Wzruszający apel powstańców do TVP. Tomasz Wolny komentuje z niedowierzaniem
Tomasz Wolny odniósł się do apelu Powstańców Warszawskich, którzy zażądali jego powrotu jako prowadzącego koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”. Dziennikarz podkreśla, że ich głos powinien być święty, a decyzje w tej sprawie nie powinny być dyktowane polityką.
Na dwa tygodnie przed obchodami 81. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego wokół tradycyjnego koncertu „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki” narasta kontrowersja. Po siedmiu latach nieobecności na scenie Tomasza Wolnego, powstańcy warszawscy wystosowali bezprecedensowy apel, domagając się jego powrotu jako prowadzącego. Sam dziennikarz nie ukrywa wzruszenia i jednoznacznie komentuje całą sytuację, stawiając pytanie o to, czy głos bohaterów tamtych dni nadal coś znaczy dla organizatorów wydarzenia. Tomasz Wolny – siedem lat z koncertem pamięci Od wielu lat 1 sierpnia w Warszawie odbywa się koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”, upamiętniający wybuch Powstania Warszawskiego. Tomasz Wolny był gospodarzem tego wydarzenia przez siedem kolejnych edycji. W 2024 roku jego miejsce zajął Jan Młynarski, co spotkało się z krytyką powstańców i publiczności. Obecnie, na dwa tygodnie przed 81. rocznicą wybuchu Powstania, nie podano jeszcze, kto poprowadzi tegoroczny koncert. Powstańcy Warszawscy chcą powrotu Wolnego Ostatni żyjący Powstańcy Warszawscy zaapelowali do TVP i Muzeum Powstania Warszawskiego, by Tomasz Wolny znów stanął na scenie 1 sierpnia. W liście opublikowanym w internecie napisali: „My, żyjący weterani Powstania Warszawskiego (...) zwracamy się z prośbą o wysłuchanie naszej woli, aby kolejny uroczysty koncert (...) poprowadził pan Tomasz Wolny, dziennikarz, harcerz, wolontariusz, ale nade wszystko nasz wieloletni, niezawodny druh i przyjaciel, a dla wielu z nas niemal przybrany wnuk”. Apel powstańców spotkał się z szerokim odzewem, a sam dziennikarz udostępnił go w swoich mediach społecznościowych. Jak zaznaczył, inicjatywa wyszła bezpośrednio od powstańców i była efektem ich niezadowolenia oraz rozczarowania ubiegłorocznym koncertem. Sprawdź też: Ta rozmowa poruszyła wiele serc. Tomasz Wolny przybył do studia Halo tu Polsat w towarzystwie Powstańców Warszawskich: "Dla nas to są bohaterowie" Emocjonalna reakcja dziennikarza na apel Tomasz Wolny nie kryje wzruszenia i wdzięczności wobec słów, które padły ze strony powstańców. W rozmowie z Plejadą mówi: „Tym razem zupełnie nie potrafię wyrazić tego, co dzieje się w moim sercu i głowie. Upomniała się o mnie najwspanialsza i najdzielniejsza armia tego świata, nasi najwięksi bohaterowie napisali, że ‘Tomeczek jest dla nich jak przyjaciel, jak wnuk’”. Dziennikarz zaznacza, że jego wieloletnie zaangażowanie nie wynikało z chęci otrzymywania wyróżnień, lecz z potrzeby serca i szacunku wobec powstańców. Dodaje: „Choć pomagam powstańcom od lat i nikt z nas, wolontariuszy, nie robi tego dla żadnych wyróżnień, to takie słowa są cenniejsze niż jakikolwiek order. Pełne wzruszenie!”. Kontrowersje wokół TVP i decyzji muzeum Po odejściu Wolnego z TVP, rolę prowadzącego koncertu przejął Jan Młynarski. Jak wspomina dziennikarz, jego nieobecność podczas wydarzenia była bolesna zarówno dla niego, jak i dla powstańców oraz widzów. „To był bardzo smutny widok. Widzieć i słyszeć reakcje powstańców, ale i tysięcy ludzi zawiedzionych tym, co się stało, było przykrym doświadczeniem”. Tomasz Wolny nie ukrywa, że decyzja o zmianie prowadzącego była odebrana jako brak szacunku wobec powstańców. Podkreśla, że „to ich koncert, ich dzień” i to właśnie ich głos powinien mieć decydujące znaczenie. "Tu naprawdę nie chodzi o Tomka Wolnego. Od zawsze powtarzam, że tu chodzi o coś więcej niż o tego czy tamtego prowadzącego. Tu chodzi o szacunek do powstańców i o wspólnotę, którą udało się w tym dniu i miejscu przez lata zbudować, wspólnym zaangażowaniem wuchty wiary i ponad jakimikolwiek podziałami. A wszystko dla i dzięki powstańcom!", dodawał prezenter. Czytaj też: Był przy niej do samego końca, odchodziła na jego oczach. Tomasz Wolny wierzył, że Zofia "Sosenka" Czekalska wróci do zdrowia Kto zdecyduje o prowadzącym koncert 2025? Jak podkreśla Wolny, organizatorem wydarzenia jest Muzeum Powstania Warszawskiego, które ma prawo wybrać dowolną stację do transmisji koncertu. „Wcale nie jest skazane na TVP, a tym bardziej to w likwidacji. Od lat inne koncerty organizowane przez muzeum transmituje na przykład TVN24 i może każda inna [stacja]” – zaznacza dziennikarz. Na chwilę obecną TVP nie ujawnia, kto poprowadzi tegoroczny koncert, odpowiadając jedynie: „Prowadzącego lub prowadzących koncert ogłosimy w odpowiednim momencie”. Sam Wolny twierdzi, że wszystko zależy od decyzji dyrekcji muzeum. „Na ten moment jednak wygrywa polityka” – podsumowuje. Źródło: plejada.pl
Jak być synem wielkiego ojca... Historia Władysława Bartoszewskiego i jego syna Władysława Teofila
Jakie były relacje syna z ojcem, który stał się legendą za życia
„Nie małpuję ojca, a jeśli już to nieświadomie”, mówi Władysław Teofil Bartoszewski dzisiaj polityk PSL, wiceminister spraw zagranicznych. Ma podobny sposób mówienia, poruszania się, skłonność do dygresji. Jego ojciec - Władysław Bartoszewski był jedną z najważniejszych postaci powojennej polski, wspaniałym historykiem, publicystą, dla wielu ludzi jednym z ostatnich autorytetów. Jego książkę „Dni walczącej stolicy”- kronikę 63 dni Powstania warszawskiego czytały pokolenia Polaków. Powtarzał, ze najważniejsza w życiu jest uczciwość i trzeba być przyzwoitym i dzisiaj dziennikarze czasem pytają jego syna, czy ojciec zachowywał się wobec niego przyzwoicie. On zawsze mówi, że tak, choć stosunki między nimi układały się różnie. Nazwisko Bartoszewski nierozerwalnie kojarzy się z legendą polskiej historii, a jak wyglądało jego bardziej osobiste oblicze. Władysław i Władek Bartoszewscy, historia ojca i syna Władysław Teofil Bartoszewski urodził się w 1955 roku w Warszawie. Ojciec mówił do niego Władek, znajomi częściej używają jego drugiego imienia - Teofil. Przyszedł na świat w niezwykłej rodzinie. Jego ojciec, Władysław Bartoszewski (1922-2015), to działacz Polskiego Państwa Podziemnego, podporucznik Armii Krajowej (AK), uczestnik powstania warszawskiego, a także członek prezydium Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj. Był też więźniem niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Za swoje zasługi otrzymał wiele odznaczeń, w tym Order Orła Białego, najstarsze i najwyższe odznaczenie w Polsce. Matka, Antonina Mijal (1915-1986), była lekarką, działaczką społeczną, żołnierzem AK. Jako sanitariuszka uczestniczyła w obronie Warszawy w 1939 roku, po czym wstąpiła do Służby Zwycięstwu Polski, gdzie służyła m.in. jako minerka. Konstruowała bomby, rozbrajała miny i uczestniczyła w wielu akcjach bojowych AK. Dyplom lekarza medycyny, ze specjalnością w reumatologii, zdobyła po wojnie, w roku 1951. Przez wiele lat pracowała jako lekarka w Warszawie i Zakopanem. Była jedną z założycielek Komisji Historii Kobiet w Walce o Niepodległość. Odznaczona Orderem Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych i Krzyżem Zasługi z Mieczami. Rodzice Władysława Teofila Bartoszewskiego ślub wzięli w roku 1949. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w roku 1966. Czytaj też: Nie uwierzysz, co zdradziła Ewa Gawryluk o drugim małżeństwie! Tak przedstawiła swoją codzienność Władysław Teofil Bartoszewski: dzieciństwo u boku ojca Syn wspominał ,że ojciec wspaniale opiekował się nim, gdy był mały. Rodzina jeździła dwa razy do roku w góry, do Zakopanego. Podróż była długa, najpierw lecieli samolotem DC3 do Krakowa, potem godzinami autobusem do Zakopanego. Ale gdy już przyjeżdżali roztaczał się przed nimi wspaniały świat górskich wycieczek. Ojciec przerabiał brezentowy plecak na nosidełko –robił w nim dwie dziury tak, by syn mógł włożyć w nie nogi, brał dziecko na plecy i wspólnie robili wycieczki. Władysław Teofil Bartoszewski wychował się w domu pełnym książek, lubił bibliotekę ojca, gdzie półki były aż do sufitu. Jak mówił od dzieciństwa czytanie było dla niego czymś naturalnym. Ojciec podsuwał mu do czytania na przykład „Pana Tadeusza”, z pięknymi ilustracjami Andriollego. Wychowywał się wśród opozycjonistów i konspiratorów. Wspominał też niecodzienną atmosferę domu: „Progu naszego domu nie przestąpił żaden członek PZPR, mimo że wiele takich osób było naszymi sąsiadami. Przychodzili do nas ludzie, którzy odsiadywali długie wyroki w czasach stalinowskich. Jako dziecko bawiłem się z córką Kazimierza Moczarskiego - on miał wyrok śmierci, który nie został wykonany. Przychodzili ludzie, którzy byli w głębokiej konspiracji, a ja słuchałem tych rozmów, schowany pod stołem”. Sprawdź też: Władysław Bartoszewski: ostatni z wielkich. Niezwykłe życie profesora Rozwód rodziców, syn po stronie mamy Kiedy Władysław Teofil Bartoszewski miał jedenaście lat jego rodzice rozwiedli się. Władek zamieszkał z mamą, trzymał jej stronę. Ojciec na wiele lat praktycznie zniknął z jego życia. W jednej z rozmów powiedział:” Z moją matką żył w osobnych światach, a ja do jego świata nie należałem.” Sam Bartoszewski senior przyznał kiedyś, że „jego ojcostwo przyszło w trudnych czasach i nie był aktywnie obecny w życiu dziecka”. Bartoszewski senior zamieszkał z drugą żoną Zofią i jej synem Piotrem. Mimo że z czasem ich relacja poprawiła się, przez wiele lat była naznaczona chłodem i brakiem bliskości. Dopiero w dorosłości ojciec i syn odnaleźli prawdziwą nić porozumienia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/04/EN012023300043-bf9dea0.jpg" width="2000" height="1435" alt="17.02.2016 Warszawa Cykl spotkań, debat i prezentacji z okazji 94. rocznicy urodzin prof. Wladyslawa Bartoszewskiego N/z Wladyslaw Teofil Bartoszewski oraz Alexandra Richie" title="17.02.2016 Warszawa Cykl spotkań, debat i prezentacji z okazji 94. rocznicy urodzin prof. Wladyslawa Bartoszewskiego N/z Wladyslaw Teofil Bartoszewski oraz Alexandra Richie" /> Władysław Teofil Bartoszewski wybrał własną drogę Władysław Teofil Bartoszewski przyznawał, że sporo zawdzięcza ojcu, ale i podkreślał, że wybrał w życiu własną drogę. W rozmowie z Magdaleną Rigamonti mówił: „Oczywiście, że jestem beneficjentem tego, że ojciec był osobą rozpoznawalną, znaną i uważaną przez niektórych za autorytet. Proszę jednak zwrócić uwagę, że przez kilkadziesiąt lat mojego życia cała moja kariera zawodowa nie miała nic wspólnego z ojcem. Przecież pracowałem w świecie finansów, którego on nie rozumiał i nie chciał zrozumieć. Sam sobie zawdzięczałem awanse w pracy”. Władysław Teofil Bartoszewski ukończył historię oraz antropologię na Uniwersytecie warszawskim i w Cambridge w Wielkiej Brytanii. Zrobił doktorat w dziedzinie antropologii kulturowej. Nauka i świat akademicki były dla niego naturalnym wyborem, z dala od polityki ojca, ale jednocześnie w cieniu wielkiej historii, która była obecna w jego domu. Prowadził zajęcia na Uniwersytecie Oksfordzkim, a także bardzo prestiżowym Uniwersytecie Londyńskim. Jako historyk specjalizował się m.in. w historii Europy Środkowo-Wschodniej, wykładał na uczelniach brytyjskich i amerykańskich. Ale też pracował w słynnym banku J.P. Morgan, był biznesmenem. Mieszkał w Londynie, Nowym Jorku, w Rzymie. Czytaj też: Władysław Bartoszewski i kobiety jego życia. Bohaterka podziemia, sanitariuszka i ich nieznane losy Z ojcem rozmawiał o wszystkim, tylko nie o rozwodzie rodziców Kiedy był już dorosłym człowiekiem stał się dla ojca partnerem w rozmowach. Mówili o wszystkim, nie poruszyli tylko jednego tematu. Nigdy nie rozmawiali z ojcem o rozwodzie i jego konsekwencjach. Jak mówił Władysław Teofil Bartoszewski: „Jestem pewien, że ojciec dokładnie wiedział, co myślę”. W Anglii Władysław Teofil poznał swoją przyszłą żonę - urodzoną w Kanadzie i wychowaną wśród Indian, Aleksandrę Richie. Historyczkę, autorkę między innymi głośnej książki o powstaniu „Warszawa 1944”, wielokrotnie nagradzaną. Mają dwie córki, ukochane wnuczki Władysława Bartoszewskiego seniora: Antoninę i Karolinę, starsza studiuje w Anglii, młodsza jest jeszcze uczennicą. Władysław Teofil Bartoszewski był od 2019 roku posłem na sejm PSL, obecnie pełni funkcje wiceministra spraw zagranicznych. Jego ojciec zmarł 4 kwietnia 2015 roku w wieku 93 lat. Pracował do końca. „Brakuje Ciebie tato…”, napisał jego syn w czwartą rocznicę śmierci profesora pokazując grób ojca i jego drugiej żony Zofii Bartoszewskiej.
Był przy niej do samego końca, odchodziła na jego oczach. Tomasz Wolny wierzył, że Zofia "Sosenka" Czekalska wróci do zdrowia
Tomasz Wolny i jego taneczna partnerka Daria Syta w jednym z odcinków „Tańca z gwiazdami” postanowili uhonorować bardzo niezwykłe osoby: Powstańców Warszawskich. Dziennikarz od wielu lat bardzo angażuje się w ich sprawy, dbając o tych żyjących oraz pielęgnując pamięć o tych, którzy odeszli. Jedną a nich była serdeczna przyjaciółka, Zofia „Sosenka” Czekalska, z którą pożegnał się w zeszłym roku... Tak wyglądała ich relacja. [Artykuł aktualizowany 31.03.24 r.] Relacja Tomasza Wolnego z Zofią „Sosenką” Czekalską Miała 100 lat, na kartach historii zapisała się jako bohaterka. Zofia „Sosenka” Czekalska była postacią wyjątkową, z bagażem doświadczeń. Do samego końca była jednak uśmiechnięta i zarażała wszystkich optymizmem. Okrutne przeżycia przemieniła w diament, o którym mówiła do samego końca. Powstanka Warszawska od czasu do czasu odwiedzała różne programy telewizyjne, była medialna, gdyż chciała przedstawić wszystkim swoją historię. W międzyczasie znalazła wspólny język z Tomaszem Wolnym, który ją podziwiał, o czym niejednokrotnie mówił. „Raz mówią łączniczka, raz sanitariuszka, wiec opowiem ci jak to było”. Zobacz też: Jurorzy wstali z miejsc, publiczność nie kryła łez. Te wzruszające sceny przejdą do historii „Tańca z gwiazdami” Relacja Zofii Czekalskiej pseud. „Sosenka” i Tomasza Wolnego Zofia Czekalska pseud. „Sosenka” była łączniczką Zgrupowania „Chrobry II” na terenie Śródmieścia Północnego. Jej historią zainteresował się przed laty Tomasz Wolny, który postanowił być dla niej przyjacielem i powiernikiem. Dziennikarz bardzo się do niej zbliżył, a ona bardzo go polubiła — do tego stopnia, że zrobiła mu na drutach kamizelkę z symbolem Polski Walczącej. Prezenterowi tak bardzo spodobał się ten podarunek, że kilkukrotnie pojawiał się w niej na różnych imprezach związanych z powstaniem, m.in. na koncercie „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”. Tomasz Wolny był przy „Sosence” do końca Niestety w maju 2024 uczestniczka Powstania Warszawskiego trafiła do szpitala. „Tak słaba pani Zosieńka jeszcze nie była…” pisał wówczas dziennikarz. Kilka dni później ich szczera i ciepła przyjaźń została rozdzielona śmiercią... Dziennikarz poinformował o ty smutnym wydarzeniu za pomocą bardzo wzruszającej publikacji na Instagramie: wyciskającym łzy zdjęciu i długim, rozczulającym opisie. „Wciąż kochamy za mało i za późno… To zdjęcie zrobiłem kilka dni temu. To był ostatni dzień, zanim straciliśmy z Sosenką kontakt. Mówiłem Jej wtedy o tej rzeszy ludzi, którzy się za Nią cały czas modlą, dla których stała się tak wyjątkowa, o planach jakie mieliśmy, o nadchodzących imieninach, urodzinach, rocznicy Powstania i naszych śpiewankach… Tyle do zrobienia! Uśmiechnęła się i uścisnęła mi dłoń…” „Miałem przywilej być przy Niej codziennie. Dzisiaj miałem zaszczyt być do samego końca… [...] Byłem ostatni. Jak zawsze usiadłem przy łóżku na szpitalnym taborecie, chwyciłem jej dłoń i zacząłem odmawiać Koronkę. Jak zawsze. Jak co dzień. Kiedy w palcach ściskałem ostatni koralik różańca i skończyłem ostatnie słowa modlitwy… Pani Zosieńka powoli przymknęła powieki i odeszła…” czytamy. Czytaj również: On był twarzą TVP, ona pracuje w TVN. Od 15 lat tworzą duet idealny, teraz zachwycili na parkiecie!
Jurorzy wstali z miejsc, publiczność nie kryła łez. Te wzruszające sceny przejdą do historii „Tańca z gwiazdami”
Piąty odcinek „Tańca z Gwiazdami” dostarczył widzom niezapomnianych emocji. Tomasz Wolny i Daria Syta, wykonując paso doble, oddali hołd obecnym na widowni Powstańcom Warszawskim, co spotkało się z owacjami na stojąco i łzami wzruszenia. Ciepłych słów nie szczędzili zwłaszcza jurorzy show Polsatu. Tomasz Wolny i Daria Syta poruszają serca widzów W piątym odcinku najnowszej edycji „Tańca z Gwiazdami” Tomasz Wolny i Daria Syta zaprezentowali paso doble do wielkiego hitu „Wszystko, czego dziś chcę” Izabeli Trojanowskiej. Ich występ nie tylko zdobył wysokie oceny jurorów, ale też poruszył serca wszystkich obecnych w studiu. „Stabilizacja, konstrukcja pełna charakteru. Ty byłeś wykuty jak z żelaza. Żeby to żelazo było trochę giętkie, szczególnie Twoje ręce”, mówił Tomasz Wygoda. „Shape, ręce – wszystko było dobre, konkretne, zdecydowane. Ty szedłeś jak na wojnę w tym tańcu. To było aż takie ciut za mocne, aczkolwiek bardzo poprawne”, oceniła Iwona Pavlović. Po zakończeniu pokazu, Tomasz Wolny i jego partnerka oddali hołd Powstańcom Warszawskim, którzy specjalnie przybyli na to wydarzenie. Czytaj także: Piotr Galiński – kiedyś ikona „Tańca z gwiazdami”, dziś zupełnie inny człowiek. Jak zmieniło się życie byłego jurora? Obecność Powstańców Warszawskich w studiu Na widowni studia „Tańca z Gwiazdami” pojawili się prawdziwi bohaterowie, którzy pamiętają to, co wydarzyło się w 1944 roku w Warszawie. Ich obecność wzbudziła ogromne wzruszenie i wywołała lawinę emocji. Występ Tomasza Wolnego był specjalnie przygotowany tak, by uhonorować ich odwagę i poświęcenie. Publiczność oraz jurorzy wstali z miejsc, by nagrodzić bohaterów gromkimi owacjami. Cała sala zareagowała emocjonalnie, a wiele osób nie kryło łez. Po wzruszającym występie i geście wobec Powstańców, jurorzy programu – znani ze swoich ostrych ocen – zareagowali owacjami na stojąco. Taki aplauz ze strony jury należy do rzadkości, co pokazuje, jak wyjątkowy był to moment w historii programu. „Jesteśmy wzruszeni obecnością Państwa. Potrzebujemy pokoju a nie wojny. I tylko oni wszystko wiedzą”, podkreślał Tomasz Wygoda. Ich reakcja była jednoznacznym wyrazem uznania zarówno dla emocjonalnego tańca, jak i dla wartości, jakie niósł ze sobą ten występ. Czytaj także: Z rodzicami łączy ją wyjątkowa więź, Adrianna Borek wiele im zawdzięcza: „Trzymamy się mocno razem” Wzruszające gesty uczestników programu Tomasz Wolny wręczył Powstańcom Warszawskim bukiety kwiatów, dziękując im osobiście za ich obecność i bohaterstwo. W odpowiedzi jeden z bohaterów narodowych podzielił się cukierkami – w geście życzliwości, który wywołał jeszcze większe poruszenie wśród uczestników i publiczności. Dziennikarz i jego taneczna partnerka poczęstowali nimi jurorów. To symboliczne, wzajemne okazanie szacunku stało się jednym z najbardziej pamiętnych momentów całej edycji programu. Reakcje widzów na wyjątkowy występ Widzowie przed telewizorami oraz w mediach społecznościowych natychmiast zaczęli komentować poruszający występ. Fani programu podkreślali, że tego wieczoru „Taniec z Gwiazdami” przekroczył granice rozrywki i stał się ważnym głosem w hołdzie dla polskich bohaterów. Nie brakowało komentarzy mówiących o „najbardziej wzruszającym momencie sezonu” czy „lekcji historii na żywo”. I trudno się z nimi nie zgodzić... Czytaj także: Barbara i Krzysztof Kamil Baczyńscy: kochali się, mieli mieć dziecko. Zginęli w Powstaniu Warszawskim
W dzieciństwie miał przyobiecaną narzeczoną, spotkał ją po sześćdziesiątce. Niezwykłe życie Mariana Turskiego
Wyszedł z wojny cudem i ożenił się z łączniczką z Powstania
Marian Turski był jednym z ostatnich wielkich świadków naszej historii, autorytetem. Zmarł 18 lutego, miał 98 lat. Mówił, że jest człowiekiem niewierzącym, ale chciałby, żeby nad jego grobem zmówiono modlitwę. Tak, jak nad grobem jego ojca, którego bardzo kochał. Z szacunku do niego. Opowiadał, że miał trzy najszczęśliwsze dni w życiu: kiedy przeżył łaźnie w Auschwitz, myślał wtedy, że idzie do komory gazowej. Kiedy jego córka Joanna – flecistka, wygrała muzyczny konkurs. I kiedy otwarto w Warszawie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, wiele lat o to walczył, był jednym z pomysłodawców tego muzeum. Marian Turski: przyobiecana narzeczona Miał 14 lat gdy trafił do łódzkiego getta. Przeżył gehennę w czasie wojny, szedł dwa razy w marszu śmierci - z Auschwitz do Buchenwaldu i z Buchenwaldu do Theresienstadt (Terezina, w Czechach). Opowiadał, jak wyjmował spod stosu trupów swojego kolegę Stefana Krakowskiego, po latach dyrektora archiwów Instytutu Jad Waszem w Jerozolimie. A właściwie to Stefan Krakowski przypomniał mu to zdarzenie. Bo Marian Turski na pewien czas wyparł z pamięci wiele obozowych przeżyć. Wrócił do nich dopiero w latach 60. Urodził się jako Mosze Turbowicz w Druskiennikach (dzisiaj na Litwie), w rodzinie polskich Żydów - 26 czerwca 1926 roku. Kiedy wybuchła wojna, wraz z rodziną, jako nastolatek trafił do łódzkiego getta. Później członkowie jego rodziny zostali wywiezieni do Auschwitz. Zginęli tam jego ojciec i brat. Dziadek ze strony ojca był rabinem Klecka. Ojciec, o którym Marian Turski mówił, że był szlachetnym, dobrym człowiekiem, przestrzegał tradycji. Koszerności. Jego żona, mama Mariana była nowoczesną kobietą, sufrażystką, ale godziła z tym, bo ogromnie kochała męża. Jego ojciec w młodości związany był z dziewczyną, Ryfką, która wyjechała do Palestyny. Sam nie mógł jechać – choć o tym marzył, był syjonistą - ze względu na chorobę płuc. Przysięgli sobie jednak, że ich dzieci, jeśli będą przeciwnej płci, zostaną sobie przyobiecane. Kiedy Marian Turski po raz pierwszy pojechał do Izraela, poszedł pod Ścianę Płaczu, chciał spotkać się z Ryfką, ale okazało się, że już nie żyje. Przyobiecana mu dziewczynka była tak jak on po 60. Ich życie potoczyło się różnymi drogami. Wojna wszystko zmieniła. Opowiadał o tym Joannie Podgórskiej w rozmowie dla Polityki „Mój los może być waszym losem”. Czytaj też: Skończyła 97 lat, nie potrafiła być idealną matką. Jakie relacje łączą Wandę Traczyk-Stawską z dziećmi? Marian Turski: Obozowe losy Sam Marian Turski został deportowany do obozu w Auschwitz w 1944 roku, w jednym z ostatnich transportów z łódzkiego getta. Przeszedł selekcję więźniów, zorientował się, że trafił do grupy młodych, zdrowych mężczyzn. I że ma szanse na przeżycie. Wiedział dużo o obozie. Znał relacje BBC o Auschwitz. Kiedy zobaczył napis łaźnia, i pawilon, do którego byli kierowani, zrobił w portki ze strachu. W rozmowie z Jackiem Żakowskim opowiadał, że pamiętał, jak lektor BBC mówił: „Zobaczycie napis »do łaźni«. Nie dajcie się zwieść. To nie łaźnia. To komora gazowa...”. Ale okazało się, że znowu miał szczęście. Jak wspominałam, zapamiętał ten dzień, jako jeden z najszczęśliwszych w swoim życiu. Chociaż w łaźni nowo przywiezionych więźniów golili holenderscy Żydzi, tępe żyletki raniły im twarze. Potem te rany polano płynem do dezynfekcji. Wszyscy wyli z bólu. A jednak w tych strasznych chwilach Marian Turski miał poczucie, że przedłużono mu życie. Zobacz również: Przeżyła wojnę, cudem odzyskała wolność. Dziś Wanda Traczyk-Stawska apeluje: „Najważniejsze jest, żebyśmy się przestali kłócić” Marian Turski: z głodu łykał śnieg Jak wspominał, przeżył obóz dzięki ludzkiej solidarności. „Myśmy nawzajem pomagali sobie utrzymać godność ludzką, więc mogę powiedzieć, że mnie uratowała solidarność między ludźmi, lojalność, wzajemna solidarność i przyjaźń. I to chyba pozostało mi jako motto na późniejsze lata — opowiadał o życiu w obozie. Tworzyli z dziesięcioma kolegami obozową komunę, zostało ich pięciu. W marszu śmierci Turski szedł ponad 200 kilometrów, więźniowie przez kilkanaście dni żywili się trawą, korzonkami, liśćmi. Nawet kiedy pojawiało się jedzenie, nie można się było do niego dopchać. Kiedy padał śnieg, łykali go. Kiedy doszli do Terezina, Marian Turski rozchorował się na tyfus plamisty. Nie mógł niczego jeść, miał 41 stopni gorączki. I kompletnie rozwalony organizm. To, że przeżył, było cudem. A w każdym razie fenomenem. Doczekał wejścia Rosjan, przeżył wojnę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/EN016172870019-1-2c07ce2.jpg" width="2000" height="1335" alt="18.04.2024 Warszawa Wreczenie medali "Powstanie w Getcie Warszawskim" Stowarzyszenia Zydow Kombatantow i Poszkodowanych w II wojnie swiatowej oraz Zydowski Instytut Historyczny Fot. Filip Naumienko/REPORTERN/z: Marian Turski" title="Wr?czenie medali Powstanie w Getcie Warszawskim" /> Marian Turski: kręgi piekła W rozmowie z Joanną Podgórką mówił o kręgach wojennego piekła: „Krąg pierwszy to getto – głód i widok ludzi, którzy nikną w oczach, »muzułmanieją« (tak wtedy mówiono o ludziach, którzy opadali z sił fizycznie i duchowo) i umierają. To proces, który ma jeszcze coś wspólnego z naturalną śmiercią. Drugi krąg to Oświęcim. Tam rozstania i śmierć były gwałtowne. A do tego wilcze prawa – każdy, kto jest o stopień wyżej w obozowej hierarchii, nawet funkcyjny więzień, może z tobą zrobić, co chce. I robi, bo chce się wykazać przed Niemcem. To wyzwalało w człowieku najgorsze instynkty. W obozie stopień śmiertelności był o wiele wyższy niż w getcie. Ale podczas marszów śmierci, w ciągu kilku dni, stopień śmiertelności był taki jak w Oświęcimiu w ciągu kilku miesięcy. Każdy, kto się zatrzymywał, dostawał kulę w głowę. Potem pociągi i tłok tak straszliwy, że z mojego wagonu wyciągnięto 36 trupów. Zginęła nas wtedy niemal połowa. (…) Gdy dotarliśmy do Terezina, ważyłem 32 kg”. Marian Turski: czas po wojnie, życie prywatne, żona łączniczka w Powstaniu Po zakończeniu wojny proponowano mu wyjazd do Anglii, Kanady, USA. Ale on chciał zostać w Polsce. Wrócił do rodzinnej Łodzi. Pod koniec lat 40. przeniósł się do Warszawy. W 1958 roku rozpoczął pracę w redakcji „Polityki” i pozostał w niej do końca. Zaangażował się w nową rzeczywistość, zapisał do partii, zawsze miał lewicowe przekonania. Ożenił się z młodszą o rok Hanną Paszkowską-Turską, która była operatorem dźwięku. Hannie Paszkowskiej udało się uciec z getta, wojnę przeżyła na aryjskich papierach. Żona opowiadała mu, że szmalcownicy rozpoznawali Żydów, którzy nie mieli semickiego wyglądu, po lęku w oczach. Trzeba było na to uważać. Sama była łączniczką w Powstaniu warszawskim. Miała pseudonim Lusia. Do Powstania dołączyła niemal od razu, należała do Armii Krajowej, była w grupie bojowej „Krybar”. Hanna Paszkowska-Turska zmarła w 2017 roku. Córka Joanna Turska jest muzyczką, flecistką. Ojciec bardzo ostrożnie wprowadzał ją i wnuki w swoją historię wojenną. Zależało mu, żeby do Auschwitz pojechali z zainteresowania, a nie tylko dla sentymentu. Zobacz też: Alina Janowska brała udział w Powstaniu Warszawskim. Miała wyjątkowy pseudonim <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/TSS08-08-23245-93211d3.jpg" width="7008" height="4674" alt="08.08.2023 Lodz , ulica Bracka. Cmentarz Zydowski przy ulicy Brackiej. Marian Turski podczas modlitwy kadisz za pamiec jego kolegi Dawida Sierakowiaka .Fot. Tomasz Stanczak / Agencja Wyborcza.pl" title="Marian Turski podczas modlitwy kadisz za pamiec jego kolegi Dawida Sierakowiaka" /> Marian Turski: XI przykazanie – Nie bądźcie obojętni Czuł się głosem wymordowanego pokolenia. Apelował, by nie być obojętnym na dyskryminacje i prześladowanie innych ludzi. Sam przyznawał, że w obozie nie czuł wspólnoty z więźniami homoseksualnymi. „Ze wstydem przyznam, że ja sam miałem poczucie wyższości wobec homoseksualistów. W obozie czuliśmy się moralnie lepsi od więźniów kryminalnych, czyli normalnych bandziorów. Nie czuliśmy wspólnoty z więźniami z zielonym winklem i to było w pewnym sensie zrozumiałe. Ale podobnie odnosiliśmy się do tych z różowymi winklami, czyli osób homoseksualnych. Taki był nawyk myślowy: „pedzio” to ktoś inny, to ktoś gorszy”. Po latach był głosem sumień. Apelował, by ludzie zrozumieli, jak dochodzi do tego, że pojawia się Auschwitz. Jak powtarzał, Auschwitz może być tutaj, może być w każdym miejscu na ziemi. "Jeśli będziecie obojętni, jakieś Auschwitz spadnie wam z nieba", mówił w czasie obchodów 75. rocznicy wyzwolenia obozu. „To chciałbym powiedzieć mojej córce, wnukom i ich rówieśnikom, gdziekolwiek mieszkają. W Polsce, w Izraelu, w Europie Wschodniej — nie bądźcie obojętni, jeśli widzicie kłamstwa historyczne. Kiedy widzicie, że przeszłość jest naciągana do aktualnych potrzeb polityki. Nie bądźcie obojętni, kiedy jakakolwiek mniejszość jest dyskryminowana. Istotą demokracji jest to, że większość rządzi, ale prawa mniejszości muszą być chronione”, apelował. Nie zależało mu na tym, by młodzi ludzie rozczulali się jego opowieściami. Ale by pomyśleli o swoim losie.
Alina Janowska brała udział w Powstaniu Warszawskim. Miała wyjątkowy pseudonim
Była wspaniałą aktorką teatralną i filmową. W młodości jednak przeżyła niezwykle trudne chwile... Alina Janowska wzięła udział w Powstaniu Warszawskim. Była łączniczką dowództwa Batalionu „Kiliński” i choć działała pod pseudonimem „Alina”, to częściej nazywano ją jednak „Setką”. Dlaczego? Okazuje się, że był ku temu ważny powód... Pierwszego sierpnia 2024 roku obchodziliśmy 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Alina Janowska walczyła w Powstaniu Warszawskim Podczas wybuchu II wojny światowej wybitna aktorka miała 16 lat. W 1942 roku Gestapo oskarżyło ją o współpracę z podziemiem, a także pomoc rodzinie żydowskiej. W więzieniu na Pawiaku w Warszawie spędziła siedem miesięcy i wielokrotnie była przesłuchiwana w siedzibie Gestapo w al. Szucha. Dzięki pomocy Ilse Glinickiej, przyjaciółki jej matki, Alina Janowska została zwolniona i cudem uniknęła wywiezienia do Oświęcimia. 1 sierpnia 1944 roku Alina Janowska dołączyła do powstania. Aktorka była łączniczką dowództwa Batalionu „Kiliński”, walczącego między innymi o zdobycie szpitala św. Zofii oraz szkoły przy ul. Żelaznej 88. Wraz z nią tę funkcję sprawowała również Anna Laskowiczówna, która zmarła 5 września. Podczas Powstania Warszawskiego Alina Janowska robiła wszystko to, co akurat było potrzebne. Dbała o to, by zapewnić innym możliwie najbardziej komfortowe warunki, czyściła podłogi, ścieliła łóżka, dbała także o meldunki i jedzenie. Aby nieco złagodzić ten trudny czas śpiewała i tańczyła, dodając innym otuchy. „Czasem trzeba było pomóc siostrom, które przychodziły z noszami do bardzo ostrych wypadków i nie dało się inaczej, jak tylko wynieść na noszach. Musiałyśmy im pomagać. Czasem mogłyśmy coś zrobić same. Osobiście byłam od porządków, od jedzenia i od meldunków”, mówiła Muzeum Powstania Warszawskiego. Przyszła artystka działała używając pseudonimu „Alina”, jednak częściej mówiono na nią „Setka”, co zawdzięczała swojemu charakterowi. „Że niby na sto procent mogą na mnie liczyć, takie dyrdymały opowiadali. Ale tak jestem wychowana przez rodziców, oboje zresztą, ale szczególnie przez ojca”, tłumaczyła Alina Janowska. Służyła aż do 4 października 1944 roku, do końca Powstania Warszawskiego, którego koniec oficjalnie nastąpił dzień wcześniej. Tuż po nim aktorka dostała się do swojej przebywającej w Tworkach rodziny. Osobiście nie czuła się bohaterką i powtarzała, że wcale nią nie była. Czytaj też: Alina Janowska prowadziła dziennik podczas Powstania Warszawskiego. "Nigdy nam nawet o nim nie wspomniała" Alina Janowska, Kwesta na Powązkach, 2011 rok Powstanie zabrało Alinie Janowskiej chłopaka „Te wszystkie odznaczenia, które mam, to niesłusznie, bo nieraz daje się odznaczenia tak, jak leci. Właściwie, gdybym miała siebie odznaczać za coś, to za posłuszeństwo mojemu dowódcy, panu porucznikowi, który za każdym razem mówił: "Alina, uważaj na siebie". Jemu zależało, żeby donieść wiadomości czy meldunki i żeby przynieść jakąś wiadomość, a nie żeby był jeszcze jeden trup”, wyznała w swoich wspomnieniach, które ukazały się na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego. Alina Janowska zdradziła w nich również, że Powstanie Warszawskie zabrało jej coś jeszcze miłość – chłopaka, którego darzyła szczególną sympatią. Aktorka nie chciała jednak zdradzać zbyt wiele szczegółów tej historii... „Miałam bardzo wspaniałego chłopaka, bardzo mi się podobał. Niestety zginął (...) [Kino] to był wielki rarytas i chodziliśmy. Ale byłam w tym kinie chyba tylko dwa razy, bo trzeba było wyrwać sobie ten czas, który na coś innego jest przeznaczony. Byłam tam i wiem, że to było bardzo pożyteczne”, wyznała aktorka. Zmarła 13 listopada 2017 roku po długiej chorobie. Miała 94 lata. Zobacz także: W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga Alina Janowska, lata 60. Alina Janowska, premiera książki "Jam jest Alina, czyli Janowska story" [Tekst opublikowany na Viva Historie 20.04.2024 r.] [Ostatnia aktualizacja na VUŻ 09.02.2024 r]
Jan Młynarski poprowadził „(Nie)zakazane piosenki”. Polała się fala krytyki, a Tomasz Wolny zaapelował do internautów
Wiele osób wyraziło swoje niezadowolenie ze zmiany gospodarza
Za nami koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”, który w tym roku zamiast Tomasza Wolnego poprowadził Jan Młynarski. Syn tekściarza nie spotkał się jednak z pozytywnym odbiorem przez publiczność — wiele osób, które co roku gromadzą się w Warszawie (oraz przed telewizorami) wyraziło swoje niezadowolenie ze zmiany gospodarza. „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki” z nowym gospodarzem. Nie wszystkim podobała się zmiana Koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki” jest hołdem dla uczestników Powstania Warszawskiego i co roku przyciąga tłumy na plac Piłsudskiego oraz przed telewizory. W tym roku wyjątkowo nie poprowadził go Tomasz Wolny — TVP po kilku latach zdecydowało się odsunąć dziennikarza od poprowadzenia tego wydarzenia. Zastąpił go Jan Młynarski, syn Wojciecha Młynarskiego i Adrianny Godlewskiej, jednak nie wszystkim ta zmiana przypadła do gustu. Jan Młynarski z zespołem Warszawskie Combo Taneczne zagrał utwór „Pierwszy Sierpnia — Dzień Krwawy”. W internecie bardzo szybko zaczęły pojawiać się głosy krytyki wobec muzyka. Części nie spodobał się występ, inni zaś wciąż nie mogli zrozumieć decyzji o zamianie gospodarzy. Komentarze pod filmikami z koncertu były bardzo wymowne: „Co to za gostek?”, „Bez Tomka nie ma koncertu”, „Z całym szacunkiem, ale ten pan mi nie pasuje”, „Tego nie da się słuchać” pisali niezadowoleni internauci pod wideo opublikowanym w serwisie YouTube. Zobacz również: Przemysław Babiarz przerwał milczenie po kontrowersyjnej wypowiedzi. "Nie ukrywam, że było mi troszkę przykro" Jan Młynarski, 80. rocznica Powstania Warszawskiego, 01.08.2024 Podobne głosy pojawiły się także na innych portalach. Chociaż większość ludzi starała się uczcić pamięć o powstańcach i skupiała się na śpiewaniu piosenek oraz wsłuchiwaniu się w przybliżane historie, wiele komentarzy krytykowało także nowego prowadzącego. Co ciekawe, były gospodarz, Tomasz Wolny również pojawił się na wydarzeniu. W dniu wybuchu Powstania umieścił na swoim profilu na Instagramie wymowną publikację... Tomasz Wolny pojawił się na „(Nie)zakazanych piosenkach”. Wcześniej zaapelował do internautów Chociaż tym razem Tomasz Wolny nie poprowadził koncertu, postanowił jak co roku zjawić się na placu Piłsudskiego, tym razem zaś nie służbowo, a prywatnie. „Pomimo wszystko, jestem w tym dniu z Powstańcami Warszawskimi, nie tylko w godzinę »W«, ale i na wspólnym śpiewaniu (nie)zakazanych. Nie dajmy zepsuć tego, co budowaliśmy przez lata. Bo sprawa jest większa. Dla Nich i tylko dla Nich” czytamy w publikacji na Instagramie. Również i pod tym postem wiele ludzi napisało komentarze, w których wspierają dziennikarza i wyrażają swoją nadzieję, że w przyszłym roku ponownie będą mogli zobaczyć go jako prowadzącego. „Panie Tomaszu wracaj! Ten koncert bez Pana to nie to! Nie ma atmosfery, nie ma ciepła... oglądam i płaczę za Panem...”, „Tomaszu oglądam i śpiewam, ale bez ciebie to już nie to samo. Wracaj za rok” to tylko dwa z wielu wpisów. Sprawdź też: Jego pradziadek był uznanym pułkownikiem i dowódcą Zgrupowania Bojowego. Conrado Moreno ujawnił rodzinne sekrety Tomasz Wolny, mjr Jakub Nowakowski ps. Tomek, Warszawa, 01.08.2023
Odsunięto go od prowadzenia ważnego wydarzenia. Wiadomo, kto w tej roli zastąpi Tomasza Wolnego
Dziennikarz wziął sprawy w swoje ręce. Tak uczcił pamięć Powstańców
To on przez ostatnie lata prowadził wyjątkowe wydarzenie. Mowa o koncercie Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki, który emitowany jest przez stację TVP. Tomasz Wolny w tym roku nie pojawił się na scenie. Jego miejsce zajął ktoś inny. Choć dziennikarz nie jest już prowadzącym koncertu, uczcił pamięć Powstańców w poruszający sposób. A kilka tygodni temu zwrócił się do wszystkich z ważną prośbą Tomasz Wolny nie będzie gospodarzem koncertu Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki Już dziś, 1 sierpnia obchodzimy 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Cała Polska oddaje hołd tym, którzy walczyli o wolność swoją i przyszłych pokoleń. Jednym z wydarzeń, który upamiętnia historię powstania jest coroczny koncert „(Nie)zakazane Piosenki". Na Placu Piłsudskiego w Warszawie pojawią się tłumy, by wspólnie śpiewać niezwykłe utwory. Dotychczas gospodarzem wydarzenia był Tomasz Wolny. W związku ze zmianami, które w ostatnich miesiącach przechodziła Telewizja Polska, ulubieniec widzów pożegnał się z funkcją prowadzącego Pytanie na śniadanie. Kilka tygodni temu okazało się, że nie poprowadzi też koncertu w rocznicę Powstania Warszawskiego, co robił przez ostatnie siedem lat. Tomasz Wolny ogłosił to na początku czerwca. I podkreślał, że każdy z tych koncertów był dla niego zaszczytem. A przede wszystkim zaszczytem było poznawanie tych niezwykłych ludzi, którzy tworzyli naszą historię. „Zawsze starałem się dawać wszystko, co we mnie najlepsze, a wspólny śpiew (nie)ZAKAZANYCH był tego kwintesencją, bo Powstańcom oddałem całe serce i ducha❤ 1 sierpnia na Placu Piłsudskiego udało się NAM WSZYSTKIM zbudować coś bezcennego. Największy chór świata, który połączyła miłość i szacunek do „dziewczyn i chłopaków z AK”, ponad wszystkim, co każdego dnia potrafi nas tak doszczętnie dzielić. […] Dla chłopaka wychowanego w duchu miłości do Polski, do naszych bohaterów, było to spełnienie marzenia i nic w telewizji nie liczyło się dla mnie bardziej", pisał. Czytaj też: Odeszła najstarsza uczestniczka Powstania Warszawskiego. Barbara Sowa miała 106 lat Jeszcze wtedy dziennikarz nie wiedział, kto go zastąpi. Tomasz Wolny zwrócił się z wielką prośbą, by jak co roku Plac Piłsudskiego pękał w szwach. "Nie wiem, kto, jako prowadzący, spełni kryteria nowych decydentów TVP, ale pozwólcie pożegnać się prośbą. Bo pewnie będzie nieco inaczej. Nie będzie kamizelki, nie będzie jej Autorki i wielu wspaniałych... ale wciąż BĘDĄ ich koledzy i koleżanki. Niech Plac Piłsudskiego jak zwykle pęka w szwach! Bo sprawa była, jest i będzie wyższa. Bo jesteśmy tam dzięki Nim i dla Nich. I tylko dla Nich! Dlatego choć z bólem to mimo wszystko z podniesionym czołem, wdzięcznością za wszystko i powstańczą pogodą ducha... Czuwaj Wiaro”, pisał. Warszawa, 01.08.2023. Uczestnik powstania warszawskiego mjr Jakub Nowakowski ps. Tomek i prowadzący, dziennikarz Tomasz Wolny podczas koncertu piosenek powstańczych "Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki" Kto poprowadzi koncert Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki? To już pewne Długo nie było wiadomo, kto pojawi się w roli gospodarza tego wydarzenia. Jak podawał Plotek, podobno władze TVP brały pod uwagę Macieja Orłosia czy Artura Orzecha. Dziś jest już pewne, że to syn Wojciecha Młynarskiego zastąpi Tomasza Wolnego. Jan Młynarski stanie na scenie koncertu „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”. Czytaj też: Jan Młynarski: "Ludziom może się wydawać, że syn Wojciecha Młynarskiego to taki synek spod klosza" Jan Młynarski w 2021 roku Tomasz Wolny oddał hołd Powstańcom. Zorganizował poruszające wydarzenie. Choć w tym roku Tomasz Wolny nie poprowadzi wielkiego koncertu, postanowił w inny sposób oddać hołd Powstańcom. Jak zaznaczył, była to oddolna akcja. Dziennikarz zamieścił nagranie, na którym widać bohaterów stolicy, którzy przemieszczali się ulicami w rikszach. Dzielili się z uczestnikami wydarzenia swoimi historiami, śpiewano powstańcze piosenki. To był niesamowity klimat! Zebranym trudno było powstrzymać wzruszenie. „Nasza, zupełnie oddolna akcja. Bierzemy riksze i ruszamy z Powstańcami Warszawskimi w Warszawę
Odeszła najstarsza uczestniczka Powstania Warszawskiego. Barbara Sowa miała 106 lat
Bohaterka zmarła w 80. rocznicę wybuchu Powstania...
Pierwszy dzień sierpnia dla całej Polski jest czasem zadumy i refleksji, a także oddawania czci bohaterom, którzy kilka dekad wcześniej ryzykowali własnym życiem, walcząc za naszą wolność. Dziś, w 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, dotarła do nas bardzo smutna wiadomość... Zmarła jego najstarsza uczestniczka, Barbara Sowa. Miała 106 lat. Barbara Sowa nie żyje: była najstarszą uczestniczką Powstania Warszawskiego Dzisiejszy dzień przyniósł nam bardzo smutną informację. To właśnie dziś na wieczną wartę odeszła Barbara Sowa, ps. „Basia”. Była najstarszą uczestniczką Powstania Warszawskiego, które wybuchło równo 80 lat temu. O jej śmierci poinformowała Fundacja Nie zapomnij o nas, która opiekuje się powstańcami. Bohaterka miała 106 lat. „Spoczywaj w pokoju, Bohaterko! Kondolencje dla rodziny i bliskich”, żegnano ją we wpisie. Fundacja zacytowała także pamiętne słowa Barbary Sowy. „Nikt z nas nie czuł się bohaterem, wszyscy byliśmy jednakowi, po prostu stanęliśmy do walki”. Powstańczyni przyszła na świat 26 czerwca 1918 roku na warszawskiej Ochocie. Uczęszczała do Szkoły Głównej Handlowej aż do wybuchu wojny, a w 1940 roku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej. Basia działała w Sanitariacie IV Obwodu „Grzymała” na Ochocie. Miała za sobą konspiracyjne kursy pielęgniarskie, a także tajną praktykę szpitalną. Podczas Powstania Warszawskiego była sanitariuszką oraz łączniczką. Dzień wcześniej napłynęła także inna smutna informacja, o śmierci Ireneusza Rudnickiego, ps. „Emir”. Mężczyzna walczył w Śródmieściu, był żołnierzem batalionu „Kiliński”. Wraz z kolegami zasłynął akcją zawieszenia flagi Polski na budynku Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej przy ul. Zielonej. Od wielu lat mieszkał poza granicami kraju, w Stanach Zjednoczonych. Odszedł w wieku 102 lat. Czytaj też: Alina Janowska prowadziła dziennik podczas Powstania Warszawskiego. "Nigdy nam nawet o nim nie wspomniała" <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="504" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FOdraNiemen%2Fposts%2Fpfbid02s4XqK3pDYbVoy525VRCHG9kfihWatNpo3Eb8JD5QL1KvEmLe4tpSEx3LVVPAMnphl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="660" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fniezapomnijonas%2Fposts%2Fpfbid02LgRjm1AcJJzXnXHAG4ZCjLeerTrfvp19QJZCj5Ve7U57p4ocLpk59fzdnYWEayJ3l&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Powstanie Warszawskie – 80. rocznica wybuchu 1 sierpnia to wyjątkowy dzień dla wszystkich Polaków. To właśnie wtedy w całym kraju upamiętniamy bohaterski czyn wielu młodych ludzi, którzy przystąpili do Powstania Warszawskiego, by walczyć o swoją i naszą wolność. To wydarzenie było jednym z największych powstań w okupowanej Europie podczas II wojny światowej i jednocześnie największym zrywem wolnościowym w czasie całej tej wojny. Miało na celu wyzwolenie Warszawy spod niemieckiej okupacji przed nadejściem Armii Czerwonej. Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00 (godzina „W”), a zakończyło się kapitulacją 3 października 1944 roku, po 63 dniach walki. Przyniosło wiele strat... Życie straciło około 16 tysięcy powstańców z AK, 20 tysięcy odniosło rany, a 15 tysięcy zostało wziętych do niewoli. Zginęło również od 150 do 200 tysięcy cywilów. Zobacz także: Ewa Krawczyk już nie czuje się samotna. Tak dziś wygląda życie wdowy po Krzysztofie Krawczyku Powstanie Warszawskie. Plac Trzech Krzyży podczas powstania, widok z ulicy Mokotowskiej
Alina Janowska prowadziła dziennik podczas Powstania Warszawskiego. "Nigdy nam nawet o nim nie wspomniała"
Alina Janowska to jedna z najlepszych i obdarzonych ogromnym talentem polskich artystek. Uznanie publiczności zdobyła już w swoim pierwszym filmie — "Zakazanych piosenkach", który opowiadał o wojennej rzeczywistości. Aktorka najlepiej wiedziała, jak wyglądają realia na wojnie, była bowiem łączniczką podczas Powstania Warszawskiego. Zapiski, które prowadziła w tamtym czasie, przekazał do muzeum jej syn. Alina Janowska we wspomnieniach syna, Michała Zabłockiego Aktorka zasłynęła kultowymi kreacjami, które tworzyła na potrzeby wielu filmów i seriali: m.in. "Wojna domowa", "Stawka większa niż życie", "Złotopolscy", a także "Dzięcioł" czy "Rozmowy kontrolowane". Prywatnie Alina Janowska była wspaniałą, odważną kobietą, dającą przykład innym. Wychowała też dwie córki oraz syna, który po latach postanowił pójść w jej ślady. Alina Janowska z córkami i synem, 2003 r. Michał Zabłocki to syn Aliny Janowskiej z jej drugiego małżeństwa z wybitnym szablistą, Wojciechem Zabłockim. Gdy Michał dorósł, postanowił obrać ścieżkę zawodową mamy — dziś pracuje jako reżyser, twórca reklam, jest też poetą, tekściarzem, a od niedawna piosenkarzem. W tym roku zaliczył swój debiut na scenie w Opolu, gdzie zgarnął nagrodą publiczności wraz z Czesławem Mozilem za piosenkę "Ławeczka". W najnowszej rozmowie z Faktem zdradził, że prawdopodobnie nie był tam jednak po raz pierwszy. CZYTAJ TAKŻE: Nagroda publiczności w Opolu powędrowała właśnie do nich! Co wiemy o ducecie Zabłocki Osobiście & Czesław Mozil? "Znając moją mamę, to zabrała mnie ze sobą, gdy występowała na pierwszych festiwalach, bo długo mnie karmiła. Była wspaniałą gwiazdą, potrafiła rozruszać publiczność, lubiła śpiewać, choć przecież początkowo marzyła o karierze tancerki" — wspominał Michał Zabłocki. Alina Janowska prowadziła dziennik podczas Powstania Warszawskiego Wybitna aktorka przeżyła koszmar wojny i okupacji hitlerowskiej. W Powstaniu Warszawskim była znana jako łączniczka "Alina" lub "Setka", pracowała w Batalionie "Kiliński". Niedawno wyszło na jaw, że w tamtym czasie prowadziła dziennik. Opisywała w nim realia powstańczego życia, swoich towarzyszy, a nawet zwierzała się z miłości do dowódcy, który ostatecznie zginął. Michał Zabłocki przekazał już 20-stronicowe zapiski mamy do muzeum Powstania Warszawskiego. Alina Janowska, 1961. Kadr z filmu "Samson" w reżyserii Andrzeja Wajdy "Na pewno wiele razy ryzykowała życie, choć nie uważała się za bohaterkę. Nie mówiła często o swoich wojennych przeżyciach, to chyba charakterystyczne dla tego pokolenia, które przeżyło wojnę. Jej koledzy nazywali ją "Setką", bo nigdy nikogo nie zawiodła. Z ogromnych zdziwieniem odkryłem w jej dokumentach pamiętnik z pierwszych dni powstania. Nigdy nam nawet o nim nie wspomniała" — wyznał syn aktorki. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Łączyła ich trudna więź, byli skłóceni przez wiele lat. Dopiero choroba zbliżyła Alinę Janowską i jej syna Alina Janowska zmarła 13 listopada 2017 roku, gdy miała 94 lata. Pod koniec życia chorowała na Alzheimera, który błyskawicznie postępował i odebrał aktorce wszystkie wspomnienia. Źródło: Fakt.pl Alina Janowska, Warszawa, 1960 r.
Tak wyglądała stolica po Powstaniu Warszawskim. Rozdzierające serce widoki utrwalono na zdjęciach
Jeszcze więcej widać na filmie „Miasto ruin”
Druga wojna światowa zmieniła obraz stolicy, ale jedne z największych zniszczeń przypadły na czas trwania Powstania Warszawskiego. Dokładnie 80 lat temu niszczono miasto budynek po budynku. Ostrzały i bombardowania sprawiły, że wiele dzielnic było nie do poznania, a prace mające na celu odbudowanie Warszawy trwały wiele lat… Archiwalne zdjęcia Warszawy. Film Miasto ruin Pierwszego września 1939 roku w Warszawie mieszkało 1,3 miliona osób, w dniu wybuchu Powstania już tylko 900 tysięcy. Agresja wroga była tak duża, że już kilka miesięcy później w stolicy ostał się zaledwie tysiąc osób. Te dramatyczne dane przekładały się na wygląd ulicy Warszawy. Warszawy, którą zrównano z ziemią. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Dwieście tysięcy zabitych, 25 tysięcy rannych… Powstanie Warszawskie w szokujących liczbach W 2010 roku dokonano pierwszej na świecie cyfrowej rekonstrukcji zniszczonego miasta. Tak powstał film „Miasto ruin”, który do dziś można oglądać w Muzeum Powstania Warszawskiego. „Wiosną 1945 roku na lewym brzegu Wisły rozciąga się miasto-widmo -- szkielety wypalonych, zrujnowanych kamienic wznoszą się wśród połaci gruzowisk, poprzecinanych opustoszałymi ulicami, zerwane przęsła mostów zatopione są w rzece... Wojna i okupacja kosztowały stolicę Polski niemal połowę zabudowy, po upadku Powstania Niemcy wyburzyli kolejne trzydzieści procent przedwojennej substancji miejskiej. Ogrom zniszczenia widać najwyraźniej z kabiny nadlatującego nad Warszawę samolotu. Z biegiem rzeki leci na północ, trasą przemierzaną w dniach Powstania Warszawskiego przez Liberatory niosące walczącym alianckie wsparcie. Samolot schodzi na niższy pułap, zbliża się do serca miasta -- tam, gdzie jeszcze niedawno stał Zamek Królewski...”, tak brzmi opis pierwszych scen, które widzimy na nagraniu. View oEmbed on the source website Powyżej prezentujemy zwiastuny oraz pełną wersję „Miasta Ruin”, a poniżej przedstawiamy archiwalne zdjęcia Warszawy z okresu po Powstaniu Warszawskim wraz z dokładnymi ich opisami. ulica Zakroczymska, Kościół Franciszkanów pw. św. Franciszka Serafickiego i Sanktuarium św. Antoniego Plac Trzech Krzyży podczas Powstania, widok z ulicy Mokotowskiej Żoliborz w czasie Powstania Warszawskiego - w środku widoczny Plac Wilsona, niżej Plac Inwalidów, u dołu ruiny wyburzonego getta. Widoczny tam wydłużony ciemny teren to "Gęsiówka" - obóz położony wzdłuż ulicy Gęsiej, poniżej zabudowania "Pawiaka" Zamek Królewski w Warszawie, ruiny
Nie żyje Zofia ''Sosenka'' Czekalska, bohaterka Powstania Warszawskiego. We wzruszających słowach żegnają ją gwiazdy
W wieku 100 lat odeszła Zofia "Sosenka" Czekalska, łączniczka i bohaterka Powstania Warszawskiego. W czułych i pełnych tęsknoty słowach pożegnali ją prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski oraz dziennikarz Filip Chajzer. Pani Zofia przyjaźniła się z Tomaszem Wolnym. Jak piszą Ci, którzy ją znali "za każdym razem zarażała uśmiechem". Nie żyje Zofia "Sosenka" Czekalska Dziś Ci, którzy ją znali i wiedzieli o jej czynach, są pogrążeni w smutku. Zofia "Sosenka" Czekalska, bohaterka Powstania Warszawskiego odeszła w wieku 100 lat. Zostawiła jednak po sobie cudowne wspomnienia i Warszawę, za którą tak walczyła. Tego nie zapomną jej nie tylko mieszkańcy miasta, ale i wszyscy Polacy. ZOBACZ TEŻ: Pracują razem, mają niezwykłą więź. Syn Kasi Nosowskiej opowiedział szczerze o relacji z mamą "»Pani jest coraz młodsza!« — mówiłem za każdym razem, kiedy się spotykaliśmy. I to nie była urzędowa uprzejmość. Bo tych pokładów energii i zapału, które miała zawsze w sobie, mógłby jej pozazdrościć każdy (ja z całą pewnością zazdrościłem). Bo za każdym razem zarażała uśmiechem, który praktycznie nigdy nie schodził z jej twarzy" — napisał Rafał Trzaskowski o śmierci Zofii Czekalskiej. We wzruszających słowach pożegnał ją również Filip Chajzer, który miał okazję wielokrotnie rozmawiać z nią i czerpać od niej wiele dobrego. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Sebastian Karpiel-Bułecka zmagał się z nerwicą lękową. W walce z chorobą wspierała go żona. "Bez drugiej osoby nie ma szans wyjść z tego" Kim była Zofia "Sosenka" Czekalska? Urodziła się 2 lipca 1923 roku w Tomaszowie Mazowieckim. Brała udział w Powstaniu Warszawskim, będąc łączniczką w oddziale "Chrobry II". Trafiła również do obozu jeńców, ale udało jej się wrócić do Polski po wyzwoleniu Warszawy. Szyła stroje sceniczne, czym zarabiała na życie już po wojnie. W 2018 roku prezydent Andrzej Duda odznaczył ją Złotym Krzyżem Zasługi. Najbliższym pani Zofii Czekalskiej składamy najszczersze kondolencje. Żegnaj "Sosenko". Cześć i chwała Bohaterom!
Poezja sprzed lat wciąż inspiruje młode pokolenia. Sanah chwyciła za serce wierszem Baczyńskiego
Niedawno obchodziliśmy 103. rocznicę urodzin poety
Krzysztof Kamil Baczyński przed laty pisał wiersze, które pokrzepić miały serca dorastających w czasie wojny Polaków i zachować polską kulturę w czasach okupacji. Chociaż od czasów, gdy pojawił się jego ostatni wiersz minęło już prawie 80 lat, jego słowa wciąż inspirują młode pokolenia. Kilka lat temu popularna wokalistka Sanah postanowiła sięgnąć po jego twórczość i przybliżyć współczesnym słuchaczom jego słowa. Krzysztof Kamil Baczyński należał do pokolenia Kolumbów. Jego twórczość przetrwała wojnę Krzysztof Kamil Baczyński urodził się 22 stycznia 1921 r. w przedwojennej Warszawie. Chociaż nie był wybitnym uczniem ani nie miał osiągnięć sportowych, już jako dziecko zaczął interesować się poezją. Jako nastolatek sam zaczął pisać własne wiersze. Wybuch II Wojny Światowej pokrzyżował jego plany o zapisaniu się na Akademię Sztuk Pięknych, gdzie studiować chciał grafikę. W 1940 r. mimo żydowskiego pochodzenia został po aryjskiej stronie muru otaczającego getto. W otoczonej wojną Warszawie łapał się każdego zajęcia: szklił okna, malował szyldy czy pracował u węglarza. W międzyczasie zaczął studiować polonistykę tajnym Uniwersytecie Warszawskim oraz ożenił się z Barbarą Drapczyńską. Chociaż z czasem porzucił studia, by zaciągnąć się do Armii Krajowej, nigdy nie przestał kochać poezji. Wojna, chociaż okrutna, inspirowała go do przelewania towarzyszących mu uczuć na papier. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="497" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FLOwKozach%2Fposts%2Fpfbid02ncMwXnxjsa4NQLNhdik4eNgqGviJGhnb5jfR7Uyu8G2D7CyUJkZ8DZtsR2Y6QKRql&show_text=false&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Już za życia Krzysztof Kamil Baczyński był uznawany za naprawdę wybitny talent poetycki. Gdy wstąpił do oddziału dywersyjnego, Stanisław Pigoń, wybitny historyk literatury polskiej powiedzieć miał: „Cóż, należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga brylantami”. Niestety poecie nie udało się przeżyć wojny. Zmarł postrzelony 4 sierpnia 1944 r. przez strzelca wyborowego. Zaledwie miesiąc później zmarła także jego żona. Zobacz także: Nazywano go ostatnim baronem PRL-u. O długoletnim ukochanym Jerzy Waldorff mówił brat cioteczny Krzysztof Kamil Baczyński, żona Barbara Baczyńska, matka poety Stefania Baczyńska Poezja Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w wykonaniu Sanach łapie za serce Od dnia śmierci Krzysztofa Kamila Baczyńskiego minęło już prawie 80 lat. Jego twórczość, chociaż krótka, na stałe zapisała się na karcie historii polskiej poezji, a chętnie sięgają po nią nie tylko miłośnicy literatury, ale także i muzycy, w tym jedna z najbardziej rozpoznawalnych piosenkarek młodego pokolenia, Sanah. To właśnie ona zdecydowała się zaśpiewać jeden z jego wierszy „Bajka”. Nie jest to jedyny utwór, który wokalistka zdecydowała się zaprezentować we własnej aranżacji. Artystka wyraźnie inspiruje się twórczością minionych lat. W 2022 r. wydała album „Sanah Śpiewa Poezyje”, w których śpiewa wiersze znanych poetów takich jak Julian Tuwim czy Adam Mickiewicz oraz jeden utwór napisany przez Jacka Cygana inspirowany twórczością Rainera Rilkego. Wyjątkowy głos 26-letniej piosenkarki i przejmujące teksty wierszy potrafią przenieść słuchacza do zupełnie innego świata i pozwalają zrozumieć uczucia, towarzyszące przed laty młodym ludziom, dla których wolność była odległym marzeniem. I na wiatrów rozłożystych wydmach sieli drzewek młodziutkich las i marzyli złotych dębów widma z tym uśmiechem, który chyba znasz. Aż wyrosły krzepkie i jasne, jakby wody przezroczysty płaszcz, więc patrzyli jak na serca własne z tym uśmiechem, który chyba znasz. No, i stolarz schylił z wolna głowę i wyciosał przez czas niedługi dla nich wonne trumny dębowe, a dla synów ich dębowe maczugi. Więc odeszli. Śpiewał obcy czas. Więc odeszli przez powietrza białe smugi z tym uśmiechem, który dobrze znasz. Czytaj również: Krystyna Feldman miała w życiu jedną miłość – reżysera i aktora Stanisława Brylińskiego View oEmbed on the source website
Filmy o Powstaniu Warszawskim – 10 najciekawszych tytułów
Filmy o powstaniu warszawskim oddają głos ludziom, którzy podjęli beznadziejną walkę, wierząc w możliwość odzyskania wolności. To przede wszystkim historie młodych osób – studentów, którzy rzucają tajne uczelnie, aby walczyć z okupantem z bronią w ręku. Ważne decyzje i wielkie emocje uzupełniają archiwalne zdjęcia z tamtych czasów. W rankingu – zarówno dzieła polskiej szkoły filmowej, jak i produkcje z ostatnich lat. Spis treści: Miejsce 1: Kanał (1957) – film o upadku powstania w reżyserii Andrzeja Wajdy Miejsce 2: Eroica (1957) – tragikomedia Andrzeja Munka Miejsce 3: Miasto ruin (2010) – krótkometrażowa rekonstrukcja Warszawy po powstaniu Miejsce 4: Powstanie Warszawskie (2013) – dokument fabularyzowany na podstawie materiałów archiwalnych Miejsce 5: Miasto 44 (2014) – powstanie w oczach młodych ludzi Miejsce 6: Pierścionek z orłem w koronie (1992) – rzeczywistość po Powstaniu Warszawskim Miejsce 7: Godzina „W” (1979) – co wydarzyło się 1 sierpnia 1944 r.? Miejsce 8: Kurier (2019) – tajna misja Jan Nowaka–Jeziorańskiego Miejsce 9: Baczyński (2013) – biografia poety, który zginął w Powstaniu Warszawskim Miejsce 10: Był sobie dzieciak (2013) – niepoprawna miłość w trudnych czasach Miejsce 1: Kanał (1957) – film o upadku powstania w reżyserii Andrzeja Wajdy Akcja filmu rozgrywa się pod koniec Powstania Warszawskiego, we wrześniu 1944 r. Porucznik „Zadra” (Wieńczysław Gliński) przeczuwa nadchodzącą klęskę, ale nie chce psuć morale swojego oddziału. Kampania odpoczywa w jednym z opuszczonych budynków, kiedy jeden z powstańców, Michał (Władysław Sheybal), dowiaduje się o przegranej walce. Oddział ma do wyboru dwie drogi – otwarta walka z żołnierzami III Rzeszy albo ucieczka kanałami z Mokotowa do Śródmieścia. Porucznik „Zadra” wybiera drugą opcję, która jako jedyna daje szanse na przeżycie. Do kanałów powstańcy schodzą w trzech grupach. Pierwszą prowadzi porucznik „Zadra”, drugą kierują Michał, podporucznik „Mądry” (Emil Karewicz) i zakochana w nim „Halinka” (Teresa Berezowska), trzeciej przewodniczą podchorąży Jacek „Korab” (Tadeusz Janczar) i łączniczka „Stokrotka” (Teresa Iżewska). Film Andrzeja Wajdy o podziemnej Warszawie powstał w oparciu o opowiadanie pt. „Kanał” autorstwa Jerzego Stefana Stawińskiego. Otrzymał Nagrodę Specjalną na MFF w Cannes w 1957 r. i jest uznawany za początek polskiej szkoły filmowej. Ocena na IMDb: 7,9. View oEmbed on the source website Miejsce 2: Eroica (1957) – tragikomedia Andrzeja Munka Film składa się z dwóch nowel. Pierwsza pokazuje skazaną na klęskę walkę powstańców. Druga konsekwencje powstania – niewolę w obozie jenieckim. Głównym bohaterem pierwszej części jest „Dzidziuś” Górkiewicz (Edward Dziewoński). W obliczu zagrożenia dezerteruje z oddziału i wyjeżdża do swojego domu w Zalesiu. Tam zastaje żonę (Barbara Połomska) flirtującą z węgierskim oficerem Istvanem Kolyą (Leon Niemczyk). Dowiaduje się o możliwości pomocy ze strony Węgier w zamian za uznanie ich jako sprzymierzeńców Armii Czerwonej. Górkiewicz postanawia przestawić ofertę komendantowi Mokotowa. Druga część film rozgrywa się w niemieckim obozie jenieckim u podnóża Alp. Na pierwszy plan wysuwają się porucznik Kurzawa (Józef Nowak) i podporucznik Szpakowski (Roman Kłosowski). Zostają przydzieleni do pokoju z oficerami pojmanymi w 1939 r. W grupie okazuje się, że każdy ma nieco inny pogląd na wojnę, honor i walkę za ojczyznę. Mężczyźni wspominają porucznika Zawistowskiego, któremu udało się uciec z obozu. Film jest odpowiedzią Andrzeja Munka na „Kanał” Andrzeja Wajdy. Został nagrodzony Syrenką Warszawską na LLF w 1959 r., otrzymał także nagrodę FIPRESCI i Grand Prix na MFF w Mar del Plata. Ocena na IMDb: 7,3. View oEmbed on the source website Miejsce 3: Miasto ruin (2010) – krótkometrażowa rekonstrukcja Warszawy po powstaniu Film w reżyserii Damiana Nenowa pokazuje skalę zniszczeń w Warszawie w 1945 r. Zrekonstruowany cyfrowo obraz ukazany jest z lotu ptaka. W pierwszy kadrach widzimy archiwalne zdjęcia z 1939 r., a chwilę później zrekonstruowane ruiny miasta. Pięciominutowa etiuda jest elementem stałym ekspozycji Muzeum Powstania Warszawskiego. Ocena na IMDb: 6,7. View oEmbed on the source website Miejsce 4: Powstanie Warszawskie (2013) – dokument fabularyzowany na podstawie materiałów archiwalnych Film fabularny wyreżyserowany przez Jana Komasę został w całości zmontowany z autentycznych materiałów filmowych z sierpnia 1944 r. Taśmy powstały dzięki działalności polskich operatorów i montażystów współpracujących z Biurem Informacji i Propagandy (BIP) Armii Krajowej. Nadrzędnym celem biura było utworzenie rzetelnej dokumentacji wydarzeń z tamtych lat. Narratorami opowieści są dwaj bracia – Karol (Michał Żurawski) i Witek (Maciej Nawrocki), którzy otrzymują zadanie udokumentowania powstania. Początkowo ich nagrania dotyczą życia codziennego mieszkańców Warszawy. Jednak w miarę rozwoju sytuacji są coraz bliżej walk z okupantem. Film został wyprodukowany na zlecenie Muzeum Powstania Warszawskiego. W 2015 r. otrzymał dwa Orły (nagroda Polskiej Akademii Filmowej) jako najlepszy film dokumentalny i za najlepszy dźwięk. Został nagrodzony także Złotą Szpulą (nagroda Amerykańskiego Stowarzyszenia Montażystów Dźwięku). Ocena na IMDb: 6,7. View oEmbed on the source website Miejsce 5: Miasto 44 (2014) – powstanie w oczach młodych ludzi „Miasto 44” to obraz uczuć młodych ludzi, biorących udział w powstaniu. Fabuła rozpoczyna się na chwilę przed wybuchem, w sierpniu 1944 r. Są wakacje. Stefan (Józef Pawłowski) jedzie z przyjaciółmi na wieś nad jezioro. Tam poznaje Alę (Zofia Wichłacz) i zakochuje się w niej z wzajemnością. Gdy wybucha powstanie, dziewczyna postanawia przyjechać do Warszawy. Stefan walczy na froncie, Alicja zostaje pielęgniarką i działa pod pseudonimem „Biedronka”. Jest jeszcze Kama (Anna Próchniak) – łączniczka, którą Stefan znał wcześniej, zanim poznali się z Alą. Dramat wojenny w reżyserii Jana Komasy otrzymał pięć nagród na festiwalu Złote Lwy w Gdyni w 2014 r. – dwie Nagrody Specjalne dla aktorki Anny Próchniak i Jana Komasy oraz trzy Nagrody Indywidualne – dla Zofii Wichłacz, a także za dźwięk i efekty specjalne. Został nagrodzony także czterema Orłami w 2015 r. Ocena na IMDb: 6,6 View oEmbed on the source website Miejsce 6: Pierścionek z orłem w koronie (1992) – rzeczywistość po Powstaniu Warszawskim Fabuła rozpoczyna się pod koniec Powstania Warszawskiego. Dwudziestoletni podchorąży Marcin (Rafał Królikowski) trafia do niemieckiego szpitala, podczas gdy jego dziewczyna Wiśka zostaje przewieziona do obozu dla ludności cywilnej. Tuż przed rozstaniem Marcin otrzymuje od niej tytułowy pierścionek. Po wojnie major Steinert (Piotr Bajon) proponuje chłopakowi walkę w Podziemiu z Sowietami. Marcin odmawia, decydując o zbadaniu zamiarów nowej władzy na własną rękę. „Pierścionek z orłem w koronie” nawiązuje tematycznie do fabuły filmu „Popiół i diament” (więcej na temat fabuły w rankingu polskich filmów z lat 50., 60., 70.). Obydwa obrazy powstały w reżyserii Andrzeja Wajdy. Ocena na IMDb: 6,4. View oEmbed on the source website Miejsce 7: Godzina „W” (1979) – co wydarzyło się 1 sierpnia 1944 r.? Film opowiada historię z pierwszego dnia Powstania Warszawskiego. Fabuła rozpoczyna się od wielkich nadziei związanych z wyzwoleniem spod okupacji hitlerowskiej przy wsparciu Armii Czerwonej. Tuż przed godziną „W” dowódca plutonu Armii Krajowej „Czarny” (Jerzy Gudejko) otrzymuje informację o braku wsparcia. Jednak godzina ataku na niemieckie koszary jest już wyznaczona. Równo o 17:00 rozpoczyna się nierówna walka. Obraz w reżyserii Janusza Morgensterna jest ekranizacją opowiadania Jerzego Stefana Stawińskiego. Autor osobiście uczestniczył w powstaniu na Mokotowie. Ocena na IMDb: 6,1. View oEmbed on the source website Zobacz także: Najlepsze filmy o wojnie – jakie problemy poruszają? Miejsce 8: Kurier (2019) – tajna misja Jan Nowaka–Jeziorańskiego Jan Nowak–Jeziorański (Philippe Tłokiński) otrzymuje zadanie ze strony warszawskiego Podziemia. Ma pojechać do Londynu, aby powiadomić rząd RP na uchodźstwie o planowanym powstaniu w Warszawie. Rozmawia z generałem Kazimierzem Sosnowskim (Jan Frycz) i premierem Wielkiej Brytanii Winstonem Churchillem (Michael Terry) o możliwościach wsparcia ze strony wojsk alianckich. Teraz musi przedostać się z powrotem do kraju, aby powstrzymać wybuch powstania. Sensacyjny film historyczny w reżyserii Władysława Pasikowskiego otrzymał nominację do Złotych Lwów w 2019 r. i trzy nominacje do Orłów w 2020 r. Scenariusz jest oparty na faktach. Ocena na IMDb: 5,9. View oEmbed on the source website Miejsce 9: Baczyński (2013) – biografia poety, który zginął w Powstaniu Warszawskim Krzysztof Kamil Baczyński (Mateusz Kościukiewicz) urodził się w Warszawie w 1921 r. W czasie okupacji niemieckiej opublikował w Podziemiu cztery tomiki wierszy. Jednocześnie studiował polonistykę, ale rzucił tajną uczelnię w 1943 r., aby w pełni poświęcić się działaniom Armii Krajowej. Zginął 4 sierpnia 1944 r. w pałacu Blanka (dzisiejszy ratusz). W powstaniu brała udział również jego żona Barbara Drapczyńska (Katarzyna Zawadzka). Zmarła 1 września w wyniku obrażeń pod Teatrem Wielkim. Film jest próbą uchwycenia istoty życia młodego poety – jego myśli, wartości i przekonań. To debiut fabularny Krzysztofa Piwowarskiego. Ocena na IMDb: 5,8. View oEmbed on the source website Miejsce 10: Był sobie dzieciak (2013) – niepoprawna miłość w trudnych czasach Marek (Rafał Fudalej) jest młodym poetą i przyszłym maturzystą. Kiedy powstańcom udaje się wyzwolić Śródmieście, postanawia opuścić matkę i wyrusza do centrum miasta, gdzie przebywa jego ojciec. Przypadkowo poznaje Irenę (Magdalena Cielecka), ratując ją przed społecznym linczem. Zaintrygowany, postanawia pomóc odszukać jej syna. Nie chce wierzyć w to, że jest folksdojczką. Reżyseria: Leszek Wosiewicz, ocena na IMDb: 4,0. View oEmbed on the source website
Tadeusz Gajcy był wybitnym poetą, powstańcem warszawskim i kolegą z klasy Wojciecha Jaruzelskiego
Miał całe życie przed sobą, gdy w wieku 22 lat zginął w Powstaniu Warszawskim
Mówiono, że miał urodę cygana, był ciemnowłosy, chodził w kraciastych koszulach. Tadeusz Gajcy to jeden z najwybitniejszych przedstawicieli pokolenia Kolumbów, pierwszego pokolenia urodzonego w wolnej Polsce, około 1920 roku. Jego losy były trochę podobne do losów Krzysztof Kamila Baczyńskiego, obaj byli młodzi, zdolni, obaj poszli do Powstania i zginęli — Gajcy 16 sierpnia, na ulicy Przejazd 1/3. Niemcy wysadzili kamienicę, z której powstańcy się ostrzeliwali. Podczas wojny wydał dwa tomy poezji, które zdobyły uznanie i zapewniły mu miejsce w historii literatury. W chwili śmierci miał 22 lata, jego talent mógł się jeszcze niesamowicie rozwinąć, ale poecie nie było to dane. Dziś mija 80. rocznica śmierci Tadeusza Gajcego. Jak wyglądało jego życie, kogo kochał? [Ostatnia aktualizacja tekstu na VUŻ 16.08.2024 r.] Tadeusz Gajcy: w jednej klasie z generałem Tadeusz Gajcy urodził się w 1922 roku w biednej robotniczej rodzinie, w Warszawie, na Muranowie. Ojciec był ślusarzem w praskim taborze kolejowym, mama położną. Rodzina mieszkała najpierw na ulicy Dzikiej, potem kiedy ojciec awansował na kolei, przenieśli się do niewielkiego domu na warszawskich Bielanach. Tadeusz Gajcy od dziecka był zdolny, dużo czytał, przed Bożym Narodzeniem dawał rodzicom spis książek, które chciałby dostać. W 1935 roku poszedł do znanego gimnazjum oo. Marianów na Bielanach. Jego kolegą z klasy był Wojciech Jaruzelski, nie kolegowali się jednak jakoś szczególnie blisko. Byli z różnych środowisk – Gajcy z biedy, Jaruzelski z bogatego ziemiaństwa. Jaruzelscy w 1939 roku wyjechali z Warszawy, w momencie ataku ze strony sowieckiej rodzina była na Litwie, pomieszkując u różnych kuzynów i znajomych. Gdy Gajcy szedł do Powstania, Jaruzelski był już na zesłaniu na Syberii i ścinał drzewa w tajdze. Zobacz też: „Złoty pierścionek” śpiewała cała Polska. Rena Rolska zeszła ze sceny u szczytu popularności Miłosz o Gajcym: był chciwy życia Tadeusz Gajcy chodził na tajne komplety z Polonistyki. Brał udział w wieczorach poetyckich, bawił się – podobno był bawidamkiem, imprezowiczem, dowcipnym, błyskotliwym. Grał na mandolinie, grał w piłkę nożną. Był bardzo lubiany. Czesław Miłosz wspominał go tak: "Gajcy? Wybuchowy, pełen radości życia, chciwy życia. Z tego powodu jego śmierć była tak dla mnie bolesna. I ze względu na obietnicę dużego talentu. Wtedy sądziłem nawet, że Gajcy ma większe możliwości niż Baczyński. Oczywiście trudno tu snuć przewidywania, kiedy ktoś umiera w tak młodym wieku". Czesław Miłosz poświęcił Gajcemu wiersz "Ballada". Sam Tadeusz Gajcy, żeby przeżyć, dorabiał, pracował jako magazynier w tkalni damskiej bielizny "Baśka". Jednocześnie pisał. W 1943 roku wydał debiutancki tom poezji „Widma”, w 1944 „Grom powszedni”. Pisał i publikował także pod pseudonimem Karol Topornicki. Sens ofiary w imię miłości do ojczyzny i do ludzi, wybór między miłością a nienawiścią — to były tematy wielu jego wierszy mających katastroficzny, wizyjny charakter. Jego twórczość wciąż jest odkrywana. Leopold Staff nazwał go "poetą największych nadziei", i choć bardzo młodo zginął, wiele tych nadziei spełnił. Zobacz też: Słynny tenor Wiesław Ochman i jego żona Krystyna byli razem niemal 60 lat. Tę miłość przerwała śmierć Podobno był przeczulony na punkcie własnej twórczości. W jednym z wywiadów Andrzej Łapicki, który znał go osobiście, wspomina, jak na prośbę poety poprowadził jego wieczór autorski. Czytał wiersze na zmianę ze swoją profesor ze Szkoły Teatralnej — Marią Wiercińską. Po skończonym wieczorze Gajcy był wściekły. Krzyczał: “Ty byłeś w porządku, ale pani tego nie daruję. Nic pani nie zrozumiała. Przeczytała to pani bez sensu!”. W przeciwieństwie do Baczyńskiego Gajcy miał prawicowe poglądy, był ostatnim redaktorem naczelnym pisma „Sztuka i naród”, które lansowało idee imperium słowiańskiego, którego ośrodkiem miała być Polska. Pansłowiańskie imperium miało przeciwstawić się dominacji Rosji i Niemiec. „Sztuka i Naród" była jednak w dużej mierze pismem kulturalnym i literackim. Gajcy i wielu innych poetów publikowało w nim swoje wiersze. Trzej poprzedni naczelni ginęli kolejno podczas wojny, Gajcy też wiedział, że zginie. Wanda, miłość poety, „wyjątkowo urocza dziewczyneczka” Na tajnych kompletach Tadeusz Gajcy poznał dziewczynę Wandę Suchecką. Byli skryci, rzadko pokazywali się razem, nawet na wieczorach poetyckich Wanda, jeśli przychodziła, siadała z boku. Ale wszyscy wiedzieli, że to dziewczyna Gajcego. Na profilu facebookowym „Moje Powstanie’44” można przeczytać, że była to „wyjątkowo urocza dziewczyneczka. Bardzo drobna, z masą czarnych, kręconych włosów. Miała wąskie, czarne świecące oczy i bardzo długie rzęsy...". To do niej poeta pisał codziennie listy. A każdy z nich przypominał wiersz. „Związek ten Tadeusz Gajcy traktował jako temat bardzo prywatny, intymny. Dlatego rzadko przyprowadzał dziewczynę na zebrania, koncerty, spotkania towarzyskie. Wyjątkiem były jego wieczory autorskie. Ale nawet wówczas Wanda siedziała gdzieś z boku. Prawie niezauważona...”. Zobacz też: Jadwiga Berens, żona Jeremiego Przybory, cierpiała na chorobę psychiczną. To zaważyło na ich małżeństwie Tadeusz Gajcy poświęcił jej erotyk „Miłość bez jutra”, Wanda była też pierwowzorem bohaterki w jego sztuce „Homer i Orchidea”. Chcieli wziąć ślub, ale jej rodzice byli temu przeciwni. Uważali, że Tadeusz Gajcy nie utrzyma żony, a tym bardziej rodziny z pensji, którą zarabiał. On obiecywał, że załatwi sobie lepiej płatną pracę. W razie czego mieli ożenić się bez rodzicielskiego przyzwolenia, w tajemnicy. Przed wyjściem na powstańczą zbiórkę poszedł pożegnać się z Wandą. Więcej się nie zobaczyli. Tadeusz Gajcy: ostatni wiersz 1 sierpnia 1944 roku Tadeusz Gajcy notuje w swoim brulionie: “Boże, zaczęło się, od Ciebie zależy wszystko”. Swój ostatni wiersz napisał 15 sierpnia na papierowej torebce, a poświęcony był wybuchowi czołgu-pułapki na Starówce. Prześmiewczo zatytułował go - “Święty kucharz od Hipciego”: Wszyscy Święci, hej do stołu! W niebie uczta: polskie flaczki wprost z rynsztoków Kilińskiego! Salcesonów micha pełna świeża, chrupkie pachną trupkiem Do godów Święci, do godów Przegryźcie Chrystusem Narodów!... Walczył w grupie szturmowo-wypadowej na Starym Mieście. Zginął w wysadzonej przez Niemców kamienicy Weldta przy ul. Przejazd 3/5/7. Prawdopodobnie tego dnia niemieccy saperzy wykorzystali tam bliżej nieznaną broń "Taifungerät". Według innej wersji miał zginąć "21 lub 22 sierpnia na terenie Arsenału" przy ul. Długiej, jednak ekshumacja przeprowadzona wiosną 1946 r. na ulicy Przejazd ostatecznie obaliła tę wersję. Tadeusz Gajcy został pochowany w Warszawie na Powązkach Wojskowych. Wanda Suchecka przeżyła wojnę, po wojnie wyszła za dziennikarza Krzysztofa Strzeleckiego, w 1952 roku urodził im się syn Andrzej Strzelecki, który jako dorosły człowiek był znanym reżyserem, aktorem i rektorem Akademii Teatralnej w Warszawie
Żył szybko, umarł młodo... Co wiemy o tragicznym życiu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego?
Nigdy nie dowiedział się, że jego żona była w ciąży...
Krzysztof Kamil Baczyński jest głównie znany przez pryzmat swojej twórczości, o której naucza się w szkołach. Niewiele osób jednak zna jego burzliwy życiorys. Wielki patriota oraz zdolny poeta, którego dotknęły olbrzymie nieszczęścia w młodym wieku. Żył intensywnie, zginął tragicznie i nagle. Poznajcie historię znanego artysty. Dokładnie 80 lat temu rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, którego nie przeżył... [Aktualizacja tekstu: 04.08.2024 rok]. View Ediplayer on the source website Dzieciństwo i dorastanie Baczyńskiego Krzysztof Kamil przyszedł na świat 22 stycznia 1921 roku w Warszawie, jako syn krytyka literackiego Stanisława Baczyńskiego i nauczycielki Stefanii Zieleńczyk. Rodzice od najmłodszych lat wpajali mu patriotyzm oraz miłość do ojczyzny — w końcu ojciec artysty był w przeszłości działaczem Legionów Polskich, a w późniejszym okresie służył jeszcze w Wojsku Polskim. Te nauki pozostały w sercu przyszłego poety mimo późniejszego rozstania rodziców i zaowocowały w jego dorosłym życiu. Wiadomo, że Baczyński był dzieckiem bardzo chorowitym i słabym. Dodatkowo cierpiał na astmę, miał słabe serce i był stale zagrożony gruźlicą. W 1933 roku rozpoczął naukę w warszawskim Gimnazjum im. Stefana Batorego, a następnie w tej samej szkole w 1937 rozpoczął naukę w nowo utworzonym dwuletnim liceum ogólnokształcącym, w klasie o profilu humanistycznym. To właśnie z tego okresu pochodzi jego pierwszy znany wiersz, pt. Wypadek przy pracy (1936). Miłością do twórczości literackiej i poezji zapałał dzięki Ferdydurke Gombrowicza oraz literaturze francuskiej, którą znał na ponadprzeciętnym poziomie. Mimo tego nie był dobrym uczniem i nawet język polski nie stanowił jego mocnej strony. Często chodził na wagary i używając pseudonimu „Emil” poświęcał się działalności półlegalnej lewicowej organizacji młodzieżowej „Spartakus”. Odnalazł się jako artysta — świetnie rysował, co szybko stało się jego największą pasją. W maju 1939 otrzymał świadectwo dojrzałości. Miał plan wyjechać na studia wyższe do Francji bądź wstąpić do Akademii Sztuk Pięknych. Plany pokrzyżowała mu tragiczna wiadomość, jaką była śmierć ojca w lipcu, a także wybuch II Wojny Światowej dwa miesiące później. CZYTAJ TAKŻE: W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga Dorosłość Krzysztofa Kamila Przykre wydarzenia w życiu Baczyńskiego sprawiły, że zaczął inaczej patrzeć na świat, a tematyka jego wierszy zaczęła być mroczna. Najważniejszą osobą w jego życiu pozostawała matka. Wówczas podjął również decyzję o wielkim ryzyku — postanowił sabotować rozporządzenie niemieckie i pozostać po aryjskiej stronie Warszawy. Nie zamieszkał w getcie, mimo swoich żydowskich korzeni. W razie wykrycia kłamstwa groziło mu rozstrzelanie na miejscu. By utrzymać siebie i ukochaną matkę przy życiu, imał się dorywczych prac — szklił okna, pracował u węglarza na Czerniakowie, malował szyldy, przyjmował telefonicznie zlecenia w Zakładach Sanitarnych oraz uczył się w Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa. Równocześnie przez kilka miesięcy studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Jego życie nabrało barw 1 grudnia 1941 roku. To właśnie wtedy poznał swoją przyszłą żonę, Barbarę Drapczyńską. Miał wówczas 20 lat. To była miłość od pierwszego wejrzenia, której w późniejszym okresie poświęcił wiele erotyków oraz liryków miłosnych. Pobrali się po zaledwie półrocznej znajomości. Ich szczęście jednak nie trwało długo. Działalność konspiracyjna Baczyńskiego — Powstanie Warszawskie i związek z Barbarą Krzysztof przerwał naukę, by poświęcić się ojczyźnie. Zaczął być aktywnym uczestnikiem polskiego ruchu oporu — tajnych kompletów, Harcerskich Grup Szturmowych oraz konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rezerwy. W 1943 roku rozpoczął służbę w II plutonie „Alek”, a następnie II kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”. Służył w stopniu starszego strzelca pod pseudonimem „Krzysztof”, „Zieliński”. Co ciekawe, działał wraz z kolegami, z którymi wcześniej uczęszczał do szkoły. Wszyscy później wylądowali w Szarych Szeregach. Brał czynny udział w wielu akcjach organizowanych przez Polskie Podziemie. Między innymi 27 kwietnia 1944 roku uczestniczył w akcji wykolejenia pociągu niemieckiego jadącego z frontu wschodniego do Berlina, która spowodowała 26-godzinną przerwę w ruchu. Ponadto w mieszkaniu miał skrytkę na broń, w której trzymał Thompsona, dwa Steny, MP 40, granaty, materiały minerskie, a także podręczniki, mapy oraz prasę konspiracyjną. Zginął w czwartym dniu Powstania Warszawskiego trafiony kulą przez jednego ze strzelców wyborowych... Jego ukochana żona odeszła niespełna miesiąc później. 24 sierpnia została trafiona odłamkiem szkła w głowę w trakcie nalotu. Mimo że ranę początkowo uważano za niegroźną okazało się, że mózg Barbary Baczyńskiej został uszkodzony. Przeprowadzono operację, ale w warunkach polowych, na niewiele się więc zdała. Żona poety zmarła 1 września 1944 roku. Wcześniej przez tydzień konała: omdlewała i budziła się na szpitalnym łóżku. Prosiła, żeby jej nie ratować, bo chce być z nim. W ręku trzymała tomik jego poezji... Jej matka ujawniła, że była w ciąży, ale nie zdążyła powiedzieć o tym ukochanemu. Początkowo spoczęli w innych mogiłach, ale w końcu pochowano ich razem, na warszawskich Powązkach. ZOBACZ TAKŻE: Tak wyglądała stolica po Powstaniu Warszawskim. Rozdzierające serce widoki utrwalono na zdjęciach Twórczość Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Przez cały trudny, wojenny okres artysta nie porzucił jednak swojej pasji i aktywnie tworzył. Warszawscy literaci, którzy zapoznawali się z jego wierszami, docenili talent Baczyńskiego i uzyskali dla niego od władz podziemnych zapomogę finansową, co było wówczas ogromnym wyróżnieniem. Ze względu na to w czasie okupacji udało mu się wydać cztery tomiki wierszy — Zamknięty echem, Dwie miłości, Wiersze wybrane oraz Arkusz poetycki Nr 1. Reprezentował w nich cechy pokolenia Kolumbów. Pragnął poradzić sobie z wojennym wstrząsem, równocześnie odnajdując siebie. W wierszach dominowała przygnębiająca tematyka, która odzwierciedlała stan jego psychiki. Mimo tego stały się one ponadczasowe i uniwersalne, bowiem Baczyński nie pisał o swojej epoce wprost, lecz w konwencji apokaliptycznej. Nie stronił od symboliki i katastroficznej wizji świata. Poruszał także podstawowe problemy człowieka, nad którymi zastanawiamy się do dziś — refleksje nad młodością i dojrzewaniem, poszukiwanie wartości życiowych czy zgłębianie tajników duszy oraz psychiki. Tragiczna śmierć poety Choć ze względu na talent dowódczy Baczyńskiego oraz słabe umiejętności w walce chciano go wycofać z czynnej służby, on pragnął być na froncie. Powstanie Warszawskie zaskoczyło go w rejonie placu Teatralnego, gdzie został wysłany po odbiór butów dla oddziału. Nie mógł przedostać się do swojej jednostki, która zbierała się na Woli przy domu starców przy Karolkowej, więc przyłączył się do oddziału złożonego z ochotników. Cztery dni później nadszedł jego koniec. Poległ 4 sierpnia 1944 roku w godzinach popołudniowych na posterunku w pałacu Blanka. Został śmiertelnie zraniony przez strzelca wyborowego ulokowanego w gmachu Teatru Wielkiego. Miał zaledwie 23 lata. Krzysztof Kamil Baczyński został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Armii Krajowej i Medalem za Warszawę. Poniżej prezentujemy kilka jego wierszy, które do dziś poruszają serca Polaków.
Udając sanitariuszkę przemyciła Marka Edelmana na noszach przez Warszawę. Kim była żona jednego z legendarnych przywódców powstania w getcie?
On był kardiologiem, autorytetem, jednym z przywódców powstania w warszawskim getcie. Marek Edelman powtarzał, że nie można być biernym wobec zła – jego słowa pozostają wciąż aktualne, także a może przede wszystkim dzisiaj. Jego żoną była Alina Margolis-Edelman: uratowała przyszłego męża, wynosząc go z miasta po Powstaniu Warszawskim. Szła po zaminowanym terenie bez butów, bo wydawało jej się, że jak będzie boso, to miny nie wybuchną. Była lekarzem pediatrą, niesamowicie empatycznym i oddanym dzieciom. Jak ułożyły się losy tej pary niezwykłych ludzi? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 02.10.2024 r.] Kim była Alina Margolis-Edelman? Dzieciństwo, rodzina Alina Margolis-Edelman urodziła się w Łodzi 18 kwietnia 1922 roku. Pochodziła z rodziny żydowskich lekarzy i społeczników. Jej ojciec, Aleksander Margolis, był jednym z czołowych działaczy Bundu (najważniejszej w przedwojennej Polsce żydowskiej organizacji socjalistycznej). Ale przede wszystkim był ordynatorem Oddziału Chorób Zakaźnych i dyrektorem Szpitala Miejskiego na Radogoszczu, w Łodzi. Jej mama - Anna była lekarzem pediatrą, skończyła studia zagranicą, w Bonn. W 1927 roku wspólnie z mężem doprowadziła do utworzenia w Łagiewnikach sanatorium dla dzieci cierpiących na gruźlicę. Margolisowie byli zamożni, mieli samochód, gosposię, nianię do dzieci. Mieszkali na Piotrkowskiej, odwiedzał ich tam Marian Falski. Alina stała się pierwowzorem Ali z „Elementarza” na którym uczyły się czytać i pisać pokolenia dzieciaków. „Ala ma kota” to było o niej. Ten „Elementarz” stał się tak ważny w ich rodzinie, że brat Aliny został nazwany Jankiem, a chomik Ajfelek (od wieży Eiffla) przemianowany na Asa. Alina chciała chodzić jak inne dzieci na lekcje religii. Ale katechetka powiedziała: „Przykro mi Alu, nie możesz. Nie wiedziałam, że jesteś żydóweczką”. Po latach wspominała, że gdy wychodziła z tej lekcji, płonęły jej policzki. Z powodu pochodzenia nie mogła też wstąpić do wymarzonego harcerstwa. Zobacz też: Jako student stracił głowę dla pięknej pani profesor. Ewa Florczak wzbraniała się przed miłością do Sławomira Orzechowskiego Alina Margolis–Edelman: czasy wojny W 1939 roku rodzeństwo wraz z mamą przyjechało do Warszawy. Ojciec został aresztowany i rozstrzelany w Łodzi. To wtedy Alina, gdy go odwiedzała i myślała, jak mu pomóc, słyszała, że nie da się już nic zrobić. I przysięgła sobie, że nigdy sama tak się nie podda. Margolisowie szybko trafili do warszawskiego getta. Warunki życia były wiadomo jak trudne, na niewielkiej przestrzeni stłoczonych prawie pół miliona ludzi. Bieda, choroby, terror. Mieszkali w przechodnim pokoju na Ceglanej. Ich matka wiedziała, że żeby uratować dzieci, musi je przerzucić na aryjską stronę. Najpierw trafił tam 8-letni Janek, a potem nastolatka Alina. Janek przeżył dzięki Marynie Falskiej w sierocińcu „Nasz dom” na warszawskich Bielanach, potem pojechał do Domu Dziecka w Zakopanym. Przeżył pod przybranym nazwiskiem Kosiński. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgR3Ka0e-f88c0c8.jpg" width="1614" height="1600" alt="£ód, 1967-04. Marek Edelman (P), lekarz kardiolog, wspó³za³o¿yciel ¯ydowskiej Organizacji Bojowej, uczestnik powstania w getcie warszawskim, a po mierci Mordechaja Anielewicza ostatni przywódca bojowników ¯OB podczas walk, uczestnik powstania warszawskiego, dzia³acz spo³eczny i polityczny. /bpt/ PAP/Witold Rozmys³owicz Dok³adny dzieñ wydarzenia nieustalone." title="Marek Edelman" /> Alina wychodziła i wracała, nie mogła znieść myśli o pewnego rodzaju uprzywilejowaniu, mając przed oczami śmierć dzieci w getcie. Gdy w jednym z domów, gdzie mieszkała, patrzyła na szklankę ze śmietaną, ściskało jej się serce. Mieszkała też u rodziny antysemitów, którzy nie wiedzieli, że jest Żydówką. Gdy po wojnie przyszła im podziękować wraz z mamą, przyniosły paczkę z Unry, dawni wybawcy zatrzasnęli im drzwi przed nosem. Uczyła się w działającej w getcie Żydowskiej Szkole Pielęgniarek prowadzonej przez Lubę Blum-Bielicką. „W czasie, gdy na ulicach były trupy, ona przychodziła w białej rękawiczce i sprawdzała, czy dobrze wytarłyśmy kurze”, wspominała po latach. Wspominała: „Tam, pod murem getta po raz pierwszy poczułam się naprawdę Żydówką. I że już na zawsze, do śmierci zostanę z tymi żywcem zwęglonymi, z tymi uduszonymi (…) z tymi których losu nie podzieliłam”, pisała we wspomnieniach „Ala z elementarza”. Zobacz też: Połączył się gorący romans, nie mogli o sobie zapomnieć. Relację Marka Barbasiewicza i Gerarda Wilka ujawniono po latach Marek Edelman: jak poznał żonę? Marek Edelman mieszkał w getcie na ulicy Gęsiej 6, był od Aliny o trzy lata starszy. Urodził się w 1919 roku w Homlu na terenie dzisiejszej Białorusi. Ale jego rodzice szybko przenieśli się do Warszawy. Byli bardzo zaangażowani społecznie, oboje byli działaczami Bundu. Marek wcześnie stracił matkę, sam zaczął na siebie zarabiać. W 1940 roku trafił do getta. W 1942 był wśród założycieli Żydowskiej Organizacji Bojowej. Uczestniczył w Powstaniu w Getcie – powstanie wybuchło 19 kwietnia 1943 roku. Marek Edelman dowodził powstańcami w rejonie ulic Świętojerskiej i Franciszkańskiej (na dzisiejszym Nowym Mieście w Warszawie). Po jego upadku z grupą żydowskich powstańców przedostał się kanałami na ulicę Prostą. Z Aliną poznali się w getcie, ale nie byli jeszcze wtedy parą, potem oboje uczestniczyli w Powstaniu Warszawskim. Marek Edelman walczył w szeregach Armii Ludowej, bił się na Starym Mieście. Alina była pielęgniarką, za swoją postawę odznaczona została Krzyżem walecznych. Zobacz też: Ich miłość zaczęła się od ciąży. Tomasz Jakubiak i jego żona świata poza sobą nie widzą Alina Margolis uratowała Marka Edelmana Po powstaniu, Marek Edelman ukrywał się z przyjaciółmi na warszawskim Żoliborzu, na ulicy Promyka. Trzeba było ich stamtąd wyciągnąć, bo Niemcy wysadzali dom po domu, piwnicę po piwnicy. Do akcji zgłosiła się m.in. Alina Margolis. Udając sanitariuszkę Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, przemyciła Marka na noszach przez Warszawę. Musieli dojść na ulicę Promyk, co nie było łatwe, bo wszędzie leżały już gruzy, nie było ulic, przejść przez dwa posterunki. Gdy na jednym z nich podeszli Niemcy, by unieść koc z głowy leżącego na noszach Edelmana, wszyscy zbledli. W ostatniej chwili jedna z dziewczyn krzyknęła: „Achtung! Fleckfiber” - Uwaga! Tyfus! Niemcy panicznie bali się zakaźnej choroby, odskoczyli jak oparzeni. Akcja się udała! Zobacz też: Ryszard i Małgorzata Riedlowie byli ze sobą prawie „od zawsze”. Ta wielka miłość zakończyła się tragicznie Po wojnie Edelmanowie zamieszkali najpierw w Grodzisku Mazowieckim, potem pojechali do Łodzi. Oboje studiowali medycynę. Znajoma Aliny i Marka z tamtych lat, Joanna Muszkowska-Penson, wspominała w wypowiedzi dla „Gazety Wyborczej”: „Na roku był z nami Marek Edelman, w którym Alina była zakochana po uszy. Szybko zostali małżeństwem. On po swoich przeżyciach w getcie był wycofany, wyciszony. Trzeba było lat, by się odbudował i stał się taki wojowniczy, jakim go wszyscy zapamiętali. Alina dała mu dom w sensie dosłownym: z meblami, naczyniami, firanami, a to wtedy, w zniszczonej Polsce, była wielka sprawa”. Wielu znajomych przyszłego znanego lekarza i opozycjonisty mówiło, że Edelman nie mógł się po wojnie odnaleźć, borykał się z depresją i traumą. Podobno Alina pisała mu wykłady na ścianie, gdy on leżał i patrzył. Marek Edelman i Alina Margolis-Edelman: historia niezwykłego małżeństwa Hanna Krall w słynnym reportażu „Zdążyć przed Panem Bogiem" zapytała Marka Edelmana, dlaczego wybrał zawód lekarza. Odpowiedział, że na medycynę zapisała go żona, żeby wyciągnąć go z głębokiej apatii. Wszyscy cieszyli się z wygranej wojny, a on nie mógł się odnaleźć. Wciąż, jak mówił, wydawało mu się, że ktoś na niego czeka i trzeba go ratować, ale nikogo takiego nie było. Dopiero jako lekarz zrozumiał, że może nadal odpowiadać za ludzkie życie, tak jak na Umschlagplatzu, kiedy ratował ludzi przed wywiezieniem do obozu. Choć tam musiał dokonywać wyboru kogo ocalić w pierwszej kolejności. W Łodzi Alina i Marek, już jako małżeństwo, osiedlili się w 1945 roku. Mieszkali na ulicy Zelwerowicza, w trzech pokojach z kuchnią, w domu należącym do ciotki Aliny. Marek Edelman został kardiologiam, Alina pediatrą, miała wielkie osiągnięcia w leczeniu cukrzycy i w nefrologii dziecięcej. Była lekarzem oddanym swoim pacjentom. Nawet jej syn wspominał, że bardziej liczyły się dla niej chore dzieci, niż te własne. A najważniejsze były dzieci cukrzycowe, stworzyła dla nich sanatorium w Rabce, organizowała kolonie, wyjazdy. Zresztą oboje z Markiem Edelmanem mieli pasję do leczenia i ratowania ludzi. Sami doczekali się dwojga dzieci, w 1951 roku urodził się syn, Aleksander, naukowiec, biofizyk, zajmujący się pracami nad lekiem na mukowiscydozę. W 1956 roku na świat przyszła córka -Anna. Aleksander Edelman wspominał: „Nikt nas nie brał na kolana, nie przytulał. Nie, że byli zimni – po prostu nie zwracali na nas uwagi. Po tym, co przeszli, być może uważali, że jeżeli dzieci są zdrowe, nie chodzą głodne, to naprawdę już mają wszystko. Oni wiedli swoje życie i my – ich dzieci – swoje. Ania miała koleżanki, ja – kolegów. Jeździliśmy na rowerze, chodziliśmy do parku, do kina. Wszystko było normalne”. Zobacz też: Ma fanów na całym świecie, jednak od trzech dekad jej serce należy do jednego mężczyzny. Partner Barbary Trzetrzelewskiej jest członkiem znanej grupy! Rozbicie rodziny, emigracja do Francji Życie rodziny Edelmanów zmieniło się gwałtownie podczas wydarzeń marcowych i antysemickiej nagonki w 1968 roku. Marka Edelmana wyrzucono ze szpitala, w którym pracował, zablokowano mu habilitację. Pracę straciła wtedy także Alina Margolis-Edelman. Było to dla niej bolesne, miał duże sukcesy, także za granicą. Początkowo oboje uznali, że w niepewnej sytuacji trzeba najpierw przerzucić „za mur” dzieci, czyli wysłać je za granicę. Ostatecznie najpierw wyjechała Alina z córką, potem dołączył do nich syn Aleksander, który pełnił w tym gronie rolę jedynego mężczyzny. Marek Edelman zdecydował się zostać w Łodzi. Nie chciał wyjechać. Mówił: „Myśmy się nigdy nie rozwiedli. Ala chciała jechać, to pojechała. Bała się. Nie miała tu co robić. Nie mogła nerwowo wytrzymać. Że nagle ją zrzucili ze wszystkiego – a była wysoko, pierwsza po Bogu”. Pobyt za granicą był trudny. Alina, mimo sukcesów w Polsce, musiała we Francji zaczynać prawie od zera, a miała wtedy około 50 lat. Wymagano od niej nostryfikowania dyplomu. Przez jakiś czas pracowała w Instytucie Pasteura, jeździła po Francji szczepić żandarmów. Była laborantką, pobierała krew szczurom, gdy jej koledzy z Łodzi robili profesury. Do tego, jak sama opowiadała doszło rozbicie rodziny, brak pieniędzy, praca na dziesięciu posadach. To był straszny czas. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgDV6zWs-3452547.jpg" width="1600" height="2397" alt="2BMBJJ8 Grave of Dr Marek Edelman, the last surviving leader of the Warsaw Ghetto Uprising, and cenotaph of his wife Alina, Jewish Cemetery in Warsaw, Poland" title="Grave of Dr Marek Edelman, the last surviving leader of the Warsaw Ghetto Uprising, and cenotaph of his wife Alina, Jewish Cemetery in Warsaw, Poland" /> Alina Margolis-Edelman: lekarka bez granic „Psychicznie uratowali mnie Lekarze bez Granic”, wspominała w rozmowie z Anną Bikont. Jest to medyczna organizacja humanitarna, pozarządowa, założona w 1971 roku przez francuskiego lekarza Bernarda Kouchnera. Jej powołaniem jest niesienie pomocy medycznej ofiarom konfliktów zbrojnych na całym świecie. Alina Margolis Edelman jeździła na takie misje do Wietnamu, gdzie brała udział w ratowaniu boat-people, ludzi którzy z komunistycznego kraju uciekali przez morze południowochińskie na tratwach. Była w objętym wojną domową Czadzie, gdzie musiała wybierać, które dziecko ratować. Jeździła do Salwadoru, Afganistanu, Bośni i Hercegowiny. Sama współtworzyła organizację „Lekarze Świata”. W 1980 roku zaangażowała się w pomoc dla Polski, zorganizowała transport leków, ale i sprzętu poligraficznego dla podziemnej Solidarności. Zobacz też: Kilkukrotnie odkładali decyzję o ślubie. Iwona Pavlović i Wojciech Oświęcimski są małżeństwem od 15 lat! Anna Margolis-Edelman i Marek Edelman: relacja na odległość Małżeństwem z Markiem Edelmanem byli na telefon, pomagali sobie. Doktor Edelman jeździł, gdy mógł do Paryża. Natomiast obwiał się, by rodzinie podczas odwiedzania go w Polsce, nie odebrano paszportów. On sam miał czasem kłopoty z wyjazdem z kraju, tym bardziej że w latach 70. był już znanym działaczem opozycji demokratycznej. Raz, gdy komuna nie chciała go wypuścić, interweniował prezydent Francji Francois Mitterand. Anna Margolis-Edelman i Marek Edelman żyli swoim życiem, ale odwiedzali się gdy mogli, pomagali sobie, szczególnie Alina Margolis organizowała pomoc w leczeniu i diagnozowaniu ludzi z Polski. Organizowała zagraniczną pomoc dla ludzi nieuleczalnie chorych. Jej działalność medyczna i humanitarna były imponujące. Choć ona sama wiedziała, że misje na które jeździła nie zawsze były bezpieczne. I nie zawsze czuła się z tym w porządku wobec swoich dzieci. Zmarła w 2008 roku, pochowana została w Paryżu i symbolicznie obok męża na cmentarzu żydowskim w Łodzi. Podczas ostatniej wizyty w Paryżu, Marek Edelman chciał pojechać przede wszystkim na grób żony. Zmarł rok później w szabat, 2 października 2009 roku. Został pochowany w Warszawie. Aleksander Edelman mówił o swoich rodzicach: „Ich historia była skomplikowana, naznaczona wieloma dramatami. Ojciec powiedział kiedyś o ich związku, że gdziekolwiek by nie byli, zawsze patrzyli w tę samą stronę” Zobacz także: Barbara Horawianka i Mieczysław Voit: jeden spektakl połączył ich na kilkadziesiąt lat
Dwieście tysięcy zabitych, 25 tysięcy rannych… Powstanie Warszawskie w szokujących liczbach!
Tę datę pamiętają wszyscy Polacy... 79 lat temu, 1 sierpnia w Warszawie wybuchło powstanie, największa akcja zbrojna przeciwko Niemcom w całej Europie. O godzinie 17:00 (godzina „W”) w stolicy rozlegną się dźwięki syren, a warszawiacy po raz kolejny oddadzą hołd bohaterom, walczącym o wolność. Powstanie Warszawskie - „Warszawo Ma” Żaden z powstańców nie zakładał porażki. Warszawa miała być wyzwolona spod jarzma niemieckiego okupanta. Komendant Okręgu Warszawskiego AK wyznaczył rozpoczęcie powstania na godz. 17:00, ale tego dnia potyczki rozpoczęły się znacznie wcześniej. Do pierwszych starć doszło przed godziną 14:00 na Żoliborzu, Śródmieściu i na Woli. Dzieci, młodzież, dorośli... Do walki szli z myślą o odzyskaniu wolności, swojej i przyszłych pokoleń. Zmagali się ze zmęczeniem, żyli w strachu, a na każdym kroku towarzyszyła im śmierć. „Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy” – brzmiał rozkaz Reichsfuehrera SS Heinricha Himmlera. Warszawa została zrównana z ziemią, nie otrzymała skutecznej pomocy. Powstanie upadło w tej samej chwili, gdy polska armia uczestniczyła w wyzwoleniu Francji, Belgii czy Holandii. Armia Krajowa zakładała, że siły sowieckie wkroczą do Warszawy. Pozostawały również zobowiązania ze strony aliantów. „Potraktowano nas gorzej niż sprzymierzeńców Hitlera” - czytamy w odezwie do narodu wydanej we wrześniu przez Krajową Radę Ministrów i Jedności Narodowej. Zakładano, że powstanie potrwa kilka dni. Jednak walki z okupantem trwały ponad dwa miesiące. Powstanie zostało uznane za jedno z najważniejszych i najtragiczniejszych w skutkach wydarzeń najnowszej historii Polski. Do tej pory decyzja Polskiego Państwa Podziemnego o rozpoczęciu dziań powstańczych, staje się przedmiotem ostrych sporów. 79. rocznica Powstania Warszawskiego Dziś aż trudno uwierzyć, że od tamtych zdarzeń minęło aż tyle lat... Przypomnijmy tymczasem, że Muzeum Powstania Warszawskiego z okazji 78. rocznicy wybuchu powstania stworzyło filmik, w którym głównym hasłem jest „Pamiętaj: to od nas zależy, czy było warto”. View oEmbed on the source website A dwa lata temu powstało specjalne nagranie, w którym ludzie z całej Polski wykonali ze swoich domów utwór Pałacyk Michla. „W tym roku, dzięki Wam i Waszemu odzewowi przekonaliśmy się, że są wartości, które każdy z nas ma sercu. Że nawet wirtualnie, potrafimy stanąć ramię w ramię i #JednymGłosem oddać hołd bohaterom Powstania Warszawskiego. Gdziekolwiek byliście: w Polsce i zagranicą, w domach, w mieście, na wsi, na działce; sami, z rodziną, z przyjaciółmi, z sąsiadami – pokazaliście, że niezależnie od wieku i przekonań, jesteście ludźmi, którzy wspólnie i śpiewająco zdają egzamin z pielęgnowania pamięci. Dzięki Waszemu odzewowi udało się nam stworzyć wirtualny chór i nagrać teledysk do utworu „Pałacyk Michla”. Mamy nadzieję, że każdego roku będzie Was więcej i uda się nam wspólnie stworzyć wirtualny śpiewnik — pamiątkę dla kolejnych, już cyfrowych pokoleń”, mogliśmy przeczytać na YouTubie Muzeum Powstania Warszawskiego. View oEmbed on the source website Oto Powstanie Warszawskie w liczbach – zajrzyjcie do naszej galerii.
Władysław Bartoszewski i kobiety jego życia. Bohaterka podziemia, sanitariuszka i ich nieznane losy
Tak potoczyło się życie prywatne historyka
Był żywą legendą, wielkim autorytetem, podczas wojny działaczem Państwa Podziemnego, podporucznikiem AK. Swojej biografii dał tytuł „Warto być przyzwoitym” i ta maksyma towarzyszyła mu przez wszystkie lata. Władysław Bartoszewski podkreślał, że jest zadowolony ze swojego życia publicznego. A to prywatne układało się różnie, bywał w nim szczęśliwy i bardzo nieszczęśliwy. Ale życie osobiste nie nadaje się do publicznych podsumowań, tak mówił. Był autorem 40 książek i 1,5 tysiąca (!) artykułów, głównie o Powstaniu Warszawskim. [Ostatnia aktualizacja tekstu 19.02.2025 r.] Władysław Bartoszewski: dorastanie, II wojna światowa Władysław Bartoszewski urodził się w 1922 rok w Warszawie. Jego ojciec był jednym z dyrektorów Narodowego Banku Polskiego, mama – urzędniczką miejską. Uczył się w prywatnym jezuickim Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki. A potem w Liceum Towarzystwa Wychowawczo-Oświatowego. Jeszcze przed wojną zdał maturę. Kolegował się m.in. z Janem Żabińskim, synem dyrektorów warszawskiego zoo, którzy w czasie wojny na terenie parku ukrywali wielu Żydów. Bartoszewski podkreślał, że losy jego pokolenia były tragiczne. „Z klasy maturalnej cztery piąte z nas nie przeżyło wojny. Jest to we mnie tkwiącym ziarnem goryczy”, mówił dla radiowej Dwójki w 2002 roku. W czasie wojny był więźniem Auschwitz, zwolnionym dzięki pomocy PCK i Czerwonego Krzyża, w którym pracował. Wspominał, że gdy we wrześniu 1940 roku stanął po raz pierwszy na placu apelowym Auschwitz I nie przychodziło mu w ogóle do głowy, że „przeżyje Hitlera i drugą wojnę światową”. Był w Armii Krajowej, współorganizował tajną Radę Pomocy Żydom „Żegota”. Po wojnie został odznaczony medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”. Walczył w Powstaniu Warszawskim. W PRL-u jako AK-owiec był więziony przez władze komunistyczne pod zarzutem szpiegostwa łącznie sześć i pół roku, został zrehabilitowany dopiero w 1955 roku. A ponieważ szybko wdał się w działalność opozycyjną, znowu wpadł w tarapaty. W latach 70. został objęty zakazem druku w Polsce oraz poddany innym represjom, takim jak zatrzymania, rewizje, odmowy paszportu. Zobacz też: To o niej ksiądz Jan Twardowski napisał swój najsłynniejszy wiersz. Kim była wybitna poetka, Anna Kamieńska? Władysław Bartoszewski i pierwsza żona - Antonina Mijal Antoninę Mijal poznał w latach 40. Ona miała pseudonim „Tosia”, on „Teofil” (takie imiona dali po wojnie synowi – Władysław Teofil). Antonina była starsza od przyszłego męża o siedem lat. Urodziła się w 1915 roku w Warszawie, w robotniczej rodzinie, miała sześcioro rodzeństwa, była bratanicą znanego komunistycznego działacza Kazimierza Mijala. Miała 18 lat, gdy zaczęła pracować jako świetliczanka na warszawskiej Woli, na Kole. Od 1934 roku była aktywna w strukturach Przysposobienia Wojskowego Kobiet. W czasie oblężenia Warszawy w 1939 roku pracowała jako sanitariuszka, a w 1940 roku, po przeszkoleniach, weszła w skład pierwszego kobiecego patrolu minerskiego. To były dziewczyny– żołnierki, które potrafiły montować i rozmontowywać miny. Antonina Mijal działała w Biurze Badań Technicznych Wydziału Saperów Komendy Głównej AK, gdzie kierowała działem produkcji, zajmowała się przygotowywaniem materiałów wybuchowych i dostarczaniem ich na konkretne akcje. Podczas Powstania Warszawskiego była dowódcą kobiecego oddziału minerskiego „Doktór”, przyznano jej stopień kapitana. Czytaj także: Tragedie z dzieciństwa naznaczyły jego życie, ocalał dzięki matce. Niechętnie wracał wspomnieniami do przeszłości <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgLRTuiq-ae6b1fb.jpg" width="1600" height="1618" alt="Uwaga! Zdjecia unikatowe. Cena minimalna do internetu 50 pln. W celu ustalenia ceny pozostalych publikacji prosimy o kontakt z Agencja Wyborcza.pl 1959 WARSZAWA . WLADYSLAW BARTOSZEWSKI W REDAKCJI " STOLICA " . FOT. TADEUSZ ROLKE / Agencja Wyborcza.pl" title="KOLEKCJA TADEUSZA ROLKE LATA 50" /> „Tosia” brała udział w wielu znanych akcjach, które wymagały i umiejętności, i wielkiej odwagi. Zmontowała bombę zegarową, która w maju 1942 posłużyła do zamachu na kasyno przy ul. Szucha w Warszawie, gdzie mieściło się też Gestapo. Uczestniczyła w akcji „Wieniec", która polegała na wysadzeniu torów koło podwarszawskiego Piaseczna – to była pierwsza taka akcja w Polsce przeciw niemieckim kolejom. W 1943 roku osobiście nadała na Poczcie Głównej w Warszawie dziewięć paczek zaadresowanych do okupacyjnych urzędów w Warszawie – zawierały bomby ukryte w pudełkach na cygara. Dostarczała też broń do Warszawskiego Getta. W czasie powstania współpracowała przy produkcji granatów i min. Walczyła w Śródmieściu, brała udział w próbie utworzenia korytarza ewakuacyjnego dla Powstańców ze Starówki, ale niestety to się nie powiodło. Była niesamowicie odważna i została nagrodzona podczas powstania orderem Virtuti Militari. Po upadku powstańczego zrywu zamieszkała w Milanówku, pomagała przesiedleńcom z Warszawy. Pierwsze małżeństwo Władysława Bartoszewskiego Po wojnie skończyła studia medyczne, procowała jako lekarka, specjalizowała się w reumatologii. W 1949 roku wzięła ślub z Władysławem Bartoszewskim, dwa lata później urodził się ich syn Władysław Teofil, dzisiaj polityk i poseł PSL-u. Swój dom z dzieciństwa wspominał w jednej z rozmów tak: „Progu naszego domu nie przestąpił żaden członek PZPR, mimo że wiele takich osób było naszymi sąsiadami. Przychodzili do nas ludzie, którzy odsiadywali długie wyroki w czasach stalinowskich. Jako dziecko bawiłem się z córką Kazimierza Moczarskiego - on miał wyrok śmierci, który nie został wykonany. Przychodzili ludzie, którzy byli w głębokiej konspiracji, a ja słuchałem tych rozmów, schowany pod stołem. Do tego ojciec miał nienormalny tryb życia. Jako dziennikarz pracował głównie z domu. Dyktował swoje książki, bo na maszynie nie umiał pisać. Czasem sprawdzał coś w książkach, na które wydawał wszystkie pieniądze. Stracił dwie biblioteki w czasie wojny. Jedna spłonęła w 1939 roku, drugą stracił pięć lat później. Przed wojną miał około siedmiu tysięcy książek” (cytuję za dw.com) . Małżeństwo Antoniny Mijal i Władysława Bartoszewskiego przetrwało kilkanaście lat. Rozwiedli się w 1966 roku. Syn Władysława Bartoszewskiego nigdy nie rozgadywał się o relacjach swoich rodziców, przyznawał tylko, że nie zawsze były idealne. W „Dzienniku Gazecie Prawnej" wspominał, że miał jedenaście lat, gdy rodzice rozstali się, trzymał stronę mamy, mieszkał z nią. Z ojcem mieli wspaniały kontakt, gdy był dzieciakiem jeździli wtedy na Krzeptówki do Kościeliska. Ojciec brał go do plecaka, który zmieniał w nosidełko – wycinał dziury na nogi i szli w góry. Potem mieli istotny kontakt, gdy syn był już studentem i osobą myślącą. Mogli ze sobą rozmawiać na poważniejsze tematy. Ale nigdy nie rozmawiali z ojcem o rozwodzie i jego konsekwencjach. Jak mówił Władysław Teofil Bartoszewski: „Jestem pewien, że ojciec dokładnie wiedział, co myślę”. Czytaj także: Władysław Bartoszewski: ostatni z wielkich. Niezwykłe życie profesora <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgoTyHPB-1d56549.jpg" width="2000" height="1435" alt="17.02.2016 Warszawa Cykl spotkan , debat i prezentacji z okazji 94. rocznicy urodzin prof. Wladyslawa Bartoszewskiego N/z Wladyslaw Teofil Bartoszewski oraz Alexandra Richie fot. Mariusz Grzelak/REPORTER" title="Cykl spotka? z okazji 94. urodzin prof. W?adys?awa Bartoszewskiego" /> Władysław i Zofia Bartoszewscy: historia miłości Z Zofią poznali się w końcu lat 50. na przyjęciu u redaktorki Państwowego Wydawnictwa Naukowego Zofii Lewinówny. Lewinówna i Bartoszewski pisali razem słynną potem książkę „Ten jest z ojczyzny mojej". Zofia miała wielu adoratorów. Była piękną kobietą. Oświadczył jej się nawet słynny Paweł Jasienica, ale ona wybrała Władka. Była redaktorką bardzo prestiżowego w PRL-u Państwowego Instytutu Wydawniczego. Wydała tam m.in. „Dzieła” Zygmunta Krasińskiego, „Trylogię”, o którą długo walczyli z cenzurą, szczególnie o „ Ogniem i mieczem”, którego akcja toczy się na kresach, wtedy należących do ZSRR. Zofia Makuch urodziła się w 1927 roku, pochodziła z Warszawy, z inteligenckiego domu. Jej ojciec był przed wojną wysokim urzędnikiem Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Żyli szczęśliwie i wygodnie, ale wojna zniszczyła ten świat. Obie z siostrą poszły do powstania, już wcześniej pracowały w Szpitalu Wolskim jako sanitariuszki. Ratowały rannych albo towarzyszyły im w chwili śmierci. W sierpniu 1944 podczas Rzezi Woli stały przed patrolem egzekucyjnym. Zanim padła komenda – rozstrzelać, Niemcy zmienili rozkazy i zdecydowali, że kończą egzekucję. Zofia Bartoszewska wspominała, że była kilka minut od śmierci. Zofia i Władysław Bartoszewski: para po przejściach Po powstaniu obie z siostrą znalazły się w Krakowie. Żyły z hodowli wszy, które karmiły własną krwią. Po wojnie wróciły do Warszawy. Zofia skończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Wyszła za mąż za lekarza Janusza Bachurzewskiego i na parę lat wyjechała z nim do Gdańska, gdzie urodziła syna Piotra. Potem zakochała się i poślubiła Zbigniewa Golińskiego, ale to małżeństwo nie trwało długo, dla Zofii okazało się rozczarowaniem. Gdy spotkali się z Władysławem Bartoszewskim, oboje byli „po przejściach”, oboje mieli synów. Lgnęli do siebie, choć na początku znajomości nie do końca sobie to uświadamiali. Ślub wzięli w końcu 1967 roku. Zamieszkali w kupionym przez Zofię domu na warszawskim Mokotowie. Związek z Władysławem Bartoszewskim nie był na pewno łatwy. Oznaczał bowiem życie u boku opozycjonisty, konspiratora, prześladowanego przez komunistyczne władze. Zobacz też: Jolanta Nowak zachwyciła w "najbardziej bezwstydnej komedii PRL-u". Dlaczego porzuciła aktorstwo? Władysław Bartoszewski już w początku lat 60. zaczął współpracować z zakazanym w PRL-u radiem „Wolna Europa”, które nadawało z Monachium. Brał udział w różnego rodzaju akcjach i protestach, zakładał m.in. niezależny „Latający uniwersytet”, który bardzo nie podobał się władzy. Zofia wiele razy denerwowała się o męża, nie wiedziała, czy wróci do domu, czy zostanie zatrzymany. W 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego Władysław Bartoszewski został internowany, najpierw w więzieniu na Białołęce, potem w Jaworzu. Zofię Bartoszewską też dotknęły represje, wyrzucono ją z pracy w Państwowym Instytucie Wydawniczym. Bardzo to przeżyła, bo straciła swój świat. Od tamtej pory funkcjonowała jedynie jako pani Bartoszewska, redagowała książki męża. Zawsze jednak stała u jego boku, dzieliła z nim szczęśliwe i trudne chwile. Nie tylko w PRL-u, bo przecież wiadomo, że Władysława Bartoszewskiego po 1989 roku też nie wszyscy lubili i akceptowali. Gdy szli razem z żoną na Powązki w czasie rocznicy powstania, zawsze znalazła się grupa ludzi, która buczała i gwizdała, chociaż oboje mieli piękną kartę z czasów wojny. Zofia Bartoszewska o życiu z mężem Zofia Bartoszewska mówiła w rozmowie z „Newsweekiem”: „bardzo trudno było się dostać do uczuć męża”. Nie ujawniał emocji, rozmawiał o faktach, racjonalizował. „Wiele w sobie dźwigał, ale nie dał tego po sobie poznać”, wspominała. W małżeństwie mieli swoje rytuały, w Boże Narodzenie jeździli do Zakopanego, na Wielkanoc – do Sopotu. Popołudniami ona piła kawę, którą on jej robił i przynosił w małej filiżance. Profesor zamiast kawy wypijał filiżankę herbaty Assam, kupował ją zawsze na pobliskim bazarku. Jak opowiadała Zofia Bartoszewska, jej mąż trudno znosił urlopy, wytrzymywał tydzień, potem „zaczynało go nosić”. Wiadomo było, że jak ktoś chce załatwić jakąś trudniejszą sprawę, to trzeba dzwonić w czasie urlopu – profesor był wtedy bardzo otwarty na różne propozycje. Przeżyli razem blisko 50 lat, ich dom z czasem obrastał fotografiami, obrazami, przedmiotami, które miały dla nich wyjątkowe znaczenie. Ale i papierami, których profesor miał zawsze mnóstwo. Pracował do końca, właściwie do dnia swojej śmierci. Zofia Bartoszewska: jego śmierć to koniec mojego świata W rozmowie z „Newsweekiem” Władysław Bartoszewski opowiadał: „Miałem przyjaciela, księdza Andrzeja Bardeckiego, asystenta arcybiskupów krakowskich, który mówił mi: . Czy ja się boję śmierci? Wierzę, że Bóg istnieje i sprawiedliwość istnieje, więc jeśli Bóg weźmie pod uwagę moje lęki i wynagrodzi wszystko dobre, co udało mi się zrobić, jeśli miłosiernie potraktuje moje błędy, bo błędy wobec ludzi popełniałem, ale wobec mojej ojczyzny nie mam sobie nic do wyrzucenia, i jeśli Bóg tę kategorię weźmie pod uwagę, to źle nie będzie. Czego więc się bać?”. Czytaj także: Żona była moją miłością, mądrością, cierpliwością, mówił Roman Kłosowski, słynny Maliniak z „Czterdziestolatka” <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgH67NSN-e5584e5.jpg" width="2400" height="1600" alt="Warsaw, Poland 24th, April 2015 Prof. Wladyslaw Bartoszewski dies at age 93 today 24th, April in Warsaw. Bartoszewski was a Polish politician, social activist, journalist, writer, historian, former Auschwitz concentration camp prisoner, World War II Resistance fighter, Polish underground activist, participant of the Warsaw Uprising, twice the Minister of Foreign Affairs, chevalier of the Order of the White Eagle, and an honorary citizen of Israel and a member of the International Honorary Council of the European Academy of Diplomacy. File photos made in 2010 in Gdansk at Gdansk Univeristy (Photo by Michal Fludra/NurPhoto) (Photo by NurPhoto/NurPhoto via Getty Images)" title="Wladyslaw Bartoszewski dies at age 93, Poland" /> Zasłabł nieoczekiwanie, w domu. Żona wezwała pogotowie, przewieziono go do szpitala, zaintubowano, bo miał kłopoty z oddychaniem. Zmarł 24 kwietnia 2015 roku w wieku 93 lat. „Spędziłam z Władkiem 50 lat życia! Mieliśmy mnóstwo wspomnień, pięknych chwil. Bardzo go kochałam i wciąż kocham. Zawsze byliśmy razem: on ze mną, ja z nim. Wraz z jego śmiercią skończyło się dla mnie już życie”, mówiła po śmierci męża. Zofia Bartoszewska zmarła w 2017 roku, została pochowana obok Władysława Bartoszewskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Pierwsza żona Władysława Bartoszewskiego - Antonina Mijał – zmarła w 1986 roku, jest pochowana na Powązkach w koleżeńskim grobie członkiń Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Źródła, m.in. Neewsweek, styl.interia.pl, wyborcza.pl, gazetaprawna.pl
Kłócili się, rozstawali, pochowali córkę. O miłości Zofii i Melchiora Wańkowiczów
King i Królik byli idealną parą literacką, ale w życiu bywało różnie
W rodzinie Melchiora Wańkowicza każdy miał jakiś przydomek, nawet rzeczy. On sam był królem – Kingiem, jego żona Zofia – Królikiem albo „mamą – miękkie łapki”. Starsza córka, Krysia – Pytonem, bo stale o wszystko dopytywała. Na młodszą Martę, ulubienicę ojca, wołano Tili albo Tirliporek. Dom na Żoliborzu to był ukochany Domeczek. Auto nazywano Kacperkiem, była w nim zabawka – niedźwiadek Baltazarek. Gdy ruszali w podróż, Melchior Wańkowicz śmiał się, że jadą trzej królowie: Kacper, Melchior i Baltazar. Wańkowiczowie byli szczególną rodziną, a w każdym razie szczególnym małżeństwem. Ostatnia aktualizacja tekstu: 10.01.2024 r. Melchior i Zofia Wańkowicz: jak się poznali? Historia ich relacji Te zabawne przezwiska pochodzą z książki Melchiora Wańkowicza „Ziele na kraterze”. To napisane już po wojnie, a wydane po raz pierwszy na emigracji w 1951 roku, wspomnienia o najbliższej rodzinie pisarza, o wspólnych wyprawach i odkrywaniu świata wraz z córkami. Ktoś napisał w komentarzu do książki: „Każdy chciałby mieć taką rodzinę”. Poznali się w 1914 roku. Ona, dwa lata od niego starsza, studiowała historię. Zobaczył ją, gdy przechadzała się z kolegami po krakowskich Plantach (mało dziewczyn wtedy studiowało). Była trochę zaskoczona, że „Pan Melo taki nieuczony” – on przerwał studia, bo ciągnęło go samo życie i przygody. Pobrali się dwa lata później. Na początku lat 20. mieli już dwie córki. Ona pisała do niego: „Taki byłeś ładny, jak leżeliśmy na plaży w ostatni dzień wyjazdu mego. Chciałam Cię ucałować, ale się speszyłam. Obejmuję serdecznie”. On zachwycał się jej „pochyłą linią szyi, gdzie rośnie ten najdelikatniejszy puch”. „O mój Boże!” – kończył list. Jak żyło się u boku Melchiora Wańkowicza? Był przecież wielkim talentem, docenionym już przed wojną. Nazywano go ojcem i królem polskiego reportażu (Wyższa Szkoła Dziennikarska przy Uniwersytecie Warszawskim nosi dzisiaj imię Melchiora Wańkowicza). Był pisarskim celebrytą, ale miał też odwagę, fantazję, mnóstwo energii. Stale się rzucał w jakąś przygodę albo aferę. Przed wojną wydał już kilka książek reporterskich, w tym najsłynniejszą „Na tropach smętkach” – o losach Polaków, Mazurów i Niemców na Warmii i Mazurach (wtedy Prusach Wschodnich). Założył wydawnictwo „Rój”, gdzie debiutowali: Gombrowicz, Szulc , Dołęga-Mostowicz i wielu, wielu innych. Zawsze lubił pieniądze, więc imał się różnych zajęć, pracował m.in. jako reklamowiec – dziś powiedzielibyśmy copywriter. Na początku lat 30. wymyślił słynny slogan reklamowy: „Cukier krzepi”, za który dostał astronomiczne pieniądze, 10 tysięcy złotych. Zażądał 5 tysięcy za każde słowo (5 tysięcy to była wówczas pensja Prezydenta RP). Po wojnie, w PRL-u, za świetne hasło „LOT-em bliżej” dostał już tylko darmowy talon na jeden rejs. Zobacz też: Pierwszy mąż Małgorzaty Foremniak zginął w tragicznym wypadku, samotnie wychowywała córkę. Tak wyglądał ich związek Zofia i Melchior Wańkowiczowie: historia ich małżeństwa Wańkowiczowie wydawali się bardzo dobrze dobrani. On był Kingiem – królem i kreatorem domowego życia. Ona ciepłym Królikiem – przytulała, chroniła, czasem zakłopotana wyczynami Kinga marszczyła nosek (stąd przydomek) i robiła „awanturki”. Ale z fragmentu diariusza pisarza opublikowanego już po śmierci obojga małżonków wynika, że ich życie było nieco bardziej skomplikowane niż marszczenie noska. Wańkowicz źle pisze tam o żonie. Nazywa ją egotyczną paniusią. Pisze, że wracał do domu ze ściśniętym żołądkiem, bo Zosia zawsze była niezadowolona i go zamęczała. Nazywa ją kulą u nogi, a nie życiową partnerką. Gdyby miał taką partnerkę, więcej by osiągnął. Pisze, że jej nie kochał i wiele nocy spędzał sam, gdy ona dobrze spała po awanturach. Podobno Zofia na rok odeszła od niego do ich wspólnego przyjaciela Tadeusza Lechnickiego, czego Wańkowicz nie mógł jej darować, choć małżeństwo udało się z powrotem skleić. Daleko w tym diariuszu do czułości i obrazu idylli z „Ziela na kraterze”. Co nie znaczy, że ten ostatni był nieprawdziwy, raczej w jednym wspomnieniu przeważały jasne, a w drugim ciemne barwy. Jeśli Wańkowiczowie mieli jakieś kłopoty małżeńskie, to wojna przewróciła ich życie do góry nogami. Rodzina praktycznie się rozpadła. King znalazł się za granicą – we wrześniu 1939 roku, z maszyną do pisania pod pachą, pod ostrzałem przeszedł wpław Dniestr i znalazł się w Rumunii. Był na Cyprze, potem w Palestynie, gdzie przez biedę był odcięty od świata, który dla niego, reportera, „buzował”. Podał mu wtedy rękę Jerzy Giedroyć – to dzięki niemu pisarz został oficerem prasowym drugiego korpusu gen. Władysława Andersa. Przeszedł cały szlak bojowy przez Iran, Irak, Syrię, Egipt, aż po Monte Cassino. Dlaczego wyjechał z Polski? Mówiło się, że z powodu antyniemieckich tekstów. Był jednym z pierwszych na liście do aresztowania. Wyjechała także młodsza córka Wańkowiczów, Tili (wyemigrowała do USA). Zofia i Krysia – studentka na tajnych kompletach – zostały w Warszawie. Zobacz też: Mówią o nich "klasyczna para". Ich miłość zaczęła się od podglądania. Magdalena Walach i Paweł Okraska tworzą duet idealny Zofia i Melchior Wańkowiczowie stracili córkę W 1944 roku Wańkowicz bierze udział w bitwie pod Monte Cassino. Biega pod artyleryjskim ostrzałem z jednego miejsca w drugie, żeby wszystko zarejestrować, rozmawia z rannymi żołnierzami. Dowódcy chwilami są źli na wszędobylskiego reportera. Ale powstaje z tego wielkie trzytomowe dzieło „Bitwa pod Monte Cassino”. W tym samym roku, kilka miesięcy później, jego starsza córka Krystyna idzie do Powstania Warszawskiego jako sanitariuszka batalionu „Parasol” i łączniczka dowódcy kompanii Stanisława Leopolda. Ginie 6 sierpnia w walkach o cmentarz kalwiński na Woli. W maju 1945 roku Melchior Wańkowicz jeszcze nie wie, że jego córka poległa. Pisze w liście do Jerzego Giedroycia: „Nie wiem nic o swojej Krysi. Jeśli Pan będzie widział kobiety z Armii Krajowej albo Pruszkowa, proszę przy okazji spytać o nią. Oby żyła”. W tym samym czasie wiosną i latem 1945 roku Zofia Wańkowiczowa szuka w zrujnowanej Warszawie grobu i ciała Krysi. Ma przygotowane dwa prześcieradła, by jej ciało owinąć. W pewnym momencie jest pewna, że znalazła swoje dziecko, ale po układzie rąk poznaje, że nie, to nie Krysia. Szuka bez skutku. Czytaj także: Tomasz Kot poprosił ukochaną o rękę na pierwszym spotkaniu. Wciąż świata poza sobą nie widzą Krysiuniu żyjesz i żyć będziesz - Wańkowicz o śmierci córki Gdy przyjeżdża do męża na Boże Narodzenia w 1945 roku, ma ze sobą tylko zapasową koszulę i pończochy Krysi, czapkę męża znalezioną w ruinach spalonego Domeczku i zeznania sanitariuszki Zofii, która była świadkiem śmierci jej córki. Trudno się nawet domyślać, czym była dla obojga śmierć Krysi. Wańkowicz przejmująco pisze o poległej córce i rozpaczy matki w wojennej części „Ziela na kraterze”, kończy książkę listem: „Krysiuniu!... Dzisiaj od Ciebie przyszedł list pisany do Tili jeszcze w 1943 roku. List, w którym nie wiesz, gdzie jestem. Piszesz, jak ciężko jest nie mieć ojca koło siebie, kiedy jest tak potrzebny. Na ten list nie otrzymałaś odpowiedzi. Wzywałaś mnie na próżno, jeśli istotnie próżne jest wysyłanie żarliwej myśli. Teraz Ciebie nie ma i Domeczku nie ma. Tak mi ciężko, Córeczko, że Ci nie odpisałem. Powietrze dookoła drga Tobą, rzucam te pisane słowa w powietrze. Czy dojdą? (...) Nie jestem już sam. Matka przyszła z Polski z małym zawiniątkiem, którego połowę stanowiły pamiątki po Tobie, wygrzebane w popiołach Domeczku. (...) Wiesz Krysiu – znowu zapuka do rodziny prawdziwe własne życie, Tili oczekuje lada chwila porodu. Jeśli będzie córka, to będzie się nazywała Anna-Krystyna. Anna – Twój pseudonim w powstaniu. (...) Żyjesz, Krysiuniu”. Żyjesz i żyć będziesz. Czytaj także: Andrzej Munk był jednym z najlepszych polskich reżyserów. Gdy zginął, miał 39 lat Zofia i Melchior Wańkowiczowie: 6 lat rozłąki i emigracja W 1945 roku Wańkowiczowie spotkali się po raz pierwszy po 6 latach rozłąki, choć przez cały czas pisali do siebie listy. On bardzo starał się ściągnąć żonę, a jednocześnie obawiał się, że będzie go zamęczała cierpieniem, w dodatku, jak to ujął, „na rachunek zmarłego dziecka”. Ale Zofia, mimo tych obaw męża i żalów, które wylewał, jakoś zdała życiowy egzamin. Przeszli razem trudny czas emigracyjnej tułaczki i biedy. W USA Wańkowicz – król polskiego reportażu – pracował na kurzej farmie. Żona, aby mu pomóc, sprzątała mieszkania. Choć musiało ją to kosztować dużo wysiłku, bo nie była już ani bardzo młoda, ani bardzo sprawna. W 1958 roku wrócili do Polski, witani owacyjnie przez władze, jak każda znana para, która wracała z emigracji. Wańkowicz miał w Polsce miliony czytelników, ludzie go uwielbiali za barwne anegdotyczne gawędy, za dowcip, za przedwojenny sznyt. Wydawano jego książki, odbywały się spotkania autorskie, odczyty. Ale w 1964 roku Melchior podpisał „List 34”, pierwszy w Polsce protest intelektualistów przeciw komunistycznej władzy. To był sprzeciw wobec ograniczania wolności słowa i swobód obywatelskich. Podpisanie go było dużym aktem odwagi, nawet dzieci wiedziały, że na sygnatariuszy sypną się represje, np. zakaz publikacji. Wańkowicza dotknęły szczególnie. Pisarz trafił do więzienia i miał proces – nie tyle za sam list, ile za przesłanie go za granicę, co władza podpięła pod rozpowszechnianie materiałów szkodzących PRL. Surowy wyrok trzech lat więzienia zawieszono. Ale rewizja, którą przeprowadzono w ich mieszkaniu na Puławskiej róg Rakowieckiej w Warszawie, musiała być trudnym przeżyciem. Zobacz też: Wychowują dwójkę dzieci, nie myślą o ślubie. Otylia Jędrzejczak i Paweł Przybyła poznali się dzięki znajomym Wańkowiczowie przeżyli ze sobą 54 lata, do śmierci Zofii w 1969 roku. On przeżył ją o 5 lat. Cieszyli się życiem młodszej córki, doczekali się wnuczki Anny Erdman, która z mężem mieszkała przez jakiś czas w Polsce. Współpracowała z KOR-em i prowadziła salon dysydencki. Wańkowiczowi trudno było dotrzymać kroku, choć żona starała się to robić przez całe życie. On zawsze podkreślał, że to żona i ma wobec niej zobowiązania. Niektórzy zżymali się, że kazał jej telepać się ze sobą po USA, kiedy była już bardzo starszą panią (z tej wędrówki powstała potem m.in. książka „Królik i Oceany”). Niedługo przed śmiercią powiedziała do przyjaciela rodziny: „Miałam straszne życie, ale było ciekawie i nie żałuję”.
Przeżyła nazistowski obóz KL Stutthof. Poznaj niezwykłą historię Marii Kowalskiej
Przeczytaj fragmenty książki Wiktora Krajewskiego „Kobiety pistolety”
Napisałbym wierutne kłamstwo, gdybym stwierdził, że termin „kobiety pistolety” był mi znany od lat. Nie, tak nie było. Prawda jest inna. Taka mianowicie, że to określenie jeszcze do niedawna nic kompletnie mi nie mówiło. Wprawdzie nie jestem muzycznym ignorantem i kojarzyłem piosenkę Marii Peszek pod tym właśnie tytułem, ale nijak się ona miała do drugiej wojny światowej. Wiktor Krajewski o książce „Kobiety pistolety” A ja szukałem tematu na książkę o wojnie. Dość desperacko. To paradoks, że w tej tematyce czuję się bezpiecznie i swojsko. Wojna i bezpieczeństwo? Bezpieczna wojna… Oksymoron, ale jakże w moim przypadku trafny, bo choć rękami i nogami bronię się przed zamknięciem w szufladzie „autor książek wojennych”, choć staram się wyjść z niej za wszelką cenę, to już za chwilę pokornie do niej wracam. Tak było i tym razem. Napisałem w poprzednim roku dwie książki: jedną o najfajniejszej przyjaźni, jakiej doświadczyłem, a drugą o uzależnieniu i jego niszczycielskim wpływie na życie człowieka. Tak więc udało się – wyszedłem z szuflady. Zebrałem dobre recenzje, dostałem nawet nagrodę i… poczułem się dziwnie, jakbym wręcz udawał kogoś, kim nie jestem. W tej sytuacji sam pokazałem sobie uchyloną szufladę, sam powiedziałem do siebie: marsz na miejsce! I ponownie się w niej znalazłem. Początkowo nic nie przychodziło mi do głowy. Do czasu aż pojawiła się Ona. O wojnie powiedziano już chyba wszystko, mimo to każdego miesiąca wychodzą kolejne książki na temat okrutnych wydarzeń, jakie miały miejsce między 1939 a 1945 rokiem. Pokłosie tych pięciu lat też już zostało szczegółowo opisane, a ja nie chciałem pisać wojennej książki, która wpisywałaby się w popholocaustowy nurt literacki, „holo-polo”, który w delikatny sposób jest wyśmiewany przez tuzy świata literackiego, mimo że spotyka się z dużym zainteresowaniem czytelników. Nie chciałem też pisać powieści inspirowanej prawdziwymi zdarzeniami, bo skoro inspirowana, to niekoniecznie prawdziwa. A może nie chciałem takiej pisać, bo nie umiem. W każdym razie ten pomysł nie wzbudził we mnie entuzjazmu. Lubię kraść czyjeś historie i filtrować je przez siebie. Teraz jednak postanowiłem, że jeżeli znajdę bohatera czy bohaterkę, to dam im miejsce, by mogli się wypowiedzieć. To oni mieli wieść prym w książce, a ja miałbym stać z boku i czasem tylko rzucać pomocnicze pytania. Doszedłem do wniosku, że moje filozoficzne wywody nie są ważne, moje sądy o rozmówcy tym bardziej, dlatego zdecydowałem, że jeżeli odczuję potrzebę snucia wywodów, to umieszczę je we wstępie, a potem pozwolę dojść do głosu mojej bohaterce, podczas gdy sam stanę się dla niej tłem. Tak właśnie uczyniłem. Nie pamiętam, w jakiej sprawie zadzwoniłem do Muzeum KL Stutthof. Ale zadzwoniłem. To był chyba jeden z tych dni, gdy szukałem tematu na książkę i jakoś mi nie szło. Zawsze bohaterki moich publikacji znajdowały się same. Przychodziły i stawały przede mną. Gotowe do zwierzeń. Maria Kowalska się schowała. Ale ją odnalazłem. Czytaj także: Przeżyła piekło wojny, odniosła wielki sukces. Niezwykłe życie Niny Novak, najwybitniejszej polskiej baletnicy Historia Marii Kowalskiej, ps. „Myszka” Kiedy Katarzyna Krawczyk z Muzeum KL Stutthof zapytała mnie, czy słyszałem o grupie czterdziestu kobiet biorących udział w Powstaniu Warszawskim, które zostały wzięte do niewoli i wysłane do obozu, zrobiło mi się głupio, bo nie słyszałem, mimo że miałem już na koncie cztery publikacje dotyczące powstania. Skłamałem, że słyszałem, żeby nie wyjść na historycznego ignoranta. O samym obozie, który Niemcy zbudowali na Pomorzu, oczywiście wiedziałem. Znałem nawet Sztutowo, bo jeszcze przed pójściem do szkoły jeździłem tam z mamą na wakacje. Tylko że mnie to miejsce kojarzyło się z plażą, muzyką Guns’n’Roses i jabłkami. I jeszcze z siwym staruszkiem, który mieszkał w dziwnej altance pośród drzew i strugał kiczowate figurki z sosnowego drewna. No i z domem dziecka, bo podczas jednego z moich pobytów przyjechała do Sztutowa kolonia dzieci z sierocińca. Pamiętam, że marzyłem, by mama też mnie do nich oddała, bo miałbym wtedy na co dzień z kim się bawić. Te dzieci były starsze ode mnie, chodziłem do nich regularnie. Pamiętam, że zaprzyjaźniłem się z chłopcem, który miał rude włosy, a potem czasem zastanawiałem się, co u niego słychać. Mam nawet kilka zdjęć na tamtejszej plaży. Krawczyk powiedziała mi kilka zdań o kobietach pistoletach, a ja już oczyma wyobraźni pisałem książkę o powstankach, które walczyły o niepodległą Polskę, a po kapitulacji trafiły do obozu. Jakże płonne były moje nadzieje. Szybko zostałem sprowadzony do parteru, bo okazało się, że się spóźniłem – pistoletów już prawie nie ma. Słysząc tę brutalną prawdę, niemal porzuciłem nowo narodzony pomysł. Z nimi zawsze tak jest: szybko się rodzą i jeszcze szybciej umierają. Zostałem jednak poproszony o chwilę, podczas której coś miano sprawdzić. Rozłączyliśmy się rzeczywiście tylko na chwilę, bo odebrałem telefon już po pięciu minutach i usłyszałem, że jest ktoś, kto może opowiedzieć mi o tej grupie bohaterskich dziewcząt. „Żyje pani Maria Kowalska. I z tego, co usłyszałam, ma się całkiem dobrze”. Krawczyk wskrzesiła mój pomysł i jeszcze mocniej rozbudziła chęć zgłębienia tematu KL Stutthof. Pani Maria podczas powstania miała pseudonimem „Myszka”. Uśmiechnąłem się. Przypomniała mi się rymowanka z dzieciństwa „Uciekaj myszko do dziury/ bo cię tu złapie kot bury/ A jak cię złapie kot bury/ to cię obedrze ze skóry”. Możemy więc uznać, że byłem jak ten kot z wierszyka, tyle że miałem nieco inne intencje: chciałem panią Marię obedrzeć z jej życiowej historii. Ukraść ją, by napisać tę książkę. Minęło trochę czasu, nim się spotkaliśmy. Wiadomo: pandemia, covid, lockdown. Pani Maria wszędzie w swoim domu ma ułożone książki, zdjęcia z najważniejszych wydarzeń w życiu, a jej pokój stołowy wypełniają stare szlagiery. Trochę z powątpiewaniem i pobłażliwością przysłuchiwała się mojemu pomysłowi, jakby nie dowierzała propozycji, która właśnie została jej złożona. Stwierdziłem, że odznacza się przenikliwym wzrokiem i ogromną klasą. To coś, co mają tylko niektóre kobiety. Wzdycha pani. Dlaczego? Bo tak się właśnie zastanawiam nad sobą. I co wynika z tych dywagacji? Że byłam właśnie… No, jaka pani była? Ale mnie pan bierze pod włos. Jeszcze się nie zgodziłam na książkę, a tu już pytania. Pytania są po to, by je zadawać. No więc jaka pani była? Szara. Szara mysz. Tak było i tak już zostało. Za późno, żeby to się zmieniło. Pani Mario, napiszemy razem książkę? No… Spróbujmy… Obawiam się tylko jednego, że sprowokuje mnie pan do częstszego myślenia o wojnie. A ja już mam to za sobą. Życie nie wróciło do normalności ot tak. Było to stopniowe. Tuż po wojnie towarzyszyło mi ogromne napięcie. Bywały chwile, gdy zapominałam o niedawnych przeżyciach; myślę, że to kwestia resztek młodości, które były we mnie i których całkowicie nie stłamszono. Życie nie wróciło na normalne tory, bo droga skręcała w kierunku, który nie był tym, czego się chciało i pragnęło. Poza tym nie da się zaprzestać myślenia o tym, co się przeżyło. Wiele razy jeździłam do obozu i uczestniczyłam w spotkaniach. Nie o wszystkim jednak się mówi, nie wszystko się wspomina. A o czym nie chce pani wspominać? Pan naprawdę chciałby usłyszeć o tym ode mnie? Naprawdę. Ja jednak myślę, że są historie, których wcale nie chciałby pan ode mnie usłyszeć. Bo są aż tak okrutne i traumatyczne? Tak. Więc nie ma sensu o nich opowiadać. Przynajmniej ja tego sensu nie widzę i nie czuję potrzeby, by wyartykułować je głośno. Mam nadzieję, że mnie pan zrozumie i uszanuje moją prośbę. Prośbę uszanowałem. Nie podaliśmy sobie dłoni, dobijając targu, lecz stuknęliśmy się łokciami – to pani Maria była inicjatorką tego gestu i jestem jej za to wdzięczny. Po raz kolejny utwierdziłem się w przekonaniu, że krytycy, którzy naśmiewają się z wojennych książek, nie są, delikatnie mówiąc, zbyt mądrzy. Mamy wśród siebie żyjących bohaterów i należy im się atencja. Książki. Filmy o nich. Za chwilę nie będzie już nikogo, kto może z pierwszej ręki opowiadać o koszmarze wojny. Ja trafiłem na kobietę, która ocalała z nadmorskiego piekła i jako ostatnia może przedstawić swoje świadectwo. Dziś, po spędzeniu długich godzin na rozmowach z „Myszką”, wiem, że nie kokietowała i naprawdę ma siebie za człowieka przeciętnego, który nie zasługuje na aplauz, uznanie czy podziw. Moim zdaniem jednak zasługuje. Na owacje na stojąco. Ta książka jest moim dowodem uznania dla pani Marii i miejscem – jeszcze raz to podkreślę – gdzie ostatnia z żyjących kobiet pistoletów po raz pierwszy opowiada swoją historię. I proszę mi wierzyć, są w niej wszystkie barwy poza szarością, bo o Marii Kowalskiej można powiedzieć wszystko, ale nie to, że jest szara. Czytaj także: Wiktor Krajewski: „Nigdy nie płakałem ze szczęścia, więc nie wiem, jak to jest” Fragment książki „Kobiety pistolety” Wiktora Krajewskiego Rozdział 1 Anna Sadkowska, Gdybyś Ty, Chryste… Gdybyś Ty, Chryste, chodził dziś po świecie, Gdybyś w sierpniowej nocy pożarze Zatrzymał wzrok swój na jasnym bagnecie, Gdybyś zobaczył, jak Twoje ołtarze W proch powalone legły pod gruzami… Gdybyś ty, Chryste, był wtedy z nami, To byś w powstańczym chodził mundurze! Gdybyś polską opaskę ujrzał na rękawie I te oczy wzniesione ku górze… Gdybyś był, Chryste, z nami w płonącej Warszawie, To nie szedłbyś w boskiego królestwa purpurze, By się okiem litosnym przyjrzeć ludzkiej męce, Lecz byś ku nam wyciągnął zakrwawione ręce, Wyrwał komuś karabin, naboje z chlebaku I runąłbyś wraz z nami, Chryste, do ataku! Gdybyś zszedł do nas, Chryste, tej sierpniowej nocy, Do ludzi, którym słońce wśród dymów zagasło, Do ludzi, którym gwiazdy nie dodadzą mocy… Gdybyś przyszedł… Stań, Chryste, musisz podać hasło. A potem pójdziesz wolno szlakiem drogi krwawej, którą co dzień odnoszą rannych z barykady, Aż krzyknie ktoś za Tobą: „Halo, obstrzał z prawej!”. Więc przypadniesz do ziemi na te krwawe ślady, A nad Tobą ze świstem, piekielnym jazgotem przeleci jeden pocisk, potem drugi… trzeci… Noc świetlnych kul błyskiem jasno się rozświeci I zgaśnie. Gwiazdy znowu rozbłysną się złotem. A potem? A potem, a potem kilka dziewcząt, Dziewcząt – prawie dzieci, przejdzie szybko pod murem, gnąc się pod noszami… Gdybyś zszedł wtedy, Chryste, Gdybyś Ty był z nami… O, nie mieszkałbyś wtedy w cichym Nazarecie. Nie, twój dom by się spalił z naszymi domami I poszedłbyś wraz z nami tułać się po świecie. I poszedłbyś tą drogą, która nie ma końca. Nie mając ni domu, ni szczęścia, ni słońca, Gnany myślą obłędną, żandarmskim mundurem, Przypadłbyś do ziemi jak tam, pod kulami, Spałbyś w jakiejś piwnicy, jadłbyś gdzieś pod murem. Gdybyś Ty, Chryste, był wtedy z nami… Pani Mario, ten wiersz chyba jest dla pani wyjątkowy, ponieważ przeglądając materiały, zauważyłem go u pani w kilku kopiach. Jest ku temu konkretny powód? Słowa tego wiersza są mi bardzo bliskie. Oddają atmosferę wydarzeń z sierpnia 1944 roku i tego, z czym przyszło się zmierzyć nie tylko mnie, ale i wszystkim, którzy podjęli się heroicznego zadania, by wymknąć się z objęć śmierci. Moje wspomnienia z tamtego czasu są jak świst kul, przed którymi uciekaliśmy. Są podobne do kul, bo zadają bolesne rany niczym wymierzone w waszą stronę niemieckie pociski? To też. Ale największe podobieństwo bierze się stąd, że nigdy nie wiadomo, kiedy i skąd zostaną wystrzelone. I w co trafią. Albo w kogo. Sporo przeszłam, nam za sobą szereg strasznych wydarzeń i stąd wzięły się niewidoczne rany na moim ciele. W moim umyśle. W sercu. Blizny nie są widoczne gołym okiem, ale mam je do tej pory. Jest ich nieskończenie wiele. Są w różnych kształtach. Większe i mniejsze. Każda ma swoją historię, mniej lub bardziej smutną. Nie wszystkie rany są jeszcze zabliźnione, ale nie powiem, że potrzeba na to czasu, bo skłamałabym. Niektóre nie zabliźniły się do końca i już wiem, że to nigdy nie nastąpi. Ale muszę z tym żyć. Nauczyłam się je akceptować i przyzwyczaiłam się do nich. Nie jestem w tym wyjątkowa. Takich jak ja są setki. Z mojego pokolenia każdy skrywa blizny, tylko nie każdy chce się do nich przyznać. Zastanawiała się pani kiedykolwiek nad tym, gdzie był wtedy Bóg? Rozmyślałam, nie rozmyślałam… Kontemplacja nie zawsze jest dobra w przypadku wojennych wydarzeń. A z pewnością nie jest zbyt mądra. Dlaczego? O niektórych sprawach lepiej nie myśleć i nie skupiać na nich uwagi. Jeśli za bardzo coś analizujemy, przyglądamy się czemuś, rozmyślamy nad daną sprawą, to człowiek może się rozsypać na miliony kawałków i nigdy już nie poskłada się w całość. A ja wiosną 1945 roku przyrzekłam sobie, że nauczę się żyć na nowo, że przypomnę sobie wszystko, za czym tęskniłam. Udało się czy wręcz przeciwnie, rozsypała się pani w pył? Poniekąd tak, rozsypałam się, chociaż z drugiej strony szybko zostałam zmuszona, by się nie mazać, nie siedzieć na gruzowisku, nie ronić łez, tylko odnaleźć w sobie siły i żyć. Z dystansu widzę, że nie mogłam sobie odpuścić i całkowicie się poddać. Całe moje pokolenie nie mogło. Po dramacie przyszedł czas na życie. Normalne życie? Ono tylko pozornie było normalne – nic nie było normalne – choć takie się wydawało. Nie było czasu na rozczulanie się. Trudno jednak jest uciec przed szarzyzną życia. Poza tym po wojnie nie nastąpiła Polska, o jakiej marzyłam. Nie można było się przyznać, że na przykład ma się rodzinę za granicą. W ankietach w pracy pisałam, że moje dwie siostry zaginęły i nie wiem, co się z nimi dzieje, a tak naprawdę były hen, daleko od Polski. Po wojnie ukrywała pani fakt, że brała udział w powstaniu? A można było inaczej? O mojej działalności w powstaniu milczałam, bo nie było innego wyjścia. Jedynie obóz i to, że spędziłam w nim prawie pół roku, był tematem, na jaki nie bałam się mówić głośno, bo nie groziły mi z tego powodu żadne represje. Mimo że nie opowiadałam dookoła o swoich wojennych doświadczeniach, to moje koleżanki wszystko wiedziały. Nikt na szczęście nigdy nie zapytał mnie wprost o to, czy byłam w AK. Dlaczego „na szczęście”? Bo pewnie nie potrafiłabym skłamać. W życiu czasem trzeba kłamać, a ja nie umiem. No tak, zaraz po wojnie weszła pani w świat równie straszny, jak poprzednie lata. Oczywiście straszny w innym wymiarze. Polska Rzeczpospolita Ludowa była dla pani trudna? Była dziwna. Nigdy nie byłam w partii i nie byłam komunistką. Dla mnie ojczyzna była polska, a nie rosyjska. Pamiętam, jak w 1953 roku odwiedziłam swoją najstarszą siostrę. Józef Stalin jeszcze wtedy żył. Szwagier pracował w Rejowcu, więc siostra się tam wyprowadziła. Mieli czwórkę dzieci. Do końca życia będę pamiętać, jak wieczorem weszłam niespodziewanie do jej pokoju. Zauważyłam, że jest pochylona i pluje. Podeszłam do niej, bo zaciekawiło mnie, co też ona wyrabia. Okazało się, że w gazecie było zdjęcie Stalina. Pluła na niego. Uśmiechnęłam się tylko, widząc ten obrazek.
Uczestniczki Powstania Warszawskiego oburzone zachowaniem Jarosława Kaczyńskiego: „Nie ma prawa!”
Protesty tych, którzy nie zgadzają się z decyzją Trybunału Konstytucyjnego dotyczącą aborcji eugenicznej, trwają kolejny dzień. W tym trudnym czasie Jarosław Kaczyński nie zdecydował się gasić rosnących emocji. Polityk Prawa i Sprawiedliwości nagrał za to oświadczenie, w którym nawoływał od „obrony kościołów za wszelką cenę”. W wideo wiceprezes Rady Ministrów miał w klapę marynarki kotwicę - symbol Polski Walczącej. To nie spodobało się uczestniczkom Powstania Warszawskiego... View Ediplayer on the source website Uczestniczki Powstania Warszawskiego oburzone zachowaniem Jarosława Kaczyńskiego Pięć walecznych i odważnych uczestniczek PW opublikowało na łamach Gazety Wyborczej swój apel do Jarosława Kaczyńskiego. „Jesteśmy głęboko oburzone faktem, że Jarosław Kaczyński ośmielił się wystąpić przeciwko tak słusznie demonstrującym młodym Polkom i Polakom, mając przypięty znaczek POLSKI WALCZĄCEJ. Nie ma do tego znaku żadnego prawa. Wykorzystywanie tego znaku w takiej sytuacji jest dla nas niedopuszczalne”, czytamy w dzienniku. Pod krytyką zachowania polityka podpisały się: Anna Jakubowska pseudonim Paulinka, Wanda Traczyk-Stawska pseudonim Pączek, Hanna Stadnik pseudonim Pętelka, Anna Przedpełska-Trzeciakowska pseudonim Grodzka a także Krystyna Zachwatowicz-Wajdowa pseudonim Czyżyk. Przypomnijmy, jakich słów użył wczoraj Jarosław Kaczyński w swoim wystąpieniu dotyczącym trwającego Strajku Kobiet. „Te demonstracje będą kosztowały życie wielu ludzi. Ci, którzy do nich nawołują, i ci, którzy w nich uczestniczą, sprowadzają w nich uczestniczą sprowadzają niebezpieczeństwo powszechne, a więc dopuszczają się przestępstwa, poważnego przestępstwa. Władze mają nie tylko prawo, ale i mają obowiązek przeciwstawiania się tego rodzaju wydarzeniom. W tych atakach widać pewne elementy przygotowania, być może nawet wyszkolenia. To atak, który ma zniszczyć Polskę”, przekonywał prezes PiS. Prosił też, by nie pozwolić na obrażanie Kościoła. „To obowiązek państwa, ale także obowiązek obywateli. W szczególności musimy bronić kościołów. Za wszelką cenę. Wzywam wszystkich członków PiS i tych, którzy nas wspierają do tego, żeby wzięli udział w obronie Kościoła”, mówił Jarosław Kaczyński.
Za nami obchody 76. rocznicy Powstania Warszawskiego. Tak wyglądała godzina W w stolicy
Zobacz zdjęcia oraz poruszające posty gwiazd
Około 18 tysięcy żołnierzy i nawet 180 tysięcy ludności cywilnej – tak wiele osób zginęło podczas Powstania Warszawskiego, którego rocznicę wybuchu obchodzimy dziś po raz siedemdziesiąty szósty. Ten wyjątkowo ważny dzień dla mieszkańców Warszawy, ale i całej Polski, co roku pamiętamy po zdjęciach, które zapierają dech w piersiach. Zdjęcia z obchodów 76. rocznicy Powstania Warszawskiego W sieci pojawiły się już pierwsze fotografie, które wykonano w strategicznych dla stolicy miejscach. Na Placu Zamkowym po raz kolejny tłum ustawił się w kształt znaku Polski Walczącej - tym razem z zachowaniem dystansu między kolejnymi osobami. Równie piękny widok można było zobaczyć przy warszawskiej Rotundzie, gdzie w powietrzu widać było biało-czerwony kolor od rac i flag. Uczestnicy corocznego wydarzenia wykrzykiwali: Cześć i chwała bohaterom! Z kolei uroczystości z udziałem prezydenta Polski, prezydenta Warszawy i innych polityków odbyły się na Powązkach Wojskowych. Najważniejszymi bohaterami spotkania byli oczywiście Powstańcy, o dobre samopoczucie których dbano przez cały czas. Gwiazdy uczciły pamięć ofiar Powstania Warszawskiego W tym szczególnie podniosłym dniu nie zabrakło też cegiełek pamięci dołożonych przez znanych i lubianych. O 1.08 nie zapomnieli między innymi: Matylda Damięcka, Andrzej Andrzejewski, Małgorzata Rozenek-Majdan, Doda, Tomasz Kammel, Krzysztof Ibisz i inni... Oto posty, które pojawiły się w sieci. Potwierdzone przez laboratorium i Muzeum Powstania Warszawskiego. Flaga z Powstania44, znaleziona u mnie w mieszkaniu pod podłogą. Chwała bohaterom. Opublikowany przez Andrzeja Andrzejewskiego Piątek, 31 lipca 2020
Tak mieszkańcy Warszawy i gwiazdy uczcili 75. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego
Dziś 75. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Setki tysięcy bohaterów walczyło o wolność. Każdy z nich wierzył, że przeżyje i zwycięży. 1 sierpnia o godzinie 17.00 wystąpili przeciwko okupantowi. Mieszkańcy całego kraju w wyjątkowy sposób czczą pamięć o Powstańcach. Szczególnie dla warszawiaków to uroczysta chwila. Jak co roku w godzinie ,,W" na ulicach pojawiły się tłumy osób i rozbrzmiały syreny strażackie. Gwiazdy również angażują się w obchody. Kinga Rusin, Martyna Wojciechowska czy Olivier Janiak w mediach społecznościowych podzielili się z refleksjami na temat tej rocznicy. 75. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego Kinga Rusin zamieściła w sieci rodzinną fotografią. Przedstawia jej mamę w objęciach taty, który walczył w Powstaniu. ,,To zdjęcie to skarb w naszym rodzinnym albumie. Ostatnie zdjęcie mojego dziadka z moją mamą. Zrobione dzień przed wybuchem Powstania. Pożegnalne. Nigdy nie zobaczyła już ojca... Dziadek, porucznik Stefan Czyżewski, oficer Armii Krajowej, zginął w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego, osłaniając własnym ciałem 18-letniego żołnierza ze zgrupowania Albatros, którym dowodził", napisała dziennikarka. ,,1 SIERPNIA 1944 rok. 17:00, GODZINA „W”. Tysiące ludzi w okupowanej Warszawie stanęło do WALKI O WOLNOŚĆ. Swoją i naszą. Na przestrzeni lat rozgorzała dyskusja o słuszności tej walki, która pociągnęła za sobą wiele ofiar. Ja nie mam odwagi tego oceniać. Mam za to w sobie wielką wdzięczność i szacunek dla Tych, którzy dla innych poświęcili to, co najważniejsze. Dzisiaj Wszyscy możemy PODZIĘKOWAĆ. Naszym obowiązkiem jest PAMIĘTAĆ. WYŚLIJ KARTKĘ DO POWSTAŃCÓW, pokaż, że nie zapomnimy. Drobny gest, krótka chwila, a ma wielką moc. Jestem całym sercem z akcją #BohaterON. Dołączycie do mnie? M.", napisała Martyna Wojciechowska. Dominika Gwit-Dunaszewska Edyta Herbuś Mela Koteluk i Czesław Mozil
Zobacz wyjątkowy spot upamiętniający 75. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego!
„Mam nadzieję, że nasze dzieci i wnuki nie będą musiały już o nic walczyć”
Dziś obchodzimy 75. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Z tej okazji po raz kolejny powstał niezwykły spot upamiętniający to wydarzenie. Powstańcy opowiadają o wartościach, które były i są dla nich najważniejsze. To nimi kierowali się w dniu wybuchu powstania. Spot z okazji 75. rocznicy Powstania Warszawskiego „Mam nadzieję, że nasze dzieci i wnuki nie będą musiały już o nic walczyć”, słyszmy w ostatnich minutach spotu. Te poruszające słowa wypowiada Halina Jędrzejewska, ps. ,,Sławka”, która w Powstaniu Warszawskim pełniła funkcję sanitariuszki. Obok bohaterów tamtych dni w filmie pojawili się aktorzy, którzy wcielili się w ich postaci z czasów młodości. W spocie Zofia Czekalska, Hanna Stadnik, Halina Jędrzejewska, Witold Kieżun oraz Janusz Gołuchowski dzielą się z nami wartościami, odgrywającymi w ich życiu nadrzędną rolę i którymi kierowali się walcząc o wolną Polskę. W rozmowie z mediami Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego wyznał: ,,Zależy nam, aby przesłanie wartości, o których mówią powstańcy, dotarło do jak najszerszej grupy odbiorców w różnym wieku. Spot będzie emitowany nie tylko w telewizji, ale również w kinach oraz szeroko w mediach społecznościowych. Kontynuacją kampanii spotowej będzie kampania oparta na publikacji zdjęć powstańców z aktorami, którzy zagrali role naszych bohaterów w młodości”. Za film „Łączą nas wartości” odpowiada Muzeum Powstania Warszawskiego, które od lat rozpowszechnia powstańcze wartości, by mogły łączyły pokolenia. Produkcja powstała przy udziale reżysera, Tadeusza Śliwy, Oto Film i muzyka Radzimira Dębskiego.