdrość od tego nie zniknie, ale nie zawładnie naszym życiem i związkiem. Robert L. Leahy podpowiada kilka sposobów na zazdrość. Między innymi uznanie jej istnienia. Zamiast walki z tym uczuciem, potraktowanie go jak czegoś, co jest częścią życiowego doświadczenia. Można też spróbować się dopatrzeć w zazdrości pozytywów – odczuwam ją, bo jestem zaangażowana w nasz związek. Choć oczywiście jest to uczucie bolesne i trudne. Inna strategia to zdystansowanie się od zazdrości, spojrzenie na siebie i swoje uczucia niejako z boku. Warto zaobserwować, jak przejmują nad nami kontrolę i uświadomić sobie: „O, znów tak się czuję”. Z dalszej odległości łatwiej dostrzec, co jest faktem, a co tylko naszym przekonaniem. Co jeszcze może pomóc? Współczucie dla siebie samej. Tylko osoba odczuwająca zazdrość wie, jakie to trudne dla niej doświadczanie. Jak wielki jest strach przed utratą miłości. Dobrze jest pomyśleć o sobie samej jako o kimś, kogo kocha się i szanuje. Wyobrazić sobie, że samą siebie obejmuje się i przytula. „Kiedy boisz się utraty miłości, przypomnij sobie, że masz siebie i siebie możesz kochać. Wtedy przez chwilę możesz poczuć spokój, błogość, która cię otula. Nawet podczas burzy w tych pełnych miłości objęciach możesz odczuwać spokój”, przekonuje Robert L. Leahy. Autorka: Anna Zaleska
Stres w pracy. Praktyczne sposoby na jego zminimalizowanie
Praca, która ma sens i jest pożyteczna dla innych, wywołuje mniejszy stres
Dobrze znamy ten mechanizm. Wiemy, że stres to fizjologiczna reakcja organizmu na tzw. stresor. Coś się wydarza, pojawia się stan pobudzenia, krew szybciej krąży, oddech przyśpiesza. Jesteśmy gotowi do reakcji: walcz lub uciekaj. Tyle że w pracy zwykle żadna z tych rzeczy nie jest możliwa. Nierozładowany stres w nas zostaje i kumuluje się w organizmie. Jeśli nic z nim nie zrobimy, zamieni się w stres chroniczny. I to już będzie problem. Czytaj także: Na czym polegają choroby psychosomatyczne? „Chicagowska siódemka” Jakie czynniki w pracy zwiększają stres? Wiele z tych rzeczy czujemy intuicyjnie, ale są też stresory mniej oczywiste, które warto sobie uświadomić. Duża ilość pracy. W wielu ogłoszeniach rekrutacyjnych można teraz zobaczyć wymaganie „umiejętność pracy pod presją czasu”. W praktyce często oznacza to, że obowiązki, które powinny wykonywać co najmniej dwie osoby, spadają na jedną. Redukcje etatów w firmach nie wiążą się na ogół z tym, że pracy też jest mniej. Ubywa ludzi, nie zadań. Nic dziwnego, że coraz częściej czujemy się przytłoczone obowiązkami. Mamy poczucie, że trudno nam się ze wszystkim wyrobić. Praca po godzinach, narastające zmęczenie, w konsekwencji większe ryzyko popełnienia błędu – to wszystko nasila stres. Brak poczucia kontroli nad tym, co robimy. Wiąże się z tym brak sprawczości i autonomii. Szeregowi pracownicy, których rola ogranicza się do wykonywania poleceń, często są bardziej zestresowani niż osoby na wysokich stanowiskach. Możliwość modyfikowania sposobu pracy, bardziej twórcze, kreatywne zadania czy prawo do wyrażenia swojej opinii – to wszystko może wpływać na łagodzenie stresu. Problemy z komunikacją. Z jednej strony konflikty i nieporozumienia, z drugiej niedopowiedzenia, brak jasnych komunikatów. I jedno, i drugie zwiększa stres. Gdy wykonałaś pracę, chcesz wiedzieć, czy zrobiłaś to dobrze. Jeśli oddajesz komuś projekt, nad którym pracowałaś miesiącami, i nie możesz liczyć na ocenę, stres wynika z niepewności. Brak poczucia sensu pracy. Przekonanie, że robi się coś wartościowego i pożytecznego dla innych ludzi, że moja praca jest potrzebna społeczeństwu, może chronić przed stresem. I na odwrót: gdy robisz coś bez wartości, poziom frustracji i stresu wzrasta. Brak elastyczności. Kiedy podczas pracy zdalnej szef oczekuje, że w domu będziemy pracować tak samo jak w biurze – osiem godzin, przerwa na lunch o stałej porze, nieustanna dyspozycyjność – to dla wielu osób źródło permanentnego stresu. Zwłaszcza gdy mamy małe dziecko albo warunki mieszkaniowe nie pozwalają na zorganizowanie własnej przestrzeni do pracy. Zobacz też: Stany depresyjne bywają lekceważone. Zobacz, jak sobie pomóc! Praca „szyta na miarę” jest zdrowsza dla naszej psychiki Zastanów się, na co masz wpływ w pracy. Początkowo może się wydawać, że na niewiele: nie możesz sobie wybrać szefa ani kolegi przy sąsiednim biurku. Nie masz wpływu na to, jakie projekty zostaną ci przydzielone i z jakim zespołem będziesz je realizować. Ale masz na przykład wpływ na to, jak będą wyglądały twoje relacje z ludźmi. W jaki sposób rozmawiasz ze współpracownikami. Coraz częściej można też wybrać godziny, w jakich się pracuje. Masz też wpływ na mnóstwo drobnych rzeczy: jakiej muzyki słuchasz, jakie kwiatki postawisz na biurku. Ale przede wszystkim możesz wpływać na to, o czy myślisz. Nie rozpamiętuj złych sytuacji. To tak, jakbyś ponownie je przeżywała. Mózg nie do końca rozróżnia to, o czym myśli, i to, czego doświadcza. Jeśli długo analizujesz przykrą sytuację, twój organizm traci energię na to, by radzić sobie ze stresem. Jeśli się czymś przejmujesz, zadaj sobie pytanie, czy za rok to nadal będzie ważne. Być może już za trzy dni o całej sprawie zapomnisz. Albo spróbuj sobie tę sytuację przeramować, tak by zobaczyć w niej korzyść. Na przykład: owszem, miałam scysję z szefem, ale dzięki temu wie, gdzie przebiegają moje granice i że nie jestem gotowa do pracy po dziesięć godzin dziennie. Nie odwlekaj też trudnych spotkań czy decyzji. To zabiera energię. Jeśli czymś się przejmujesz i długo nosisz to w sobie, stres narasta. Jeśli musisz odbyć ważną rozmowę, daj sobie czas na dobre przygotowanie. Ale ani dnia dłużej. Autorka: Anna Zaleska
„Ja na twoim miejscu...”. Jak radzić sobie z osobami, które narzucają innym swoje zdanie?
Ludzie, którzy narzucają innym swoje zdanie, skrywają głęboko lęk i kompleksy
Jeśli nieproszona ciocia czy wścibska sąsiadka nieustająco udziela ci rad i krytykuje wszystko, co robisz, nie udawaj, że nie ma problemu. Zarówno w wirtualnym świecie, jak i w realu często natykamy się na ludzi, którzy próbują narzucać nam swoje przekonania, poglądy czy sposób postępowania. Czasem wyrażają to w bezpośredni sposób („Jeszcze karmisz piersią? Po co tak długo!?”, „Rezygnujesz z tej pracy? Nie znajdziesz drugiej tak dobrej!”). Czasem wystarczy mina, ironiczny grymas. Komentarz niby żartobliwy, a tak naprawdę szyderczy. Nie dochodzi do otwartej kłótni, ale czujemy, że nasza decyzja czy nasz sposób postępowania jest oceniany z dezaprobatą. Starsza siostra, znajoma z pracy, ciocia Władzia – najwyraźniej czują się mądrzejsze od nas. A w dodatku w ogóle nie są ciekawe naszego zdania. Mówią swoje protekcjonalnym tonem i odchodzą zadowolone z poczuciem wyższości. Zobacz też: Empatyczna komunikacja, czyli jak rozmawiać, by dojść do porozumienia Dziedzictwo autorytarnego wychowania Dlaczego niektórzy nie mogą się powstrzymać przed narzucaniem innym swojego zdania? Skąd bierze się w nich pewność, pozwalająca przyznać samemu sobie złoty medal w podejmowaniu wszelkich decyzji? I rozstrzyganiu, co jest słuszne i najlepsze? Powodem często są nawyki wyniesione z domu. Ktoś, kto dorastał w rodzinie rządzonej przez autorytarną matkę czy ojca, w dorosłym życiu sam może przyjąć taki sposób komunikowania się z innymi. Inaczej wręcz nie potrafi. Osoba pozornie pewna siebie i wywyższająca się ponad innych tak naprawdę może skrywać w głębi niepewność, lęk i kompleksy. Od swojego autorytarnego rodzica sama mogła często słyszeć słowa krytyki. W dorosłym życiu przekłada się to na skłonność do negatywnego oceniania innych. Własne pomyłki, niewłaściwe decyzje czy niewiedza w jakiejś dziedzinie to coś, do czego Ciocia Dobra Rada nie potrafi się przyznać. Z niskim poczuciem wartości radzi sobie poprzez dostarczanie zewnętrznych „upewnień”. Czuje się dobrze, gdy inni robią coś źle. Z kolei osoby o silnym ego mogą mieć potrzebę rywalizacji i podporządkowania sobie otoczenia. Narzucanie swojego zdania potwierdza ich dominującą pozycję. Nie przyjmują do wiadomości, że ktoś może kwestionować ich przewagę czy mieć inne zdanie. Są przekonani, że im więcej osób sobie podporządkują, narzucą im swoje racje, tym większa ich wartość. Przy takiej postawie nie ma gotowości na to, by uszanować świat wartości innego człowieka. Jak się bronić przed kimś, kto wszystko wie lepiej? Nie odpowiadajmy pięknym za nadobne. Nie obrażajmy się, nie kłóćmy. Warto uszanować świat wartości drugiej osoby, być otwartym na odmienny punkt widzenia. Ale zarazem wyraźnie i asertywnie zaznaczyć: mam inne doświadczenia, przeżycia, wyznaję inne wartości, inaczej to widzę. Jeszcze lepiej postawę asertywną połączyć z empatią: „Rozumiem, że jest to dla ciebie istotne”, „Szanuję twoje zdanie, ale dla mnie ważne jest…”. Warto nauczyć się mówić „nie” bez atakowania rozmówcy. Mówmy jednak, co czujemy. Nie udawajmy, że nie ma problemu. Jeśli to się uda, warto podjąć rozmowę, spróbować zrozumieć się nawzajem. W czasach, gdy tak łatwo zamykamy się we własnych bańkach, rozszerzanie perspektyw, niezamykanie się w skorupie własnych przekonań może być odświeżające. Ale powinno się odbywać na zasadach partnerskich, z założeniem, że oba punkty widzenia są tak samo uprawnione. Bez szydzenia, wyśmiewania, ironii i słownej agresji. W innym przypadku normalną reakcją jest obrona przez atak. Przeczytaj również: Troskliwy czy… toksyczny? Sprawdź, czy twój partner nie jest jak Aidan z „Seksu w wielkim mieście” Czy ty jesteś osobą, która narzuca innym swoje zdanie? Myślimy o sobie, że nie. Ale warto przypomnieć sobie różne spotkania i rozmowy. Stanąć przed lustrem, spojrzeć sobie w oczy i zadać kilka pytań: – Czy zdarza mi się przerywać innym i mówić, co bym zrobiła na ich miejscu? – Czy udzielam innym porad, nawet gdy mnie o to nie proszą? – Jak reaguję na inny punkt widzenia? Ironizuję? Wyśmiewam? Wybucham złością? – Czy zdarza się, że ktoś smutnieje podczas rozmowy ze mną, popada w milczenie, staje się jakby nieobecny? – Czy mawiam czasem: „A nie mówiłam? Widzisz, miałam rację! Trzeba było mnie słuchać!” – W rozmowie dominuję, czy jestem ciekawa zdania rozmówcy? Chcę go lepiej poznać i zrozumieć? Autorka: Anna Zaleska
Kryzys w małżeństwie – przyczyny kryzysu, sposoby na jego rozwiązanie
Kryzysy dotykają każdej pary demokratycznie i to wcale nie oznacza końca związku. Jak sobie z nim poradzić?
Zakochujemy się, i zazwyczaj – niezależnie od tego, czy jesteśmy realistami, czy idealistami – i tak wierzymy, że zaczyna się właśnie nasza wyśniona historia. Innych dopadają kryzysy, ale my trafiliśmy na swoją drugą połowę i u nas będzie inaczej. Trzeba powiedzieć otwarcie: nie będzie inaczej! Prędzej czy później w każdym małżeństwie pojawią się problemy, nieporozumienia, a ich efektem będzie kryzys. To pewne. Kryzysy dotykają każdej pary demokratycznie. I to wcale nie musi znaczyć, że związek na pewno się rozpadnie. Czytaj też: Zdrada może być szansą na przemiany w związku. Jak tego dokonać? Kryzys to nie koniec związku Niektórzy psychoterapeuci twierdzą wręcz, że tak naprawdę martwić najbardziej należy się wtedy, kiedy nie pojawiają się żadne problemy, bo to oznacza, że przynajmniej jedna ze stron nie jest do końca szczera, albo z partnerem, albo z samym sobą. I kryzys jest w takim przypadku jedynie sztucznie odroczony, a prawdopodobieństwo, że wybuchnie z nasiloną mocą, jest duże. Kryzys nie musi oznaczać końca związku, a czasem dzieje się wręcz przeciwnie – kryzys wzmacnia relację. Przyczyny kryzysu Każdy z nas jest inny, więc tym bardziej „podwójnie” inna jest każda relacja. Dlatego ciężko opisać wszystkie przyczyny kryzysu w małżeństwie, choć jest pewna pula problemów, które powtarzają się u dużej grupy par. Do kryzysu w małżeństwie dochodzi najczęściej w momencie, kiedy wychodzi na jaw, że oczekiwania partnerów są jednak różne. Na etapie zakochania nie widzimy tych różnic, nie chcemy ich widzieć, mamy tendencję do romantycznego zlewania się w jedność – patrzymy błogo w jednym kierunku. Na dłuższą metę nie jest to jednak możliwe. Mija okres zachłyśnięcia się sobą wzajemnie i okazuje się, że jednak jesteśmy zupełnie inni. Przyczyną kryzysu może być np. próba tzw. „dotarcia się”. Okazuje się, że dzieli nas to, co silnie w nas zakorzenione, co wynieśliśmy z rodzinnych domów: nasz sposób życia, nawyki, obyczaje, tradycje czy odmienne wartości. Przychodzi trudny moment, kiedy trzeba pogodzić swój dotychczasowy świat i przekonania z miłością oraz lojalnością wobec partnera. To zwykle prowadzi do spięć i kłótni, oczekujemy kompromisu w innych obszarach i różnym zakresie niż partner. Inną przyczyną kryzysu bywa moment przyjścia na świat dziecka. To całkowicie odmienia dotychczasowe życie. Zdarza się, że niektórym ciężko się odnaleźć w nowej rzeczywistości, w nowej roli, ciężko poradzić sobie z presją i odpowiedzialnością. A potem z faktem, że partner ma inny pomysł na wychowanie dziecka. Ciężko może być parze też w chwili, kiedy dzieci opuszczają rodzinny dom. Przyczyną kryzysu może stać się każdy ważny i przełomowy moment: utrata pracy jednego z partnerów, czy ambicje i plany zawodowe burzące dotychczasowy porządek; może być nią „tylko” przeprowadzka, ale też choroba, czy śmierć w rodzinie. Kryzysem bywa też zdrada. Zobacz także: Fundamenty szczęśliwego związku. Jak je stworzyć? Nie złote, ale dobre rady na kryzys Ciężko stwierdzić jednoznacznie, jakie dokładnie działania mogą uchronić parę przed kryzysem. Ale z pewnością jest jedna sprawdzona metoda, która działa jak profilaktyka, to rozmowa, dialog. Wyrobienie nawyku, aby na bieżąco mówić partnerowi, co „leży nam na sercu”, że swoim zachowaniem przekracza nasze granice, albo że są jakieś ważne potrzeby, które muszą być zaspokojone, to bez wątpienia sposób, by siłę kryzysu minimalizować. Ważne, aby nauczyć się oddzielać emocji od celu, do którego dążymy. Sprawdzoną bazą rozwiązania konfliktowych sytuacji jest wspólne, spokojne przeanalizowanie przyczyn oraz to, by każdy z partnerów potrafił zaproponować alternatywną ścieżkę działania. W trakcie rozmowy można przedstawić swoją opinię, wyrazić emocje i uczucia oraz swoje potrzeby. Do działań profilaktycznych można zaliczyć także drobne, codzienne gesty życzliwości wykonywane w stosunku do partnera, dzięki temu buduje się zaufanie, poczucie bliskości. Trzeba pamiętać także, że każdą zmianę w relacji należy zacząć od siebie, a nie – jak często robimy – oczekiwać najpierw zmiany od drugiej strony. Zamiast czekać biernie na ruch partnera, warto wykazać dobrą wolę, pokazać nasze zaangażowanie. Sztuka wybaczania, ale też sztuka brania odpowiedzialności, przyjmowania na siebie winy, jeśli ta wina jest także po naszej stronie, to także umiejętności, które impregnują relację. Dbanie o związek na bieżąco jest jak łykanie witaminy D, wzmacnia odporność relacji. I kiedy kryzys już się pojawi, a pojawi się na pewno, przejdziemy przez niego łagodniej. „Tylko” tyle i „aż” tyle możemy zrobić, by chronić ważną więź, chronić nasze małżeństwo. Autorka: Karolina Morelowska-Siluk
Na czym polegają choroby psychosomatyczne? „Chicagowska siódemka”
Skąd się biorą zaburzenia psychosomatyczne?
Dziś już prawie wszyscy wiemy, że istnieje powiązanie naszej psychiki z fizycznością. Już Zygmunt Freud wykrył m.in. związek między psychicznymi urazami a zdolnością osiągania orgazmu. W jego dawnym domu, w którym dziś mieści się muzeum, odwiedzający mogą zobaczyć film, który obrazuje związek psychiki i ciała. W filmie pokazana jest reakcja żołnierzy, którym wręczono właśnie bilet na pociąg, który ma zawieść ich na wojenny front. Żołnierze dostają napadów wyglądających podobnie do tych padaczkowych, inni dostają porażenia kończyn, wielu z nich trafia do szpitala. Freud wierzył, że „wyrzucenie z siebie” trudnych przeżyć, wypowiedzenie ich, opowiedzenie o nich zamiast duszenia ich w sobie ma moc, która sprawi, że fizyczne objawy ustąpią. Czytaj także: Zaburzenia lękowe. Jakie są rodzaje lęku i sposoby, jak go pokonać? Choroby psychosomatyczne. „Chicagowska siódemka” O chorobie psychosomatycznej mówimy wtedy, gdy w jej powstawaniu bierze udział nasza psychika. Schorzenia te mogą obejmować w zasadzie każdy narząd. Naukowcy zajmujący się psychosomatyką wyróżnili jednak kilka chorób, w których najczęściej zauważalny jest związek pomiędzy ich występowaniem a stanem ludzkiej „głowy”. Określone zostały one jako „chicagowska siódemka”. Lista siedmiu schorzeń, w których powstawaniu znaczącą rolę odgrywają przeżywane przez pacjenta emocje, została stworzona w 1950 roku przez F. G. Alexandra, lekarza i psychoanalityka. Zalicza się do nich następujące choroby: choroba wrzodowa żołądka, nadciśnienie tętnicze, astma oskrzelowa, reumatoidalne zapalnie stawów, zapalne choroby jelita grubego, nadczynność tarczycy oraz atopowe zapalenie skóry. Zobacz też: Stany depresyjne bywają lekceważone. Zobacz, jak sobie pomóc! Co wywołuje choroby psychosomatyczne Do czynników wywołujących choroby psychosomatyczne zaliczany jest przede wszystkim stres najróżniejszego pochodzenia. Lekarze podkreślają, że nie jest im łatwo „walczyć” z chorobami psychosomatycznymi, bo pacjenci dość często nie są w stanie przyjąć do wiadomości, że ich psychika ma aż tak duże oddziaływanie na ich ciało. Większość stawia więc opór, nie wierzy, kiedy po serii badań, które nic nie wykazują, sugeruje się im, że ich dolegliwości mają podłoże psychiczne. Mechanizmy powodujące choroby psychosomatyczne do dziś nie są do końca znane. Jednak naukowcom udało się zaobserwować pewne prawidłowości, które mogą leżeć u podłoża tych schorzeń. Przykładem mogą być skutki przeżywania długotrwałego stresu przez człowieka. Tu prawidłowość jest następująca: sytuacje stresogenne sprawiają, że nadnercza zwiększają produkcję swoich hormonów, czyli glikortykosteroidów. Wiadomo natomiast, że ich nadmiar we krwi sprzyja występowaniu wielu problemów zdrowotnych, np.: nadciśnienia krwi czy cukrzycy. To jasno dowodzi, że istnieje wyraźny związek między psychiką (w tym przypadku przeżywaniem chronicznego stresu) a ciałem (w tym przypadku nadciśnieniem tętniczym). Autorka: Karolina Morelowska-Siluk
Na czym polega współuzależnienie i jak je leczyć?
Współuzależnienie to dostosowywanie się do destrukcji partnera
Scenariusz wygląda tak: jedna osoba wprowadza do związku lub rodziny destrukcję (pije alkohol, zażywa narkotyki, itd.), druga się do tej destrukcji dostosowuje. I to jest właśnie współuzależnienie. Nie jest nim – jak czasem sądzimy – np. wspólne picie, ale życie z osobą, która pije nałogowo. To nie musi dotyczyć tylko partnera, albo tylko alkoholu. Uzależnić można się także np. od córki narkomanki, itd. Jednak najczęściej współuzależnienie dotyczy właśnie picia alkoholu, a współuzależnionymi zwykle są kobiety. Ich życie przepełnione jest bólem, lękiem, stresem, poczuciem wstydu, winy, bezradności, złości, żalu i krzywdy. Taka mieszanka jest prawie niemożliwa do uniesienia. A jednak. Z badań wynika, że w Polsce jest co najmniej kilka milionów współuzależnionych, a leczy się… kilkadziesiąt tysięcy. Zobacz także: Odporni emocjonalnie. Dlaczego niektórych nie załamie nawet największy kryzys? Kim jest osoba współuzależniona? Osoby współuzależnione to takie, które łatwo ulegają manipulacji, mają zwykle bardzo niskie poczucie własnej wartości. Najczęściej też zaprzeczają temu, co się dzieje. Partnerka alkoholika żyje iluzją, że kontrolując jego picie i poświęcając się dla niego ,uratuje jego, związek i rodzinę. To tak jakby wierzyła, że może „zbawić świat”. Współuzależnieni to często dobre i życzliwe osoby. Mają w sobie bardzo dużo empatii, wrażliwości, wychwytują cierpienie innych (swojego nie potrafią zobaczyć), krzywdę i niesprawiedliwość. Człowiek uzależniony potrafi to koncertowo wykorzystywać. Najpierw „tylko” oczekuje pomocy, z czasem zaczyna jej wręcz żądać. Współuzależniony czuje przymus: pomóc! Pomóc raz, potem kolejny, jeszcze jeden i tak w kółko, bez końca. Podporządkowuje się bez reszty uzależnionemu. Dostosowuje się do rytmu jego nałogu. Cały dom, nawet dzieci, na polecenie współuzależnionej matki chodzą „na palcach”, kiedy pijany ojciec śpi, czy jedzą obiad na kolację, bo wtedy pijany ojciec pojawił się w domu. Kobieta, robiąc to wszystko w nadziei, że on to doceni i przestanie pić, nieświadomie robi coś przeciwnego, bo swoim zachowaniem (ogarnianiem rzeczywistości, załatwianiem mężowi zwolnień lekarskich, kryciem go przed szefem, itd.) zapewnia mu komfortu dalszego picia. Życie z człowiekiem uzależnionym przebiega według niezmiennego schematu: awantura, ciche dni, a potem przeprosiny połączone z obietnicą, że to był właśnie ten „ostatni raz”. Osoby współuzależnione kochają za bardzo Amerykańska psychoterapeutka, Robin Norwood, w książce pod tytułem „Kobiety, które kochają za bardzo” tak opisuje relację współuzależnienia: „Jeśli miłość oznacza dla nas cierpienie, kochamy za bardzo. Jeżeli z bliskimi przyjaciółmi rozmawiamy głównie o jego problemach, jego myślach, jego uczuciach, jeżeli każda nasza wypowiedź rozpoczyna się słowem „on”, kochamy za bardzo. Jeżeli wciąż rozgrzeszamy go ze złych humorów, znieczulicy, przykrego usposobienia, wybuchów złości, jeżeli staramy się być terapeutką, kochamy za bardzo. Jeżeli w trakcie lektury jakiegoś poradnika zakreślamy ustępy, które mogą okazać się mu przydatne, kochamy za bardzo. Jeżeli nie lubimy jego charakteru, zachowania, postaw, a zarazem sądzimy, że zechciałby się dla nas zmienić, gdybyśmy tylko były dość atrakcyjne i czułe, kochamy za bardzo. Jeżeli związek z nim naraża na szwank naszą równowagę emocjonalną, a nawet nasze zdrowie i bezpieczeństwo kochamy z pewnością za bardzo”. Dlaczego osoby współuzależnione godzą się na swoją sytuację Można się zastanawiać, dlaczego kobieta, która tak cierpi, nie robi nic, by to cierpienie przerwać? Z perspektywy osoby, która nie jest współuzależniona, sprawa jest oczywista: partner pije, bywa agresywny, nie dba o partnerkę, o dzieci, nie można mu ufać i na niego liczyć, nie szanuje. Nie przyjmuje i nie docenia chęci pomocy, obiecuje, że przestanie pić i tego nie robi. Co trzeba zatem zrobić? W trosce o siebie i o dzieci podjąć decyzję o rozstaniu. Jednak w taki sposób może postąpić człowiek, który szanuje siebie, ma wysokie poczucie własnej wartości, wie, że sobie poradzi, i przede wszystkim, wie, że zasługuje na miłość, na „dobrą i zdrową” relację. Jednak w przypadku osoby współuzależnionej te warunki nie są spełnione. Jej samoocena, na jakimś etapie życia, została bardzo nadszarpnięta. Uważa więc, że nie poradzi sobie w pojedynkę, nie zasługuje na lepsze traktowanie, lepsze życie. Często bywa tak, że osoba o takim rysie wybiera sobie partnera ze skłonnością do uzależnienia, bo to znany jej z dzieciństwa schemat. Możliwe, że wychowywała się destrukcyjnej rodzinie. By wtedy przetrwać, nauczyła się, że trzeba poświęcać się dla innych, być za innych odpowiedzialnym, trzeba się innymi opiekować i wciąż, zresztą bezskutecznie, walczyć o ich uwagę, miłość. To właśnie wdrukowane w przeszłości przeświadczenie, że nie zasługuje się na dobrego, kochającego partnera często jest przyczyną współuzależnienia. Przeczytaj również: Syndrom DDA. Kim są Dorosłe Dzieci Alkoholików? Objawy i leczenie Jak wyleczyć się ze współuzależnienia Najważniejsze, ale też niestety najtrudniejsze dla osoby współuzależnionej jest to, by zmieniła sposób myślenia. Chodzi o to, aby wreszcie przerwać swój schemat i „zobaczyć” w tym wszystkim siebie. Spróbować przekierować swoją uwagę, którą dotąd w 100 procentach miał uzależniony partner, na siebie i ewentualnie na swoje dzieci. To pierwszy krok. Drugim, absolutnie koniecznym, jest podjęcie psychoterapii, indywidualnej albo grupowej lub na początek, chociaż uczestniczenie w spotkaniach grupy wsparcia osób współuzależnionych. Dzięki temu jest szansa, by uzyskać pomoc w zrozumieniu przyczyn współuzależnienia oraz, by osoba tkwiąca w toksycznej relacji mogła rozpocząć walkę o lepsze życie. Autorka: Karolina Morelowska-Siluk
Sposoby na stres. Oto 5 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy
Oto zdrowe i naturalne sposoby na rozładowanie długotrwałego napięcia
Stres najprościej zdefiniować można jako naturalną reakcję organizmu na sytuacje i wydarzenia, które zakłócają jego równowagę, obciążają go lub przekraczają nasze zdolności do skutecznego poradzenia sobie. Te sytuacje oraz zdarzenia to stresory. Ich źródło może być bardzo różne: choroba, brak pracy lub problemy w pracy, nieporozumienia z partnerem, kłopoty rodzinne, wychowawcze, utrata ukochanej osoby, szybkie tempo życia, nadmiar obowiązków, itd. Zobacz także: Jak odnaleźć spokój? Oto aplikacje, które pomagają ograniczyć stres Wpływ stresu na organizm Stres ma na nasz organizm jednocześnie pozytywny i negatywny wpływ – w niektórych sytuacjach jest czynnikiem niezbędnym do przetrwania, motywuje nas do działania, ale jest też stres przewlekły, długotrwały, nazywany także chronicznym, który bardzo nam szkodzi. Wpływa na obniżenie nastroju, powoduje drażliwość, zwiększa podatność na depresję, potrafi paraliżować życie. Na szczęście jednak istnieją sposoby, które pozwalają na radzenie sobie ze stresem! Skuteczne sposoby na stres Kojący oddech Praktyka świadomego oddechu ma realny wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Jest to najprostsze narzędzie, którego możemy użyć do walki ze stresem. Claire Grieve, amerykańska nauczycielka jogi i mindfulness, przekonuje, że głębokie, metodyczne oddychanie działa przez stymulowanie nerwu błędnego, wywołując uspokojenie w ciele. Spowolnienie oddechu może obniżyć tętno, rozładować napięcie i uspokoić układ nerwowy, łagodząc objawy stresu i niepokoju. Skupienie się na prawidłowym wdechu i wydechu może również pomóc oderwać się od myśli, które powodują napięcie. Joga Joga to naturalny lek na stres, depresję i stany niepokoju. Asany z jednej strony redukują napięcie będące przyczyną stresu, a z drugiej dotleniają, usuwają zmęczenie i dodają energii. Relaksacja, będąca nieodłącznym elementem praktyki jogi, usuwa nadmierne napięcie, które pojawia się w wyniku sytuacji stresowej. Rozwija także zdolność radzenia sobie z emocjami, czego praktycznym wymiarem jest nabycie umiejętność dystansowania się do czynników i sytuacji będących przyczyną stresu. Medytacja Medytacja to czas odpoczynku dla systemu nerwowego oraz wyciszenie umysłu. Regularna praktyka pozwala inaczej spojrzeć na nasze codzienne doświadczenia, zaczynamy lepiej radzić sobie z natłokiem informacji, ciągłym pośpiechem oraz zmiennymi stanami emocjonalnymi. Jak dowodzą badania prowadzone w wielu ośrodkach naukowych na całym świecie, regularna medytacja redukuje zaburzenia snu, uwalnia od stresu, reguluje ciśnienie, pomaga w przypadkach stanów lękowych i depresji. Co ciekawe, medytacja pomaga nie tylko radzić sobie ze stresem, ale według badań podnosi też nasze IQ! Dieta Z badań wynika jednoznacznie, że niedobór podstawowych składników odżywczych może zwiększać odczuwany stres i poczucie lęku. Dlatego nasz jadłospis powinien być bogaty w następujące rzeczy: witaminy (A, C, E, D, kwas foliowy, B12); składniki mineralne (cynk, magnez); nienasycone kwasy tłuszczowe. Znajdziemy je przede wszystkim w świeżych i przetworzonych warzywach i owocach; pełnoziarnistych produktach zbożowych; tłustych rybach i owocach morza; płynnych olejach roślinnych, orzechach, nasionach. Ponadto bardzo ważne jest picie wody. Gdy organizm jest odwodniony, produkuje więcej kortyzolu (hormonu stresu). Czytaj też: Babcia pomoże na depresję? Ten niesamowity eksperyment obiegł cały świat! Aktywność fizyczna Prawdopodobnie nic nie wpływa na redukcję stresu w takim stopniu jak regularna aktywność fizyczna. Pozwala ona skupić myśli na wykonywaniu danego ćwiczenia, odciąć się od czynnika wywołującego stres i odpocząć. Jest to równocześnie najprostszy sposób na pozbycie się napięcia. Aktywność fizyczna zmniejsza w organizmie poziom hormonu stresu (kortyzolu), a zwiększa poziom endorfin, odpowiedzialnych za uczucie szczęścia. Endorfiny można wyzwolić jeśli zwiększymy liczbę uderzeń serca do 120-180 razy na minutę przez pół godziny dziennie. Możemy wybrać dowolną aktywność fizyczną i podzielić wspomniane 30 minut na mniejsze części. Można też po prostu zaserwować sobie 20-30 minut dziennie spaceru. Jedno jest pewne: nawet krótki wysiłek fizyczny pomaga lepiej radzić sobie ze stresem. Autorka tekstu: Karolina Morelowska-Siluk
Nomofobia, czyli No Mobile Phone fobia. Czym się dokładnie objawia?
- Jesteś uzależniony od telefonu - takie zdanie słyszy się często w epoce, kiedy prawie każdy ma przy sobie stale smartfon. Czy jednak to, że lubimy mieć pod ręką gadżet, w którym są nasze zdjęcia, ulubione piosenki, wiadomości od bliskich i dostęp do całego cyfrowego świata jest aż tak niebezpieczne? Okazuje się, że tak - jeśli myśl o braku dostępu do telefonu powoduje atak paniki. Czytaj także: Czym są zaburzenia lękowe? Objawy nomofobii Nomofobia, czyli No Mobile Phone fobia – taki termin pojawił się pierwszy raz w 2008 roku, podczas badania, które przeprowadziła poczta w Wielkiej Brytanii. I już wtedy ponad połowa respondentów odpowiedziała, że czuje niepokój, a nawet lęk, nie tylko wtedy, kiedy zgubi telefon, ale już kiedy wyczerpie im się bateria, albo są poza zasięgiem. Przeprowadzone trzy lata później badania wśród polskich nastolatków wykazały, że 36 proc. z nich dzień bez komórki uważa za coś niewyobrażalnego, a co trzeci z nich wróciłby do domu, gdyby okazało się, że zapomniał telefonu. Oczywiście, nie każdy, kto lubi używać smartfonu, jest uzależniony. Nomofobia, jak każde uzależnienie, zaczyna się, kiedy zaburza nasze relacje, źle wpływa na nasze zdrowie, kiedy przez nią tracimy równowagę między pracą a wypoczynkiem. W przypadku telefonów to szczególnie jaskrawy paradoks, bo przecież zaprojektowane zostały tak, aby czynić nasze życie łatwiejszym. Mamy w telefonie aplikacje niemal na wszystko – mierzą nasze kroki, sprawdzają, czy wypiliśmy wystarczająco dużo wody, pomagają uśpić dziecko, uczą, jak medytować. A wśród tych wszystkich zaprojektowanych "żeby czynić nasze życie lepszym" aplikacji, pojawiły się i te, które mają nam pomóc... ograniczyć kontakt z telefonem. Zanim jednak uznamy, że potrzebujemy aplikacji na smartfon, która pomoże nam rozprawić się z uzależnieniem od smartfonu, zastanówmy się, czy rzeczywiście potrzebujemy detoksu. A jest tak, jeśli: Czujesz niepokój, kiedy bateria w twoim telefonie jest bliska rozładowania - czujesz przyspieszony puls i zaczynasz pocić się na myśl, że zostaniesz pozbawiony kontaktu, nie będziesz miał dostępu do maili ani do komunikatorów w mediach społecznościowych. Nie jesteś w stanie wyjść z domu bez telefonu komórkowego - nawet jeśli chodzi o wyjście do najbliższego sklepu. Czujesz rosnącą irytację w sytuacji, kiedy nie możesz używać telefonu - bo np. zostałeś o to poproszony podczas kolacji, albo jesteś w miejscu, w którym korzystanie z telefonu źle widziane, lub zabronione, jak teatr, kino czy kościół. Ryzykujesz życie swoje i innych, żeby odpisać na wiadomość - jeśli prowadząc pojazd, odpisujesz na wiadomości, twoje reakcje są dwukrotnie wolniejsze, niż gdybyś był pod wpływem alkoholu. Więc jeśli wydaje ci się, że odpisanie na jakąkolwiek wiadomość może być ważniejsze niż bezpieczeństwo twoje i innych, to poważny znak, że masz problem. Używasz telefonu podczas wakacji, żeby sprawdzać zawodowe maile Zabierasz telefon na plażę? A wiesz, że są już twarde dowody na to, że 60 proc. z nas nie odpoczywa na wakacjach właśnie dlatego, że wciąż utrzymuje kontakt z pracą? Jeśli telefon zakłóca twój balans między życiem a pracą, to znak, że możesz być od niego uzależniony. Pamiętaj, że możesz usunąć ze swojego smartfonu aplikację do odbierania poczty, kiedy jedziesz na wakacje. I jak oceniasz wynik tego bardzo podstawowego testu? Czytaj także: Zaburzenie osobowości typu borderline a choroba afektywna dwubiegunowa. Jak je rozpoznać? Jak radzić sobie z uzależnieniem od telefonu Jeśli jesteś zaniepokojony(a), pamiętaj, że masz wiele możliwości, żeby zmienić złe telefoniczne nawyki. W niektórych krajach są już nawet organizowane wyjazdy terapeutyczne dla nomofobików, ale na początek możesz skorzystać z "domowych metod" - takich jak 30-dniowy detoks (w internecie można znaleźć wiele wskazówek, które krok po kroku uczą, jak ograniczać czas spędzany "w telefonie"), metoda 5:2 (5 dni w sieci, a potem 2 offline), czy radykalna wymiana smartfona na klasyczny telefon komórkowy, który pełni tylko swoją podstawową funkcję - jest telefonem. Tak się kiedyś żyło! Autorka tekstu: Franka Mróz
Odporni emocjonalnie. Dlaczego niektórych nie załamie nawet największy kryzys?
Upaść – ale potem wstać, poprawić koronę i iść dalej. Jak to się robi?
Chłopczyk miał dziewięć lat i matkę alkoholiczkę, którą przerastała opieka nad swoim dzieckiem. Ojciec od dawna nie utrzymywał z nim kontaktu. Mimo niezwykle trudnych okoliczności, chłopiec robił wszystko, by ochronić mamę przed oceną. Każdego dnia, podczas długiej przerwy wyciągał z tornistra przygotowaną przez siebie rano „kanapkę”, złożoną wyłącznie z dwóch suchych kromek chleba. Nie umiał robić niczego innego, jednak jadł swoją „kanapkę” z takim samym uśmiechem i apetytem, z jakim inne dzieci jadły swoje drugie śniadania. Był radosny i ciekawy świata. Zobacz także: Syndrom DDA. Kim są Dorosłe Dzieci Alkoholików? Objawy i leczenie O tamtym dzielnym dziewięciolatku wiele razy swoim studentom, dziennikarzom i też innym naukowcom opowiadał prof. psychologii, Norman Garmezy, mówiąc o naszej odporności psychicznej, którą badał przez ponad 40 lat. Szukając materiału do swojej pracy, przez lata jeździł po amerykańskich szkołach, wyszukując w nich dzieci, które mimo życia w trudnych warunkach, były w stanie dobrze funkcjonować. Szukał w nich wspólnego mianownika, dzięki któremu mógłby odpowiedzieć sobie na nurtujące go pytanie: „Dlaczego niektórzy ludzie nigdy się nie poddają?”. Odporność psychiczna w pandemii Pytanie o odporność psychiczną szczególnie głośno wybrzmiewa teraz: po roku pandemii i w czasach niepewności, co przyniesie jutro. Na początku pandemii COVID-19 media obiegła porażająca historia polskiego lekarza ginekologa, który dowiedziawszy się, że mógł koronawirusem zarazić kilka osób, popełnił samobójstwo. Podejrzewano, że nie był emocjonalnie w stanie – on, lekarz – znieść świadomości, że mógł nawet niechcący przyczynić się do czyjejś choroby. Z drugiej strony – codziennie widzimy pielęgniarki i lekarzy, którzy opowiadają o dramatycznych scenach z ich szpitalnych oddziałów. Są przemęczeni, niejednokrotnie na granicy fizycznego wyczerpania, codziennie mierzą się z własną bezsilnością, ale wciąż mają siłę, by trwać w bardzo trudnych warunkach. Odporność psychiczna będzie też szczególnie ważna w nadchodzących latach, kiedy cały świat będzie mierzył się ze skutkami pandemii – albo jej kolejnymi falami. Nawet jeśli sami nie doświadczyliśmy strachu o swoje życie lub życie swoich bliskich, to stres, który wiązał się z ostatnim rokiem, mógł mocno nas pokiereszować. Nie musiał być przytłaczający, taki, który zapiera dech i nie pozwala nam ruszyć się z miejsca – wg psychologów nawet niewielki stres, ale chroniczny, trwający przez wiele miesięcy, może być powodem załamania psychicznego. Jak wzmacniać swoją odporność psychiczną? Do czasów badań Garmezy’ego naukowcy skupiali się raczej na tych obszarach naszej psychiki, które powodują, że poddajemy się stresowi. Odkrywano źródła naszej wrażliwości, opisywano wpływ złego dzieciństwa na nasze dorosłe życie – to dzięki tego typu badaniom dziś wiemy dużo o syndromie DDA czy zespole stresu pourazowego. Prof. Garmezy skupił się jednak na drugiej stronie medalu: na źródłach naszej wewnętrznej siły. Badał, skąd dziewięciolatek czerpie energię do prawidłowego funkcjonowania – skoro nie może liczyć na wsparcie nikogo z bliskich? Przeczytaj także: Oto 10 korzyści dla zdrowia wynikających z praktykowania wdzięczności! Chociaż jego pracę przerwał wczesny Alzheimer, badania były kontynuowane przez jego następców. Odkryto m.in. że odporność psychiczna ściśle łączy się wewnętrznym poczuciem własnej sprawczości, a także z umiejętnością nadawania sensu zdarzeniom, jakie nas spotykają. Zamiast zastanawiać się, dlaczego tragedia spotkała akurat nas, lepiej zastanowić się nad tym, jaką z niej możemy wynieść naukę. Nie chodzi o ciągłe poszukiwanie jasnych stron – jak to robiła Pollyanna czy Ania z Zielonego Wzgórza. Raczej o wewnętrzne przekonanie, że każdy kryzys posuwa nasze życie do przodu, a także że być może nie nad wszystkim możemy sprawować kontrolę, ale przecież w każdej sytuacji są rzeczy, nad którymi jesteśmy w stanie zapanować. Takiego sposobu myślenia można się uczyć i ćwiczyć je, wzmacniając w ten sposób swoją odporność na ewentualne przyszłe kryzysy. Autorka tekstu: Sylwia Niemczyk
Na co warto zwracać uwagę wybierając psychoterapeutę?
Psychologia jest nauką. Psychoterapia to sztuka – pisała wybitna profesor psychologii oraz psychoterapeutka Nancy McWilliams. Jak znaleźć specjalistę, który opanował te sztukę do perfekcji? Decydując się na psychoterapię zawierzamy swoje cenne zdrowie czyimś kompetencjom i umiejętnościom. Ważne, by taką osobą był wyszkolony psychoterapeuta, dlatego warto wiedzieć, na co zwracać uwagę, wybierając właściwego specjalistę. Zobacz także: Zaburzenia odżywiania to nie tylko anoreksja. Ortoreksja, dysmorfofobia, hiperfagia też wymagają leczenia! Psychoterapeuta: kim jest, co robi? Zanim zdecydujemy się na wizytę u specjalisty warto zapoznać się z definicją zawodów dotyczących leczenia zdrowia psychicznego. Psycholog, psychoterapeuta i psychiatra to trzy różne zawody. Psycholog to magister psychologii. Psychoterapeuta to osoba, która poza studiami magisterskimi ukończyła 4-letnie studia podyplomowe z zakresu psychoterapii i zajmuje się leczeniem zaburzeń psychicznych, a psychiatra to lekarz medycyny po specjalizacji z psychiatrii. Psychoterapia jest metodą leczenia osób, u których rozpoznano zaburzenia zdrowia psychicznego – pisał profesor Czabała. Kluczowe jest więc, by psychoterapeuta był osobą posiadającą odpowiednie umiejętności, wykształcenie i uprawnienia do prowadzenia psychoterapii. W Polsce niestety zawód psychoterapeuty wciąż nie jest prawnie regulowany, dlatego tym bardziej warto być czujnym przy wyborze specjalisty. Aktualne przepisy sprawiają, że psychoterapeutą może być każda osoba, która otworzy działalność gospodarczą. Fakt ten może niepokoić, warto jednak pamiętać, że mimo braku regulacji istnieje etyka zawodowa oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Według przepisu psychoterapeuta musi spełnić poniższe warunki: - ukończyć 5-letnie studia magisterskie (np. psychologia, medycyna, pedagogika) - ukończyć podyplomowe szkolenie psychoterapeutyczne w wymiarze co najmniej 1200 godzin (szkolenia najczęściej realizowane są w formie 4-letnich studiów podyplomowych) - doświadczenie kliniczne, praktyki zawodowe, staże - psychoterapia własna - praca pod superwizją Na co zwrócić uwagę wybierając psychoterapeutę? Oprócz powyższych elementów zawartych w rozporządzeniu jest jeszcze kilka istotnych kwestii, o które warto zadbać, wybierając psychoterapeutę. 1) Certyfikacja - osoba uprawniona do prowadzenia psychoterapii powinna uzyskać certyfikat psychoterapeutyczny, co wymaga ukończenia 4-letniego szkolenia. Uprawnione do pracy są osoby, które zdobyły certyfikat jednej z organizacji uznawanych przez Polską Federacja Psychoterapii i Polską Radę Psychoterapii. Zwykle kwalifikacje mają też osoby będące w trakcie szkolenia (po drugim roku) niezbędnego do zdobycia certyfikatu. 2) Nurt terapeutyczny – wybierając specjalistę warto zapoznać się, w jakim nurcie terapeutycznym jest on wykwalifikowany (np. terapia psychodynamiczna, poznawczo-behawioralna, humanistyczna, systemowa). 3) Obszar pracy, specjalizacja – wiedząc z jakim problemem udajemy się do specjalisty możemy sprawdzić, czy w tym obszarze dana osoba jest wyspecjalizowana, np. gdy mamy problemy z nadmiernym lękiem, poszukujemy eksperta z doświadczeniem w leczeniu zaburzeń lękowych 4) Superwizja - superwizja jest spotkaniem psychoterapeuty z bardziej doświadczonym terapeutą. Celem superwizji jest zweryfikowanie diagnozy, sposobu pracy, a także zwiększenie skuteczności oddziaływań terapeutycznych. Psychoterapeuta powinien poddawać się regularnej superwizji. 5) Relacja z psychoterapeutą – w psychoterapii liczy się nie tylko doświadczenie zawodowe, ale również sposób podejścia do klienta. Jeśli czujesz, że trudno będzie Ci nawiązać relacje z daną osobą, nie obawiaj się szukać innego specjalisty. Relacja terapeutyczna jest kluczowym elementem skutecznej terapii, więc warto o nią zadbać. Zobacz także: Ataki paniki - jak je rozpoznać i sobie z nimi poradzić?
„Żałuję, że urodziłam” – to ogromne tabu sprzyja depresji u kobiet
Nie wypada tęsknić za życiem „sprzed dzieci”
Dzieci mogą dawać poczucie spełnienia, to fakt, co do którego nie ma żadnych wątpliwości. Ale istnieją też inne fakty, o których mówi się o wiele rzadziej. Po pierwsze: nie zawsze tak się dzieje – wielu rodziców wcale nie spełnia się w swoim rodzicielstwie, a po drugie: sens życia możemy znaleźć też gdzieś zupełnie indziej. Ten ostatni fakt na szczęście powoli zyskuje akceptację społeczną – już nie piętnujemy kobiet, które nie chcą mieć dzieci, ani nie oceniamy ich jako egoistki czy idiotki. Kampania społeczna „Nie odkładaj macierzyństwa na potem” Fundacji Mamy i Taty z 2015 r., w której kobieta płacze i mówi: „Zdążyłam zrobić specjalizację i karierę, zdążyłam być w Tokio i w Paryżu, zdążyłam kupić mieszkanie…” już wtedy wzbudziła olbrzymie kontrowersje, dzisiaj pewnie w ogóle by nie powstała. Zobacz także: Co to jest autosabotaż? Jak go zatrzymać? Urodziłaś, czyli jesteś szczęśliwa O wiele silniejsze jest tabu dotyczącym braku poczucia spełnienia w rodzicielstwie, czy raczej: w macierzyństwie, bo przekonanie o tym, że dziecko musi się równać szczęście, dotyczy przede wszystkim kobiet: – W kraju wielbiącym matkę Polkę każda kobieta powinna czerpać radość z zajmowania się własnym dzieckiem. Bardzo niewiele kobiet jest w stanie powiedzieć komukolwiek, że dziecko nie jest sensem ich życia, i choć wywiązują się z rodzicielskich obowiązków, to jednak nie przepadają za spędzaniem z nim całego swojego czasu. Albo że są do tego stopnia zmęczone, że w desperacji zostawiają dwójkę maluchów samych w domu i wychodzą na dwie godziny, żeby ochłonąć. Lub zamykają się przed nimi w sypialni – mówi pedagożka i psycholożka, Aleksandra Piotrowska. Tymczasem żal za wcześniejszym życiem jest zupełnie naturalny. Tak samo naturalne są myśli, w których zastanawiamy się, czy podjęte przez nas decyzje rzeczywiście były dobre. Wszyscy od czasu do czasu rozważamy alternatywne scenariusze naszego życia i bardzo często dochodzimy do wniosku, że jednak lepsza dla nas byłaby ta ścieżka, którą nie poszliśmy. To naturalny mechanizm psychologiczny, który w przypadku rodzicielstwa jest z oczywistych względów jeszcze mocniejszy niż zwykle. Opieka i wychowanie dzieci są wyczerpujące fizycznie i psychicznie – łatwo więc po drugiej nieprzespanej nocy z rzędu (albo piątej awanturze z nastolatkiem) zacząć marzyć o powrocie do życia, kiedy człowiek spał, ile chciał, i kiedy nie ciążyła na nim odpowiedzialność za życie i zdrowie kogoś innego. Kiedy jednak nie możemy się do tych marzeń przyznać, a jedynym naszym wentylem bezpieczeństwa są memy internetowe, robi się niebezpiecznie. Poczucie samotności i niezrozumienia połączone z poczuciem winy („Coś ze mną jest nie tak, inne matki bardziej kochają swoje dzieci”) to bardzo poważne czynniki ryzyka depresji. Przeczytaj również: 10 cytatów o samoakceptacji, które pomogą Ci odnosić się do siebie w zdrowszy sposób Wystarczająco dobra, czyli idealna Tymczasem marzenie o życiu „sprzed dzieci” nie robi z nas złych rodziców. Robi z nas po prostu zwykłych rodziców. Można kochać swoje dziecko, można o nie dbać – i jednocześnie przyznawać, że kiedy go nie było, było łatwiej. Dzieci dają nam wiele rzeczy, ale tyle samo, a czasem nawet więcej, zabierają. Co więcej, można kochać swoje dziecko, ale czasem go po prostu nie lubić – i to też nie jest ani patologicznym, ani tym bardziej rzadkim zjawiskiem. Wreszcie ostatnia rzecz – bywa, że nie umiemy znaleźć w sobie również miłości do własnego dziecka. W takiej sytuacji najlepsze, co możemy zrobić, to opowiedzieć o tym psychoterapeucie, który być może pomoże nam zlokalizować źródło problemu i przepracować go. Bez względu na swoje natężenie żal, że się urodziło dziecko, nigdy nie jest zły. Jedyną rzeczą, która jest naprawdę zła, jest milczenie na ten temat. Autorka tekstu: Sylwia Niemczyk
Co to jest zdrowie emocjonalne? Sprawdź, jak możesz o nie zadbać!
Nasz ogólny stan zdrowia obejmuje aspekty fizyczne, emocjonalne, intelektualne, społeczne i duchowe. Kiedy są one w równowadze, możemy się rozwijać i cieszyć pełnią zdrowia. Codzienne życie to nieustanne serie wzlotów i upadków. Podobnie jak fale oceanu, nasze dni różnią się od siebie, a my sami miewamy gorsze i lepsze chwile. Osoba zdrowa emocjonalnie będzie w stanie unieść się na falach uczuć bez utknięcia w martwym punkcie. Na czym polega zdrowie psychiczne i jak możemy o nie dbać każdego dnia? Zobacz także: Stres nie musi być wrogiem. Jak zaprzyjaźnić się ze stresem? Zdrowie emocjonalne: co to jest? Zdrowie emocjonalne to zdolność osoby do akceptowania uczuć i zarządzania nimi poprzez wyzwania i zmiany. Nie chodzi o to, by odczuwać tylko pozytywne emocje, jak radość, lecz aby doświadczać wszystkich emocji, niezależnie od tego czy są łatwe czy trudne. Emocje są niczym drogowskaz. Pokazują nam, co się dzieję w naszym wnętrzu, a jeśli potrafimy za nimi podążać, czujemy harmonię i równowagę. Zdrowie emocjonalne obejmuje zarówno inteligencję emocjonalną, jak i regulację emocjonalną. Konstrukcja dobrego samopoczucia emocjonalnego leży w szerszym rozumieniu zdrowia psychicznego. Brak emocji nie oznacza zdrowia emocjonalnego, podobnie jak brak choroby psychicznej nie oznacza zdrowia psychicznego. Ktoś, kto tłumi emocje, może nie być tak zdrowy emocjonalnie, jak ktoś na tyle wrażliwy, aby wyrazić swoje emocje. Zobacz także: Oto 10 korzyści dla zdrowia wynikających z praktykowania wdzięczności! Cechy zdrowia emocjonalnego W codziennym życiu na każdym rogu czekają na nas zarówno przyjemne, jak i trudne emocje. Osoba, która praktykuje zdrowie emocjonalne jest w stanie lepiej poradzić sobie z każdą falą uczuć, ciesząc się licznymi korzyściami, takimi jak: - samoświadomość - samoakceptacja - dbanie o siebie - silne umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami - traktowanie siebie i innych z życzliwością i uczciwością - poczucie celu, sensu - lepsza regulacja stresu Jak zadbać o zdrowie emocjonalne? Oto kilka sprawdzonych sposobów na zadbanie o swoje zdrowie emocjonalne: 1) Ćwiczenie uważności to skuteczny sposób na poprawę zdrowia emocjonalnego. Mindfulness, inaczej uważność, to proces psychologiczny koncentrowania uwagi na wewnętrznych i zewnętrznych bodźcach występujących w danej chwili. Dziś metody leczenia oparte na mindfulness są wykorzystywane na całym świecie, a liczne badania kliniczne potwierdziły, że regularna praktyka mindfulness pozytywnie wpływa na dobrostan oraz lepszą regulację emocji. 2) Pielęgnowanie więzi społecznych to kolejny obszar służący poprawie i utrzymaniu zdrowia emocjonalnego. Przełomowe badanie wykazało, że brak więzi społecznych ma gorszy wpływ na twoje samopoczucie niż palenie lub otyłość. Nie musisz mieć wielu przyjaciół - aby czerpać ze zdrowia emocjonalnego, potrzebujesz kilku zaufanych, wspierających bliskich. 3) Skuteczne radzenie sobie ze stresem to kolejny sposób na poprawę zdrowia emocjonalnego. Poprzez efektywne zarządzanie czasem, ćwiczenia fizyczne i akceptację tego, że będą rzeczy, których nie będziemy mogli kontrolować, można skutecznie obniżyć poziom ich stresu. 4) Wyrażanie emocji to kolejny sposób na poprawę zdrowia emocjonalnego. Niektórzy ludzie lubią pisać dzienniki, inni wolą porozmawiać z przyjaciółmi lub bliskimi. Niezależnie, który sposób wyrażania emocji wybierzesz, ćwiczenie umiejętności przypisywania słów emocjom pomaga je uwolnić. Istnieje wiele sposobów twórczego wyrażania emocji, wybierz ten, w którym czujesz się najlepiej. 5) Poprawa samoświadomości również wpłynie pozytywnie na zdrowie emocjonalne. Zastanów się nad swoimi obecnymi wzorcami ekspresji pozytywnych oraz trudnych emocji. Taka introspekcja może prowadzić do poprawy regulacji emocjonalnej i inteligencji emocjonalnej.
Zamień swoją wewnętrzną Potulną w Dziką Dziewczynkę – radzi Natalia de Barbaro
Zamiast bać się świata, zachwyć się nim, radzi Natalia de Barbaro, autorka książki „Czuła przewodniczka”
Każda z nas ma do dyspozycji kilka typowych schematów działania. W chwili stresu: kulimy się lub próbujemy go zwyciężyć. W stosunku do bliskich: poświęcamy się lub stawiamy wyraźne granice. W pracy: jesteśmy nadobowiązkowe czy po prostu rzetelne? Według Natalii de Barbaro, autorki bestsellerowego poradnika psychologicznego: „Czuła przewodniczka”, te typy reakcji możemy wyobrazić sobie jako nasze wewnętrzne postaci. W swojej książce wylicza je: Królowa Śniegu, Męczennica i Potulna, a także Dorosła, Serdeczna i Dzika Dziewczynka. Trzy pierwsze postawy niewiele mają wspólnego z życiową radością: Królowa Śniegu to chodząca samodyscyplina, Męczennica poświęca się i narzeka, a Potulna po prostu wszystkiego się boi, dlatego zawsze woli ustąpić komuś innemu, niż zawalczyć o swoje własne potrzeby. To ta część naszej tożsamości, która bierze nad nami górę, kiedy przepraszamy szefa za to, że mamy za dużo pracy i nie wyrabiamy się z nią albo gdy pozwalamy, by ktoś przypadkowy pouczał nas lub oceniał. Przeczytaj również: „Emocjonalność nie jest niczym złym”, mówi Natalia de Barbaro, autorka książki „Czuła Przewodniczka” Kieruj się zachwytem Poza tymi sześcioma sposobami myślenia i działania, które stosujemy w życiu, Natalia de Barbaro opisuje jeszcze siódmą wewnętrzną postać, tytułową Czułą Przewodniczkę. Możemy interpretować ją jako naszą mądrość albo intuicję, której głównym zadaniem jest nie dopuścić do tego, abyśmy krzywdziły same siebie. Dzięki niej te części naszej tożsamości, które nie działają na naszą korzyść, mogą zmienić się w nasze sojuszniczki. Nadobowiązkowa, wiecznie spięta Królowa Śniegu może zmienić się w odpowiedzialną Dorosłą. Poświęcająca się dla innych Męczennica może stać się Serdeczną, która lubi dawać, ale wie dobrze, że przede wszystkim musi zadbać o swoje potrzeby, i wreszcie Potulna – która jako Dzika Dziewczynka może wyzbyć się lęku i zacząć w końcu odczuwać radość i szukać jej w życiu. Dzika Dziewczynka to ta część naszej osobowości, która lubi się bawić, nie przejmuje się ocenami innych, jest spontaniczna i radosna. Takie są dwu-, trzyletnie dzieci, które kierują się wyobraźnią, na każdym kroku zachwycają się światem i każdą chwilę traktują jako okazję do zabawy. Ich dążenie do przyjemności i radości nie ma nic wspólnego z egoizmem ani egocentryzmem. Nie jest też infantylne, choć mogłoby się czasem takie wydawać (de Barbaro taką nieżyczliwą krytykę nazywa Złym Okiem), ale jest po prostu przejawem zdrowego skupienia się na swoim dobrostanie. Natalia de Barbaro wymienia w swojej książce kilka filmowych Dzikich Dziewczynek – będą to wg niej np. Ania z Zielonego Wzgórza i grana przez Meg Ryan bohaterka filmu „Masz wiadomość”, która zachwyca się stojącymi w wazonie białymi margaretkami, albo uwielbiana przez miliony kobiet Amelia, dla której nie ma życiu nic piękniejszego niż chwila, kiedy łyżeczka przebija skorupkę crème brûlée. „Jej naturalnym stanem, kiedy jest karmiona i syta, jest zachwyt” – pisze psycholożka o Dzikiej Dziewczynce. Zobacz także: Oto, czego dowiadujemy się o sobie przekraczając magiczną czterdziestkę! Co nam daje nasza Dzika Dziewczynka? Spontaniczność i kreatywność – to tylko część benefitów, jakie otrzymujemy dzięki naszej wewnętrznej Dzikiej Dziewczynce. To właśnie ona odpowiada za te decyzje, które podejmujemy w życiu, kierując się nie strachem, ale radością i pasją. Strach jest za to, według Natalii de Barbaro, domeną Potulnej. Wbrew pozorom, odczuwamy go prawie codziennie, tylko nieraz po prostu nie umiemy go rozpoznać i nazwać. Czasem określamy go mianem „zdrowego rozsądku” (mówimy: „Nienawidzę tej pracy, ale przynajmniej dostaję pensję na czas” zamiast przyznać się, co naprawdę nami kieruje: „Boję się zmian”), czasem nazywamy go odpowiedzialnością albo poczuciem obowiązku. Osoby, które nie dopuszczają swojej Dzikiej Dziewczynki do głosu, nie umieją odpoczywać i odprężać się, niczego nie robią dla swojej własnej przyjemności. Dla nich nawet wakacyjny urlop będzie kojarzył się z obowiązkami („Trzeba gdzieś wyjechać, trzeba coś zobaczyć, musimy porobić zdjęcia, muszę się odchudzić przed plażą itd.”). Natalia de Barbaro podkreśla, że: „warto szanować zabawy naszej Dzikiej Dziewczynki i robić dla nich miejsce w codziennym życiu. Jeśli stery przejmuje Potulna, będzie przepraszać cały świat, że poświęca czas na „głupoty”, będzie samą siebie umniejszać i unieważniać – tak jakby chciała zdążyć, zanim zrobią to inni”. Autorka tekstu: Sylwia Niemczyk
Babcia pomoże na depresję? Ten niesamowity eksperyment obiegł cały świat!
Wyjątkowy psychiatra z Zimbabwe zaangażował do słuchania… babcie
Stresujesz się, zmagasz z depresją, nerwicą albo lękiem? Opowiedz o tym – najlepiej oczywiście psychoterapeucie, ale jeśli nie masz takiego, po prostu komuś, kto cię wysłucha i postara się zrozumieć. Kiedy ubieramy nasze emocje i problemy w słowa, zyskujemy nad nimi kontrolę. Nienazwane mogą nas przytłaczać. Wypowiedziane na głos – stają się o połowę mniejsze. O tym, że jest to nie tylko piękna teoria, ale zasada sprawdzona w prawdziwym życiu może świadczyć niesamowity eksperyment psychologiczny, który trwa od 15 lat i nabiera coraz większego rozmachu. Przeczytaj również: Oto 10 korzyści dla zdrowia wynikających z praktykowania wdzięczności! Terapia depresji w Zimbabwe W Zimbabwe żyje ok. 14 mln ludzi, na których przypada zaledwie kilkunastu psychiatrów. Tymczasem po latach kryzysu gospodarczego, ogromnego bezrobocia i trwającej przez ostatnie dziesięciolecia (!) epidemii HIV, zimbabwejskie społeczeństwo zmaga się z poważnymi problemami psychicznymi: lekarze szacują, że nawet co czwarty mieszkaniec tego kraju cierpi na nerwicę lękową lub depresję, a co czternasty żyje z zespołem stresu pourazowego. Prawie wszyscy z nich są pozbawieni pomocy – a przynajmniej tej profesjonalnej, bo dzięki pomysłowi lekarza psychiatry, Dixona Chibandy, wielu ludzi z Zimbabwe może skorzystać z terapii „babcinej”! Chibanda 15 lat temu postanowił uzdrowić swój kraj i – mimo tego, że nawet sam nie wierzył w powodzenie – rozpoczął wielki eksperymentalny program pomocy psychologicznej: „Ławki przyjaźni”. Eksperyment „Ławki przyjaźni” Na takich przyjacielskich ławkach usiadły babcie, których zadaniem było: wysłuchać, wesprzeć, podzielić się doświadczeniem. Od 2006 r. Chibanda i pracujący w jego zespole lekarze (m.in. wolontariusze z Wielkiej Brytanii) przeszkolili już kilkaset babć, w większości niewykształconych, często niepiśmiennych kobiet, które jednak miały znakomicie opanowaną umiejętność rozmowy i zrozumienia drugiej osoby. Szkolenie obejmowało podstawy nurtu CBT (psychoterapia poznawczo-behawioralna) oraz zasady rozmowy terapeutycznej. Po kilku tygodniach szkoleń – na więcej nie było czasu – usiadły na ławeczkach. Osoby zmagające się z kryzysami psychicznymi mogły do nich przyjść, usiąść z nimi i po prostu się podzielić swoim ciężarem. Efekt programu przeszedł najśmielsze oczekiwania. Efekt eksperymentu W 2016 r., dokładnie 10 lat od startu programu, dr Chibanda opublikował w prestiżowym amerykańskim czasopiśmie medycznym „Journal of the American Medical Association” wyniki badania, w którym sprawdzano skuteczność jego programu. Na potrzeby badania podzielono losowo grupę 600 osób z depresją na dwie części: jedna była poddana terapii poprzez rozmowę z seniorkami, druga część grupy leczyła się farmakologicznie i w gabinetach u psychologów. Po pół roku badania okazało się, że grupa znajdująca się pod opieką babć miała o wiele mniejsze objawy depresji! Wpływ altruizmu na zdrowie psychiczne Dr Chibanda postanowił też zbadać dobrostan samych seniorek i tutaj także spotkało go zdziwienie. Choć wywodziły się z tych samych społeczności, co ich „pacjenci” i nieraz miały za sobą dramatyczne doświadczenia, poziom stresu i lęku był u nich zadziwiająco niski. Według psychiatry ma to związek z tym, że dzięki udziałowi w programie „Ławki przyjaźni”, babcie czują sens życia i swojego działania. Wg dra Chibandy altruizm i empatia, jaką kobiety okazują innym, wpływa korzystnie także na ich własne zdrowie psychiczne. Od kilku lat program dr Chibandy jest wprowadzany w innych krajach afrykańskich, a także w Wielkiej Brytanii i USA. Pierwsze „Ławki przyjaźni” stanęły już w Londynie i Nowym Jorku, gdzie momentalnie zyskały zwolenników. Dodatkowo sprawdzana jest skuteczność programu z udziałem młodszych „słuchaczek” i „słuchaczy” (dr Chibanda początkowo zwrócił się o pomoc do seniorek, ponieważ w Zimbabwe starsze kobiety są darzone wielkim szacunkiem). Na razie nie zanosi się na to, aby program dotarł do Polski, dlatego, póki co, muszą nam wystarczyć rozmowy z przyjaciółmi. Ale może to wcale nie jest tak mało? Zobacz także: Mindfulness dla zdrowia. 9 fundamentów uważnego życia Depresja w liczbach WHO alarmuje, że na całym świecie ponad 300 mln ludzi zmaga się z depresją. Wielu z nich nie ma dostępu do pomocy psychoterapeuty lub psychiatry. Co roku na całym świecie 800 tys. osób z depresją popełnia samobójstwo. W Polsce między 2013 a 2020 liczba samobójstw zwiększyła się o 40 proc. – ponad półtora miliona Polaków leczy się psychiatrycznie, ale ze względu na brak kadry medycznej na wizytę u psychiatry czeka się nawet kilka miesięcy. Według statystyk przytaczanych przez znanego psychiatrę, prof. Jacka Wciórkę, na jednego psychiatrę w naszym kraju przypada ponad 11 tys. mieszkańców Polski. Autorka tekstu: Sylwia Niemczyk
Oto 8 rozmów, które mają największe znaczenie w związkach
Te tematy są niezbędne, jeśli chcesz stworzyć dobrą relację!
Łączymy się w pary i zakochujemy opierając ocenę partnera przede wszystkim na przebytych wspólnie rozmowach. Niektóre z nich mają większe znaczenie niż inne. Zastanawiałeś się kiedyś, jakie tematy powinniście poruszyć, aby wiedzieć, czy wasza miłość będzie trwać mimo przeszkód, wyzwań, radości i bólu? Oto 8 rozmów, które mają największe znaczenie w związkach. Zobacz także: Jak bliskie związki wspomagają naszą odporność? Oto 8 rozmów, które mają największe znaczenie w związkach Szczęśliwy związek nie jest, jak zwykliśmy myśleć, wynikiem wielu wspólnych cech parterów. Udana relacja rodzi się z wiedzy, jak zająć się swoimi podstawowymi różnicami w sposób, który wspiera wzajemne potrzeby i marzenia. Z wypracowaniem sobie sprawnej komunikacji borykają się nie tylko nowe związki, w których zakochani zastanawiają się, co zrobić, żeby ich miłość przetrwała. Zagadnienie to dotyczy również wieloletnich relacji, kiedy partnerzy nie wiedzą, jakie rozmowy podjąć, aby ożywić więź i pasję, które połączyły ich na początku wspólnej drogi. Zobacz także: Fundamenty szczęśliwego związku. Jak je stworzyć? Nowe możliwości odkrywania miłości pełnej zrozumienia i zaangażowania na całe życie, można wypracować za pomocą skutecznej komunikacji. Eksperci od relacji miłosnych, doktorzy John i Julie Gottman w swojej książce „Eight Dates: Essential Conversations for a Lifetime of Love” przedstawiają wyniki swoich badań nad trwałością związków. Z publikacji wynika, iż szczęśliwe pary poruszają w swoim życiu 8 kluczowych tematów. Oto one: 1) Zaufanie i zaangażowanie. Zaufanie to szacunek dla siebie nawzajem i pokazanie partnerowi, że może na ciebie liczyć. Zaangażowanie oznacza akceptację partnera dokładnie takim, jakim jest, pomimo jego wad. 2) Konflikt. Konflikt zdarza się w każdym związku, a mitem jest wiara w to, że w szczęśliwym związku zawsze będziecie się dogadywać. Konflikt w relacjach może służyć dochodzeniu do wspólnych celów i kompromisów. To również dobra okazja, aby lepiej poznać swojego partnera i rozwinąć głębszą intymność, kiedy rozmawiacie o swoich różnicach i pracujecie nad nimi. 3) Seks i intymność. Romantyczne, intymne rytuały sprawiają, że związek jest szczęśliwy i pełen pasji. Statystycznie pary, które mówią o seksie, uprawiają więcej seksu i choć mówienie o seksie jest trudne dla wielu osób, jest na to sposób. Im częściej to robisz, tym łatwiej i wygodniej będzie ci poruszać intymne kwestie. 4) Praca i pieniądze. Kwestie finansowe nie dotyczą tylko pieniędzy. Chodzi również o to, co oznaczają pieniądze dla każdej ze strony związku. Wiedza na temat podejścia drugiej osoby do finansów przyczyni się do rozwiązania konfliktów, które mogą wystąpić w związku z pieniędzmi. 5) Rodzina. Około 2/3 par odczuwa gwałtowny spadek zadowolenia z relacji wkrótce po narodzinach dziecka i niestety pogłębia się on z każdym kolejnym dzieckiem. Aby uniknąć tego spadku szczęścia w związku, musicie nauczyć się rozmawiać o sprawach rodzinnych bez konfliktów oraz zadbać o sferę seksualną waszej relacji. 6) Zabawa i przygoda. Zabawa i przygoda są niezbędnymi elementami udanego i radosnego związku. Jeśli ty i twój partner macie różne wizję spędzania wolnego czasu, nie ma w tym nic złego. Najważniejsze jest jednak, abyście szanowali wzajemne potrzeby. 7) Rozwój i duchowość. Jedyną stałą w związku jest zmiana. Kluczem jest to, w jaki sposób każda osoba w związku dostosowuje się do rozwoju drugiego partnera. 8) Marzenia. Szanowanie marzeń innych jest sekretnym składnikiem tworzenia miłości na całe życie. Kiedy marzenia są szanowane i dostrzeżone, wszystko inne w związku staje się łatwiejsze.
Stan flow – co to jest i jak go osiągnąć?
Szczęście jest stanem, do którego należy się przygotować, a gdy się go osiągnie, trzeba go starannie kultywować. Każdy z nas musi bronić własnego szczęścia. Ludzie, którzy posiądą umiejętność kontrolowania wewnętrznych doświadczeń, będą w stanie sami decydować o jakości swojego życia – a to jest stanem najbliższym szczęściu, jaki możemy osiągnąć – pisał w swojej książce „Przepływ” Mihály Csíkszentmihályi, twórca koncepcji flow. Na czym polega stan flow i jak go osiągnąć? Stan flow: co to jest? Stan flow, inaczej określany jako przepływ, uniesienie lub uskrzydlenie jest stanem między satysfakcją a euforią, a wywołuje go całkowite oddaniem się jakiejś czynności. Twórcą koncepcji jest Mihály Csíkszentmihályi, amerykański psycholog węgierskiego pochodzenia. Zagadnienie flow, odnosi się do szeroko pojętego działania, często odczuwane jest podczas takich zajęć jak uczenie się, sport, tworzenie muzyki, kontakt ze sztuką lub naturą, wspinaczka górska, żeglarstwo, joga czy medytacja, a także angażująca praca zawodowa. Jak rozpoznać stan flow? Oto jego elementy charakterystyczne: - pełne skupienie na wykonywanej aktywności, skoncentrowanie uwagi na podejmowanej czynności przychodzi tutaj naturalnie i bez najmniejszego wysiłku - wykonywanie zadania dla czystej przyjemności z niego wypływającej - utrata autorefleksyjności i samoświadomości, poczucie „stopienia się” z wykonywaną czynnością - utrata poczucia czasu - całkowita wolność od strachu i lęku, brak Stan flow: dlaczego warto do niego dążyć? Mihály Csíkszentmihályi w swej książce „Przepływ” pisał: Szczęście nie jest czymś, co się wydarza. Nie jest wynikiem uśmiechu losu ani dziełem przypadku. Nie można go kupić za pieniądze ani uzyskać dzięki władzy. Nie zależy od wydarzeń zewnętrznych, ale raczej od naszej ich interpretacji. Stan flow pozwala czerpać znacznie większą satysfakcję z wykonywanych czynności, niezależnie od tego czy dotyczy naszych hobby, czy zadań zawodowych. Oto inne korzyści, które czerpiemy ze stanu przepływu: - większa kreatywność - większa produktywność - radość i satysfakcja, jaką daje praca w stanie flow - obniżony poziom stresu, lęku i zdenerwowania - poczucie pewności siebie, dostrzeganie własnego potencjału Stan flow: jak go osiągnąć? Twórca pojęcia stanu flow, Mihaly Csikszentmihalyi przyjął, że człowiek wchodzi w stan flow gdy wysoki poziom trudności zadania jest połączony z wysokim poziomem umiejętności danej osoby. W osiągnięciu przepływu mogą przeszkodzić dwa czynniki: niepokój oraz nuda. Niepokój występuje, gdy wykonywane czynności przewyższają umiejętności osoby do jej wykonania, nuda natomiast pojawia się, gdy praca jest zbyt łatwa i nieskomplikowana. O jakie elementy powinniśmy więc zadbać, by doświadczyć flow? 1) Zastanów się, co naprawdę sprawia ci przyjemność, satysfakcję i wyzwanie jednocześnie. Pomyśl o sytuacji, w której doświadczyłeś stanu flow. Mogło to dotyczyć kreatywnego projektu w pracy, wędrówki na łonie natury, malowania lub tańca, nauki czy udziału w rekreacyjnym sporcie. Opisz okoliczności tego zdarzenia tak dokładnie, jak potrafisz sobie przypomnieć. Gdzie i kiedy miało to miejsce, kto był z tobą, jak długo to trwało, a szczególnie, jaki był twój cel? 2) Kiedy myślisz o tym doświadczeniu, czy obejmowało ono kryterium wyzwania w porównaniu z twoim poziomem umiejętności? To znaczy, jak emocjonalnie, intelektualnie lub fizycznie byłeś obciążony? Czy aktywność wymagała maksymalnej ilości twoich zdolności - psychicznych lub fizycznych - stosunkowo dużej czy raczej umiarkowanej? 3) Skoro już zidentyfikowałeś podstawowe cechy swojego doświadczenia stanu flow, teraz zastanów się, jak możesz zwiększyć ich występowanie? Czy przepływ wydaje się bardziej prawdopodobny, jeśli pracujesz, wykonujesz projekt zawodowy, angażujesz się w coś estetycznego, takiego jak sztuka lub muzyka, odkrywasz naturę lub uprawiasz sport? Ponadto, jak ważna jest pora dnia i miejsce w zwiększaniu prawdopodobieństwa przepływu? Czy to ma znaczenie, czy jesteś sam, czy inni są z tobą, czy nie szczególnie? Taka autorefleksja pomoże ci uczynić flow częstym, podnoszącym na duchu wydarzeniem w twoim życiu.