Pisarka odsłania mroczne oblicze Śląska. Ta seria kryminalna może być twoim nowym literackim odkryciem!
Zanim na jaw wyjdą skrywane sekrety, a prawda zacznie przebijać się przez warstwy milczenia, jest Śląsk – surowy, nieoczywisty i pełen tajemnic. W serii „Kryminalny Śląsk” Magdalena Majcher zabiera czytelniczki i czytelników do miejsc, gdzie zbrodnia wyrasta z historii i problemów lokalnego społeczeństwa, a każda ulica ma swoją pamięć. Jej kryminały wciągają od pierwszej strony i zostają w głowie znacznie dłużej niż ostatnie zdanie. Jeśli szukasz mrocznych opowieści z charakternym głównym bohaterem i autentycznym tłem, ta seria może okazać się twoim nowym literackim odkryciem!
Seria „Kryminalny Śląsk” Magdaleny Majcher to jedna z najbardziej wyrazistych propozycji polskiego kryminału ostatnich lat – cykl, który z powodzeniem łączy wciągającą intrygę z reporterską uważnością i głębokim zakorzenieniem w historii oraz tożsamości regionu. Autorkę, która sama pochodzi ze Śląska, rodzimy region fascynuje swoją wielowymiarowością i niejednoznacznością. To właśnie ten kontekst staje się pełnoprawnym bohaterem serii – mrocznym, autentycznym i przejmująco prawdziwym. „Cała seria Kryminalny Śląsk to są powieści bardzo bliskie mojemu sercu, nie tylko dlatego, że osadziłam akcję w mieście, z którym jestem prywatnie związana, czyli w Katowicach. Ważny jest też dla mnie Borys Dyrda, główny bohater, którego historia jest nierozerwalnie związana z moją” tłumaczy Magdalena Majcher – „Życie prywatne tej postaci – tak, jak i wątki kryminalne – w pewnym stopniu inspirowane jest prawdziwymi wydarzeniami, a konkretnie przeszłością moją i mojej rodziny. To jedne z najbardziej osobistych i najważniejszych dla mnie książek”. Pierwszy tom, „Bajtel”, otwiera cykl historią inspirowaną prawdziwymi wydarzeniami i wprowadza czytelników w świat dziennikarza śledczego Borysa Dyrdy. Majcher pokazuje Śląsk „jakiego już nie ma” – z jego robotniczymi dzielnicami, przemysłową codziennością i społecznymi pęknięciami. Kryminalna zagadka staje się tu pretekstem do opowieści o wykluczeniu, traumach i konsekwencjach przemilczanych tragedii, a surowy realizm sprawia, że historia na długo zostaje w pamięci. Druga część serii, „Frela”, pogłębia zarówno portret głównego bohatera, jak i obraz regionu. W historii o zamordowanej aktorce Majcher z jeszcze większą precyzją łączy fikcję literacką z dokumentalną wrażliwością, pokazując Śląsk widziany oczami jego mieszkańców – pełen sprzeczności, lokalnego języka i nieoczywistych emocji. To kryminał, który nie ucieka od trudnych tematów społecznych, a jednocześnie trzyma w napięciu i konsekwentnie rozwija główną oś fabularną cyklu. Zwieńczeniem trylogii jest nowość „Rechtorka”, której premiera zaplanowana jest na 25 lutego. To coś więcej niż kryminał. To inspirowane prawdziwymi wydarzeniami świadectwo gnębionej przez nauczycielkę nastolatki. Nastolatki, której nikt nie uwierzył, bo w takich sytuacjach słowa dorosłego są warte więcej niż zapewnienia dziecka, a w wyniku zaszczucia łatwo o tragedię. To także historia o bezradności rodziców i nauczycieli wobec systemu, który z zamysłu powinien chronić dziecko. W najnowszej odsłonie Borys Dyrda mierzy się nie tylko z kolejną brutalną zbrodnią, ale także z własnym kryzysem osobistym. Sprawa nauczycielki zamordowanej w jednym z katowickich liceów odsłania kolejne warstwy śląskiej rzeczywistości, a autorka ponownie udowadnia, że potrafi budować napięcie, stawiając na psychologiczną wiarygodność i społeczne tło wydarzeń. „Kryminalny Śląsk” to seria, która wyróżnia się na tle gatunku autentycznością i odwagą w podejmowaniu tematów trudnych, często niewygodnych. Magdalena Majcher nie tylko opowiada o zbrodniach, ale przede wszystkim o ludziach i miejscach naznaczonych historią. To propozycja dla czytelników szukających czegoś więcej niż klasycznej zagadki – literatury zaangażowanej, mocno osadzonej w realiach i pozostawiającej przestrzeń do refleksji długo po odłożeniu książki. Materiał promocyjny GW Foksal
Zostawiła dla niego męża i dom. On rzucił ją w ciągu jednego dnia, pożegnanie napisał na kartce
Losy uczucia Sławomira Mrożka i Romy Ligockiej
Mówiła, że Mrożek potrafi kochać tylko siebie i wyłącznie siebie. I że jest to miłość, jakiej w życiu nie widziała. Były to jednak słowa zawiedzionej w uczuciach kobiety. Poznali się, kiedy Sławomir Mrożek był wdowcem. Jego żona, malarka Maria „Mara” Obremba zmarła na raka w wieku 42 lat. Sławomir Mrożek patrzył na jej cierpienie, wiedząc, że jest bezradny. Niesamowicie go kochała, poświęciła dla niego karierę, pojechała za nim na emigrację. On długo nie mógł znaleźć nikogo, kto mógłby zająć miejsce żony. Rzucił się w wir romansów. Wydawało się jednak, że z Romą Ligocką to będzie coś poważniejszego. Roma Ligocka i Sławomir Mrożek: historia miłości Poznali się w latach 70. Pierwsze spotkanie miało miejsce w jej domu, Mrożka, znanego już wtedy dramaturga zaprosił na kolacje jej mąż, Jan Biczycki - aktor, wykładowca, założyciel legendarnego klubu Stodoła w Warszawie. Ale Roma Ligocka i Jan Biczycki byli już wtedy na emigracji, mieszkali w Monachium. Jan Biczycki wykładał tam na Uniwersytecie. Roma Ligocka była po prostu żoną i mamą nastoletniego syna. Źle się czuła ograniczona do roli pani domu, brała antydepresanty. Kiedy przyszedł Mrożek, była sama. Mąż, który często był w rozjazdach, wyjechał. Swoje spotkanie z pisarzem wspominała tak: „Mirek wchodzi do środka. Zapala fajkę, otwiera butelkę wina. I opada na kanapę. Zaczynamy rozmawiać i nie jesteśmy w stanie przestać - o Krakowie, o Polsce, o sobie. Kiedy nastaje ranek, a sąsiadka włącza odkurzacz, jest już po nas”. Po tym spotkaniu korespondowali, dzwonili do siebie, Sławomir Mrożek wysyłał Romie Ligockiej bukiety kwiatów. Zobacz też: Roma Ligocka: pisarka, która przeżyła getto. Dzisiaj stara się być szczęśliwa <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/forum-0428178251-1-161ec65.jpg" width="2500" height="2474" alt="Krakow 17.06.1960 r. Slawomir Mrozek, ur 1930 w Borzecinie, pisarz, dramaturg, satyryk, prozaik, rysownik, 1950 debiutowal jako dziennikarz reportazem w "Przekroju", 1950-1954 w redakcji krakowskiego Dziennika Polskiego, 1953-1968 cykl rysunkowy w Przekroju "Przez okulary", 1956-1958 w tygodniku "Zycie Literackie", 1959 przeniosl sie do Warszawy, W 1963 osiadl we Wloszech, w 1968 zamieszkal w Paryzu, nastepnie w 1989 przeniosl sie do Meksyku, od 1996 w Krakowie, jego dramaty znane sa na calym swiecie.,Image: 428178251, License: Rights-managed, Restrictions: UWAGA!!! Cena minimalna dla publikacji w prasie i ksiazkach - 200 PLN xxxx, Cena minimalna dla publikacji online 120 zł a dla publikacji drukowanych 250 zł, Model Release: no, Credit line: Wojciech Plewinski / Forum" title="Slawomir Mrozek" /> Roma Ligocka o Sławomirze Mrożku: na takie uczucie moje serce tylko czekało Roma Ligocka była od Sławomira Mrożka młodsza o osiem lat. Urodziła się w 1938 roku w Krakowie. Miała traumatyczne dzieciństwo, przeżyła krakowskie getto, wspomnienie z tych lat długo wypierała z pamięci. Jak mówiła, spychała je do „głębokich piwnic swojej duszy”. Udało im się z mamą uciec z getta, żyły na fałszywych papierach, pod przybranym nazwiskiem Ligocka, jako krewne ludzi, którzy je do siebie przyjęli. Każde pukanie do drzwi wywoływało strach przed ujawnieniem. To Steven Spielberg namówił ją, by napisała o swoich przeżyciach książkę, tak zrodziła się znana na całym świecie „Dziewczynka w czerwonym płaszczyku”. A bezpośrednią inspiracją był film „Lista Schindlera” – w dziewczynce w czerwonym płaszczyku, z filmu Spielberga, Roma Ligocka zobaczyła siebie. Ale kiedy poznali się ze Sławomirem Mrożkiem, ten głośny pisarski debiut był jeszcze daleko przed nią. Zawsze chciała zostać artystką, marzyła o aktorstwie, skończyła Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, była malarką. Od zawsze obracała się w kręgu artystycznej bohemy, przyjaźniła się z Markiem Hłasko, Ryszardem Horowitzem, z Romanem Polańskim jest spokrewniona. Pierwszy pocałunek przeżyła z Piotrem Skrzyneckim, założycielem legendarnej „Piwnicy Pod Baranami”; Stanisław Lem, prosił ją o rękę. Za mąż wyszła młodo, w wieku 20 lat za namową mamy. Chciała przeżyć to, co inne dziewczyny, mieć białą suknię, bukiecik kwiatów w ręku. Ale nie był to udany związek, mąż był alkoholikiem, miał być oparciem dla niej, a to ona okazała się opoką dla niego. Z drugim mężem wyjechała do Niemiec. Między Romą Ligocką i Sławomirem Mrożkiem szybko zawiązała się nić porozumienia. „Na takie właśnie uczucie moje serce tylko czekało, a teraz mu się poddaje”, pisała. „To nie jest wyłącznie kwestia aury sukcesu, która otacza tego mężczyznę, jak podniecający zapach. Jego pewność siebie obdarza mnie również poczuciem pewności. Ale przede wszystkim on stanowi dla mnie kawałek mojej ojczyzny. Jest tym, za czym tęskniłam długie lata w Niemczech i co teraz pojawiło się nagle w moim życiu”, pisała. Zobacz także: Maria i Sławomir Mrożek: pisarz docenił pierwszą żonę dopiero po jej przedwczesnym odejściu. Jej śmierć złamała mu serce Roma Ligocka i Sławomir Mrożek: romans. Nie wiedziała, że nie jest jedyna Roma Ligocka odeszła od męża i zamieszkała w Stuttgarcie, skąd było bliżej do Sławomira – Mirka, do Paryża. Dostała pracę kostiumologa w telewizji, odstawiła leki. Miłość ją uskrzydlała. Do Mrożka, do Paryża jeździła co jakiś czas na weekendy. Obserwowała go z miłością, ale i z ironią „( ) doszłam jednak do wniosku, że nie jest łatwo być przyjaciółką Mirka. Sławny pisarz ma ważne myśli i dlatego nie wolno mu przeszkadzać. Zdarza się, że wstaje w nocy, siedzi i rozmyśla z fajką w ustach. Wolno mi robić i wkładać na siebie jedynie to, co mu się podoba. Mirek lubi, kiedy wyglądam jak nierzucająca się w oczy dama. Zresztą śmiać mi się wolno tylko z nim”. Czuła się kochana i potrzebna. Nie miała pojęcia o kochankach Sławomira Mrożka. A Mrożek miał tyle kobiet, że robił rozpiski w notesie, żeby się nie pogubić. Był bardzo dyskretny, swoje przyjaciółki, czy po prostu kochanki oznaczał inicjałami. Pisał na przykład tak: „Jestem w Stuttgarcie, ale jakby mnie nie było. Z Y jestem na rozstaniu, ale dwuznacznie, niby z R blisko, ale jak najdalej, D zaś albo przyjdzie, albo nie przyjdzie”. Roma Ligocka o rozstaniu ze Sławomirem Mrożkiem: mało nie umarłam Była zszokowana, kiedy wysłał do niej list, że potrzebuje samotności. To był znak, że mają się rozstać. Zastanawiała się, jak on może bez niej żyć, bez niej siedzącej na poduszce u jego stóp. I jak ona będzie istnieć bez niego… W głowie stale „wirowało jej pytanie, dlaczego on ją opuścił”. Tłumaczyła sobie, że Mirek boi się zająć kobietą i jej dwunastoletnim synem. Nie chce ponosić odpowiedzialności, chce być sam i mieć święty spokój. Jednak Mrożek nie był sam, bo pomijając rozliczne przygody - równolegle był w związku z tajemniczą kobietą z Nowego Jorku oznaczaną jako Y. Z jego strony to było chyba intensywniejsze uczucie niż z R, na pewno toksyczne. Nie mógł żyć z nią i bez niej. Rozstawali się i wracali do siebie. Kiedy Sławomir Mrożek przyjechał do Polski w 1981 roku, wszyscy myśleli, że przybywa do ojczyzny „Solidarności” i z okazji premier swoich sztuk. Tymczasem pisarz przyjechał tu za Y, żeby kochance i jej młodszemu partnerowi zepsuć wspólne chwile. Roma Ligocka długo nie chciała mówić o tym związku. Dopiero po latach wyznała, jak przeżyła to rozstanie. „Mało wtedy nie umarłam. Cóż mogę powiedzieć? To człowiek, który kocha tylko i wyłącznie siebie. I w życiu nie widziałam tak wielkiej miłości”, wyjaśniła. Formalnie nie rozwiodła się z mężem. Jak mówiła w rozmowie z „Vivą”, nie było powodu. „Nie zamierzałam wyjść za mąż. On też nie zamierzał się ożenić. Jakby się wtedy pojawił ten jeden jedyny, to być może bym się rozwiodła”. W 1987 roku Sławomir Mrożek poślubił Meksykankę, Susan Osorio Rosas. Byli razem do końca. Pisarz zmarł w 2013 roku w Nicei. Roma Ligocka ma 86 lat, mieszka w Krakowie. Czytaj również: Susana Osorio-Mrożek o małżeństwie ze Sławomirem Mrożkiem. Pisarz zmagał się z poważną chorobą Okładka książki Romy Ligockiej, "Droga Romo", Fot. Wydawnictwo Literackie Korzystałam z książki Sławomira Kopra "Żony bogów. Muzy wielkich literatów", wyd. Harde, wydanie III, 2024 r.
Zbigniew Herbert: „Ulubione kobiety? Matka Teresa i moja biedna żona Katarzyna"
Dotarła do nas smutna wiadomość o śmierci wdowy po pisarzu
Zbigniew Herbert – autor „Pana Cogito” i „Barbarzyńcy w ogrodzie” jest jednym z najważniejszych poetów w polskiej literaturze, wciąż obecnym, czytanym i podziwianym na całym świecie. Wielu mówi o nim „książę poezji”. Wspaniale ją sam recytował, miał fantastyczny radiowy głos, nie zabrała mu go nawet ciężka astma. Dziś po południu media obiegła smutna wiadomość. Wdowa po znanym pisarzu, Katarzyna Herbert (z domu Dzieduszycka) nie żyje. Zmarła 15 lutego 2025 r. w wieku 95 lat. Była fundatorką Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta oraz założycielką Fundacji im. Zbigniewa Herberta. Przy mężu była do samego końca... Jak naprawdę wyglądała ta miłość? Artykuł aktualizowany 16.02.2025 r. [Ostatnia publikacja na VUŻ i Viva Historie 17.02.2025 r.] Zbigniew Herbert i Katarzyna Dzieduszycka: jak się poznali? Z Katarzyną Dzieduszycką poznali się w latach 50. w Związku Kompozytorów Polskich. Katarzyna była asystentką dyrektora. Pewnego dnia zobaczyła na korytarzu młodego chłopaka. Spytała koleżanki, kim on jest? Była zaskoczona, że to kandydat na dyrektora administracyjnego. Zbigniew Herbert miał 30 lat, ale wyglądał jak chłopiec. Zaczęli rozmawiać, poznali się, zaczęli się spotykać. Chodzili razem do „Fukiera” gdzie było węgierskie wino, siadywali tam i on ją podrywał na wiersze. Ale nie swoje. Na randkach recytował ulubionych polskich poetów: Miłosza, Leśmiana, Czechowicza. Właściwie nie był przystojny, dosyć niski. Sam narzekał, że ma za grube nogi i jest nieco krępy. Jedna z jego miłości Janina Frentzel-Zagórska wspominała, że mógł przebierać i wybierać w kobietach, bo miał nieopisany wdzięk. Umiał adorować i uwodzić. Choć, jak mówiła nie traktował kobiet poważnie. „Były do zabawy, do wódki , do tańców i do zachwycania się jego poezją, choć do dyskusji o niej już mniej”. W każdym razie Katarzynę Dzieduszycką oczarował. Byli w podobnym wieku, dzieliło ich tylko 5 lat. Czytaj też: Wanda Chotomska, jedna z najbardziej znanych autorek literatury dla dzieci, sama nie była najlepszą mamą <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgib46Lt-ea70bf6.jpg" width="1600" height="2445" alt="Warszawa, 1962. Zbigniew Herbert, poeta, n/z w swoim mieszkaniu.,Image: 429687278, License: Rights-managed, Restrictions: UWAGA!!! Cena minimalna dla publikacji w prasie i ksiazkach - 200 PLN xxxx, Model Release: no, Credit line: Waclaw Kapusto / Forum" title="Zbigniew Herbert, 1962" /> Zbigniew Herbert i Katarzyna Dzieduszycka: historia miłości Katarzyna Dzieduszycka urodziła się w 1929 roku, na kresach. Pochodziła z wielkiej arystokratycznej rodziny Dzieduszyckich spokrewnionej z rodem Sapiehów. Jej mama była z domu Sapieha. W Paryżu studiowała na Sorbonie romanistykę, trochę tłumaczyła. Opiekowała się starszymi ludźmi. Zbigniew Herbert urodzony 29 października 1924 roku pochodził z zamożnej lwowskiej rodziny. Ojciec był m.in. dyrektorem Małopolskiego Banku Kupieckiego. To po nim przyszły poeta odziedziczył zamiłowanie do kultury, sztuki. Po nim stał się podróżnikiem - uwielbiał podróże, przez pół życia mieszkał w różnych krajach, w wynajętych mieszkaniach, hotelach. Gdy w końcu lat 90. był już niemal umierający, leżał pod tlenem i nie mógł chodzić, wierzył jeszcze, że wyrwie się z tego i pojedzie do Wenecji. Zobacz też: Autor „Pana Kleksa” Jan Brzechwa pisał wspaniałe wiersze dla dzieci, ale za dziećmi nie przepadał Nie miejsce tu, by pisać, na ile i w jaki sposób Zbigniew Herbert zaangażował się w czasie wojny w walkę Armii Krajowej i czy był żołnierzem wyklętym. Prawdopodobnie angażował się bardziej duchem niż ciałem, mówiąc najogólniej. Natomiast po wojnie i repatriacji stał się outsiderem. Podobnie jak Leopold Tyrmand, z którym bardzo się przyjaźnił. Nie zapisał się do partii, nie angażował się w budowę Polski Ludowej, nie pisał socrealistycznych wierszy. Biedował, mieszkał m.in. w Warszawie na ulicy Wiejskiej w 12-osobowym pokoju, utrzymywał się z płatnego krwiodastwa. W Inwalidzkiej Spółdzielni „Wspólna Sprawa” ustalał socjalistyczne normy na wbicie gwoździa. Pracował w Centralnym Zarządzie Torfowisk. Skończył ekonomię, prawo i filozofię, ale nie było dla niego miejsca. Jako poeta zadebiutował tomem wierszy dopiero po Odwilży, w 1956 roku. Była to „Struna światła” Zbigniew Herbert był kobieciarzem Do pracy w Związku Kompozytorów polecił go jego przyjaciel muzyk i pisarz Stefan Kisielewski. Katarzyna Dzieduszycka nie była pierwszą miłością Zbigniewa Herberta. W 1947 roku przeżył płomienny romans ze starszą od siebie Haliną Misiołek, mężatką, mamą dwóch córek . Pracowali razem w Sopocie w Związku Literatów Polskich. Herbert miał 24 lata, był biednym studentem, siedział „w spiżarni rodziców”. Początkowo jej się nie podobał. Wspominała go w książce Joanny Siedleckiej „Pan od poezji”: „Drobniutki, szczuplutki, chłopyszek, dzieciak. Nikt. Odpychałam go, uciekałam, miałam przecież prawie dziesięć lat więcej, małe córeczki, męża. Dlaczego ja? pytałam. Czemu nie znajdziesz sobie ładnej, młodej dziewczyny, o co w Sopocie nietrudno, wystarczy pójść na plażę, na molo? Mówił jednak, że jestem dla niego najpiękniejsza, a Dorotka i Tereska, czyli Dudu i Tataja, jak je ponazywał, to moje małe siostrzyczki. Odbierał nawet czasem Dudu z przedszkola, ma z nią zdjęcie z piaskownicy”, opowiadała po latach Halina Misiołkowa. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/img32T65c-a87f14d.jpg" width="1600" height="1796" alt="Zbigniew Herbert z zona na kiermaszu ksiazki w 1974.,Image: 458062845, License: Rights-managed, Restrictions: UWAGA!!! Cena minimalna dla publikacji w prasie i ksiazkach - 200 PLN xxxx, Model Release: no, Credit line: Erazm Ciolek / Forum" title="Katarzyna Herbert i Zbigniew Herbert" /> Uważa, że wybrał ją, bo była… pod ręką, pracowali biurko w biurko. Szybko dostrzegła, że był „czuły,kochający, nadskakujący”. Romansował, a jednocześnie miał wyrzuty sumienia. Był człowiekiem religijnym, bardzo wierzącym, z zasadami. Rozbicie rodziny nie mieściło się w tym etosie. Przyznał się nawet mężowi Haliny, powiedział: „Kocham pańską żonę”, na co usłyszał: „Nie dziwię się”. Ale gdy Halina, Hala, Halusia – jak ją nazywał, chciała odejść od męża, Herbert uciekł do klasztoru, do Tyńca. Zamknął się tam, modlił, pisał. Próbował zerwać, ale wracał, przyjeżdżał do Sopotu, pukał w jej okno. „Największym grzechem było to, że nie potrafiłem ukryć mojej miłości, a wyjawiwszy ją nie potrafiłem nasz stosunek uczynić bardziej duchowym. (...) Odbierając Ci tamto życie (...) nie dałem Ci gwarancji innego życia”, kajał się Herbert. A w innym liście: „Jedno jest tylko niemożliwe - związek - byłby on nielegalny i oparty na cudzej krzywdzie”. Czytaj również: Jerzy Andrzejewski - tajemnice życia autora „Popiołu i diamentu” Twój, na zawsze Twój Halina przez całe życie obwiniała się o rozbicie rodziny, zdradę, śmierć starszej córki na mastemię. Rozpaczała, uważała że była to kara za jej grzech. A jednocześnie to ona była tajemniczą Muzą, z którą poeta korespondował przez całe życie,radził się jej, zwierzał. Uważał, że ma wyczucie do literatury, choć nie miała studiów. Podpisywał się w listach: „Twój, na zawsze Twój”, „Twój paź”, „Moja pamięć leży u twoich stóp, jak wierny pies”. Katarzyna Dzieduszycka i Zbigniew Herbert: miłość w zawieszeniu Katarzyna nie znała Muzy. Kiedy się poznali zerwał tamtą znajomość, przynajmniej na jakiś czas. Z Katarzyną Dzieduszycką przeżyli okres euforii i zakochania, ale ich znajomość długo nie miała charakteru stałego związku. Przez dwanaście lat spotykali się i rozchodzili . Pisali do siebie listy. On miał w tym czasie kolejne romanse. Był okropnym kobieciarzem i rozrabiaką. Wspominał kiedyś rozmowę z Allenem Ginsbergiem, amerykańskim poetą: „Namawiał mnie na haszysze i orgie, ale jestem barbarzyńca i wystarczą mi D.W.P. (dziwka, wódka i papierosy)". Katarzyna miała sympatie, ale nikt nie potrafił zająć jej na dłużej. Z Herbertem, gdy się zjawiał mówili o miłości, ale nie o przyszłości. W 1958 roku wyjechał na stypendium do Francji wraz z Sławomirem Mrożkiem. Katarzyna została, nie dostała paszportu. Pisali do siebie listy, po latach zauważyła, że chciał wtedy raczej rozluźnić ich związek niż przypieczętować, Odpychał ją i przyciągał. W rozmowie z Jackiem Żakowskim w „Gazecie Wyborczej” wspominała: „Czekałam, ale nie wiedziałam na co. Bardzo go kochałam. Czułam, że to jest na wieczność. Osiem lat mieszkałam sama w Paryżu, pracowałam, chodziłam na Sorbonę”. Zbigniew Herbert był w tym czasie 3 razy w Paryżu. „Nie mogliśmy się rozstać i nie mogliśmy być razem. Pisał do niej w listach: „Kochana Kasiuniu, siostro ma”. To musiało ją boleć. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/img8Ev93J-35344af.jpg" width="2275" height="1600" alt="Zbigniew Herbert. Poeta z zona Katarzyna.Dom pracy tworczej w Oborach k/W-wy luty 1972rok.,Image: 458062648, License: Rights-managed, Restrictions: UWAGA!!! Cena minimalna dla publikacji w prasie i ksiazkach - 200 PLN xxxx, Model Release: no, Credit line: Erazm Ciolek / Forum" title="Katarzyna Herbert i Zbigniew Herbert" /> Zbigniew Herbert: choroba, ustatkowanie się O stabilizacji Zbigniew Herbert zaczął myśleć w 1966 roku. Wtedy po raz pierwszy tak mocno dała o sobie znać choroba: depresja afektywna dwubiegunowa. Poeta na początku nie wiedział, co się z nim dzieje. Nie spał, miał takie lęki, że trzęsły mu się ręce. Próbował te stany leczyć alkoholem. Pił niemało. Jest taka anegdota, jak znajomy Herberta spotkał go w Berlinie dygającego ciężkie galony taniego wina.Na pytanie, czy nie pomóc Herbert powiedział: „nie, jak będzie za ciężko, to wypije”. Z alkoholem łączyły się awantury, brawura, bezsensowne wygłupy. Podczas wizyty w restauracji w Berlinie potrafił podnieść rękę i zawołać na kelnera „Heil Hitler”. Na coraz bardziej pogłębiającą się depresje Herberta, alkohol już nie pomógł. raczej nasilił lęki. Herbert dzwonił do Katarzyny, szukał u niej pomocy, bał się, miał ciężkie załamanie, z elementami manii prześladowczej. W końcu trafił do lekarza, dostał leki, które raz pomagały, a raz nie bardzo. Choroba towarzyszyła mu całe życie, stany depresyjne, coraz dłuższe i cięższe przeplatały się z euforią. Andrzej Franaszek, biograf Herberta, mówił w jednym z wywiadów, że poeta żył pod presją choroby. Wiedział, że nadejdzie kolejna fala ciemności,i będzie go miażdżyła. Na szczęście choroba niczego mu nie odebrała jako artyście. Nie stracił klarowności myśli ani precyzji słowa. Wiedział, że nie poradzi sobie sam, potrzebował bliskiej osoby u boku. W końcu lat 60. miał 44 lata, ale nie potrafił sobie wyobrazić, że będzie miał żonę. „Wychodzę za mąż”, żartował. Czytaj: Magdalena Samozwaniec za pierwszego męża wyszła, żeby wyrwać się z domu. Drugiego odbiła córce Katarzyna i Zbigniew Herbertowie: jak wyglądało ich życie? Zaskoczył ją decyzją o ślubie. Wiedziała, że w Niemczech miał romans. A potem go przerwał i nagle wrócił do Paryża już z postanowieniem, że się pobiorą.W rozmowie z Jackiem Żakowskim mówiła: To jest proza życia, której potrzebował. Wtedy Zbyszek nie potrzebował muzy. Potrzebował kogoś, kto będzie się nim zajmował, kto mu na co dzień pomoże. Chociaż okropnie się złościł, kiedy za długo zajmowałam się kuchnią albo czymkolwiek innym niż jego korespondencja czy przepisywanie. Tego potrzebował na co dzień. I ja doskonale zdawałam sobie sprawę, że to był główny motyw jego decyzji, żeby przypieczętować ten związek”. Ślub wzięli w marcu 1968 w Paryżu (w Polsce trały wtedy zamieszki po zdjęciu z afisza „Dziadów" Adama Mickiewicza). Śmieszyło ich, że udzielał go konsul nazwiskiem Mickiewicz. Potem z przyjaciółmi m.in. Janem Lebensteinem poszli do starej restauracji Prokopa. Nie wszyscy byli za tym ślubem. Olga Scherer, znana slawistka i tłumaczka mówiła, że jest jej Kasiuni tak zwyczajnie po babsku żal. Janina Miłoszowa, żona Czesława Miłosza pisała: „Kasia bardzo głupia, że o tym myśli (10 lat?!!!) , a Zbyszek bardzo dobry istotnie, ale dla siebie”. Wiedzieli, że życie z Herbertem nie jest proste. Tym bardziej, że wielu ludzi obrażał, wyśmiewał, a potrafił być złośliwy. Mnóstwo ludzi do siebie zraził. Mówił, że u kobiet najbardziej ceni siłę i zdolność wybaczania prawie wszystkiego. I te cechy odnalazł w żonie. Nigdy go nie oceniała, nie oskarżała o nic, nie rozliczała. Mówiła: „dzieliłam z nim jego życie, tak właśnie, ja dzieliłam z nim,a nie on ze mną. To było dla mnie oczywiste. Bo jeżeli ma się pozostać tak długo w związku z człowiekiem takim jak Herbert, trzeba z bardzo wielu własnych rzeczy zrezygnować. A rezygnując otrzymuje się coś bardzo wartościowego”. Poeta nieżyciowy Żona zdjęła mu z głowy kłopoty codziennego życia, organizowała je, opiekowała się mężem, była zawsze gotowa stać u jego boku. Zdając sobie sprawę, że jest jedynie żoną wielkiego poety. Herbert był „nieżyciowy". Kiedy Katarzyna Dzieduszycka zarobiła pieniądze i przynosiła je do domu, on żeby jej pomóc, szedł na zakupy. I przynosił,jakieś kompletnie nieprzydatne rzeczy, czym ją załamywał. W ogóle nie cenił pieniędzy. Potrafił cały zarobek wydać np. za kupno starych map w Paryżu. Gdy zrozpaczona żona pytała: za co my teraz wrócimy? Odpowiadał: „Co się martwisz, zawsze przecież wrócimy”. Zresztą żyli skromnie. Pieniądze szły na książki, podróże. Kiedy rozchorował się ciężko na astmę do żona pełniła też rolę pielęgniarki. Zobacz też: Maria i Sławomir Mrożek: pisarz docenił pierwszą żonę dopiero po jej przedwczesnym odejściu. Jej śmierć złamała mu serce Herbertowie wrócili do Polski w latach 70. Nie był to prosty czas. Zbigniew Herbert był inwigilowany, pisano na niego donosy, mieszkanie Herbertów na Dolnym Mokotowie w Warszawie było całe w podsłuchach. Poetę śledzono w kraju i zagranicą. Wykorzystywano przeciw niemu agenturę wywiadu. Zbigniew Herbert był związany z środowiskiem KOR-u, z opozycją, podpisywał kolejne listy protestacyjne. Dopiero w latach 90. dawni przyjaciele pokłócili się. Herbert krytykował dawne środowisko KOR za „tragedię Okrągłego Stołu", uważał że III Rzeczpospolita jest kontynuacją PRl-u. Oskarżał ponownie Czesława Miłosza, z którym kiedyś się bardzo przyjaźnił, a w 1968 roku pokłócił na śmierć i życie - że według niego Polska powinna być przyłączona do ZSRR. Miłosz zastrzegał, że jest to pomówienie, że nigdy tak nie powiedział. Ich konflikt był jak gniew dwóch wieszczów. W 1983 roku wydał tom „Raport z oblężonego miasta", a w nim słynny wiersz „Potęga smaku", w którym smak odnosił się także do wyborów etycznych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgR8Gx6B-5120d02.jpg" width="2411" height="1600" alt="Gdañsk 31.08.1984. Obchody 4. rocznicy podpisania Porozumieñ Sierpniowych. Koncert w kociele pw. w. Miko³aja (oo. Dominikanów). Na zdjêciu, od prawej: ochroniarz Wa³êsy Henryk Ma¿ul, poeta Zbigniew Herbert, dzia³acz opozycyjny w PRL Adam Michnik, lider NSZZ Solidarnoæ Lech Wa³êsa, rzecznik prasowy Solidarnoci Janusz Onyszkiewicz. gr PAP/Grzegorz Rogiñski" title="Obchody w Gdañsku IV rocznicy podpisania Porozumieñ Sierpniowych" /> Herbert związał się ze środowiskiem prawicowym. Jeśli chciał się pogodzić z dawnymi przyjaciółmi, nie zdążył. Zmarł w Warszawie w lipcu 1998 roku. Ciężko chorował na astmę oskrzelową, w ostatnim czasie właściwie nie wstawał z łóżka. Gdy umierał nad miastem szalała burza. Nabrało to symbolicznego znaczenia - ostatni tom poety zatytułowany był „Epilog burzy”. Na trzy miesiące przed śmiercią, gdy już mówił i oddychał z wielkim trudem, nagrał wiersze swoich ulubionych poetów: Słowackiego, Norwida, Gajcego. Zmarł w wieku 74 lat, ale jak mówi jego żona do końca był młody i ciekawy świata, „Miał wewnętrzną lekkość, wspaniałe poczucie humoru, wielką wrażliwość”, wspomina Katarzyna Dzieduszycka-Herbert. Wiadomość o śmierci wdowy dotarła do mediów 16 lutego 2025 r. Odeszła od nas dzień wcześniej, miała 95 lat. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/img6yn0lx-5a7561c.jpg" width="1600" height="1818" alt="2002 Katarzyna Herbert, zona poety Zbigniewa Herberta. fot.Piotr Sadurski/Newsweek Polska/REPORTER portret UWAGA!!!! Zdjecia mozna uzyc tylko z pelnym podpisem autor/Newsweek Polska/Reporter Za zly podpis agencja bedzie naliczala kare 5 razy cena zdjecia wg cennika agencji Reporter" title="Reporter 2004" /> Pisząc tekst korzystałam z książek: Joanna Siedlecka „Pan od poezji”, Prószyński i s-ka, 2002 rok oraz Andrzej Franaszek „Herbert. Biografia i Niepokój”, Znak, 2018.
Magdalena Samozwaniec za pierwszego męża wyszła, żeby wyrwać się z domu. Drugiego odbiła córce
Życie królowej polskiej satyry było nietuzinkowe
Kornel Makuszyński nazywał ją żartobliwie łobuzem w spódnicy. Magdalena Samozwaniec była ładna, wesoła, miała cięty język i czasem nieco złośliwą obserwację. Lubiła prowokować. O kobietach mówiła na przykład, że „całują się na powitanie, bo nie mogą się ugryźć”. Uważała, że związki mieszane wiekowo „to znaczy piernika z pączkiem i sę-dziwy z młokosem” są zazwyczaj szczęśliwe. „Każdemu z nas imponuje to, czego sami nie mamy. Nawet wiek”. Znane były jej powiedzonka w rodzaju „co jest największym marzeniem męża? Utrzymać żonę za jej własne pieniądze”. Potrafiła dokuczyć, potem przepraszała. O Hance Bielickiej powiedziała, że jest jak zepsute radio nastawione na maksymalną fonię, którego nie można ściszyć ani wyłączyć. Kiedy wielka dama polskiego teatru Nina Andrycz westchnęła, że chciałaby być malowana przez Wojciecha Kossaka, Samozwaniec odparowała, że to raczej było niemożliwe, bo Kossak malował tylko ładne kobiety. Ludzie ją jednak uwielbiali, miała dobry kontakt z czytelnikami, była prekursorką spotkań autorskich. Jeszcze przed wojną pisano o niej, że jest najdowcipniejszą polską autorką i królową polskiej satyry. Na czym polegał fenomen Magdaleny Samozwaniec? [Ostatnia publikacja treści na VUŻ-u 20.10.2024 r.] Magdalena Samozwaniec: klan Kossaków, rodzina, dorastanie Urodziła się jeszcze w czasach La belle époque – w 1894 roku. Zmarła 20 października 1972 roku. Tak naprawdę nazywała się Magdalena Starzewska-Niewidowska. Samozwaniec to był pseudonim, który nadał jej szwagier, mąż jej siostry, słynnej poetki Marii Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej. Tak do niej przylgnął, że w czasem zastapił nazwisko. Żartowała, że pochodzi z prostej artystycznej rodziny. Ale urodziła się w słynnym klanie Kossaków. Jej dziadek Juliusz Kossak był wielkim malarzem batalistycznym. Ojciec, Wojciech Kossak, współtworzył „Panoramę racławicką”. Tatko, jak go nazywały „kukły”, czyli córki, był bonvivantem i żył wraz z cała rodziną ponad stan. Antoni Słonimski śmiał się, że Wojciech malował dla zarobku dwa rodzaje obrazów - ułana z koniem na tle pejzażu i ułana z koniem na tle mgły, ten drugi był tańszy, bo mgłę prościej się malowało. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/08/imgKRLWVI-316cad9.jpg" width="1251" height="2000" alt="PHOTO: KOSSAKIANA / EAST NEWS Maria Pawlikowska Jasnorzewska i Magdalena Samozwaniec jako dzieci, fot. Funkermann, Swinoujscie, ok. 1903. MARIA PAWLIKOWSKA-JASNORZEWSKA - POLISH POET AND DRAMATIST. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891-1945) - polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia miedzywojennego. Laureatka Zlotego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury. Luzno zwiazana ze Skamandrem. MAGDALENA SAMOZWANIEC - POLISH WRITER AND SATIRIST. Magdalena Samozwaniec, de domo Kossak, primo voto Starzewska, secundo voto Niewidowska (1894-1972) - pisarka satyryczna uwazana przez jej wspolczesnych za jedna z najbardziej finezyjnych. Corka Wojciecha Kossaka, siostra Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej." title="Maria Pawlikowska-Jasnorzewska" /> Wraz z Marią Jasnorzewską-Pawlikowską, zwaną w rodzinie Lilką, mieszkały w Krakowie, w Kossakówce. Były ostatnim pokoleniem dziewczyn uczonych w domu przez guwernantki. Mówiły biegle kilkoma językami i teoretycznie obie grały na instrumentach, choć Tatko śmiał się, że prędzej nauczy psa rachować niż Madzię grać na pianinie czy gitarze. Mama zwana w rodzinie Mamidłem obawiała się, że Madzia może zostać pisarką. W latach międzywojennych modne były sisters - kobiece duety i obie Kossakówny takie były. Podobnie ubrane, wyemancypowane, błyskotliwe. Niemal nierozłączne. Brylowały w Ziemiańskiej u boku Tuwima, Słonimskiego, Hemara. Były rozpieszczone jak dziadowski bicz , bo ojciec spełniał wszystkie ich zachcianki – na sukienki sprowadzane z Francji, kapelusze z Wiednia, podróże na Rivierę Francuską. Lilka uchodziła w tej rodzinie za geniusza, dlatego wszyscy nieco się zdziwili, gdy z takim powodzeniem wystartowała młodsza siostra. Zobacz też: Paweł Deląg miał okazję pracować u boku gwiazdy Hollywood. Diwa z krzykiem wyrzuciła go z garderoby Magdalena Samozwaniec: sukcesy pisarki Rafał Podraza, cioteczny wnuk i biograf Magdaleny Samozwaniec, mówił w wywiadzie dla „Dziennika Polskiego”: „to ona (Lilka - red.) miała być tą najwspanialszą, to ona miała zostać tą tak rozchwytywaną autorką. Kiedy Madzia wydała pierwszą książkę „Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich”, która - ku zdumieniu wszystkich - z autorką włącznie, odniosła ogromny sukces, ojciec był zaskoczony. Zwłaszcza, że młodsza „kukła” nie tylko oddała mu pieniądze, które w wydanie książki zainwestował, ale nawet dołożyła premię!” Rzeczywiście, „Na ustach grzechu. Powieść z życia wyższych sfer towarzyskich” ukazała się w 1922 roku i niemal z miejsca stała się bestsellerem. Jej bohaterką jest Steńka Dorycka (oczywiście młoda i śliczna), która kocha z wzajemnością przystojnego hrabiego Zenona Kotwicza. Niestety, ona pochodzi ze zubożałej szlachty, on ze zubożałej arystokracji, miłość jest zakazana. Oboje muszą znaleźć bogate partie. Czytaj także: Agata Buzek uciekła od zgiełku miasta na Podlasie. „Sporo czasu spędzam w samotności” Oto fragment sceny między Steńką a Zenonem: „zdobyczą pana nie jestem i nie będę (…) Żegnam pana - dowodziła przez zęby, jak zraniony w serce tygrys. Chciała podciąć bułanka szpicrutą i ruszyć z miejsca szalonym kurcgalopem, ale hrabia Zenon chwycił konia mocno przy pysku za cugle i wżarłszy się w nią szponami swych kuszących czarnych źrenic rzekł ze stłumionym zręcznie skowytem: , krzyczał martwo. Ale ona wyrwała mu się obcesem z ramion i ruchem młodocianego kota śmignęła mu przez twarz ze szczególnie drwiącym chichotem ostrą jak stal szpicrutą”. W latach 20. „Trędowata” była jedną z najpopularniejszych w Polsce powieści, równał się z nią chyba jedynie „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. Parodia była więc trafiona w sedno, czyta się ją zresztą dobrze do dzisiaj. Śmieszy już sama przegięta do bólu grafomania. W dodatku z powieści pochodzą dziesiątki powiedzonek w rodzaju „wyjść ze złoconych ram dobrego wychowania”, czy „świt przeciągle bolesny jak śpiew bociana”. Trzeba jeszcze dodać, że w pisaniu powieści pomagała jej Maria Jasnorzewska-Pawlikowska i jej ówczesny mąż Jan Gwalbert Pawlikowski. Ale pomysł był Magdaleny, która podobno tak wykłócała się o autorstwo, że Pawlikowscy machnęli ręką, a ona została Magdaleną Samozwaniec. Zobacz też: Kiedy się spotkali, byli w innych związkach. Radosław Sikorski i Anne Applebaum są małżeństwem od trzech dekad <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/08/imgWpAIko-0ad7937.jpg" width="1262" height="2000" alt="07.1920 Zakopane n/z Magdalena Samozwaniec z domu Kossak , primo voto Starzewska , secundo voto Niewidowska / 1894 - 1972 / polska pisarka satyryczna . Wnuczka Juliusza Kossaka , corka Wojciecha Kossaka i Marii Kisielnickiej , siostra Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej Jasnorzewskiej z narzeczonym Jan Starzewski / 1895 - 1973 / polski dyplomata , dzialacz emigracyjny , minister spraw zagranicznych ( 1972 - 1973 ) Rzadu Rzeczypospolitej Polskiej na obczyznie . archiwum Elzbiety Jasinskiej/FOTONOVA" title="Fotonova - arch" /> Magdalena Samozwaniec: przez ten skandal Kraków ją wyklął Magdalena Samozwaniec dobrze znała wyższe sfery: arystokrację i ziemiaństwo, sama z nich pochodziła. Nie znosiła ich snobizmu, zadęcia, interesowności. Potrafiła to środowisko nieźle obśmiać, co zrobiła nie tylko w „Na ustach grzechu”. Ale też w wydanej już po wojnie, w 1954 roku powieści „Błękitna krew”. Była to powieść z kluczem, postaci można było rozpoznać. Wybuchł skandal. Kraków śmiertelnie się wtedy obraził na Kossakównę , zarzucano jej, że chce się podlizać nowej władzy i kala własne gniazdo. Było w tym nieco racji, bo w latach 50. tzw. wyższe sfery traktowane były w Polsce Ludowej jak gorszy sort i śmianie się z nich było władzy na rękę. Obraziła się nawet rodzina Kossaków. Madzię nazywano wysłanniczką z piekieł, za faux pas uchodziło rozmawianie o niej w towarzystwie i w ogóle wymienianie jej nazwiska. Ona sama powtarzała: „Kraków mnie wyklął”, choć kochała to miasto pod „wieżą wariacką”, ostatni raz była w nim w 1961 roku. Załatwiła wtedy wprowadzenie rodzinnej Kossakówki na listę zabytków, co zapobiegło jej wyburzeniu. Poza tym, jak zwykle mało się przejmowała cudzymi opiniami. W drodze do Zakopanego, gdy miała ochotę, zajeżdżała do krakowskiej kawiarni „U Warszawianek” zamawiała kawę. I setkę czystej. Czytaj także: Przyjaźnił się z Janem Pawłem II, Korą i hipisami. Niezwykła historia ks. Adama Bonieckiego Magdalena Samozwaniec: w PRL-u uwielbiano jej twórczość Szybko stała się jedną z najpoczytniejszych autorek. Pisywała o kobietach, mężczyznach, relacjach, związku. Już po wojnie ganiła Polki, że tyją i okropnie wyglądają w mini. Śmiała się z paniusi, która na wycieczce z mężem w Wenecji stale odmawia paciorki – czyli myśli o zakupach i o tym, że musi kupić sobie paciorki. Postulowała, by napisać poradnik, „jak wyjść za mąż po rozwodzie”, zauważając, że coraz więcej kobiet jest w takiej sytuacji. Śmiała się z kobiet, które matkują mężom albo rozpieszczają do szaleństwa synów. Tak samo jak z kobiecej złośliwości i rywalizacji. W jej felietonie rozmowa przyjaciółek wygląda tak, że jedna dzieli się swoimi znajomościami: „mam teraz doskonałą masażystkę, zmasuje ci wszystkie twoje marszczki”, a druga komplementuje: „dobrze ci w tym szlafroczku. Nie masz figury do obcisłych sukien”. Wydała wiele zbiorów felietonów, jeszcze przed wojną „Starość musi się wyszumieć”, „Świadome ojcostwo”, „Mężowie i mężczyźni”, a już po wojnie głośne wspomnienia „Maria i Magdalena” (1956), „Czy pani mieszka sama?” (1960), „Z pamiętnika niemłodej już mężatki” i wiele, wiele innych. W PRL-u była uwielbiana, kiedy przy jakiejś okazji powiedziała, że brakuje jej chrupiącego chleba, dostała paczki pieczywa. Ludzie kochali ją nie tylko za pełne humoru, obyczajowe książki. Była lubiana jako postać. Dama i zaradna kobieta z „przedwojennych czasów”. Była symbolem fantazji, sznytu, klasy tamtych lat. Czytaj też: Chciał tylko skorzystać z telefonu i został na zawsze. Oto historia miłości Krystyny i Henryka Losków Magdalena Samozwaniec: mężowie, małżeństwa W młodości musiała uchodzić za piękność. Miała rudawe włosy, piękną cerę, oczy z długimi rzęsami. Dwa razy była mężatką. Mówiła, że małżeństwo nie jest stanem, tylko umiejętnością. W 1921 roku wyszła za mąż za prawnika, dyplomatę Jan Starzewskiego. Kossakom nie podobał się kandydat na męża, ale Madzia marzyła wtedy, by wyrwać się z domu i zacząć samodzielne życie. Od ojca dostała w prezencie ówczesną wersję wibratora, na wypadek, gdyby małżonek miał ją rozczarować. Nie była to udana para. Starzewski był skąpy, drażniło go powodzenie i niezależność żony. Nie oczekiwał, że będzie wziętą autorką, tylko układną, elegancką żoną dyplomaty. Ona go drażniła, on ją nudził. Drugiego męża, już po wojnie… odbiła córce. Zobacz też: Rodzice rozstali się, gdy była małą dziewczynką. "Bardzo mi brakowało ojca", wspomina Halina Frąckowiak <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/08/imgE2gTbk-dd5ccfc.jpg" width="1191" height="2000" alt="PHOTO: KOSSAKIANA / EAST NEWS Magdalena Samozwaniec z mezem Zygmuntem Niewidowskim, Obory 1972. MAGDALENA SAMOZWANIEC - POLISH WRITER AND SATIRIST. Magdalena Samozwaniec, de domo Kossak, primo voto Starzewska, secundo voto Niewidowska (1894-1972) - pisarka satyryczna uwazana przez jej wspolczesnych za jedna z najbardziej finezyjnych. Corka Wojciecha Kossaka, siostra Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej." title="Literaci polscy XX wieku" /> Magdalena Samozwaniec: córka Teresa zwana Reksią była owocem jej małżeństwa z Janem Starzewskim, ale matka i córka nigdy nie miały bliskich relacji. Niektórzy znajomi nie wiedzieli nawet, że Madzia ma dziecko. Macierzyństwo nie było jej powołaniem. Reksię wychowywała babcia, potem była u ojca w Kopenhadze. Jej mąż, hrabia Plater-Zyberk, kolaborował z Niemcami, mówiono, że to przez niego trafiła na Pawiak kuzynka Madzi, pisarka Zofia Kossak-Szczucka. W czasie wojny Teresa wyjechała z Polski i nigdy już nie wróciła. Wcześniej sprawa męża podzieliła ją nieodwołalnie z matką. Zygmunt Niewidowski był młodszy od Magdaleny Samozwaniec o 20 lat. Znała go z widzenia, pracował w lombardzie do którego zanosiła rodzinne dobra. Zawsze żyła z rozmachem. Była tego nauczona od dzieciństwa, Kossakowie mieli willę w Krakowie, pracownie w Warszawie, willę w Juracie, auto z szoferem, prowadzili dom otwarty. A ona była jeszcze do tego brydżystką i hazardzistką. Reszta rodziny zarzucał jej, że wyprzedaje rodzinne dobra. Niewidowski przyszedł oświadczyć się jej córce. Oświadczył się matce. Znowu wybuchł skandal, w towarzystwie mówiono, że Kossakówna się zdeklasowała. I że „Zygmuś" ożenił się z nią dla majątku i wygody. Czytaj też: Od ponad 20 lat jest wdową po Grzegorzu Ciechowskim. Tak wygląda dziś życie Anny Skrobiszewskiej Magdalena Samozwaniec: odbiła męża córce Pobrali się listopadzie 1945 roku. Przeżyli razem szczęśliwie blisko 30 lat, do śmierci Magdaleny. Niewidowski dbał o Madzię, zdejmował jej z głowy trudy codzienności, organizował spotkania autorskie, woził ją, był mężem i opiekunem. Podawał śniadania do łóżka, co dla niej było ważne. Ona z kolei tolerowała jego zdrady. Może dlatego, że wychowała się w domu, w którym ojciec zdradzał jej matkę notorycznie, a jednocześnie kochał ją i zawsze wracał. A może z innych powodów tolerowała taki układ. W późniejszym okresie kochanka Zygmunta, pielęgniarka Marianna Mankiewicz, żyła z nim, właściwie pod bokiem żony, w jawnym związku. We wspomnieniach o Magdalenie Samozwaniec Małgorzata Darowska-Pulit wspomina, że ta kupowała zawsze po 3 talerzyki, kubeczki, serwetki. „Na pewno nie było to typowe małżeństwo, raczej towarzyski trójkąt”, wspominała. Czytaj także: Porównywano ją do Ewy Bem i Urszuli Dudziak. Dlaczego Lora Szafran nie zrobiła kariery, na jaką zasługiwała? Magdalena Samozwaniec: jej świat po wojnie zupełnie się zmienił. Strata siostry Magdalena Samozwaniec nie miała aż tak bajkowego życia, jak mogłoby się wydawać. Wojna zabrała świat, w którym dorastała, umarł ojciec, w 1942 roku odeszła jej matka. Trzy lata później, już po zakończeniu wojny, w Manchesterze zmarła na raka Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Dla Madzi to był niesamowity cios. Siostra nie pisała o swojej chorobie, ukrywała ją , nie chciała obciążać bliskich. Madzia liczyła, że wróci do Kossakówki, że razem tam zamieszkają, będą pisać. Z trudem się po tym podniosła. Podobno sama przed śmiercią chciała odnaleźć córkę, ale nie udało się. Córka Teresy z drugiego małżeństwa – Isabelle Burignat – mówiła, że matka chciała zapomnieć o przeszłości, nigdy nie mówiła o Polsce ani o swojej matce i była w tym nieprzejednana. Magdalena Samozwaniec bardzo długo dobrze wyglądała, bardzo o siebie dbała. Pisała, że można być starym, ale nie należy tego po sobie pokazywać. „Pierwsza dama polskiej satyry” zmarła 20 października 1972 roku w Warszawie. Tego dnia w warszawskim Klubie Księgarza miała promować najnowszą książkę „Młodość dla wszystkich”. Pochowano ją na wojskowym cmentarzu na warszawskich Powązkach. Po śmierci Magdaleny Zygmunt ożenił się z Marianną, uporządkował archiwum zmarłej, przygotował do druku odnalezioną w rękopisach książkę „Angielska choroba”, napisał „30 lat życia z Madzią. Wspomnienia o Magdalenie Samozwaniec”, popularyzował jej twórczość.
Młodzi ludzie traktowali go jak Boga. Skąd się wzięła legenda Edwarda Stachury?
Zostawił po sobie powieści, wiersze, dzienniki. Pisał podczas podróży i wędrówek – był typem nomady, swoje utwory zmieniał, aktualizował, wiersze i piosenki śpiewał sam przy gitarze. Ale znane są też z wykonań wielu wspaniałych artystów m.in. Piotra Fronczewskiego, Anny Chodakowskiej, zespołu Hey. Jak potoczyło się życie tego utalentowanego poety? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 24.07.2024 r.] Kim był Edward Stachura? Fenomen poety Odebrać sobie życie próbował trzykrotnie, za czwartym razem się udało. Zmarł w swoim mieszkaniu na warszawskiej Pradze, 24 lipca 1979 roku. W dzienniku, który prowadził, przed śmiercią pisał: „Zjeździłem pół świata, w tylu miejscach byłem. Człowiekowi-nikt wszędzie było dobrze. Edwardowi Stachurze tu i ówdzie było nieźle. Mnie, cieniowi Edwarda Stachury, wszędzie jest teraz źle. Nie mogę sobie znaleźć miejsca. (…) Chciałem i nawet jeszcze chciałbym zaczepić się jakoś o ten świat, ale ciągle mi się to nie udaje”. Edward Stachura w latach 70. i 80. był jednym z najpopularniejszych polskich pisarzy. Dla młodych ludzi był jak iskra, swoim życiem pokazywał, że w każdej rzeczywistości można być wolnym. I zawsze można mieć wybór, choć jest za to cena. Sam był z natury „tułaczem ”, outsiderem, wędrowcem pomieszkującym tu i tam, włóczykijem, który pracuje dorywczo. Tak też wykreował swój literacki wizerunek. Nie było w tych książkach miejsca na żadne odniesienia polityczne, choć za jego czasów działo się niemało (choćby Marzec’68), jakby PRL w ogóle dla niego nie istniał. Ikoniczny obraz Stachury – i milionów jego wielbicieli, to młody mężczyzna w dżinsach, z torbą podróżną i gitarą, przy której śpiewał swoje wiersze. Młodzi wrażliwcy odnajdywali w jego prozie swoje rozterki, kłopoty z nieprzystosowaniem, pytania o sens życia. Stachura buntował się przeciwko „życiu na niby”, miał pragnienie intensywnego, zachłannego przeżywania każdej chwili. Pisał, że „wszystko jest poezją", dlatego trzeba doskonalić swoją ciekawość świata, a nie spać na jawie. Zobacz też: Najpierw była wielka miłość, a potem walka w sądzie o dziecko - historia związku Krystyny Mazurówny i Krzysztofa Teodora Toeplitza Edward Stachura: twórczość Powtarzano sobie jego powiedzonka w rodzaju: „Wszystko przemija, nawet najdłuższa żmija”. Albo: „Wódka ma dwa rodzaje: jest dobra i bardzo dobra”. Kto nie znał jego prozy, znał wiersze i piosenki, jedną z nich „Życie to nie teatr” warto przytoczyć, brzmi jak wyznanie: Życie to jest teatr, mówisz ciągle, opowiadasz; Maski coraz inne, coraz mylne się zakłada; Wszystko to zabawa, wszystko to jest jedna gra Przy otwartych i zamkniętych drzwiach. To jest gra Życie to nie teatr, ja ci na to odpowiadam; Życie to nie tylko kolorowa maskarada; Życie jest straszniejsze i piękniejsze jeszcze jest; Wszystko przy nim blednie, blednie nawet sama śmierć! Ty i ja - teatry to są dwa! Ty i ja! Ty - ty prawdziwej nie uronisz łzy. Ty najwyżej w górę wznosisz brwi. Nawet kiedy źle ci jest, to nie jest źle. Bo ty grasz! Ja - duszę na ramieniu wiecznie mam. Cały jestem zbudowany z ran. Lecz kaleką nie ja jestem, tylko ty! Dzisiaj bankiet u artystów, ty się tam wybierasz; Gości będzie dużo, nieodstępna tyraliera; Flirt i alkohole, może tańce będą też, Drzwi otwarte zamkną potem się. No i cześć! Wpadnę tam na chwilę, zanim spuchnie atmosfera; Wódki dwie wypiję, potem cicho się pozbieram; Wyjdę na ulicę, przy fontannie zmoczę łeb; Wyjdę na przestworza, przecudowny stworzę wiersz. Ty i ja - teatry to są dwa. Ty i ja! Ty - ty prawdziwej nie uronisz łzy. Ty najwyżej w górę wznosisz brwi. I niezaraźliwy wcale jest twój śmiech. Bo ty grasz! Ja - duszę na ramieniu wiecznie mam. Cały jestem zbudowany z ran. Lecz gdy śmieje się, to w krąg się śmieje świat! Edward Stachura: dorastanie, dom rodzinny Edward Stachura urodził się w 1937 roku w Charvieu, w rodzinie polskich emigrantów we Francji. Był drugim dzieckiem Stanisława i Jadwigi Stachurów. Na chrzcie otrzymał imiona Jerzy Edward (zmiany na Edward Jerzy dokonał dopiero w Polsce). Dzieciństwo Steda - tak siebie nazywał, było biedne i ten niedostatek naznaczył go na całe życie. Nie przywiązywał wagi do spraw materialnych, potrafił żyć za marne grosze. W razie czego zarabiał grą w pokera. Rodzina wróciła do Polski w 1948 roku. Mieli pojechać do Gliwic, ale ostatecznie osiedli w rodzinnej miejscowości mamy poety – w Łazieńcu koło Aleksandrowa Kujawskiego. Stachura miał 14 lat, kiedy wyjechał z domu, wcześniej uciekał, miał konflikt z ojcem, matka próbowała ich godzić, ale to się nie udawało. Sted chodził do liceum w Ciechocinku, maturę robił w Gdyni, studiował w Toruniu, wreszcie, w końcu lat 50., wylądował na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie studiował romanistykę (dokończył ją w Warszawie). Pojechał tam, by uciec przed wojskiem. Jego mama Jadwiga Stachura we wspomnieniowej książce o poecie tłumaczyła: „Edziu chciał za dużo naraz, on się zamęczał i dlatego... Ja się spieszę tylko do kościoła. Kto jest cierpliwy, zwycięży. Mówiłam to Edziowi, ale on, gdzie tam mnie posłuchał. Mówił: Mamusiu, ja za krótko będę żył i mogę nie zdążyć”. Zobacz też: Sięgnęła po sok, nagle użądliła ją osa. Tak wyglądały ostatnie chwile Ewy Sałackiej Edward Stachura: okres studiów, pierwsze publikacje Na studiach dał się poznać, jako hazardzista, grał w pokera i tak zarabiał na życie, wygrywał na przykład od kolegów ubrania i zegarki. Spał na dworcu, zdarzało mu się żebrać. Na pomoc materialną z domu nie miał co liczyć. Dorobił się opinii szulera, napisano o nim nawet taki artykuł w jednej z lubelskich gazet. W akademiku mieszkał w wieloosobowej sali z piętrowymi łóżkami, nie było mu łatwo skupić się na pisaniu. „Inaczej wyobrażałem sobie swoje studia. Nie mam akademika ani stypendium. (…) Jestem prawie w beznadziejnej sytuacji. Nie mam złamanego grosza przy duszy i nie mam gdzie spać. Mieszkam, gdzie się da, raz tu, raz tam, trafiając najczęściej na dworzec. Wyciąganie forsy od kobiet napawa mnie wstrętem. Czynię to jednak nadal, gdyż inaczej umarłbym z głodu albo musiałbym zrezygnować ze studiów (…)”, pisał w liście do swojego przyjaciela i mentora Mieczysława Czychowskiego. Nie był alkoholikiem, ale pił dużo. Stan abstynencji nazywał egzotycznym. „Ciekawe to jest i egzotyczne bardzo”. Zobacz też: Mireille Mathieu miała 14 rodzeństwa, wyszła z biedy, dziś nazywana jest następczynią Edith Piaf Książkowo zadebiutował w 1962 roku zbiorem opowiadań „Jeden dzień”. I zachwycił samego Jerzego Iwaszkiewicza. „Jeden dzień" wzbudził we mnie uczucia obce tym, co piszą o książkach: entuzjazm i wzruszenie (…) jakie to wszystko młode i pełne zachwytu”, pisał mistrz Iwaszkiewicz. Z kolei powieść Stachury „Siekierezada” z 1971 roku stała się kultowa. Dorobiono do niej bieszczadzką legendę pisarza - bo niby gdzie można poczuć się wolnym i spotkać prawdziwych ludzi, jak nie w Bieszczadach? Miała taką siłę oddziaływania, że w Bieszczadach odbywały się latami Stachuriady (zloty fanów pisarza), chociaż książka nie ma z tymi górami nic wspólnego. W latach 80., kiedy po książki Stachury stały kolejki, „Siekierezadę” sfilmował Witold Leszczyński, a główną rolę zagrał Edward Żentara, który wtedy był aktorskim odkryciem. Życie dopisało jednak ponury epizod do tej historii – Żentara w 2011 roku również zmarł śmiercią samobójczą, podcinając sobie żyły. Edward Stachura: żony, życie prywatne Stachura nie był najłatwiejszym partnerem. Podobno kobiety albo idealizował albo poniżał. Pisał o sobie: „Ja cóż, włóczęga, niespokojny duch Ze mną można tylko pójść na wrzosowisko I zapomnieć wszystko”. Swoją pierwszą żonę Zytę Annę Bartkowską, studentkę filozofii, pisarkę, tłumaczkę poznał w 1960 roku. „To była wielka miłość. Zarówno w tamtych czasach, jak i dzisiaj zupełnie niespotykana. Wielokrotnie podziwiałam ich wzajemne uczucie, kiedy podczas różnych okazji spotykaliśmy się w Aleksandrówku” - wspomina Eliana, siostra pisarza. Pobrali się w 1962 roku i spędzili ze sobą 10 lat. Mieszkali w niewielkiej kawalerce w Warszawie, z psem i kotem Fiodorem - prezentem od Jonasza Kofty. To był zadbany, można by powiedzieć mieszczański dom. Stachura sypiał w piżamie, bardzo dbał o mieszkanie, prosił gości o zakładanie sukiennych osłon na buty. Brakowało im pieniędzy, czasem tak bardzo, że nie mieli na obiady. Żyli z pożyczek, stypendiów, wyproszonych przez poetę spotkań autorskich (płatnych) i okazjonalnie z pokera. Zyta Bartkowska (znana też jako Zyta Oryszyn) miała być tą jedną jedyną na całe życie. Ale z czasem zaczęli się od siebie oddalać. Stachura miał już myśli samobójcze, czuł, że przestają się rozumieć, próbował zawalczyć o związek. Niestety w 1972 roku ich małżeństwo się rozpadło. W swoich zapiskach Stachura notował: „Wiem, że kochałem i kocham jak nikt inny nie kochał na tej śmierdzącej zafajdanej planecie i wiem, że mam prawo płakać teraz i za kilka dni (...) a może już za chwilę żyły sobie podciąć, bo nie mam już nic (...) dlatego umrzeć chcę, żeby nigdy nie przestać Ciebie kochać”. Rok po rozwodzie podczas stypendium w USA poznał Barbarę Czochralską, która szybko stała się dla niego intelektualną partnerką do dyskusji. Edward Stachura i Danuta Pawłowska: historia miłości Edward Stachura pokochał jeszcze jedną kobietę – Danutę Pawłowską. Była córką jego znajomych, dziewczyną młodszą o 21 lat. Wpatrzoną w niego jak w obraz licealistką z Torunia. Kiedy zaczęli być parą, on miał 39 lat, ona 18. Poznali się w 1976 roku i byli razem przez dwa lata. Pisał do niej: „Wtedy, kilka miesięcy temu, kiedy Cię zobaczyłem PRZELOTNIE, to już wtedy bardzo wyraźnie zabiło mi serce. Nie mogłem tego nie poczuć, bo ono - serce – już od kilku lat nic, nic, nic; siłą woli żyłem i wiarą w niezłomny cud. Że się zdarzy. Untarnished faith is victorious” (Nieskalana wiara zwycięża). Zamieszkali razem w jego kawalerce w Warszawie, ale szczęśliwie przeżyli tylko rok. Edward Stachura zaczął się zmieniać, nie chciał być już Stedem, tylko „Człowiekiem-nikt”, na kartach powieści i życiu. Pisał filozoficzne rozważania wydane w tomie „Fabula rasa”. „Zaczął mówić o tym, że trzeba się pozbyć własnego „ja”, które jest źródłem pragnień i lęków. Że liczy się tylko wieczne „teraz”. Działał jak nauczający”, pisała po latach Danuta Pawłowska-Skibińska. I dodawała: „Obcowanie ze Stachurą stawało się męczące. Znajomi dzwonili i zapraszali na wino, a on od razu zaczynał od tego, czym jest samo pragnienie, czym jest wino”. Ostatni raz rozmawiali w jego rodzinnym Łazieńcu, dwa tygodnie przed śmiercią. Pisarz miał już za sobą próbę samobójczą. Wszedł pod elektrowóz, maszynista wyhamował, ale Stachura stracił cztery palce prawej dłoni. Poszedł wtedy do szpitala, gdzie rozpoznano u niego psychozę depresyjno-urojeniową. Cały czas był na lekach. Mówił, że nie czuje żadnego smaku, żadnego smaku życia. A jednak kiedy Danuta dowiedziała się o jego śmierci, była w szoku. Ostatnią narzeczoną Stachury nazywana jest Marta Kucharska, jego wielbicielka i czytelniczka. Spotykali się czasem zaplanowanie, czasem on zatrzymywał się u niej. U Stachury nie ma o tej znajomości wzmianki, być może nie była dla niego tak ważna, jak dla Marty. „Samo moje oddanie, moja przyjaźń, miłość, wierność to za mało, żeby on mógł w tym odnaleźć sens życia, którego ja w tym wieku jeszcze szukałam”, wspominała. Na pewno była mu oddana i cierpliwie się nim opiekowała. Zobacz też: W wyjątkowy sposób upamiętnił mamę. Syn Marii Koterbskiej poruszył tłumy swoim występem Edward Stachura: tragiczna śmierć O prozie Stachury mówiono, że jest życiopisaniem, co dodawało jej przejmującego autentyzmu. Tak mówił znany krytyk Henryk Bereza, który nazywał go też pisarzem z urodzenia i absolutnej konieczności. Ile było w jego pisaniu autobiografii, a ile kreacji nie ma sensu się teraz tym zajmować. W świecie małej stabilizacji Stachura był patronem ludzi wolnych duchem, niebieskich ptaków, namadów. Tragiczna śmierć nadała mu piętno poety przeklętego. Porównywano go do zmarłych młodo buntowników, takich jak James Dean czy Jim Morrison, nazywano Św. Franciszkiem z dżinsach. Dlaczego u szczytu popularności postanowił popełnić samobójstwo? Dziennik, który pisał kilka miesięcy przed śmiercią, jest wyrazem wielkich psychicznych cierpień, których doświadczał. „Pisanie tyle razy ratowało mnie z ciężkich smutków, a tym razem nic z tego, choć już zapisałem tyle stron. I piszę dalej i bez smaku, ten bezsmak który całkowicie mną zawładnął jest najstraszliwszy”. Pytał siebie: „kim jestem? Czuję się jak syn zatracenia”. Pragnienie bycia Czlowiekiem-nikt nie przyniosło mu pocieszenia, nie pozbył się swoich lęków, dopadły go jeszcze silniej. Niektórzy uważają, że miał źle dobrane leki, które zamiast osłabiać, potęgowały chorobę. Próbował się zabić trzy razy, truł się, podcinał sobie żyły, w końcu powiesił się w ciasnym korytarzu w swoim mieszkaniu. Nie miał już nawet siły odsunąć spod nóg taboretu. Był w trakcie leczenia, ale wyszedł ze szpitala bez wiedzy lekarzy i już nie znaleziono go żywego. Po jego śmierci do mieszkania weszli pierwsza żona Stachury - Zyta Bartkowska, Marta Kucharska i przyjaciel pisarza Wacław Tkaczuk. Na stole w kuchni, obok przewróconej szklanki i rozlanej herbaty, leżał rękopis pożegnalnego wiersza „List do pozostałych”, przypominającego litanię: Umieram za winy moje i niewinność moją za brak, który czuję każdą cząstką ciała i każdą cząstką duszy, za brak rozdzierający mnie na strzępy jak gazetę zapisaną hałaśliwymi nic nie mówiącymi słowami za możliwość zjednoczenia się z Bezimiennymi, z Pozasłowem, z Nieznanym za cudowny dzień za cudne manowce za widoki nad widoki … Został pochowany na warszawskim Cmentarzu Północnym na Wólce Węglowej.
Matka Marka Hłaski wychowywała go samotnie. Jednego dnia wysyłał jej listy z groźbami, drugiego zapewniał o swojej miłości
„U nas wszystkie gwiazdy spadają” – mówiła Maria Hłasko
Był naszym polskim Jamesem Deanem. Chcieliśmy go widzieć jako rosłego mężczyznę, kochanka wielu kobiet i mężczyzn, buntownika z papierosem w ustach. Uwielbiał samochody i szybkość. Był piękny i dwudziestoletni – zawsze i na wieczność. W końcu odebraliśmy mu ludzki wymiar. Relacja Hłaski z matką pokazuje nam jednak, jak wielowymiarową był postacią. Jak w chwili bólu zęba pisał z płaczem do mamy. Jak bał się, że ją straci, gdy w jej życiu pojawił się nowy partner. Pokazuje także matkę dumną z sukcesu syna, ale także przerażoną tym, że właśnie przez jego sławę może go stracić. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 14.06.2024 r.] Marek Hłasko: relacja z mamą Marek Hłasko od wczesnego dzieciństwa był bardzo zżyty z mamą. Jeszcze przed wojną jego ojciec był już w związku z inną kobietą, a zaraz po rozpoczęciu okupacji Warszawy mężczyzna zmarł. Maria Hłasko została sama z 9-letnim synem. Dookoła toczyła się wojna, a ona nie mogła liczyć na nikogo. W 1943 roku poznała Kazimierza Gryczkiewicza, starszego mężczyznę, który zaraz po wojnie został jej mężem. Mimo że Gryczkiewicz bardzo pomagał rodzinie, dla Marka stał się wrogiem, który zabrał mu matkę. Prawdziwy konflikt rozpoczął się, gdy cała rodzina zamieszkała razem. Były awantury, kłótnie i sceny zazdrości. „Kocham Ciebie tak samo, jak kochałem, lecz mi przykro, że wolisz obcego człowieka niż mnie” – pisał Hłasko do matki. Z listów wynika jednak, że z czasem mężczyźni dogadali się ze sobą, a sam pisarz potrafił odnosić się do męża matki z szacunkiem: „Jednak znaleźliśmy wspólny język. Tak musiało być”. Kontakt z matką nigdy później już nie przypominał stabilnej relacji. Marek Hłasko miał jakby dwie matki: jedną kochał nad życie, drugiej nienawidził za zdradę. Jednego dnia potrafił wysłać jej listy z groźbami, drugiego przepraszać i zapewniać o swojej miłości. Andrzej Czyżewski, kuzyn Hłaski, trafnie pisze o ich relacji, nazywając ją „obustronną zaborczością”. Czytaj też: Mama Cezarego Pazury pilnowała, żeby za szybko się nie zakochał, w dzieciństwie przebierała go w dziewczęce fatałaszki. Jak wyglądała ich relacja? Marek Hłasko w listach do mamy W listach wysyłanych do matki Marek Hłasko przyjmuje różne role. Jako nastoletni chłopak potrafił pisać z płaczem, prosząc matkę o odwiedziny. „Kochana Mamusiu, tęsknię za tobą tak potężnie, że nie masz pojęcia. Błagam Cię na wszystkie świętości, przyjedź do mnie w niedzielę. Mamusiu, jeszcze tego samego dnia, co wyjechałaś, gdy stałem na warcie w nocy, to aż płakałem. Dlatego czekam niedzieli z utęsknieniem, bo wiem, że się rozmyślisz i przyjedziesz do mnie […]. Mamo, błagam Cię na wszystko, przyjedź do mnie. Mamusiu, żebym był mógł z tobą porozmawiać, tobym cię jakoś przebłagał. Ale tu nie mogę się wypowiedzieć. Pamiętaj o tym, że pisząc ten list, płaczę. Zrobisz, jak uważasz, ale cóż mnie biednemu kto poradzi. Mamo, błagam Cię ze łzami w oczach, których ty nie widzisz, przyjedź do mnie” – pisał rozżalony chłopak na obozie harcerskim. Miał wtedy 12 lat. W innym liście pisał, że nie rozumie, jak inni chłopcy mogą być tak weseli z dala od domu. Widocznie tęsknił za matką, mimo że jego koledzy cieszyli się już wolnością. Pragnął jej uwagi, szantażował ją i jej groził. „Chciałbym, żebyś przyjechała i poszła ze mną do jakiegoś dobrego doktora, na przykład zauważyłem, że na lewe ucho nic nie słyszę, a prawe mnie ciągle boli. Codziennie biorę po parę proszków [...]. Mamo przyjedź koniecznie, bo sobie zrobię coś złego” – zastraszał Marię Hłasko. Później przepraszał, pisząc: „Wiem, że napisałem głupi i zły list. Wiem i bardzo mi teraz przykro i smutno”. To rozchwianie nastrojów nigdy się nie skończyło. Marek Hłasko do końca życia na zmianę pisał do swojej matki listy pełne pochwał oraz te wypełnione szantażem emocjonalnym. Przeczytaj też: Stanisław Grochowiak był jednym z najlepszych polskich poetów okresu powojennego. Przez lata kochał dwie kobiety Mama Marki Hłaski bała się, że przez sławę straci syna Maria Hłasko starała się bronić syna. „Dobrze byłoby dla radia nagrać taką rozmowę, abym mogła powiedzieć o Marku coś prawdziwego. Taką prawdę, która odkłamałaby wszystko, co o nim się mówi. Bo o nim mówi się bardzo dużo, ale bardzo mało się wie” – mówiła w jednym z wywiadów radiowych. Jak wspominała, Marek zaczął pisać bardzo wcześnie – już w wieku 17 lat napisał „Sonatę marymoncką”. Duma matki była wielka. „Zaczęli go drukować. Nawet nie wiem, kiedy stał się gwiazdą” – mówiła. Potem duma przerodziła się w obawę. „To jest bardzo niebezpieczne. U nas wszystkie gwiazdy spadają. Ja się tego bardzo bałam. Nie umiałam się tym cieszyć. Bałam się, że to się źle skończy”. Z zapisanych w pamiętnikach i listach słów oraz z relacji samej Marii Hłasko widać, jak wielowymiarowe było życie pisarza. To nie tylko romanse i niebezpieczne trasy samochodami. To także bezgraniczna miłość do matki, trudne relacje rodzinne i próba otoczenia troską swoich bliskich. To także strach matki o dobro swojego syna, który nie był dla niej symbolem buntu, a jedynym dzieckiem, które pewnego dnia wyjechało z kraju i już nigdy nie wróciło. Marek Hłasko zmarł w wieku 35 lat – może popełnił samobójstwo, być może przypadkiem wziął za dużą liczbę tabletek. Maria Hłasko po śmierci syna zajęła się pielęgnowaniem jego legendy. Zbierała wycinki z gazet, w których pojawiały się recenzje jego opowiadań, zdjęcia i listy. Była samotna, nie przyjmowała zaproszeń od rodziny i znajomych – nawet na najważniejsze uroczystości. Zmarła w 1987 roku. Czytaj też: Osiecka twierdziła, że są wiecznie skłóceni i kapryśni. Ale Wanda Warska i Andrzej Kurylewicz spędzili ze sobą pół wieku <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="374" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FCytaty.pl.NajlepszeCytaty%2Fposts%2Fpfbid0jt64JSyHNTU9XnxbCQ27ChidX7T5aZRgwKX6oEr6rMP4sTBDbWiyBDUne8piUwqzl&show_text=false&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500">
Stanisław Grochowiak był jednym z najlepszych polskich poetów okresu powojennego. Przez lata kochał dwie kobiety
Żona i kochanka towarzyszyły pisarzowi do końca jego dni
Magda i Maria okazały się dwiema najważniejszymi kobietami w życiu Stanisława Grochowiaka. Nigdy nie umiał powiedzieć jednej, że zostawia ją dla tej drugiej lub może po prostu nie chciał. Żona i kochanka towarzyszyły poecie do końca jego dni. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 26.11.2024 r.] Kim był Stanisław Grochowiak: kariera, choroba Poeta, prozaik, dramatopisarz, publicysta. Ogromny talent, który jak wielu przed nim i po nim, trawiła choroba alkoholowa. Nie umiał jednak zmotywować się do leczenia, uznając, że kiedy odstawi używkę, odejdzie też natchnienie do pisania. Alkohol zaważył na życiu poety i przyczynił się bezpośrednio do jego śmierci. "Usnuto wtedy teorię, że pił celowo samobójczo, że rozczarowany życiem dążył do samounicestwienia. Żona i dzieci kategorycznie zaprzeczają tym spekulacjom, twierdząc, że po prostu nie umiał się zatrzymać, a potrzebował alkoholu coraz więcej", pisze autor książki "Sławnych Polaków choroby". Po debiucie, pierwszym zbiorze wierszy "Ballada rycerska" wydanym w 1956 roku, Stanisława Grochowiaka zaczęto stawiać obok takich nazwisk jak Herbert i Białoszewski. Krytyk Jan Błoński pisał o jego twórczości: "Grochowiak - narąbał całych ćwierci baroku, połci, dekadencji, kawałów ekspresjonizmu, doprawił je Norwidem, Libertem, Gałczyńskim, Bóg wie czym jeszcze, wszystko to wrzucił do kotła, zagotował, odcedził i ciepłe jeszcze sprasował w gęste, treściwe wiersze." Zobacz też: Anne Frank i Hannah Goslar: historia wyjątkowej przyjaźni w czasach zagłady Stanisław Grochowiak: wiódł podwójne życie Poeta swoje życie prywatne przez długie lata dzielił pomiędzy dwie kobiety i dwa domy. Do końca życia był mężem Anny Magdaleny Herman, swojej szkolnej miłości, którą poślubił w 1954 roku. Wszyscy nazywali ją Madzią, małżeństwo doczekało się sześciorga dzieci i wielu opinii na temat swojej relacji. „Staszek i Madzia byli parą nieudaną (...) Związek Staszka z Madzią oparty był na zauroczeniu i na potrzebach seksualnych obojga. Wkrótce pojawiło się bardzo dużo dzieci. Staszek, co wiem od Tadeusza Grochowiaka [brata poety – przyp.redakcji], wyłożył bardzo duże pieniądze, żeby Madzia nie mogła już zachodzić w ciążę. Przecież to był socjalizm i to było prawnie dopuszczalne. Nie wiem, co ona robiła z tymi pieniędzmi, ale dzieci przybywało”, wspominał siostrzeniec Grochowiaka, Wojciech Stablewski (cytat pochodzi z książki S. Kopra "Nieznane losy autorów lektur szkolnych"). Inny obraz ich małżeństwa przedstawiają najbliżsi jego obserwatorzy - dzieci Grochowiaków. Para doczekała się szóstki potomstwa, pierwsza piątka rodziła się rok po roku: Piotr (1955), Olga (1956), Paweł (1957), Gosia (1958), Ania (1959), po latach, w 1966 roku, na świat przyszła też Joasia, ale przeżyła tylko osiem miesięcy... Negatywne opinie o związku ich rodziców, a zwłaszcza matki powtarzane na przestrzeni lat były dla młodszego pokolenia Grochowiaków bardzo krzywdzące. "Nas to wciąż boli. Gdy czytamy, że nastawiała nas przeciwko ojcu, że podobno byli nieudaną parą, że chodziło tylko o seks, że nałożnica była z niej dobra, ale nie partnerka. Chcemy skończyć z obrazem matki – głupiej kuchty, która ciągle w atakach złości porzuca swoje dzieci. My pamiętamy ją inną. Była światła, otwarta, pełna pogody ducha. Konie można było z nią kraść", wyznały dzieci Magdy i Stanisława Grochowiaków (cytat za wysokieobcasy.pl). Żona poety jest prawdziwą panią domu, zajmuje się wszystkim, od wymyślania kreatywnych posiłków, kiedy właściwie nie ma co włożyć do garnka, przez wychowanie piątki dzieci, aż po wbijanie gwoździ, bo do takich rzeczy Stanisław Grochowiak ma dwie lewe ręce. Ale Madzia szanuje jego pracę, każe być dzieciom cicho, kiedy ojciec pisze, dba, żeby nie pracował głodny, jest też pierwszym czytelnikiem jego twórczości. Kłócą się często, bo żona pisarza nie gryzie się w język i kiedy chce mu coś wyrzucić, robi to, on wtedy bywa, że obraża się i chowa do łazienki na dwie godziny. Grochowiak należy do lękliwych neurotyków, miewa fobie i obsesje, których jego otoczenie często nie rozumie, np. panicznie boi się burzy, ale też ciemności, duchów i podróży. Jeździ tylko taksówką, nawet kiedy cała jego rodzina wybiera się na wakacje pociągiem. Z domu znikają naprzemiennie. Stanisław Grochowiak mówi, że wychodzi do redakcji i wróci o 16:00 i jak podkreślają jego dzieci, zawsze dotrzymuje słowa, ale bywa, że jest to 16:00 następnego dnia, bądź za miesiąc. Żona poety też często znika, ale wcześniej uprzedza. "Mama się czasem buntuje: . Od towarzystwa. Od Staszka pewnie też. I wyjeżdża", wspominały dzieci (cytat za wysokieobcasy.pl). Czytaj też: Osiecka twierdziła, że są wiecznie skłóceni i kapryśni. Ale Wanda Warska i Andrzej Kurylewicz spędzili ze sobą pół wieku Stanisław Grochowiak: rodzina wiedziała o jego romansie ze studentką Pod koniec lat 50. w życiu pisarza pojawiła się Maria Sołtyk, studentka architektury i aspirująca malarka. Stanisław Grochowiak szybko zrozumiał, że zalewa go fala uczuć i fascynacji do tej młodej i utalentowanej kobiety. Podkreślał, że jest "jego natchnieniem". Kiedy o związku z poetą dowiedziała się rodzina Marii, próbowali interweniować i powstrzymać ją przed tym uczuciem, ale ona nie dzieliła ze swoimi bliskimi tego samego strachu. Nie bała się o przyszłość, była zakochana i jedyne, co jej przeszkadzało na początku relacji z poetą, to to, że nie może spędzać z ukochanym więcej czasu. Spotykali się tylko w kawiarniach, a potem każde szło w swoją stronę. Wszystko zmieniło się, kiedy studentka architektury usamodzielniła się i wynajęła własny pokój na Pradze. O romansie Stanisława Grochowiaka wkrótce wiedzieli już jego bliscy - matka, brat Tadeusz i żona. "[Brat Stanisława Grochowiaka - przyp. red] Uważał, że Staszek albo nie powinien porzucać rodziny, albo powinien określić się zdecydowanie, po męsku. Madzia czuła się silniejsza, bo miała przy sobie dzieci, a Stanisław był do nich bardzo przywiązany i czuł się odpowiedzialny za rodzinę. Tadeusz widział, że sytuacja jest trudna, przecież nie można było zmusić Staszka, by wrócił do rodziny albo z nią zerwał”, wspominał jeden z przyjaciół poety. Pisarz rzeczywiście nie opowiedział się za żadną z tych dróg. "Powiedział mi, że nigdy nie rozstanie się z rodziną, że nie opuści dzieci”, mówiła Maria Sołtyk. Rodzina Marii nadal liczyła, że to, co między nią a poetą wygaśnie, ale oni trwali nadal u swojego boku mimo wielu burz, wątpliwości i namawiań rodziny. Z czasem Stanisław Grochowiak zaczął przekonywać ukochaną do porzucenia stałej pracy i zajęcia się malarstwem. Podsuwał jej pomysły, pisał wiersze dla dzieci i chciał, żeby je ilustrowała. Ten wspólny grunt zawodowy jeszcze bardziej umocnił ich związek. Duża zmiana w relacji poety i jego kochanki nastąpiła po ponad 10 latach od ich pierwszego spotkania. Wtedy Stanisław Grochowiak wyprowadził się od żony i zamieszkał z Marią na Saskiej Kępie, w niedawno przydzielonym jej od spółdzielni mieszkaniu. „Któregoś dnia po prostu pojawił się u mnie z walizką, w niej trochę ubrań i rzeczy osobi stych, adapter i kilka ulubionych płyt. Oczywi ste było, że pił i żona, żeby zaprotestować, wyprosiła go z domu, na którego utrzymanie ciężko pracował. Obecność Staszka w moim domu w krótkim czasie wywołała falę plotek. Wracał wieczorem na Saską Kępę i opowiadał mi, że »mówi się w mieście«, że pije. Było mi strasznie przykro”. Czytaj także: Cztery razy stawała na ślubnym kobiercu, jeden z mężów był gejem. „Przyszedł do mnie z tym chłopakiem, z którym mnie zdradzał" Ale Stanisław Grochowiak pił stale i nawet mieszkanie z ukochaną Marią nie zmieniło jego zachowania w tej kwestii. Różnica była taka, że po zakrapianych wieczorach koledzy odprowadzali go pod adres kochanki, a nie żony, nieustannie się przy tym dziwiąc, ile Maria miała do tych alkoholowych sytuacji cierpliwości. Za każdym razem odbierała pijanego poetę z kamienną twarzą i akceptacją. "Takiej kapliczki dla poety i mężczyzny zbudowanej w sobie nigdy nie widziałem i nie zobaczę. Pełnej miłości, pochylenia, milczenia i zgody na wszystko. Oczy suche, ruchy precyzyjne, nawykłe. I delikatne”, mówił o Marii Roman Śliwonik. Życie na dwa domy Życie Stanisława Grochowiaka toczyło się pomiędzy dwa domy. "U Marii poeta , natomiast , pisał Sławomir Koper w książce "Nieznane losy autorów lektur szkolnych". Lekarze załamywali ręce nad pacjentem, który nie chciał współpracować i wyjść z nałogu. Jego organizm był w coraz gorszym stanie. W pewnym momencie wystraszony pogróżkami medyków Stanisław Grochowiak postanowił zrezygnować z wódki i zamiast tego raczyć się winem, ale wypijał tego trunku po kilka butelek dziennie, na czym cierpiała jego wątroba. Wciąż był w stanie pisać i pracować, ale jego stan psychiczny pogarszał się, zaczął cierpieć na deliryczne urojenia - wydawało mu się, że ktoś go śledzi, że jest na celowniku szpiegów i agentów. Chwilowe szczęście i wytchnienie odnalazł w Pustych Łąkach niedaleko Wyszkowa, gdzie spędzał lato 1975 roku wraz z Marią. Ukochana poety widziała, że na łonie natury ewidentnie odżył, jest spokojniejszy, dużo maluje i tworzy kolaże. Pełna nadziei kupiła w tamtych okolicach dom wyłącznie ze swoich oszczędności, ale czasu, który im pozostał nie starczyło na wypełnienie nowego miejsca wspomnieniami... Czytaj też: Jego trzecia żona była młodsza od niego o ponad cztery dekady. Ignacy Machowski został ojcem po siedemdziesiątce Stanisław Grochowiak: ostatnie chwile, śmierć W ostatnich miesiącach życia Stanisław Grochowiak zapragnął mieć swoją pracownię i zamieszkał w kawalerce przy ulicy Czerniakowskiej. O dojeżdżaniu do niej codziennie z innej lokalizacji nie było już mowy, więc się tam przeprowadził. W urządzaniu pomagały mu żona i kochanka, choć Maria nie lubi bywać w nowym miejscu poety ze względu na obecność jego żony. Jak wspominają dzieci Grochowiaków, które w tamtym okresie były już w szkole średniej, Magda zamieszkała w nowej pracowni męża razem z nim, a w domu bywała raz na tydzień, robiąc "nalot" i sprawdzając, czy nikomu niczego nie brakuje. W międzyczasie do grona kobiet Stanisława Grochowiaka dołączyła jeszcze Sabina Czubacka. "Pani Sabina jest naszą kolejną ciocią. Pojawia się pod koniec życia Staszka. Madzia w pewnym momencie mówi nam o związku z tatą, że uniesienia, miłości już minęły, a pozostała przyjaźń", wspominały dzieci poety (cytat za wysokieobcasy.pl). W ostatnich tygodniach Stanisław Grochowiak był coraz słabszy. W sierpniu 1976 r. poczuł się na tyle źle, że zabrano go do szpitala. Zmarł kilka dni później, 2 września. "Gdy ojciec umiera, my jesteśmy na wakacjach u pani Marysi. Tak ustalają panie – Marysia i nasza mama. I o to prosi też ojciec. Chce przyjechać do Pustych Łąk, gdzie Marysia ma domek, jak wyjdzie ze szpitala. Nie zdąży", wspominają dzieci poety. Maria nie zdążyła się z ukochanym pożegnać, choć oboje byli pełni nadziei. Zapragnęła jeszcze raz go zobaczyć i tak wspominała ten moment: „Był przykryty prześcieradłem, na którym leżały jeszcze nasturcje od Hanki. Odkryłam twarz. Radosną, pełną zachwytu, oczy miał, jakby zobaczył coś wspaniałego. Pocałowałam go w usta. Potem jakiś człowiek złapał mnie za ramiona i zabrał stamtąd. I już Staszek tam został”. Ukochana poety po jego śmierci utrzymała relacje z jego rodziną. "Z Marysią do dzisiaj mamy dobry kontakt", podkreśliły dzieci Stanisława i Magdy Grochowiaków. Zobacz też: Alina Janowska i Andrzej Borecki: był jej pierwszym mężem, doczekali się dziecka, ale to małżeństwo nie było im pisane Źródła: Sławomir Koper "Nieznane losy autorów lektur szkolnych. Wstydliwe tajemnice mistrzów pióra", wyd. Fronda, 2020 r., wysokieobcasy.pl, kultura.onet.pl
Władysław, syn Adama Mickiewicza, musiał poradzić sobie ze sławą ojca i szaleństwem matki
Syn narodowego wieszcza nie miał łatwego życia
Władysław – Władzio Mickiewicz był drugim z sześciorga dzieci Adama Mickiewicza i pierwszym synem. Adam Mickiewicz był, jak na ówczesne czasy, późnym ojcem, kiedy zaczęły mu się rodzić, dzieci dobiegał czterdziestki. Ożenił się, mając 36 lat. Ojcostwo to było dla niego zupełnie nowe przeżycie. Wcześniej dziećmi się nie interesował i niespecjalnie je lubił. Władysław miał dwie siostry, Marię i Helenę oraz trzech braci — Józefa, Aleksandra i Jana. To Jan miał odziedziczyć po matce chorobę psychiczną i zmarł zamknięty w szpitalu. Miał też przyrodnią siostrę ze związku ojca z Ksawerą Deybel. Jak dowiódł Robert Kowalski znawca romantyzmu, autor strony "Paryskie salony romantyków" nieślubna córka miała na imię Klara. Wcześniej uważano, że była to Andrea - młodsza córka Ksawery Dybel. Władysław zdawał sobie sprawę, że jest przede wszystkim synem wieszcza. „Pamiętniki”, które spisał, zaczynały się od słów: „Jedyną moją zasługa, jest to, że byłem synem wielkiego ojca”. Ale był mądrym, utalentowanym człowiekiem, świetnym pisarzem, wnikliwym obserwatorem. Nie miał w życiu łatwo. Jak potoczyły się losy syna wielkiego poety? Ostatnia publikacja na VUŻ-u: 09.06.2024 r. Władysław Mickiewicz: nie miał łatwego dzieciństwa Władysław Mickiewicz urodził się w czerwcu w 1838 roku w Paryżu. Miał już wtedy starszą siostrę Marysię. Ojciec pisał o niej: „Żwawa jak baletyniczka paryska, ale głupia dotąd nie gada. Już gada, biega, i na miasto chodzi ze mną z wizytami”. Władzio urodził się w trudnym czasie. Rodzinie brakowało pieniędzy. Adam Mickiewicz nigdy specjalnie ich nie miał — sytuacja poety żyjącego na wygnaniu nie była łatwa. Ale też Mickiewicz nigdy nie przykładał do pieniędzy szczególnego znaczenie. Żył przekonany, że jakoś będzie i tak się działo. Jednak rodzina to była już inna sytuacja. Poeta zabiegał o stanowisko profesora literatury łacińskiej na uniwersytecie w Lozannie, które otrzymał. Pojechali dyliżansem z Paryża do Lozanny. Adam Mickiewicz mówił o swojej rodzinie, że jak cyganie, wszędzie są gośćmi. Cieniem na dzieciństwie Władysława kładła się jednak przede wszystkim choroba matki. Zobacz też: Poznali się w czasie studiów. Profesor Jan Miodek jest ze swoją ukochaną już ponad pół wieku Syn Adama Mickiewicza musiał poradzić sobie z chorobą matki Celina Szymanowska wkrótce po narodzinach syna zapadła na ciężką psychiczną chorobę. Uważała, że jest Matką Boską Częstochowską, wysłanniczką Mesjasza i że wraz z mężem zbawi Polskę. Do tego miała się za czarownicę i uzdrowicielkę. Uzdrawiała ludzi, malując ich krwią (prawdopodobnie menstruacyjną). Chodziła boso, rozczochrana. Czasem śpiewała przy fortepianie — była córką wielkiej pianistki Marii Szymanowskiej, z którą Adam Mickiewicz prawdopodobnie miał romans. Czasem krzyczała, wiła się. Adam Mickiewicz próbował opiekować się żoną, ale nie dał rady. Oddał ją do szpitala "dla obłąkanych", tak to się wtedy nazywało. Dom został rozbity, małym Władziem zajęła się Maria Platerowa, jego siostrą, Marią - Aleksandra Wołoska, Mickiewicz zamieszkał sam. Zobacz też: Była jego muzą, myślała, że zostawi dla niej żonę. Po rozstaniu nie potrafiła wybaczyć Łapickiemu Tych pierwszych ataków matki Władysław pewnie nie pamiętał. Ale potem był świadkiem, jak matkę uzdrawiał nawiedzony Andrzej Towiański. Zresztą z zaskakująco dobrym skutkiem. Ojciec sprowadził do domu Ksawerę Deybel. Miała opiekować się dziećmi, ale została kochanką Mickiewicza. Był nią tak zafascynowany, że uważał ją za żonę, a żonę Celinę za kochankę. Dzieci często oddawane na wychowanie nie miały ze sobą bliskich relacji, młodszy brat Władzia – Józef w ogóle zdystansował się od rodzimy, nie chciał mieć z nią nic wspólnego. Nie był to łatwy dom. Mimo choroby matki Władysław bardzo ją kochał. Próbował zmienić jedyny wizerunek, jaki miała – szalonej żony poety. Pisał, że była dzielna i zaradna. To matka zaprotestowała, gdy ojciec chciał go posłać do szkoły rzemieślniczej, by zapewnić mu „bezpieczne życie, bez rozczarowań”. Nigdy nie zapomniał, że dzięki protestowi mamy poszedł do kolegium, mógł studiować. Zobacz też: Piotr Wawrzyńczak debiutował u Wajdy, zagrał w Kilerze. Jego karierę przerwał tragiczny wypadek Idylliczne życie rodzinne zdarzało się rzadko W Lozannie mieszkali w pięknej okolicy, ojciec podziwiał z dziećmi widoki gór. Raz pomógł synowi napisać po łacinie wiersz o pożarze Moskwy. Ale nauczycielowi się nie spodobało. „Brak kolorytu lokalnego”, zawyrokował. Syn podpatrzył ojca „gdy złapał kiedyś mysz w szufladzie biurka, włożył ją do pudełka i karmił łakociami. Jednak zginęła. (…) Okazało się, że zapomniał dać pić więźniowi”. Ale najważniejsze jest to, że dzięki nazwisku ojca i niezwykłemu prestiżowi, jakim ojciec się cieszył, Władysław miał dostęp do wielu wspaniałych osobowości epoki. Nie mieli chyba ze sobą bardzo silnych relacji emocjonalnych. Gdy w 1855 roku zmarła Celina Szymanowska Władysław był zrozpaczony. A ojciec zostawił gromadkę swojego potomstwa i ruszył zbawiać świat do Konstantynopola. Zobacz też: Grażyna Barszczewska i Roman Wilhelmi: mówiono, że nie musieli grać zakochanych, bo uczucie między nimi było prawdziwe Władysław Mickiewicz: rodzina, córki Władysław Mickiewicz ożenił się ze swoją bliską kuzynką Marią Malewską – córką siostry matki. Pobrali się mimo protestów rodziny i byli bardzo szczęśliwym małżeństwem. Mieli dwie córki, Helenę, która zmarła niespodziewanie w wieku 32 lat w Paryżu. I Marię, zwaną Mariotką. Swoim charakterem odbiegała od poważnej atmosfery domu, była wesoła, bardzo towarzyska. Niestety nie ułożyło jej się życie prywatne, trafiała na jakichś matrymonialnych oszustów. Rzeźbiarz w którym się kochała - Włoch Achilles Mellis oświadczył się jej przyjaciółce. Pomagała ojcu dbać o spuściznę po dziadku. Czytaj też: Jan Marcin Szancer: na jego ilustracjach dorastały miliony polskich dzieci. Niemal 300 książek opatrzonych jest jego dziełami Synowi Mickiewicza zarzucano, że cenzurował twórczość ojca Sam Władysław Mickiewicz wybrał się w podróż po Rosji śladami ojca. Był w Tuhanowiczach, gdzie jego ojciec spotykał się z Marylą, „gdzie mój ojciec przeżył to, co odtworzył w płomiennej poezji »Dziadów«”. Pisał: „Miejscowość śliczna”. Był w Zaosiu, gdzie ojciec się urodził. I nad jeziorem Świteź. Chciał się spotkać z Marylą Puttkamerową - pierwszą wielką miłością ojca, ale to się nie udało. Odpisali mu tylko jej krewni Wereszczakowie. Przez całe życie dbał o pamięć o ojcu. Władysław Boy-Żeleński zarzucał mu, że był brązownikiem, że cenzurował twórczość ojca, paląc niewygodne dla pamięci wieszcza dokumenty. Podobno w domu Władysława nie można było wymienić nazwiska Słowackiego, ale jako wydawca publikował jego twórczość. Wydał bardzo cenione Pamiętniki, w 1864 roku ufundował słynną w tamtych czasach Księgarnię Luksemburską, mającą na celu promowanie dzieł polskich i Polski w języku francuskim i ojczystym. Głównym jej przedsięwzięciem stało się założenie Biblioteki Ludowej Polskiej, wzorca dla kolejnych polskich wydawnictw na emigracji. Władysław Mickiewicz zmarł we Francji w 1926 roku, w tym samym roku odeszła jego żona. Ich córka Mariotka Mickiewicz po śmierci rodziców zachorowała na demencję, rozdała masę bezcennych pamiątek rodzinnych, wiele osób ją naciągało. Zmarła w Paryżu w 1952 roku w wieku 83 lat Zobacz też: Uciekła z domu w wieku 17 lat. Jadwiga Jankowska-Cieślak nie chciała podporządkować się ojcu
Zbigniew Nienacki: blagier i mitoman. Podawał kilka wersji swojego życiorysu. Tajemnice Pana Samochodzika
Biografom niełatwo było opisać jego życie
Jeden z najpoczytniejszych polskich pisarzy, autor kultowej serii o przygodach Pana Samochodzika, ale i erotycznych powieści, które w PRL-u sprzedawano spod lady. Uciekał od ludzi, był komunistą, nosił pistolet za pasem. Dzisiaj wciąż jest odkrywany, minionego lata ukazała się jego kolejna biografia. Historia Zbigniewa Nienackiego to materiał na świetny film. Artykuł ukazał się w magazynie VIVA! w październiku 2023 r. Artykuł aktualizowany na VUŻ 11.08.2024 r. Kim był Zbigniew Nienacki? Był zanurzony po uszy w komunę, a zarazem jakoś niezależny. W Jerzwałdzie stworzył własny świat, radził sobie w pionierskich warunkach, bez prądu i bieżącej wody. Wystarczyły mu las, jezioro, cisza. Kto by tak nie chciał żyć? "Tę naszą literaturę trzeba wyciągnąć z zaścianka, z zakurzonego pokoju. Ja to robię! Jestem wielkim odkurzaczem! Chcę być konkurencyjny dla wszystkiego, co będzie!”, mówił o sobie Zbigniew Nienacki. Był jednym z najpoczytniejszych pisarzy w PRL-u, choć jako osoba mało znanym, poza gronem wielbicieli, którzy odwiedzali go w domu, w Jerzwałdzie i mówili o nim czule „Nienaś”. Jego najbardziej znany bohater Pan Samochodzik stał się atrakcyjny dla kilku pokoleń czytelników – łączy dzisiejsze babcie i wnuczki. Netflix zrealizował nawet nową wersję najbardziej znanej książki z tej serii „Pan Samochodzik i templariusze”. Choć trzeba dodać, że nie podbiła ona serca fanów. Zbigniew Nienacki, blagier i mitoman, podawał kilka wersji swojego życiorysu i biografom niełatwo było opisać jego życie. Niepewne były nawet tak proste fakty, na przykład to, czy pisarz miał, czy nie miał matury. Ukrywał istnienie starszego brata, bo Janusz był AK-owcem, a Zbigniew komunistą, który AK-owców zwalczał. Opowiadał, że pochodzi z lekarskiej rodziny, co było bzdurą. Lekarzem był tylko jego syn Marek. Miał trudny charakter. Był arogancki, a zarazem zakompleksiony, spragniony uznania warszawskiej kawiarni, która go lekceważyła. „Osiągnąłem szczyty popularności czytelniczej, o jakiej dotąd marzyło wielu pisarzy w naszym kraju. Nikt mnie nie musi lubić. Szczególnie krytyk. Ale kiedy wchodzę na jakąś salę, przynajmniej powinni z tego jednego tytułu zdejmować czapki”, tłumaczył z pasją. Sławę przyniosły mu powieści dla młodzieży, ale w komunie obwołano go także naczelnym pornografem partii. Tak został nazwany po wydaniu książki „Raz w roku w Skiroławkach” z 1983 roku. Powieść sprzedała się w ponad milionie egzemplarzy, w dużej części spod lady. Była zaczytywana i wyśmiewana. Tadeusz Konwicki pisał o niej „Skirowałki”. Sam Nienacki uchodził za erotomana, który biega po Jerzwałdzie za dziewczynami i ciągle ślini się i gada o seksie. Został nawet tak sparodiowany w „Szopce noworocznej” w 1985 roku: „Był sobie raz Pan Samochodzik/Gwałciciel małych motorynek/Silnik mu jeszcze dobrze chodził/Gdy spotkał Panią Limuzynę…”. A jednak Zbigniew Nienacki ciągle fascynuje, przykuwa uwagę, powstają kolejne biografie pisarza. Najnowsza, Jarosława Molendy, nosi tytuł „Nienacki. Skandalista od Pana Samochodzika”. Dlaczego Nienacki tak ciekawi, co w jego życiu dzisiaj odnajdujemy? Czytaj też: Gerard Depardieu łączy wspaniałe role ze skandalami i tragediami w życiu osobistym Pan Samochodzik Na pewno jednym z powodów zainteresowania Nienackim jest nieprzemijająca sława pisarza jako autora serii o przygodach Pana Samochodzika, detektywa ikony, polskiego Indiany Jonesa. Ta seria otworzyła Nienackiemu drogę do kariery, poczynając od pierwszego tomu „Uroczysko”, wydanego w 1957 roku. Powieść miała początkowo tytuł „Święty relikwiarz”, pisarz zaniósł ją do wszechwładnej w latach 50. redakcji „Nowej Kultury”, w której została odrzucona. Nienacki, wtedy jeszcze piszący pod swoim prawdziwym nazwiskiem Zbigniew Tomasz Nowicki, usłyszał, że może pracować najwyżej na budowie i nigdy niczego nie opublikuje. Pomógł Jerzy Putrament, który poradził, by autor zaczął nowe życie, pisząc pod pseudonimem, a tytuł książki zmieniono na „Uroczysko”. „Pan Samochodzik to ja”, mawiał Zbigniew Nienacki, który wprowadził odważnie do naszej literatury dla młodzieży dorosłego bohatera. W dodatku muzealnika! Tomasz NN (od nazwiska i pseudonimu autora Nowicki Nienacki), zwany Panem Samochodzikiem, to detektyw, który ratuje skarby polskiej kultury, a przy okazji rozwiązuje historyczne zagadki. Do tego jeździ niesamowitym samochodem amfibią, który wygląda pokracznie, ale pod maską ma silnik Ferrari. Ten samochód, godny Jamesa Bonda, rozbudzał wyobraźnię nie tylko chłopców. Jak napisał Jarosław Molenda, Nienacki stworzył bohatera instytucję, który dorobił się biblioteki swego imienia, własnych fanklubów i stron internetowych. Kolejne pokolenia czytelników organizują wycieczki śladami Pana Samochodzika do Fromborka, nad Jeziorak czy do miejsc z „Księgi strachów”. Zbigniew Nienacki napisał 12 kanonicznych powieści z tej serii, nie chciał pisać kolejnej, 13. Był chory na serce i znudzony swoim bohaterem. Mówił: „Jak każdy ateista jestem przesądny, boję się śmierci”. Ale zapotrzebowanie na nowe przygody słynnego detektywa było tak duże, że do pracy zaangażowano innych pisarzy, między innymi Andrzeja Pilipiuka, Arkadiusza Niemirskiego. Ukazało się 160 nowych tomów (!) o przygodach detektywa amatora. Takiej żywotności nie miała chyba żadna polska powieść, choć wiele miało kontynuację, choćby „Trylogia”. Zobacz również: Daniel Olbrychski i Jan Englert rywalizowali o względy tej samej kobiety! Atmosferę podgrzewał Kazimierz Kutz Zbigniew Nienacki: życie prywatne Kiedyś erotyczne powieści Nienackiego budziły śmiech i zażenowanie. Czytano je z wypiekami na twarzy. Takich powieści nikt w Polsce nie pisał. Szokowały zacnych wielbicieli przygód i zagadek Pana Samochodzika. Po latach patrzy się na nie z większym dystansem. Chociaż trudno nie uznać, że erotyka jest u Nienackiego nie tyle zmysłowa, ile megafizjologiczna. Mówiąc elegancko, „bliska natury”. Do kobiet, którymi zawsze chciał się otaczać, Nienacki miał podejście dość konserwatywne. Dzisiaj śmieszne. Uważał na przykład, że kobieta powinna być molestowana, a jak nie jest, to może się tym tylko martwić. Utyskiwał, że w literaturze dla dziewczyn popularyzuje się bohaterkę „szeryfa w spódnicy” lub spodniach, kobietę kapitana statku, inżyniera, wybitnego lekarza, a za mało albo wcale nie mówi się o ideale kobiety żony, kobiety matki, kobiety kapłanki domowego ogniska, owego „dobrego ducha”. Ale w życiu był daleki od tych konserwatywnych przekonań. Czy Helena Dąbska, później Nowicka, była dla Zbigniewa Nienackiego „dobrym duchem”? Była jego koleżanką z łódzkiej filmówki. Studiowała produkcję filmową, on scenopisarstwo. Poznali się w kawiarni Fraszka, spotykali w Honoratce. Ślub wzięli w 1952 roku. Rok później przyszedł na świat ich syn Marek, przyszły lekarz anestezjolog, zmarły przedwcześnie w 1999 roku. Szczęście rodzinne nie trwało długo, Nienacki zdradzał żonę, w pewnym momencie wyniósł się od niej i 15-letniego syna do Jerzwałdu. „Jesteśmy nowoczesnym małżeństwem. Każde z nas realizuje swe plany życiowe. Uważam, że pisarz nie powinien kobiecie, z którą żyje, odbierać osobowości”, tłumaczył w jednej z rozmów. Formalnie nigdy się nie rozwiedli, z czasem żona zaczęła przyjeżdżać do niego na wieś, na wakacje. Ale nigdy długo nie zostawała, nie przepadała za życiem na wsi. Zbigniew Nienacki: związek z nastolatką W połowie lat 60. wyjechał z Łodzi do Jerzwałdu, na Mazury. Twierdził, że jest wypalony, że stanie się „literackim upiorem powielającym wątki ze swojego życia”. Zaczął nowe życie z nową kobietą u boku. Jego wybranką została 17-letnia Alicja Janeczek, niemal rówieśnica jego syna. Bał się, że będzie posądzony o romans z nieletnią. Poznali się w 1969 roku w Iławie, Nienacki jeździł do Iławy na obiadki i „wygarniał panienki”. Alicja była dziewczyną z bloku, córką alkoholika. Zbigniew Nienacki był dla niej człowiekiem z innego świata, wykształconym, szarmanckim, zadbanym, bogatym. Podjeżdżał po nią samochodem. Zakochała się w nim bez pamięci. Zbigniew Nienacki wahał się, czy ryzykować stały związek z kochanką. Pisał do niej: „Nie powinnaś, Alis, angażować uczucia w tego rodzaju ludzi, co ja. Po pierwsze: jestem grubo od Ciebie starszy. Po drugie: jestem trochę lekkoduch, zmienny. I w ogóle mam strasznie dużo wad, i to okropnych. Postaram się zrobić wszystko, aby siebie Tobie obrzydzić i zniechęcić. Na początku spełniam Twoją prośbę i przesyłam Ci swoją fotografię. Jest wystarczająco brzydka, a ja na niej tak źle wyglądam, że Ci wszystko przejdzie”. Z kolei ona pisała w liście z 22 listopada 1972 roku: „Przez cały czas nic, tylko się uczę i myślę o Tobie. Widzę Cię z Protem w parku Poniatowskiego, widzę Cię w domu, jak siedzisz w fotelu, a u Twych nóg leży pies. Och, jak mu zazdroszczę, że jest tak blisko Ciebie. Widzę Cię także w Honoratce. Tęsknię za Tobą, Zbyszku. Ale cierpliwie będę czekać, jak długo zechcesz”. Ich związek wydaje się wręcz nieprawdopodobny przez totalne podporządkowanie się Alicji. Traktowała go jak Boga, mówiła o nim „Pisarz”, albo „Pan Nienacki”. Gdy przyjeżdżała żona, wynosiła się z domu, gdy przyjeżdżali oficjalni goście – też, bo przecież jej ukochany był żonaty. Patrzyła przez palce na romanse Nienackiego, choć cały Jerzwałd gadał, że chodził nie na ryby, a z dziewczynami po lesie. Urządzał orgie z licealistkami. Alicja czekała, cieszyła się każdą chwilą u jego boku. Robiła wszystko, by spełnić jego potrzeby, była opiekunką, muzą, kochanką, powierniczką jego żalów i tyrad. Deklarował, że wierzy w miłość, „która potrafi nie tylko uskrzydlić, ale nawet odmienić osobowość człowieka. Miłość jednak to dla mnie – jak napisałem – nie jedno uczucie, ale cały zespół uczuciowy. To jak gdyby oszałamiający napój złożony z najróżniejszych, często przeciwstawnych komponentów”. Musieli ekscentrycznie wyglądać, gdy chodzili na spacery – ona w skórzanych rękawiczkach, zielonym kapeluszu i pumpach. Byli razem 27 lat, do jego śmierci, pokonał go trzeci zawał. Zbigniew Nienacki zmarł w szpitalu, w Morągu, w 1994 roku. W tym dniu Alicji zawalił się świat, przenośnie i dosłownie. Pisarz obiecał partnerce, że w Jerzwałdzie powstanie jego muzeum. Alicja miała się tym muzeum opiekować. Nienacki spisał nawet dla niej testament na karteczce papieru, co potem dla sądu nie miało żadnego znaczenia. Spadek – formalnie zapisany – przypadł żonie i synowi. Przez kilka lat toczyły się sprawy sądowe między żoną a konkubiną. Ostatecznie na muzeum po prostu zabrakło pieniędzy, dom został sprzedany. Pozostała tablica pamiątkowa, którą do dzisiaj fotografują wielbiciele Nienackiego. Czytaj także: Był późnym ojcem, ludzie brali go za dziadka – słynny bard Przemysław Gintrowski kochał życie rodzinne Zbigniew Nienacki: życie w Jerzwałdzie Jerzwałd miał być arkadią Zbigniewa Nienackiego. Długo szukał tego miejsca, w końcu znalazł wieś na Mazurach, na Pojezierzu Iławskim. Gdy kupił dom, sam zrobił meble, sam rąbał drzewo, przynosił wodę ze studni. Ale w Jerzwałdzie nigdy nie stał się do końca „swój”. Założył w oknach kraty, chodził z pistoletem za pasem, miał pozwolenie na broń, z czego był bardzo dumny. Pistoletem P- 64 straszył ludzi, strzelając, na szczęście, w powietrze. Nienacki był zawołanym komunistą, należał do partii, której z chęcią służył. Poparł na przykład stan wojenny. Miał z tego profity, na pewno był utalentowany, ale też dbano o to, by jego książki miały tak zwaną szybką ścieżkę druku. Nigdy nie brakowało na nie papieru, wydawane były w ogromnych, nawet 200-tysięcznych nakładach. Tymczasem pisarze, którzy wydawali poza cenzurą, w podziemiu, między innymi Jacek Bocheński, Wiktor Woroszylski czy Tadeusz Konwicki, w ogóle nie mogli oficjalnie publikować. Nienacki w komunę wszedł po uszy. Zarejestrowano go jako kontakt operacyjny o kryptonimie „Eremita”, jego akta zostały zniszczone przez SB na przełomie 1989 i 1990 roku, trudno więc powiedzieć, komu i jak zaszkodził. A może kogoś uratował? Na przełomie lat 60. i 70. jego mieszkanie miała wysadzić antykomunistyczna organizacja RUCH, do której należał Stefan Niesiołowski. Na szczęście nic z tego nie wyszło, wysadzili tylko pomnik Lenina w Poroninie. Ale przy całym zaangażowaniu w komunizm Zbigniew Nienacki żył, jak chciał, na swoich warunkach. Był w jakiś sposób niezależny – w Jerzwałdzie stworzył własny świat, sam sobie radził w pionierskich warunkach, bez prądu i bieżącej wody. Wystarczyły mu las, jezioro, cisza. Kto by tak nie chciał żyć? Czuł się niedoceniony jako pisarz i chyba miał rację, biorąc pod uwagę, że w Olsztynie długo nie chciano się zgodzić na ulicę Nienackiego. W końcu ją dostał na jednym z osiedli, pośród ulic Calineczki, Czerwonego Kapturka, Smerfów i Kopciuszka. Zobacz również: Ewa i Czesław Petelscy: jedno z najbardziej wpływowych małżeństw PRL-owskiego kina. Ich związek trwał zaledwie kilka lat, ale nie wzięli rozwodu <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgvaJzy1-c72f067.jpg" width="1681" height="1600" alt="Jerzwald (Mazury), 1977. Zbigniew Nienacki i pies Prot.,Image: 428152801, License: Rights-managed, Restrictions: UWAGA!!! Cena minimalna dla publikacji w prasie i ksiazkach - 200 PLN xxxx, Model Release: no, Credit line: Marek Szymanski / Forum" title="Zbigniew Nienacki i pies Prot, 1977" />
Wykreowała siebie jako Joannę Chmielewską, autorkę powieści kryminalnych. Czy była tak silna i radosna, jaką oficjalnie ją znamy?
W połowie lat 60. Irena Kuhn rzuciła architekturę i postawiła na pisanie
Mówiła, że życie to nic strasznego, mięta z bubrem. I że przebiegniemy je kurcgalopkiem. Wykreowała siebie jako Joannę Chmielewską, autorkę powieści kryminalnych. Naprawdę nazywała się Irena Kuhn. Czy była tak silna i radosna, jaką oficjalnie ją znamy? Właśnie wyszła nowa książka „Niełatwo mnie zabić. Opowieść o Joannie Chmielewskiej” dziennikarki Katarzyny Drogi. Joanna Chmielewska: dodawała kobietom siły Często w swoich powieściach portretowała przyjaciół i znajomych. Kiedy ktoś jej podpadł, ostrzegała: „W następnej książce zginiesz”. Jako pisarka dalece odbiegała od wizerunku nobliwej intelektualistki. Klęła, paliła, piła, grała w kasynie i… była uwielbiana. Joanna Chmielewska to jedna z najpopularniejszych polskich pisarek. Wydała kilkadziesiąt powieści, które sprzedały się w ponad sześciu milionach egzemplarzy, trudno wyobrazić sobie ten kopiec książek. Kobiety ją uwielbiały, bo bawiła je i krzepiła. „My, dziewczyny z lat 70. i 80., wymieniałyśmy się jej książkami, kształtowały nas. W PRL-u z polskich pisarek czytało się Chmielewską, Siesicką, Musierowicz. Koniec. Orzeszkową i Konopnicką? Przepraszam bardzo, ale to z obowiązku do szkoły, a tak dla siebie, do poduszki, w namiocie na wyjeździe – Chmielewska!”, mówiła jej biografka Katarzyna Droga. Do tej pory zapełnione są fora poświęcone pisarce, którą czytelniczki traktują jak kogoś bliskiego. Kiedy zmarła 10 lat temu, w 2013 roku, wiele fanek miało poczucie głębokiej osobistej straty. Power girl Jej bohaterki radziły sobie w każdej sytuacji, nawet wtedy, gdy trzeba było wydostać się z lochu za pomocą… szydełka. My, dziewczyny, bystre, inteligentne, mądre, damy sobie radę – podpowiadała Chmielewska. A jej czytelniczki pragnęły być power girl. Ktoś napisał, że wychowała parę pokoleń silnych kobiet. Jej najpopularniejsze powieści to debiutancki „Klin”, „Wszyscy jesteśmy podejrzani”, „Lesio”, „Całe zdanie nieboszczyka”, „Krokodyl z kraju Karoliny”, „Romans wszech czasów”. Sporo z nich doczekało się ekranizacji, nie tylko w Polsce, ale z filmów legendą stał się jeden – „Lekarstwo na miłość” z 1966 roku. Przystojnego oficera milicji grał młody Andrzej Łapicki, zakochaną w nim Joannę (alter ego pisarki) – Kalina Jędrusik. To w tym filmie Jędrusik rozmawiała przez telefon, kąpiąc się naga w wannie pełnej piany – była to pierwsza taka scena w polskim kinie. Z Joanną Chmielewską jest ten problem, że tak się zżyła ze swoją autokreacją czy kostiumem literackim, że czasem zapominała, że jest Ireną Kuhn. Nawet w urzędzie skarbowym podpisała się „Joanna Chmielewska”, z czego byłyby spore kłopoty, gdyby nie uwielbienie pań z urzędu – jakoś naprawiły tę pomyłkę. Ona pisała, że człowiek powinien uczyć się na cudzych błędach, bo sam wszystkich popełnić nie zdoła. Młodej Joannie Chmielewskiej wróżka przepowiedziała: „Pisany ci blondyn i mnóstwo pomyłek. Wszystko będzie nie tak. Będziesz mieć zawód inny niż ze szkoły, ale da ci sławę. Żyć będziesz krótko, ale przygód będziesz mieć a mieć”. Czy wszystko było nie tak? Zobacz też: Ona nazywała go korzonkiem, on mówił do niej robaczku. Historia miłości Andrzeja Korzyńskiego i jego żony Sylwii Sokorskiej-Korzyńskiej Joanna Chmielewska: droga do kariery Joanna Chmielewska, a właściwie Irena Barbara Kuhn z domu Becker, urodziła się w 1932 roku. Dzieciństwo spędziła w Warszawie i Grójcu. Rodzina chciała, by została lekarką, jednak ona wybrała architekturę na Politechnice Warszawskiej. Mówiła, że jest architektem-budowlańcem i była chyba dumna z zawodu, pracowała między innymi przy budowie Domu Chłopa w Warszawie. Ciekawiły ją nowe konstrukcje. Poza tym zawsze ciągnęło ją do pisania. Swoje zapiski pokazała słynnemu redaktorowi naczelnemu „Przekroju” Marianowi Eilemu, którego uważano za literacką wyrocznię. „Marian powie ci wszystko”, namawiali ją przyjaciele. A on nie tylko namówił ją do wydania książki, ale też kupił jej maszynę do pisania. I polecił renomowanemu wydawnictwu Czytelnik. Po wyjściu od szefa „Przekroju” Irena rozpłakała się na schodach. W „Autobiografii” wspominała rozmowę z nim jako najpiękniejsze wydarzenie w życiu. Gdy debiutowała, miała 30 lat, rodzinę, pracę, dzieci. Mieszkała przy Dolnej, na warszawskim Mokotowie, na trzecim piętrze w domu bez windy. Nieraz targała po schodach wiaderka z węglem z piwnicy, bo dom nie miał kiedyś centralnego ogrzewania. Swoją pierwszą książkę „Klin” wydała w 1964 roku, po drugiej „Wszyscy jesteśmy podejrzani” zaczęła być nazywana polską Agathą Christie. Przemiana W połowie lat 60. Irena Kuhn stała się Joanną Chmielewską. Rzuciła architekturę, postawiła na pisanie. Dlaczego wybrała pseudonim? Podobno jej mąż uważał kryminały za podrzędny gatunek literacki i nie chciał swojego nazwiska na okładce. „Akurat rozwodziłam się z moim mężem”, wspominała pisarka. „I pomyślałam, że może mieć do mnie pretensje, bo szargam jego nazwisko po literaturze, jego zdaniem podrzędnej”. A może wybrała pseudonim, żeby się za nim ukryć i pokazywać światu uśmiechniętą twarz zaradnej Joanny Chmielewskiej? Chciała być postrzegana jako silna, radosna i taka hop do przodu. Śmiała się, że „życie to mięta z bubrem”, czyli nic takiego. Do swojego asystenta Tadeusza Lewandowskiego powiedziała: „Problemy, panie Tadeuszu, to ja mam dla siebie”. „Mimo maski zadziorności nosiła w sobie wiele lęku i strachu. Ale też siły, żeby je pokonać. Irena wystawiła na przód Joannę – tworzącą, walczącą, obśmiewającą świat i radzącą sobie ze wszystkim. Przenikały się na pewno (…)”, opowiadała Katarzyna Droga. Irena Kuhn była zaganiana między biurem projektowym, obliczeniami, dodatkowymi zleceniami a prowadzeniem domu i dziećmi. Musiało ją to kosztować, bo nie była typem pani domu. W pewnym momencie wzięła na siebie tyle, że w wieku 36 lat przeżyła stan przedzawałowy. Po powrocie do domu wkładała najgorszy fartuch, chustkę na głowę. Za to Joanna Chmielewska tworzyła światy, jakie chciała, miała nad wszystkim kontrolę, wraz z bohaterami przeżywała wspaniałe przygody, szukała skarbów, zakochiwała się. Jedna formowała drugą, czerpały z siebie siłę. Pisanie, które było dla niej rodzajem terapii, Joanna Chmielewska rozpoczęła na starej maszynie pożyczonej od cioci. Czytaj również: Po śmierci Wacława Kisielewskiego usunął się w cień. Dziś Marek Tomaszewski znów zachwyca publiczność Joanna Chmielewska: życie miłosne Chyba całe życie czekała na tego blondyna, który sprawi, że będzie szczęśliwa. Ale w miłości miała raczej pecha. Mąż, znany architekt Stanisław Kuhn, był jej licealną miłością. Wyszła za niego w wieku 18 lat, bardzo młodo weszła w dorosłość. Jeszcze zanim zaczęła studia, urodziła pierwszego syna Jerzego. Drugi syn Staś przyszedł na świat parę lat później. Irka, jak mówili do niej znajomi, i Stasiek Kuhn pobrali się w sierpniu 1950 roku w kościele Najświętszego Zbawiciela w Warszawie. Dzisiaj plac Zbawiciela, przy którym stoi kościół, zwany inaczej Zbawixem, to jedno z najmodniejszych miejsc w stolicy. Kochali się. Mówiła o Stanisławie, że był wspaniałym mężem, ale cholerykiem. Najpierw wybuchał on, a potem ona. Zdarzało się jej nawet rzucać przedmiotami. Nie, nie w niego, ale przez niego. W jej książkach nie występował z szacunku do synów, którym nie chciała robić przykrości. „Mój mąż miał stosunek uczciwie partnerski”, mówiła w rozmowie z Remigiuszem Grzelą. „To, które z nas pozmywa, zależało od tego, które ma czas i siłę. Miałam luz, bo oddałam robotę, on mył okna, mnie nie pozwalał w ogóle czymkolwiek się zajmować, więc siedziałam z »Przekrojem« na tapczanie. Natomiast kiedy prosiłam: »Przynieś węgiel«, to mówił, że nie pójdzie, bo nie ma węgla. »Dobrze«, powiedziałam, »w cholerę jasną« i wzięłam wiaderka. Na drugim piętrze już mnie doganiał, wyrywał wiaderka i szedł do piwnicy. Stałam w drzwiach i nie wolno było mi się nawet schylić. Powiedziałam, wracając na górę, kiedy on leciał z tymi wiaderkami ze śpiewem na ustach: »Kochanie, dlaczego, na litość boską, jak cię prosiłam, żebyś poszedł po węgiel, to nie chciałeś, a teraz radosny z tym ścierwem lecisz«. Odpowiadał, że chciał ze mną, a sam to nie lubi. Miał takie upiorne pomysły, ale jako mąż był wyjątkowo porządnym człowiekiem. On mnie kochał i życzył sobie, żebym mu patrzyła na ręce. Robił pranie w pralce marki Frania z wyżymaczką, a ja miałam stać w progu i patrzeć”. „To było takie upiorne?”, zapytał Grzela, a ona: „Pan uważa, że miałam na to czas? Mi się ziemia pod nogami pali, mnie zlecona robota terminowa na desce leży, a muszę patrzeć, jak on przekręca bieliznę? Upojne!”. Zobacz też: Powtarzał, że jest pośrednim uczniem Matejki. Bohdan Butenko stworzył postaci Gapiszona, Kwapiszona, Gucia i Cezara, które pokochała cała Polska Porzucona przez męża „»Jesteśmy jak mała wyspa na świecie. My dwoje i Jurek, nic tego nie zmieni. Tylko nigdy nie kłam i niczego nie ukrywaj« – dodała zadowolona, że nie widział jej rumieńca”, pisze Katarzyna Droga. On obiecał jej szczerość i po 11 latach małżeństwa szczerze wyznał, że odchodzi do innej. Dla Irki to był cios, myślała nawet o samobójstwie, ale wizja jej głowy w piekarniku ją rozbawiła. Przez dwa tygodnie siedziała jednak w fotelu, niczego nie jadła, tylko piła kawę i paliła papierosy, milczała. Mocno przeżyła rozstanie, Katarzyna Droga uważa, że wiele rzeczy przeżywała mocniej, niż chciała to okazać. A przecież nie były to jedyne trudne doświadczenia. Wcześniej poroniła ciążę, nie urodziła córeczki, chociaż wiedziała, jak bardzo pragnął tego jej mąż. Mówiła, że mąż porzucił ją z wtorku na środę. Obiecała sobie, że już nie stanie z nikim na ślubnym kobiercu. Nie chciała być tak zraniona. Dotrzymała słowa, choć miała innych mężczyzn, podobała się. „Mężczyźni? Owszem, lubię ich, ale ci zwyczajni, przeciętni, śmiertelnie mnie nudzą. Poza tym mają jedną straszną wadę. Oni codziennie chcą jeść”, komentowała. Czy nie była zabawna? Joanna Chmielewska: związek z Diabłem Kilka lat po rozstaniu z mężem związała się z policyjnym prokuratorem, którego nazywała Diabłem. Wojtek, tak miał na imię, był przystojny. Gdy szli razem, kobiety oglądały się za nim na ulicy. To jej się podobało. Ale zdradzał ją, wpędził w nerwicę i nadużył jej zaufania. O mało nie wplątał jej w aferę z przemytem. Marek ciągle wszystko krytykował, „miłym głosem niszczył złudzenia”. Jeśli jej związki miały jakiś happy end, to była nim odzyskana wolność. Tylko z tajemniczym Piotrem, swoją niespełnioną miłością, przyjaźniła się 48 lat, tyle że on mieszkał we Francji. Podobno namawiał ją, żeby z nim jechała, ale ona nie potrafiła się na to zdecydować. Mijali się, kiedy on był wolny, ona zakochana po uszy w Diable, kiedy ona wolna, on właśnie się ożenił. Czasem nie widzieli się przez parę lat, ale zawsze byli ciekawi siebie. Czytaj także: Kim była „Krysta”? Dwie twarze znanej pisarki Krystyny Siesickiej Królowa życia Przemiany ustrojowe niczego Joannie Chmielewskiej nie odebrały. Jej nazwisko było już wielką marką. O prawa do jej powieści biły się największe wydawnictwa, na spotkania przychodziły tabuny czytelników. Zarazem nie zabiegała o popularność. „Telewizja przywykła do tego, że każdy marzy o tym, żeby, za przeproszeniem, wetknąć gębę w kamerę i objawić się na ekranie. (…) Ja nie chcę być oglądana”, mówiła w jednym z wywiadów. Jej książki były lekarstwem na szarą rzeczywistość PRL-u, ale okazały się też dobre na trudy transformacji. Joanna Chmielewska stała się jednak trochę zakładniczką własnej popularności, pisała trzy książki równocześnie, choć, jak mówiła, nie ma już tyle sił. W rozmowie z Remigiuszem Grzelą tłumaczyła: „Żebym miała tyle siły, co pomysłów, to właściwie pisałabym tak, jak sobie życzą czytelnicy: jedną książkę na miesiąc. Ale nie daję rady. Nikomu nie przychodzi do głowy, że mam troszkę więcej lat niż osiemnaście i brak siły marnuje mi czas. Jestem wściekła na to”. Zbudowała za to pod Warszawą dom i wreszcie nie musiała wdrapywać się z zakupami na trzecie piętro. Podróżowała, grała w najlepszych kasynach w Europie, z natury bowiem była hazardzistką. Mówiła, że to fijoł i świr i że graczom jest wszystko jedno, co obstawiają. Ona sama, jak można przeczytać w „Gazecie Wyborczej”, specjalizowała się w grze w wojnę, cygana, tysiąca, loteryjkę, kuku, pana, makao i remika. Była mistrzynią pasjansa i kabały. Na wyścigach konnych na warszawskim Służewcu zgarnęła pewnego razu główną wygraną – 274 tysięcy złotych! Wydawała się roztargniona jak jej bohaterowie, ale była skrupulatna, jeśli chodzi o szczegóły powieści. Dzwoniła na komisariat i pytała, jak można przemycić zwłoki, „takie świeże, nowiutkie”. Jest o niej mnóstwo anegdot. I chociaż świat się zmienił, nadal można zrobić sobie spacer po Warszawie śladami „Lesia”. Zmarła po długiej chorobie w 2013 roku. Ludzie pytali na forach, czy jej pogrzeb będzie transmitowany w telewizji. Wbrew wróżbie dożyła późnego wieku – 81 lat. Katarzyna Droga napisała o Joannie Chmielewskiej opowieść biograficzną, gatunek, który nie trafia się u nas często. „Niełatwo mnie zabić. Opowieść o Joannie Chmielewskiej” to fabularyzowana biografia, trzymająca się faktów, ale też trochę kreacyjna, z dialogami. Dobrze się ją czyta, wiarygodnie. Fajnie, że Joanna Chmielewska tak się nam przypomina. Katarzyna Droga mówiła o Chmielewskiej: „Wydaje mi się, że zrobiła wielką robotę. Naprawdę. Te miliony wydanych egzemplarzy to jest jej siła docieralności. Oczywiście (…) jedni się śmieją z »Lesia«, inni nie. Ale można było się nad jej książkami oderwać od rzeczywistości, uwierzyć w siebie. Na pewno wsparła wiele swoich czytelniczek”. Zobacz też: Maciej Damięcki zakochał się w niej bez pamięci. Ona twierdziła, że rozwód ocalił go przed tragedią
Kim była „Krysta”? Dwie twarze znanej pisarki Krystyny Siesickiej
Krystyna Siesicka cudem ocalała, ale jej życie nie było proste
Krystyna Siesicka to jedna z najpopularniejszych polskich pisarek dla nastolatek. Jej książki „Zapałka na zakręcie”, „Jezioro osobliwości”, „Beethoven i dżinsy”, „Fotoplastikon” były zaczytywane w PRL, a są pamiętane i lubiane do dzisiaj. Nakłady jej powieści szły w miliony. Opowiadała w nich historie nastolatek, pierwszych miłości, rozczarowań, samodzielnie dokonywanych wyborów. Dobrze znała te problemy, sama miała pięcioro dzieci. Mówiła, że jest najpierw mamą, potem pisarką. Ale była kimś jeszcze. Jak wyglądało życie Krystyny Siesickiej? [Ostatnia publikacja na Viva Historie i VUŻ 22.11.2024 r.] Krystyna Siesicka: Ocalała z transportu do Auschitz Krystyna Dubrowska (potem Siesicka-Waśniewska) urodziła się 22 listopada 1928 roku w Dęblinie. Dorastała w spokojnym, ciepłym domu. „Mój Tata był lotnikiem, a Mama tylko Mamą, a raczej aż Mamą. Mój starszy Brat był lekarzem, a ja długo małą dziewczynką, która marzyła o tym, że gdy dorośnie, będzie pić mocną herbatę i pisać książki. I to się spełniło”, mówiła o sobie. Ale do zawodu pisarki droga była daleka. Wcześniej nadeszła wojna, nastoletnia Krysia, mieszkająca już wtedy w Warszawie była harcerką. W czasie Powstania warszawskiego pomagała przenosić rannych do szpitala na Powiślu, w czasie jednej z takich akcji dostała odłamkiem w rękę. Trafiła do obozu w Pruszkowie, a stamtąd zapakowano ją do transportu do Auschwitz. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/img2Svl72-9db85d6.jpg" width="1869" height="1600" alt="Krystyna Siesicka-pisarka,autorka powiesci dla mlodziezy 25-09-2003 r. Warszawa,Image: 429763220, License: Rights-managed, Restrictions: Cena minimalna dla publikacji online 50 zł a dla drukowanych 250 zł, Model Release: no, Credit line: Mariusz Grzelak / Forum" title="siesicka" /> Ranna, z gorączką, pewnie nie przeżyłaby obozu, ale miała niebywałe szczęście. Można powiedzieć, że spotkał ją cud — okazało się, że tego dnia transporty odwołano. Ludzi z pociągu wyrzucono na pole koło Częstochowy. Z tej łąki 17 osób zabrał do jednego z majątków Jarosław Tymowski, żołnierz AK, który był w komendzie obwodu Radomsko. Krystyna trafia do tej grupy, pracowała w kuchni, obierała fasolę, darła pierze. Przeżyła. Zobacz też: Przyszła na świat w obozie śmierci. Życie Stefanii Wernik jest prawdziwym cudem Krystyna Siesicka: pisarska kariera Po wojnie Krystyna Siesicka zrobiła wielką karierę. Zaczęła od pisania felietonów w kobiecym tygodniku „Kobieta i życie”, potem w młodzieżowej „Filipince”. Od razu podbiła serca czytelników, pisząc często o codziennych sprawach, które były doświadczeniem każdej kobiety. Pierwszą powieść „Zapałka na zakręcie”, wydała jako dojrzała kobieta, miała 38 lat. Po tym sukcesie przyszły następne bestselery, Siesicka wydawała dwie książki rocznie. W sumie sprzedała 3,5 miliona egzemplarzy swoich powieści – trudno wyobrazić sobie taki stos książek. Wielkim powodzeniem cieszył się także film „Jezioro osobliwości” zrealizowany na podstawie jej powieści. estem mamą, potem pisarką Wyszła za mąż, urodziła pięcioro dzieci – najstarszego syna, Jarosława jeszcze na studiach, w 1951 roku. Rok po Jarosławie przyszedł na świat Wojtek, pięć lat później Agnieszka, w następnym roku Jerzy, zwany Mukim, a cztery lata po nim Magdalena. Dom – nieduży, dwa pokoje z kuchnią w centrum Warszawy, przy Emilii Plater, był ciepły, otwarty, pełen gości. Dzieci zapamiętały rodzinną więź i nieszablonowe pomysły mamy, na przykład choinkę zwisającą z sufitu. Jedna z córek pisarki Agnieszka Siejca wspominała: „(mama) przede wszystkim nauczyła mnie kochać i cieszyć się tym, że mamy siebie, że mamy kogo kochać”. Sama Krystyna Siesicka mówiła o sobie: "Mam dość trudny charakter, jestem uparta i potrafię się wściekać, czego nie potrafi robić żadna ze starszych pań z moich opowieści. Chciałabym bardzo być miłą starszą damą z którejś książki, ale gdzie tam! Nie jestem” (cytuję za zwierciadło.pl) Zobacz też: Maciej Damięcki zakochał się w niej bez pamięci. Ona twierdziła, że rozwód ocalił go przed tragedią Kim była Krysta? W roku 2000 Joanna Siedlecka (autorka m.in. „Jaśniepanicza”) napisała na łamach "Rzeczpospolitej", że Krystyna Siesicka współpracowała ze Służbą Bezpieczeństwa między 1974 a 1989 rokiem. Siesicka była TW o kryptonimie „Krysta” i miała „rozpracowywać; m.in. środowisko pisarskie i młodzież. Nie było kłopotów z jej zwerbowaniem. Była świetnym celem. Okazało się, że „w pełni akceptowała politykę partii i rządu”, była znaną pisarką i budziła zaufanie jako matka pięciorga dzieci. Założono jej podsłuch telefoniczny. Poręczyli za nią inni TW ze środowiska pisarskiego, m.in. lubiany i ceniony pisarz Andrzej Kuśniewicz. W 1974 roku „w poczuciu odpowiedzialności za kraj” Krystyna Siesicka zgodziła się „rozpoznawać” antysocjalistyczną działalność w Związku Literatów. Prowadzący ją esbecy spotykali się z nią w kawiarniach albo w jej mieszkaniu. Wypraszała wtedy dzieci do drugiego pokoju. Zobacz też: „To wielkie szczęście, że nikt nie będzie po mnie płakał”. Burzliwe życie Marka Perepeczki <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgmqfM1Y-e6fddc1.jpg" width="2220" height="1600" alt="Krystyna Siesicka-pisarka,autorka powiesci dla mlodziezy 25-09-2003 r. Warszawa,Image: 429763212, License: Rights-managed, Restrictions: Cena minimalna dla publikacji online 50 zł a dla drukowanych 250 zł, Model Release: no, Credit line: Mariusz Grzelak / Forum" title="siesicka" /> Pisarka żałowała tej współpracy Esbecy skarżyli się, że jej raporty są powierzchowne, ona obiecywała poprawę. Nadawała na kolegów ze Związku Literatów, na opozycyjnych pisarzy, na sygnatariuszy listu z 1976 roku przeciwko zmianom konstytucji. Sondowała nastroje wśród studentów po głośnej sprawie Stanisława Pyjasa itp. Nagrodą były przede wszystkim paszporty — możliwość podróżowania po Europie dla niej i jej rodziny, czasem jakieś upominki, na przykład perfumy. Czasem załatwiała sprawy osobiste. Nie chciała na przykład, by jej mąż dostał pozwolenie na broń i skutecznie mu w tym przeszkodziła. Po latach pisarka żałowała tej współpracy. I tych relacji. „Nie miałam jednak dość siły i odwagi, żeby je zerwać, byłam na to za słaba”, usprawiedliwiała się. Zasłaniała się niepamięcią, zapewniała, że nikomu nie szkodziła, bo pisała o sprawach „ogólnie znanych”. Po 1989 roku zakończyła współpracę i na jakiś czas zamilkła. „Nie mogłam pisać, przeszkadzała mi, zgrzytała świadomość kontaktów z SB, ale wiecznie przecież pokutować nie mogłam”, tłumaczyła. Zapewne sprawa współpracy i to, że wyszła na jaw, było dla niej dużym przeżyciem. Nie chciała o tym publicznie mówić, wspominała, że będzie się musiała rozliczać sama ze sobą. Krystyna Siesicka wróciła do pisania w 1993 roku świetnie przyjętą książką „Chwileczkę Walerio…” Następne powieści też cieszyły się powodzeniem. Niektórzy uważali, że to kontakty z SB ułatwiły jej karierę pisarską, choćby przez bardzo wysokie nakłady jej książek. Ale trudno w to uwierzyć, tak czy inaczej byłaby popularną pisarką. Jej książek zawsze brakowało. W bibliotekach były na nie zapisy, tak chętnie je wypożyczano. Wychowało się na nich kilka pokoleń dziewczyn, które wracają do powieści Siesickiej z wielkim sentymentem. Jako młodzi ludzie odnajdywali w nich siebie, swoje przeżycia, rozterki. Po ujawnieniu sprawy współpracy dużo ludzi było zaskoczonych, tym bardziej że Krystyna Siesicka nie kojarzyła się z TW. Była autorytetem od spraw młodzieży, wychowawcą. Ale większość czytelników wybaczyła ulubionej pisarce. W komentarzach ludzie pisali: "zawsze będę pamiętać jej powieści, mniej obchodzi mnie jej ciemna strona; popełniła błąd, ale żałowała tego; żyła w ciężkich czasach". Krystyna Siesicka zmarła w 2015 roku w wieku 87 lat.
Zimę spędzała z Heleną, pozostałe miesiące z Jadwigą – sekretne życie Marii Rodziewiczówny
Jak na swoje czasy pisarka miała bardzo nietypowy życiorys
Krótko obcięte włosy, męskie koszule, krawaty, surduty, spódnice, które zamiast falbanek miały kieszenie na narzędzia. Postawna figura, niski głos – Maria Rodziewiczówna miała wiele męskich cech, podbitych jeszcze sposobem ubierania i noszenia się. Współcześni mieli kłopot z określeniem jej płci, bezceremonialny Antoni Słonimski mówił na jednej z uroczystości: „Witajcie Panie, Panowie i Ty Mario Rodziewiczówna”. Była bardzo popularną pisarką, po wydaniu powieści „Dewajtis”, w końcu XIX wieku, pisarskim wzięciem ustępowała jedynie Henrykowi Sienkiewiczowi. Jej powieści – „Dewajtis”, „Między ustami a brzegiem pucharu”, „Wrzos” czy „Lato leśnych ludzi” nadal są chętnie czytane. Nawet popularność serialu „Dewajtis” świadczy o tym, jaka marką jest do dzisiaj Rodziewiczówna. Jak wyglądało niezwykłe życie znanej pisarki? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u i Viva Historie 15.11.2024 r.] Maria Rodziewiczówna: maleństwo z tatuażem Maria Rodziewiczówna urodziła się w 1864 roku we wsi Pieniucha na Grodzieńszczyźnie. Nie miała lekkiego dzieciństwa. Rodzice stracili cały majątek po Powstaniu Styczniowym, zbiednieli, zdeklasowali się. Marzyli o podróży po Europie, a zostali zesłani na Sybir. Przed tułaczką matka Marii zrobiła maleńkiej córce tatuaż, bo nie wiedziała, kiedy ją zobaczy i czy rozpozna swoje dziecko. Z rodzicami Maria spotkała się w wieku 7 lat. Rodzina nie mogła wrócić na kresy, Rodziewicze zamieszkali w Warszawie, klepali biedę, ojciec pracował jako zarządca kamienicy na ulicy Szeroki Dunaj, matka w fabryce papierosów. Z czasem ich sytuacja trochę się poprawiła, dzięki bogatym krewnym. Maria trafiła na pensję sióstr Niepokalanek w Jazłowcu. Dziewczynki wychowywano w duchu patriotyczno-religijnym na matki-Polki. Rodziewiczówna była niemal wzorową katoliczką. Zbudowała kościół. W domu urządzała rekolekcje dla sąsiadów, przerabiając przedpokój na kaplicę. Jeździła na pielgrzymki. Choć w przypadku Rodziewiczówny nic nie było takie proste. Nawet wiara. Jako dorosła kobieta zafascynowała się buddyzmem tybetańskim. Maria Konopnicka, która spotkała się z Rodziewiczówną w Nicei pisała do syna: No, mój Janku! Z tej gorliwej klerykałki – co się to zrobiło! Co prawda to też klerykałka – tylko buddyjska”. Szkoła sióstr Niepokalanek miała dobry poziom. To tam Maria zaczęła pisać. Była bardzo związana z siostrą Gertrudą, i przełożoną Marceliną Darowską zwaną mateczką (została błogosławiona przez Jana Pawła II w 1996 roku). Maria długo korespondowała, przede wszystkim z siostrą Gertrudą. Pisała: „Ach Siostro, żeby świat był takim, jakim go roją pensjonarki – żeby był przynajmniej podobnym do tego wyśnionego!". Zobacz też: Jan Marcin Szancer: na jego ilustracjach dorastały miliony polskich dzieci. Niemal 300 książek opatrzonych jest jego dziełami Maria Rodziewiczówna: Jestem rolniczką Myślała o studiowaniu medycyny, interesowała się przyrodą, ale porzuciła naukę i postanowiła objąć zadłużony majątek Hruszowa na Polesiu, który odziedziczył jej ojciec. Las, łąki, pastwiska, ziemia, sad – w sumie ponad 1500 hektarów. Do tego duży, biały dom z gankiem, z kolumnami. Maria, mając 17 lat przyznaje, że zostaje rolniczką, choć z długami na karku. To wtedy prosi matkę, by mogła obciąć włosy na jeża. Dziewczyna, w XIX wieku! W nocy pisze, paląc przy tym papierosy, w dzień zajmuje się gospodarstwem. Miała 22 lata, kiedy zadebiutowała powieścią „Straszny dziadunio” w 1887 roku, „Dewajtis” drukowany w odcinkach od 1888 roku przynosi jej sławę. Większość pieniędzy z książek, z nagród przeznacza na utrzymanie poleskiego gospodarstwa. Hruszowo to jej miejsce na ziemi. Podpisuje się Maria Rodziewicz, MarRodz, Rodziewiczówna Otoczenie oczekuje, że Maria wyjdzie za mąż, ale ona nie bierze udziału w balach i spotkaniach towarzyskich. Woli doglądać koni, łowić ryby, zajmować się pasieką – każdy ul ma inny kolor. Maria osobiście pilnuje wybierania miodu. Uwielbia ptaki, mogłaby być ornitologiem. Gdy koleżanki z pensji powiadamiają o swoich ślubach i pytają: "a u ciebie jeszcze nic, Marysiu?", odpowiada: "nic, bez jeszcze". Co innego jest dla niej ważne. W życiu codziennym jest Marią Rodziewicz, ale jako pisarka podpisuje się Rodziewiczówna, wręcz manifestując swoje panieństwo. I swoją wolność. W Hruszowej nie mieszkała sama, towarzyszyła jej Helena Weychert, a później Jadwiga Skirmunttówna. Zobacz też: Stanisław Grochowiak był jednym z najlepszych polskich poetów okresu powojennego. Przez lata kochał dwie kobiety Z Heleną - Helcią, jak mówiła o niej Maria, poznały się w Warszawie, w stowarzyszeniu Ziemianek. Była starsza od Marii o 6 lat. Miała - podobnie, jak Rodziewiczówna - męski typ urody. Dobrze znała się na gospodarstwie rolnym, wprowadziła w Hruszowie wiele zmian. Mieszkała tam kilka lat, potem wyprowadziła się do Warszawy. Kupiły z Marią mieszkanie na Brackiej i niewielką posiadłość koło Falenicy nazywaną „Wyraj”. W tym domu Maria Rodziewiczówna została napadnięta, postrzelona w twarz. Kula wyszła za uchem, pisarka przeszła długą rekonwalescencję pod opieką Jadwigi Skirmunttówny. Trudno powiedzieć, dlaczego Helena się wyprowadziła. Może znudziło ją prowincjonalne życie w Hruszowej, a może pojawiły się między dwiema kobietami jakieś konflikty. Pewne jest jednak, że utrzymywały kontakt do końca życia. Maria Rodziewicz zimę spędzała z Heleną, a pozostałe miesiące z Jadwigą Skirmunttówną. Jadwiga o Marii: Bóg nas złączył Jadwiga młodsza o jedenaście lat, drobna blondynka, bardzo kobieca w typie urody była z Marią do końca. Jak pisze Krzysztof Tomasik w legendarnej już książce „Homobiografie”, były idealnym przykładem pary butch/femme – kobiety męskiej i kobiecej. Jadwiga uwielbiała Marię. W swoich wspomnieniach pisze o niej czule i z podziwem. Poznały się na rodzinnym spotkaniu — były kuzynkami. Zamieszkały razem w 1919 roku po kilku latach znajomości. Jadwiga wspominała: „Rodziewiczówna chciała, żebym od razu miała bardzo wyraźne stanowisko Pani domu. Objęłam więc po trochę i coraz bardziej wszystko, co się z tym stanowiskiem łączyło: dom i gospodarstwo kobiece; ona sobie zostawiła interesy i męską część gospodarstwa”. Pisze też: „Zaczęło się nasze wspólne kochane hruszowskie życie”. Jadwiga grywała Rodziewiczównie na pianinie, miały psa Gasia, Maria sypiała na otomanie, Jadwiga miała białe łóżko. Czy łączyło je coś więcej niż powinowactwo z wyboru, jak nazwała to Skirmunttówna? Wszyscy znajomi mieli je za quasi- małżeństwo. Jadwiga była uważana za przyjaciółkę i towarzyszkę życia pisarki. Ale Rodziewiczówna nigdy nie zadeklarowała się jako lesbijka. Trzeba jednak dodać, że czasy, w jakich żyła nie skłaniały do coming-outów. Trudno też powiedzieć, jak czuła się w biologicznej płci. Emilia Padoł, autorka świetnej biografii "Rodziwicz-ówna. Gorąca dusza” tłumaczy: „Rodziewicz mogła być osobą transpłciową identyfikującą się jako mężczyzna o orientacji heteroseksualnej (bo kochała kobiety, a orientację określamy w odniesieniu do płci odczuwanej), osobą transpłciową określającą się niebinarnie lub osobą cispłciową (czyli identyfikującą się z płcią przypisaną) o orientacji homoseksualnej. W Hruszowie przez lata mogła żyć poza podejrzeniami. Chłopów białoruskich i poleskich nie interesowało, z kim Maria mieszka, tylko jaką jest panią i czy dobrze zarządza majątkiem Czytaj też: Hollywoodzkim amantem został dzięki pierwszej żonie. Clark Gable żenił się pięć razy, prawdziwie kochał tylko jedną kobietę Trójkąt zazdrości Jadwiga i Helena nigdy się nie lubiły. Prawdopodobnie były o siebie zazdrosne. We wspomnieniach o Marii Rodziewiczównie, które opublikowała po wojnie Jadwiga, Heleny nie ma prawie wcale, a jak już – to jako „dawna przyjaciółka". To Skirmunttówna będzie z Rodziewiczówną do ostatnich dni. Ale nawet już jako bardzo starsze panie, Helena i Jadwiga nie mogły ze sobą wytrzymać, choć w czasie drugiej wojny światowej w Warszawie bomby leciały im na głowę. Jadwiga pisała: „Bóg nas złączył po to, żebyśmy razem były do końca". Maria Rodziewiczówna zmarła w listopadzie 1944 roku na zapalenie płuc. Po ucieczce z Warszawy trafiły z Jadwigą do leśniczówki pod Skierniewicami – w Żelaznej. W czasie powstania była z Jadwigą Skirmonttówną w Warszawie. Już ledwie chodziła i mówiła, ale jeszcze została nagrana do kroniki powstańczej, można ten film zobaczyć. Uchodziła za osobę pełną sprzeczności. Z jednej strony była niezależna, żyła jak chciała, co nie przytrafiało się wtedy kobietom. Z drugiej miała dosyć ciasne poglądy, była antysemitką, przywiązaną do narodowo-katolickich wartości. Walczyła o prawa kobiet, na przykład prawa wyborcze. A protestowała przeciwko ustawie o związkach małżeńskich, która ustanawiała równość męża i żony. O skomplikowanej osobowości i biografii pisarki można przeczytać w książce Emilii Padoł "Rodziewicz-ówna. Gorąca dusza"
Sienkiewicz był po uszy zakochany w Modrzejewskiej. Czy mieli syna? Od plotek aż huczało
Mąż aktorki był zazdrosny o jej relacje z pisarzem
Wielki pisarz i wielka aktorka. Ludzie swojej epoki. Wybitni, nietuzinkowi. Ona była dla niego „niedoścignioną wielkością”, uosobieniem narodowego geniuszu, dobra, prawdy, piękna. W jednym z listów Henryk Sienkiewicz pytał sam siebie: „Jak to błaźnie? Ty, który jesteś niczym – śmiałeś do niej inaczej mówić niż na klęczkach?”. Kiedy mieszkali razem w Ameryce, był na każde skinienie Heleny Modrzejewskiej, przesyłał pokątnie miłosne liściki. Podawał je przez zaufanych ludzi, żeby nie wzbudzać „niecnych zazdrostek” u jej męża Karola Chłapowskiego. Sienkiewicz niby się z nim przyjaźni, ale go nie znosi. Nazywa go „Fajtłapą przy genialnej kobiecie”, „Szałaputem, nerwusem, lawinowym gadułą”, który tylko denerwuje „swoją piękną Panią”. [ Tekst aktualizowany VUŻ 8.04.2024 r. ] Henryk Sienkiewicz i Helena Modrzejewska: historia miłości Henryk Sienkiewicz i Helena Modrzejewska poznali się w latach 70. XIX wieku w Warszawie. On był wtedy początkującym literatem, pisywał pod pseudonimem Litwos. Miał się żenić z piękną panną Marią Kellerówną. Tak się jednak zdarzyło, że podczas jednego ze spacerów Henryk i Mela – jak ją nazywano – zgubili zaręczynowy pierścionek. Niedoszli teściowie uznali to za zły omen i zrobili wszystko, by ślub się nie odbył. Jednym z powodów były krążące już wówczas po warszawie plotki o fascynacji Henryka Sienkiewicza aktorką Heleną Modrzejewską, o odwiedzinach w jej domu i długich rozmowach. Modrzejewska miała wielu adoratorów, należał do nich m.in. wielki malarz Aleksander Gierymski, ale uważano że Sienkiewicz był jej faworytem. Mela była zrozpaczona. Wiedziała, że Henryka już nie odzyska. Podobał się kobietom. Był niewysoki, ale „harmonijnie zbudowany o szlachetnych rysach twarzy”. Smagły, miał piękne oczy, melancholijne spojrzenie. Zawsze mógł liczyć na wianuszek wielbicielek. Modrzejewska była w tym gronie kimś wyjątkowym. Nigdy nie poznał kobiety tak pięknej i z taką osobowością. Helena Modrzejewska: wybitna aktorka Ona, o 6 lat starsza, była już uznaną aktorką. Przyjechała do Warszawy po krakowskich sukcesach. Dostała tutaj pierwszy w polskim teatrze gwiazdorski kontrakt. O jej gaży za spektakl (150 rubli) inni aktorzy mogli jedynie pomarzyć. Mogła też decydować o wyborze ról. W Warszawie zagrała: m.in. Ofelię w „Hamlecie”, „Marię Stuart” w dramacie Słowackiego i jedną z ról swojego życia „Adrienne Lecouvreur – zakochaną kobietę otrutą kwiatami przez zazdrosną rywalkę. Była uwielbiana, traktowana jak bohaterka narodowa ( w teatrach można było grać po polsku, więc spektakle były rodzajem patriotycznej manifestacji), w rzeczywistości jednak jej sytuacja nie wyglądała aż tak świetnie. Warszawską publiczność „Hamlet” nudził (podobno sala pustoszała po śmierci Modrzejewskiej-Ofelii), „Mazepy” nie rozumiano. Pomysł wystawienia „Balladyny”, o co zabiegała Modrzejewska został odrzucony. Nie lubiła jej znaczna część zazdrosnego środowiska, przede wszystkim koleżanki. Ona zdawała sobie z tego sprawę, pisała do matki, że inne aktorki „uśmiechają się do niej fałszywie, a tak naprawdę życzą jej, żeby ją diabli porwali”. Intrygowano przeciwko niej, pisano pamflety. W pewnym momencie Modrzejewska poczuła, że Warszawa ją tłamsi. Była utalentowana i ambitna, już od dawna marzyła o czymś więcej niż bycie gwiazdą w prowincjonalnym wówczas mieście. Helena Modrzejewska i Henryk Sienkiewicz: początek ich znajomości Z pomocą przyszedł Henryk Sienkiewicz. W gronie artystów spotykali się na tzw. wtorkach u Pani Heleny, przy ulicy Królewskiej w Warszawie. Pewnego wieczoru Sienkiewicz rzucił pomysł: „Jedźmy do Ameryki! Kupimy farmę, będziemy z niej żyli, a resztę czasu poświęcimy sztuce”. Sienkiewicz też miał dość Warszawy, jej dusznej atmosfery, cenzury. Namawiał przyjaciół by zostawili to „najbardziej filisterskie, rozplotkowane, gówniane miasto” i ruszyli jak kolumbowie na podbój świata. Podobno potajemnie liczył, że na farmie jego relacje z Heleną staną się jeszcze bliższe. I chyba się nie mylił. Do Europy docierały wtedy ogłoszenia z Kalifornii i Teksasu – reklamowanych jako ciepłe i przyjazne miejsca, gdzie niewielkim kosztem można zorganizować dochodowe farmy. Pod koniec 1875 roku ich american dream zaczął nabierać kształtów. Pierwszy za ocean ruszył Henryk Sienkiewicz ze swoim przyjacielem Juliuszem Sypniewskim. Kupili farmę nieopodal San Francisco, w założonej przez Niemców osadzie Anheim. Pisarz nie mógł doczekać się przyjazdu Modrzejewskiej. Tęsknił. Żalił się w listach do przyjaciela Juliana Horaina, że Chłapowskich przyjaciele za długo trzymają w Nowym Jorku, a pani Helena skradła już pewnie wszystkie serca. Modrzejewska w czasie długiej podróży przez ocean, na niemieckim parowcu „Donau” miała czas na przemyślenia. Zdawała sobie sprawę, że rusza na podbój Ameryki bez znajomości angielskiego, i już nie najmłodsza. Miała wówczas 37 lat. Zobacz też: Po śmierci żony Andrzej Zaucha wdał się w romans z mężatką. Znajomość z Zuzanną Leśniak kosztowała go życie Sienkiewicz i Modrzejewska: życie na farmie w Ameryce Na miejscu okazało się, że cuda których się spodziewali, są tak naprawdę udręką. Nie dlatego, że farma była zła. Mieli winnice, pole, zagrody. Polscy artyści nie byli przygotowani do pracy na roli. Już trzeciego dnia większość „nie mogła rozprostować pleców”. Co z tego, że były krowy, skoro, jak pisała w listach sama Modrzejewska, nie było komu ich doić. A masło i śmietanę nasi salonowi farmerzy (określenie Józefa Szczudłowskiego) kupowali i tak od sąsiadów. Wśród miejscowych krążyły legendy o tym, jak polscy artyści koncertowali i recytowali wiersze, gdy „kapusta usychała w kalifornijskim słońcu”. Sama Modrzejewska wzięła się jednak do pracy. Sienkiewicz pisał rozczulony w jednym z listów, że „dziwnie jest widzieć Helenę, która królowała w królestwie sztuki, gotującą bifsztyki i piorącą bieliznę”. Cieszy się, że jego bogini jest zdrowa, wesoła, opalona. Sam zaczyna tam pisać „Szkice węglem”, które wieczorami odczytuje zebranym, często siada też do pianina z Dolciem, synkiem Modrzejewskiej. Ona jest uszczęśliwiona. Robią wycieczki na wzgórza Santa Ana. Sienkiewicz poznał je wcześniej w czasie myśliwskich wypraw i teraz zabierał ją tam na wycieczki. W czasie jednego z takich wypadów znaleźli wspaniałe, leżące w kanionie Santiago, ranczo Pleasantów. Helena kupi je siedem lat później i nazwie Ardenem. Z czasem jednak atmosfera na farmie staje się trudna, nie tylko z powodu narastających długów. Mąż Modrzejewskiej, Karol Chłapowski, jest zazdrosny o jej relacje z Sienkiewiczem. Robi awantury. Niektóre „mafistofeliczne". Jak pisze Iwona Kienzler w swojej książce „Henryk Sienkiewicz: dandys i celebryta”: „W zasadzie nie można się było dziwić, skoro młodsi od niego samotni kawalerowie wodzili za jego małżonką zachwyconymi oczyma, a nawet tak, jak „pan Henryk” wypuszczali się z nią na samotne wycieczki po okolicy”. Sienkiewicz był solą w oku Chłapowskiego. Nie tylko uwodził mu żonę, ale szydził z jego ambicji literackich. Mówił, że zna się na literaturze, jak koza na pieprzu. Sugerował, że w ogóle nie pasuje do takiej wspaniałej żony. I że niby na wszystkim się zna, tylko nie na samym sobie. Kpił z Chłapowskiego, że ubzdurał sobie, że będzie duchowym przewodnikiem farmy artystów. Helena Modrzejewska: kariera w Ameryce W styczniu 1877 roku Modrzejewska wyjeżdża z synem do Sam Francisco. Tam uczy się intensywnie angielskiego i zabiega o role. Sienkiewicz zjawia się wraz z nią. Na farmie już „vomitandus sum”, czyli inaczej chciało mu się rzygać. Pisze w korespondencjach z Ameryki, że tutejsze teatry zabiegają o Modrzejewską i proponują jej gaże w wysokości 600 dolarów. Łże oczywiście, tylko po to, by wywołać dziką zazdrość warszawskich aktorek. Helena ma długą drogę do debiutu. Ciężko pracuje nad językiem i warsztatem, szuka znajomości. Spłaca długi nieszczęsnej farmy. Sienkiewicz, żeby jej pomóc, próbuje napisać – specjalnie dla niej – dramat osadzony w amerykańskich realiach. Marzy, że ukochana zagra główną rolę. „Pokryła by wtedy swoim królewskim płaszczem nędzę autora”. Deklaruje, że wszystko zmaże, przepisze, podrze, i naprawi, jeśli tylko Ona tego zażąda. Ale rzecz jest słaba, Modrzejewska nie bierze w ogóle tej sztuki pod uwagę. Niezrażony Sienkiewicz wierzy w geniusz swojej bogini, jak w dwieście pacierzowych amen. Wierzy, że jej się uda. Martwi się tylko, czy nie brakuje jej wiary w siebie, jak brakowało jej niegdyś samemu Leonardo da Vinci. Hrabina, jak ją nazywają, w USA debiutuje latem 1877 roku w California Theatre w sztuce „Adrianny Lecovreur”, pod nazwiskiem Modjeska. Nie chce, żeby mąż przyjeżdżał na premierę. Ściąga za to Sienkiewicza. Prosi, żeby jej towarzyszył, był reporterem i kronikarzem jej amerykańskiej drogi. Wie, że jeśli źle pójdzie, Sienkiewicz, dzięki swojemu talentowi jakoś z tego wybrnie i w Warszawie nie będzie kompromitacji. Natomiast sukces uwieczni to dla potomnych, jak nikt. Pisarz zjawia się natychmiast. Modrzejewska rzuca na kolana amerykańskich widzów. Występ w San Francisco rozpoczyna jej długą i wspaniała karierę w USA, a potem w całej Europie. Zakochany w niej pisarz zachwyca się w reportażu: „Ten czar niepojęty nie zawiódł i tu”, „teatr wył, ryczał, klaskał, tupał”, „słowa splendid! splendid! (wspaniała!) rozlegały się naokoło”, „wywoływano przeciw zwyczajowi artystkę jedenaście razy”, „było to po prostu wzięcie szturmem Ameryki”. I nie było w tym wcale przesady. Zobacz też: Miała 17 lat, gdy zamordowano jej ojca. Jak potoczyło się życie Agnieszki Zauchy? Czy Modrzejewska kochała Sienkiewicza? Czy Modrzejewska kochała Sienkiewicza? Jej biograf Józef Szczublewski uważa, że kochała jego miłość do niej, entuzjazm i talent. Czy mieli romans? Miłosne listy Sienkiewicza aktorka niszczyła, by nie wpadły w ręce męża. Być może nie chciała, żeby przetrwały, zawsze dbała o swój nienaganny wizerunek. Nie pora tu pisać o niesamowitej karierze Modrzejewskiej w Ameryce. Ale zainteresowanie jej osobą, a także rosnąca popularność Sienkiewicza po wydaniu „Quo vadis” sprawiły, że w USA zaczęto plotkować, że para ma dziecko. I że syn Modrzejewskiej – Rudolf Modrzejewski – jest tak naprawdę synem pisarza. Zdarzało się, że dorosłemu już wtedy Rudolfowi gratulowano słynnego ojca. Nie była to jednak prawda. Gdy Modrzejewska urodziła syna, Sienkiewicz miał 15 lat i jeszcze w ogóle nie znał Heleny. Za to ich znajomość nigdy się nie zakończyła, choć on wrócił z Ameryki do kraju w 1878 roku. Zawsze był jej ciekaw, zawsze ją sławił. Nie jest prawdą, że wygłosił mowę na pogrzebie Modrzejewskiej w 1909 roku. Zrozpaczony, w ogóle na nim nie był. W dzienniku „Czas” napisał między innymi, że Modrzejewska wróciła do polskiej ziemi niczym dziecko kochające swą matkę i że tak mocno potrafią kochać tylko istoty wybrane. To o niej myślał, gdy tworzył postać Heleny Kurcewiczówny w „Ogniem i mieczem” oraz Ewy Adani bohaterki jego powieści „Ta trzecia”. Korzystałam z książki Józefa Szczublewskiego „Modrzejewska. Życie w odsłonach”, wyd. WAB, 2009 rok.
Maria Konopnicka nie mogła patrzeć na chorą córkę Helenę. Wyrzekła się jej i wysłała do przytułku
Dziś upływa 114. rocznica śmierci pisarki
Życie Marii Konopnicka do dziś jest obiektem spekulacji. I chociaż od jej śmierci minęło już wiele lat, to jej postać wciąż wywołuje skrajne emocje. Co ciekawe, miała ona córkę, której się wstydziła i nie chciała się do niej przyznawać. Bała się, że Helena Konopnicka zniszczy jej reputację i dobre imię. Czy poetka naprawdę wyrzekła się swojej chorej umysłowo córki? Pisarka miała żałować, że dziewczyna nie odebrała sobie życia. Co się stało z porzuconą Heleną i jakie tajemnice skrywała? [Ostatnia publiakcja na VUŻ-u 08.10.2024 r.] Maria Konopnicka: tajemnicze życie córki pisarki Życie Heleny jest jedną wielką zagadką. Nie ma zdjęć przedstawiających dziewczynkę, listów, które mogłaby napisać czy pamiętników. Nie wiemy też, kiedy tak naprawdę się urodziła. Wszystkie informacje na jej temat zostały zamiecione pod dywan. I to nie tylko dlatego, że minęło już wiele lat i mogły najzwyczajniej w świecie zniknąć. W tym przypadku rodzina chciała zatuszować jej istnienie. Cierpiąca na problemy psychicznie córka mogła zniszczyć wizerunek popularnej wówczas pisarki. Wielu specjalistów doszukało się pewnych szczegółów na jej temat w utworach Marii Konopnickiej, które miały jasno mówić o Helenie. „A Helenka tymczasem spała. Ani jej to w głowie, że już słonko weszło, że jaskółki dzieciom śniadanie przyniosły (…). Helenka cała różowa, na czółku aż rosa stoi, tak śpi maleństwo. Czemu nie ma spać, albo jej to źle? Dopiero jak się chłopcy rozruszali i ona budzić się zaczyna. Wyciągnęła jedną rączkę, wyciągnęła drugą, obie różowe, tłuste, obie w piąsteczki ściśnięte, potem otworzyła oczki ciemne i leży cichutko, jakby nigdy nic”, czytamy w „Jak się dzieci w Bronowie z Rozalią bawiły”. Z tego opisu wynika, że matka małej Helenki bardzo ją kochała i nic nie wskazywało na to, że mogłoby być inaczej. Dopiero czas zweryfikował tę miłość... Helena wraz ze swoją rodzicielką wyjechała do Warszawy w 1878 roku, jednak po paru latach Maria Konopnicka odesłała ją do Gusina. To właśnie tam miał znajdować się jej ojciec bądź jego krewni. A co było powodem takiej decyzji? Otóż polska pisarka w 1882 roku w liście do stryja pisała: „Helenka tylko nie z nami; dopiero jak Zosia z domu ustąpi wziąć ją będę mogła, bo teraz ledwo, ledwo mogę pracą dni i nocy nieraz wyżywić, odziać i uczyć dalej tę gromadkę”. Dodatkową wątpliwość budzi fakt, że... jeszcze tego samego roku Helena wróciła do Warszawy. To właśnie tam wraz ze swoją matką miała przygotowywać się do egzaminów. Jednak nie są znane szczegóły na ten temat. SPRAWDŹ TEŻ: Joanna Chmielewska kochała jednego mężczyznę. Gdy odszedł po 11 latach, załamała się Maria Konopnicka wyrzekła się swojej chorej córki W 1883 roku Maria Konopnica wyjechała za granicę. W domu został wówczas Stanisław, Tadeusz i Helena. „Helcia gospodaruje w domu”, pisała poetka w liście do Ignacego Wasiłowskiego. Co ciekawe, później znowu odesłała ją do ojca, co nie skończyło się zbyt dobrze dla młodej dziewczyny. W tamtym czasie zaszła w ciążę, przez co urodziła nieślubne dziecko. Data jego narodzin nie jest dokładnie znana. Nikt też nie wie, jakiej było płci. Marii Konopnickiej bardzo się to nie spodobało. Zawsze, gdy miała wspomnieć o niemowlaku, pisała: „to dziecko”. Podchodziła do niego z obojętnością i dystansem. Wiedziała, że noworodek zniszczy życie nie tylko jej córce, ale także całej rodzinie. Pisarka nie mogła również znieść faktu, że jej imię zostało splamione. Specjaliści na podstawie jednego z listów znają mniej więcej datę narodzin małej pociechy. Otóż Maria Konopnicka napisała list do Laury w kwietniu 1890 roku. Czytamy w nim: „spadł mi na kark ciężar nowych znów opłat za dziecko Hel. i obowiązek dalszego utrzymywania go. Bo kto się nim zajmie? Potem trzeba będzie koniecznie umieścić go na wsi, ale przez parę lat jeszcze płacić wypadnie”. Z tej wiadomości wynika, że dziecko było jeszcze malutkie i nawet nie chodziło. Najprawdopodobniej mogło się ono urodzić w 1888 roku. ZOBACZ TEŻ: Eugeniusz Bodo żył jak król, zginął tragicznie. Jego losy były długo nieznane Córka Marii Konopnickiej urodziła nieślubne dziecko Na tym jednak nie koniec. Gdy Helena przebywała u swojego ojca, miała zostać pozbawiona kontaktu z własnym dzieckiem. Dziewczyna bardzo tęskniła nie tylko za swoją matką, ale także za rodzeństwem. Aby odwiedzić całą rodzinę, wymyśliła pewien nikczemny plan. Wysłała do Warszawy telegram, w którym było napisane, że: „Ojciec umierający, konie czekają w Sieradzu. Konopnicki”. Wtedy pisarka szybko spakowała swoje rzeczy i razem z Zosią i Jankiem wyruszyła w kierunku domu ojca Heleny. Po całodniowej podróży, Maria wraz z Zofią i Janem zjawili się u rzekomo umierającego Jarosława. Ku ich zdziwieniu, zobaczyli mężczyznę w pełni sił, który jadł śniadanie z miejscowym proboszczem. Ojciec Heleny zaprzeczył doniesieniom i dodawał, że nie wybiera się na tamten świat. To wszystko sprawiło, że stosunki między córką a matką znacznie się pogorszyły. Warto dodać, że już wcześniej nie były one dobre. Gdy Maria Konopnicka dowiedziała się, że Jarosław stracił majątek w Górze, postanowiła zabrać swoją córkę ze sobą. Z czasem młoda dziewczyna zaczęła naukę w pensji Platerówny, aby dobrze przygotować się do nadchodzącego egzaminu nauczycielskiego. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Rozstali się na rok, powrócili do siebie silniejsi. Niezwykła historia miłości Manueli Gretkowskiej i Piotra Pietuchy Helena Konopnicka: nieznane losy córki Marii Konopnickiej Córka Marii Konopnickiej robiła wszystko to, co kazała jej mama. Zgodnie z planem rodzicielki została nauczycielką. Obie nie zdawały sobie wtedy sprawy, że to pociągnie za sobą lawinę nieszczęść. Już w styczniu 1889 roku Helena straciła posadę, ponieważ... została przyłapana na kradzieży. To był dopiero początek jej występków. Z czasem brała coraz więcej rzeczy bez pozwolenia, co zapoczątkowało u niej kleptomanię. Wtedy jej matka stwierdziła, że Helena jest „dotknięta ciężką formą histerii, która graniczy już z obłędem”. Przypomnijmy, że w tamtych czasach zaburzenia psychiczne u kobiet były tłumaczone właśnie atakami histerii. Helena regularnie urządzała publiczne sceny przed drzwiami mieszkania swojej mamy. Miała wtedy ataki, które bardzo przypominały epilepsję. Jej zachowanie wzbudzało coraz większe zainteresowanie oraz niepokój wśród sąsiadów. Na domiar złego, chodziła po znajomych popularnej pisarki. Opowiadała im, że rodzina pozbawiła ją środków do życia. Prosiła wszystkich o pomoc zarówno dla niej, jak i dziecka. Jednak to nie była jedynie zwykła rozmowa. Była w trakcie tych spotkań przekonująca przez ataki płaczu, rwanie włosów z głowy oraz padanie każdemu do nóg. To dla poetki było najgorsze. Miała coraz większe obawy o reputację, która jej zdaniem wisiała na włosku. Jak pisarka, która ubolewała nad losem biednego ludu, może głodzić swoją córkę oraz jej dziecko? ZOBACZ TEŻ: Janusz Kruk był królem sceny - traktował swoje życie, jak jeden z występów. To doprowadziło go do śmierci Córka Marii Konopnickiej: choroba, próba odebrania sobie życia Stan Heleny nie poprawiał się. W końcu podjęła próbę samobójczą, a co najgorsze... pisał o tym nawet „Kurier Poranny”. „Zamach samobójczy. Wczoraj z rana, w domu nr 37, przy ulicy Nowogrodzkiej, 25-letnia Helena Konopnicka, w zamiarze samobójstwa zażyła jakiejś trucizny, co jednak zaraz dostrzeżono i wezwany lekarz udzielił pomocy, a następnie odwieziono ją do szpitala Dzieciątka Jezus”, można było przeczytać w wydaniu z 25 listopada 1889 roku. To przelało czarę goryczy. Pisarka musiała zrobić wszystko, żeby w Warszawie nikt nie plotkował o niej i całej rodzinie. Wykorzystała więc wszystkie znajomości, by ukryć doniesienia dotyczące jej córki. Z tego powodu redakcja opublikowała sprostowanie, w którym wyjaśniła, że cała sprawa była jedną wielką pomyłką. W książce pod tytułem „Maria Konopnicka. Rozwydrzona bezbożnica” czytamy: „Według redaktora piszącego notatkę, plotka o rzekomej próbie samobójczej powstała „[…] na zasadzie własnego listu Heleny Konopnickiej, który będąc sam przez się smutnym objawem nienormalnego stanu umysłowego pacjentki, pomnożył cały szereg poprzednich jej czynów, przynoszących najwyższą krzywdę tak moralnym, jak i materialnym interesom rodziny, osób trzecich oraz samej chorej”. Wspomniany list, napisany przez Helenę, przysporzył kolejnych zmartwień jej matce. Znalazła się w nim bowiem wzmianka, jakoby dziewczyna zażyła strychninę „na żądanie matki”. Ponieważ list był otwarty i każdy mógł do niego zajrzeć, ktoś „życzliwy” przekazał go policji i do szpitala przyjechał sędzia śledczy, by przesłuchać Helenę i rozpoczęło się śledztwo w sprawie nakłaniania do samobójstwa. Śledztwo co prawda umorzono z braku dowodów, ale Konopnicka bardzo to przeżyła (…)”, pisała Iwona Kienzler. SPRAWDŹ TEŻ: Niespodziewanie usunęła się w cień. Teraz Elżbieta Dmoch podjęła ważną decyzję <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgKFm6mI-625d374.jpg" width="1181" height="1772" alt="Warszawa, Maria Konopnicka, wedlug litografii Kostki i Malerta w Warszawie, reprod. wykonana w Muzeum Literatury w W-wie,Image: 430023395, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: Aleksander Jalosinski / Forum" title="Warszawa, Maria Konopnicka" /> Konflikt między pisarką a córką Działania Heleny raz na zawsze zniszczyły jej relację z matką. Poetka nie potrafiła już patrzeć na swoją córkę z miłością. W listach do Zofii pisała nawet o Helenie - „ta potwora”, „H” lub „Hel”. Konflikt między nimi zaognił się, ponieważ dziewczyna uznała, że pamiętniki będą mogły pomóc jej w prokuraturze. To właśnie zaogniło relacje z matką. Wtedy Maria Konopnicka podjęła radykalną decyzję o odcięciu się od dziecka. W styczniu 1890 roku napisała do swojego męża list. „Należy się to godności nazwiska, jakie noszę, aby z niego zrzucić tę plamę, to raz; a po wtóre należy się to i ludziom krzywdzonym ciągle przez H.”, czytaliśmy. Jarosław jednak nie chciał podpisać tego oświadczenia. On bardzo kochał swoją córkę i nie zamierzał stawać przeciwko niej. Zżył się z nią, wiedział też, że tylko on jej został. Helena jednak nie chciała się poddać. Rozpaczliwie próbowała zwrócić uwagę matki. Po prostu pragnęła jej miłości. Pisała do niej listy, ale Maria Konopnicka wszystkie odsyłała z powrotem. Z czasem dziewczyna zagroziła matce, że popełni samobójstwo. Jej jedynym pragnieniem było zostanie przy pisarce. „Pewnego dnia wdarła się do mieszkania Konopnickiej oświadczając, że „się stąd nie ruszy, bo tu mieszka matka, więc i ona być powinna”. Poetka bynajmniej nie miała zamiaru pozwolić Helenie zostać i w końcu wezwała stróża, by wyprowadził dziewczynę z mieszkania. Wówczas córka Konopnickiej sięgnęła do kieszeni, sugerując, że ma w niej schowany rewolwer i zrobi z niego właściwy użytek (…)”, czytamy w „Maria Konopnicka. Rozwydrzona bezbożnica”. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Łączyła ich trudna więź, byli skłóceni przez wiele lat. Dopiero choroba zbliżyła Alinę Janowską i jej syna Maria Konopnicka wyrzekła się córki Uznawano ją za osobę chorą umysłowo. Koniec końców wysłano ją do przytułku dla nieuleczalnie chorych w Górze Kalwarii. To bardzo nie podobało się jej rodzicielce. Poetka w liście do Zofii napisała: „tam dozór mały i przewidywać można, że znów ucieknie i zacznie broić po swojemu. Takie rzeczy nie miewają innego końca nad wysiedlenie gdzieś daleko”, czytaliśmy. Obawy Marii Konopnickiej sprawdziły się. Dziewczynie udało wydostać się z zakładu. Wróciła wówczas do Warszawy, gdzie doszło do kolejnych ekscesów. Z listów wynikało, że zajął się nią Jan, jednak kolejnych poczynań Heleny nie da się odtworzyć. Do dzisiaj nie wiadomo, jak i kiedy zmarła oraz co się stało z jej dzieckiem. Co ciekawe, Maria Konopnicka „usunęła” ją z grona swoich dzieci. „W zachowanej korespondencji z późniejszego okresu poetka ani razu nie wspomina o niej, a kiedy napomina swoje dziecko, by utrzymywało kontakty z rodzeństwem, ani razu nie pisze o nieszczęsnej Helenie. Cóż, jak stwierdziła Grochola, niełatwo było być dzieckiem, a zwłaszcza córką, Konopnickiej…”, pisała Iwona Kienzler. CZYTAJ TEŻ: Wojciech Jerzy Has poznał swoją drugą żonę na planie "Lalki". Poślubił ją ponad 20 lat później
Joanna Szczepkowska łamała rodzinne tabu, gdy odkrywała historię swojego słynnego dziadka — Jana Parandowskiego
Jan Parandowski to autor słynnej „Mitologii”, dwukrotnie nominowany do literackiej nagrody Nobla
O tym długo nie wiedział niemal nikt. „Dwa razy próbował mnie odwieść od mojego zawodu. To były jedyne wypadki, kiedy mogłam z nim długo porozmawiać”, opowiadała w radiowej Dwójce wnuczka Jana Parandowskiego, Joanna Szczepkowska. Aktorka pochodzi ze znakomitej rodziny. Jej dziadek Jan Parandowski był autorem „Mitologii”, którą czytały pokolenia, poznając dzięki niej wierzenia Greków i Rzymian. Parandowski był wielkim znawcą kultury antycznej, tłumaczem „Odysei” Homera, autorem wybitnych książek takich, jak „Alchemia słowa”, czy wcześniejszy „Dysk olimpijski”. Z kolei ojcem Joanny Szczepkowskiej był znany aktor Andrzej Szczepkowski (pamiętany między innymi z serialu „Wojna domowa” jako mąż Aliny Janowskiej) . Mama – Roma Szczepkowska, też była aktorką, ale zrezygnowała z grania, zajęła się domem, w latach 70. i 80. wspierała opozycję, przyjaźniła się z księdzem Jerzym Popiełuszko. Pochodząc z takiego domu, aktorka postanowiła przyjrzeć się bliżej historii swojej rodziny, okazało się, że o wielu rzeczach w jej domu nigdy się nie mówiło. Odkrywając prawdę, Joanna Szczepkowska łamała nieraz rodzinne tabu. Z tych historii powstała nawet książka autobiograficzna: „Kto ty jesteś: początek sagi rodzinnej”. [Ostatnia publikacja na VUŻu: 22.10.2024 rok] Joanna Szczepkowska: prawnuczka księdza profesora Joanna Szczepkowska myślała, że badanie rodzinnych wątków zajmie jej dwa tygodnie, zajęło pięć lat. Odkryła tajemnice rodzinne, o których w jej rodzinnym domu nigdy się nie mówiło. Dotyczyły one przede wszystkim jej słynnego dziadka Jana Parandowskiego. Okazało się, że był on dzieckiem księdza Jana (Iwana) Bartoszewskiego, wykładowcy na Uniwersytecie we Lwowie, profesora, teologa, pedagoga. Dla Joanny Szczepkowskiej było to duże zaskoczenie. Jan Bartoszewski sprawował posługę w obrządku grekokatolickim. Księżom tego wyznania można się było żenić, ale przed święceniami. Tymczasem ksiądz Jan był już po święceniach. Chłopiec dostał nazwisko po matce Julii Parandowskiej, która do Lwowa przyjechała "za pracą" z małej wsi Mościska. Kiedy słynny po latach pisarz Jan Parandowski miał 7 lat jego matka oraz ksiądz Jan Bartoszewski zamieszkali razem w należącym do Bartoszewskiego domu we Lwowie, przy ulicy Domsa 5. Po śmierci kanonika stał się on własnością Julii Parandowskiej. Jan Parandowski był samotnym dzieckiem, zanurzonym w świecie antyku, już jako 15-latek tłumaczył Homera. Mój dziadek się żeni i… wywołuje skandal Kiedy Jan Parandowski został profesorem Uniwersytetu we Lwowie, zakochał się bez pamięci w studentce szkoły aktorskiej Irenie Helcel. Nie była od niego dużo młodsza, bo o 8 lat (urodziła się w 1903 roku). Ten romans stał się skandalem, profesor miał żonę Aurelię Wyleżyńską. Porzucił ją, a potem rozwiódł się dla nowej miłości. Irena i Jan wzięli ślub o 6 rano, bez świadków, w jednym z lwowskich kościołów. Joanna Szczepkowska długo nie wiedziała, że jej dziadek miał jakąś inną żonę prócz babci. Aurelię Wyleżyńską skreślono z rodzinnej historii. Zresztą nie tylko rodzinnej. "Nikt, choćby z pisarzy pokolenia mojego dziadka, jak Iwaszkiewicz, Andrzejewski czy Zawieyski, z którymi miałam okazję rozmawiać w domach pracy twórczej - przy herbacie, przy koniaku, sam na sam, nikt mi nie wspomniał o tak istotnym epizodzie w życiu mojego dziadka, jak małżeństwo z nietuzinkową i światłą osobą z artystycznego środowiska Lwowa" – zauważa aktorka. Zobacz też: Pierwszego męża Iwona Pavlović poznała na parkiecie. Ich związek rozpadł się po 19 latach <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgcM0TSg-8abfd6e.jpg" width="1600" height="2400" alt="Warszawa, 15.06.2004. Otwarcie wystawy ''Polska Rzeczpospolita Ludowa" - Chris Niedenthal rynek Starego Miasta: n/z Joanna Szczepkowska.,Image: 427887916, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: Rafal Maciaga / Forum" title="Joanna Szczepkowska" /> A Aurelia Wyleżyńska to była dobra pisarka, która dla młodszego od siebie kochanka - Jana Parandowskiego porzuciła drugiego męża i stabilne, dostatnie życie. Zginęła 3 sierpnia, w Powstaniu Warszawskim. Przenosiła leki do getta, udzielała schronienia Żydom, pracowała jako wolontariuszka w szpitalach. Joanna Szczepkowska przywróciła jej miejsce w rodzinie. Bo dla rodziny istniała tylko druga żona Jana Parandowskiego, babcia aktorki - Irena Parandowska. Przeżyli razem pół wieku, Irena napisała wspomnieniową, czułą książkę „Dzień Jana”. Relacje dziadek-wnuczka „Jestem wnuczką Jana Parandowskiego. Niby proste zdanie, a kryje się za nim bardzo wiele. Mało pisałam o jego literaturze. Dlaczego? Bo od dziecka wiem, że za tym zdaniem kryją się podejrzenia o łatwiejszy start. W czasach propagandy sukcesu najcięższa praca nie przykryłaby szeptów – „miała łatwiej". Żadne opowiadania o rodzinnej surowości obyczajów i apoteozie pracy, nie zmyją tej pieczątki. Szkoda, bo fascynował mnie swoim życiem – samotny chłopiec w 15. roku życia tłumaczący Homera, sam poznał wiele języków i zdobywał nagrody literackie, wciąż pogłębiając wiedzę. Nauczyłam się unikać publicznej dumy z dziadka, chociaż sama lektura książek Parandowskiego została mi do dziś jako jedna z przyjemności”, pisała Joanna Szczepkowska w „Rzeczpospolitej”. Opowiadała w radiowej Dwójce, że dziadka widywała zawsze o tej samej godzinie. „Punktualnie o trzeciej otwierały się drzwi jego gabinetu i wychodził wtedy na obiad. I właśnie tylko ta "obiadowa godzina" to był czas, który poświęcał rodzinie. Po tym następował sen, święty sen pisarza, sjesta. Wstawał codziennie o piątej rano i pisał tylko wtedy, kiedy dom jeszcze spał – wspominała wnuczka Jana Parandowskiego. Zobacz też: Dzięki Elvisowi Presleyowi wciągnęła się w muzykę, pokochała swojego szefa. Tajemnice Marii Szabłowskiej Joanna Szczepkowska, wspominając dziadka, stwierdziła, że był najbardziej milczącą osobą, jaką znała. „Jeżeli wypowiedział parę słów w ciągu dnia, to było już święto. To był ktoś, kto obserwował. Chłonął wszystko, co się dzieje", wspominała. „Przeprowadziłam z nim w życiu tylko dwie rozmowy. Odbyło się to w starym stylu. Dziadek poprosił mnie do swojego gabinetu, zamknął drzwi obite gąbką i skórą, a to już wprowadzało klimat powagi. Były to rozmowy dotyczące mojej przyszłości, którą był trochę przerażony, bo uważał, że powinnam kończyć uniwersytet, a nie szkołę teatralną. Dwa razy próbował mnie odwieść od mojego zawodu i to taką bardzo poważną rozmową. To były jedyne wypadki, kiedy mogłam z nim naprawdę długo porozmawiać, bo zwykle milczał. Myślę, że słowo zachowywał głównie dla pisania i swojej twórczości”, mówiła wnuczka Jana Parandowskiego. Joanna Szczepkowska okazała się utalentowaną aktorką i pisarką. Ma na swoim koncie kilkadziesiąt wybitnych ról filmowych i teatralnych. Niewielu pamięta, że zadebiutowała w telewizji, w 1974 roku w „40-latku”, jako szkolna miłość inżyniera Karwowskiego. Dwa lata później był słynny melodramat, „Con Amore”, tam na planie poznała swojego przyszłego męża Mirosława Konarowskiego. Grała w m.in. „Dolinie Issy”, „Kronice wypadków, miłosnych”, „Matce królów”, „Dwóch księżycach”, „Bożej podszewce”, „Sławie i chwale”. Wydała kilkanaście książek, w tym zbiory poezji, felietonów, powieści, sztuki. Jest autorką jednego z najsłynniejszych wystąpień w TVP: „Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm”. W swojej autobiografii „Kto ty jesteś: początek sagi rodzinnej” napisała o swoich przodkach: „Jestem dalszym ciągiem tego, co oni przeżyli”. Odkryła, że ma polskie, żydowskie i ukraińskie korzenie.
Wielki sukces Agaty Tuszyńskiej w Paryżu! Książka „Żongler” zachwyciła francuskich czytelników
Niezwykła pisarka, silna osobowość. Kobieta o wyjątkowej wrażliwości. Książki Agaty Tuszyńskiej cieszą się dużą popularnością nie tylko nad Wisłą. Właśnie premierę miał słynny „Żongler”, czyli historia Romaina Gary'ego, francuskiego pisarza pochodzenia żydowskiego, a także scenarzysty i reżysera filmowego oraz dyplomaty. W Paryżu przybyły na nią tłumy! Wyjątkowa premiera „Żonglera” we Francji W Polsce pozycja ta ukazała się w maju 2022 roku. We Francji teraz. W czwartek 14 września w Księgarni Polskiej przy Saint-Germain stawiły się tłumy czytelników i czytelniczek, by wziąć udział w uroczystej premierze „Le Jongleur”, czyli „Żonglera” – książka została wydana na tamtejszym rynku przez wydawnictwo Stock. Spotkanie prowadzone było oczywiście po francusku (autorka biegle posługuje się tym językiem). W jego trakcie nie zabrakło interesujących rozmów, ciekawych pytań i anegdot. W trakcie pobytu nad Sekwaną Agata Tuszyńska udzieliła kilku wywiadów dla uznanych czasopism, takich jak „Le Figaro” czy „Teleramy”, jak również do programu o książkach, który będzie emitowany w telewizji. Pierwsze recenzje są bardzo przychylne, podkreślany jest świetny warsztat Polki, jej wnikliwość oraz dokładność. To jednak, co najważniejsze i najbardziej cieszy to fakt, że książka jest dostępna we wszystkich księgarniach, zaś w czwartek w jednej z nich wyprzedały się wszystkie egzemplarze. W najbliższych dniach Agata Tuszyńska odwiedzi Tuluzę i festiwal literacki w Besançon. Na premierę przybyły tłumy gości Agata Tuszyńska z tłumaczką „Żonglera” na francuski, Isabelle Jannes-Kalinowski Agata Tuszyńska, tłumaczka Isabelle Jannes-Kalinowski, prowadząca spotkanie Oriane Jeancourt-Galignani z magazynu „Transfuges” Agata Tuszyńska podpisuje egzemplarze „Żonglera” Książka „Żongler” na półce we francuskiej księgarni Agata Tuszyńska przed witryną księgarni w Paryżu
Tajemnicze zaginięcie Agathy Christie. Dlaczego zniknęła na 11 dni?
Był piątkowy wieczór na początku grudnia w 1926 roku, kiedy popularna już wówczas pisarka kryminałów, Agatha Christie, pocałowała swoją córkę na dobranoc, po czym wsiadła do samochodu i zniknęła na 11 dni. W Anglii rozpoczęła się wtedy jedna z największych akcji poszukiwawczych tamtych czasów. Okoliczne tereny, jeziora i stawy przeczesywało 15 tysięcy osób (!), w tym policjanci, cywile, rodzina i bliscy. Nie zabrakło też psów tropiących. Do szukania użyto też specjalnych samolotów — dwupłatowców. Zaginiona pisarka trafiła nawet na czołówkę „New York Timesa”. Agatha Christie w ciągu 11 dni z szanowanej autorki stała się jedną z najsławniejszych kobiet w Anglii. Media sprawiły, że świat oszalał na jej punkcie, a to pytanie nawet po 46 latach od jej śmierci rozbudza wyobraźnię fanów: co stało za tajemniczym zniknięciem Agathy Christie? Z okazji 134. rocznicy urodzin pisarki, przypominamy tę historię. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 16.09.2024 r.] Agatha Christie: zniknęła w tajemniczych okolicznościach Autorka, która stworzyła Herkulesa Poirota, pannę Marple oraz Tommy'ego i Tuppence Beresfordów, zaskakiwała czytelników nietypowymi zakończeniami powieści, a jej książki do dziś znajdują się na liście najlepiej sprzedających się dzieł wszech czasów. Po Biblii i utworach literackich Szekspira plasują się powieści Agathy Christie. Ta niezwykle płodna literacko autorka, zawodowo była waleczna i odważna - wydawnictwa kochały ją i nienawidziły jednocześnie. Przynosiła im ogromne sumy pieniędzy, ale stawiała też wiele wymagających warunków. Prywatnie była za to nieśmiała i skromna. 3 grudnia 1926 roku około godziny 21.45 po tym, jak ucałowała swoją 7-letnią córkę Rosalind na dobranoc, 36-letnia Agatha Christie wyjechała samochodem ze swej posiadłości Styles w hrabstwie Berkshire w Anglii. Do domu miała nie wrócić przez kolejne długie dni, zamiast tego z dala od głównej szosy znaleziono jej auto z torbą odzieży i wygasłym prawem jazdy. Co gorsza, samochód znajdował się u stóp stromego urwiska, a parę metrów niżej był staw. Kilka kroków mogło dzielić pisarkę od nieszczęścia... Po niej samej nie było jednak śladu. Skan artykułu z gazety o zaginięciu pisarki Policja otrzymała poniższy portret zaginionej: „Wiek 35 lat, wzrost pięć stóp i siedem cali (około 170 cm), włosy rudawe, proste, cera jasna. Dobrze zbudowana, ubrana w ciemnozielony sweter zapinany, mały zielony aksamitny kapelusz, na palcu platynowy pierścień z perłą, bez obrączki”. Rozpoczęto poszukiwania. Policjanci i psy tropiące szukali pisarki na ziemi, w powietrzu unosiły się dwupłatowce, a w mediach rozszalała się prawdziwa burza. Czytelnicy gazet niczym bohaterowie powieści kryminalnych Christie próbowali na własną rękę rozwiązać zagadkę związaną z jej zaginięciem. Już wkrótce wiadomość o brytyjskiej pisarce pojawiła się na pierwszej stronie amerykańskiego dziennika The New York Times. W sprawę zaangażowano też jasnowidza, a sam Arthur Conan Doyle, fan okultyzmu, liczył na odpowiedź od słynnego medium, po tym, jak wręczył mu rękawiczkę pisarki. Wszyscy zadawali sobie jedno pytanie: "Co się stało z Agathą Christie?" i wszyscy zostawali bez odpowiedzi. Czytaj również: Agatha Christie pisała kryminały, ale w życiu była bohaterką tragicznego romansu Pisarka z córką, 1924 r. Agatha Christie: hipotezy zaginięcia pisarki Zaczęto mnożyć hipotezy i szukać winnych. Niektórzy wpadli na pomysł, że pisarka zniknęła tuż przed premierą swojej kolejnej powieści, w związku z czym mógł być to po prostu tani, acz bardzo skuteczny chwyt reklamowy promujący jej nową historię. Inni obwiniali męża pisarki, Archibalda Christie, z którym nie układało jej się najlepiej. Wiadomo było, że nie rozumiał on świata żony. Był coraz bardziej zazdrosny o jej pisarską karierę, a odskoczni szukał w grze w golfa. Skutecznie zresztą – to na polu golfowym poznał kochankę, Nancy Neele, dla której chciał porzucić Agathę. W dniu zaginięcia zapowiedział jej, że planuje spędzić weekend z przyjaciółmi. Od razu domyśliła się, że będzie wśród nich jego nowy obiekt uczuć. „Małżeństwo mnie przerażało. Zdałam sobie sprawę – jak prędzej czy później zdaje sobie sprawę mnóstwo kobiet – że jedyna osoba, która potrafi zranić naprawdę do żywego, to mąż”, mówiła później. Zobacz także: Zagrał Herkulesa Poirota w adaptacji powieści Agathy Christie. Oto fascynujące życie Davida Sucheta! Agatha Christie, 1924 r. Agata Christie: odnalezienie po 11 dniach Po 11 dniach odnaleziono Christie. Przez cały ten czas przebywała w uzdrowiskowym hotelu Swan Hydropathic w Harrogate (ok. 480 km od jej posiadłości). Zameldowała się tam pod przybranym nazwiskiem... Neele, kochanki męża. Na miejscu rozpoznał ją pewien muzyk, który zgłosił tę informację, komu trzeba. Sama Agatha nie pamiętała, jak tam dotarła, ani dlaczego.... "Przez 24 godziny czułam się, jakbym błąkała się w jakimś przedziwnym śnie, aby później ocknąć się w Harrogate, jako całkiem ukontentowana, zadowolona z życia kobieta, która jest święcie przekonana, że właśnie przyjechała z południowej Afryki", przyznała w jednym z wywiadów. Czytaj również: On płomień, ona jak zimna woda – o małżeństwie Juliana Tuwima i jego żony Stefanii Agatha Christie, 1925 r. Eksperci mówili o krótkotrwałej amnezji wywołanej depresją lub załamaniem nerwowym. Co innego pisał na ten temat Jared Cade, biograf pisarki, który uznał, że miała ona w swoim zaginięciu bardzo konkretny motyw, a amnezja była udawana: „Nie zna piekło furii straszliwszej nad wściekłość zranionej kobiety... Chciała mu zepsuć weekend z Nancy Neele i zadać cierpienie, chociaż wciąż go podziwiała. Nie mogła przewidzieć reakcji prasy, która z szanowanej autorki uczyniła jedną z najsławniejszych kobiet w Anglii”. Jeśli pisarka rzeczywiście chciała swoim zaginięciem skupić na sobie uwagę męża, być może nawet go odzyskać i zatrzymać przy sobie, nie udało jej się to, a skutek był wręcz odwrotny. Upokorzony skandalem medialnym Archibald odszedł do kochanki jeszcze szybciej, niż planował. Co do samej Agathy Christie, ku jej zdziwieniu, bolesny epizod zaowocował jeszcze większą popularnością jej książek, niż dotychczas. Później już nigdy nie chciała mówić publicznie o swoim zaginięciu, prywatnie również ułożyła sobie życie na nowo, u boku archeologa Maksa Mallowana. Agatha Christie i Maks Mallowan, 1946 r. Źródła: kobieta.onet.pl, newsweek.pl, emito.net
W PRL-u dorobił się wielkiej sławy, odbił żonę swojemu synowi. Jak potoczyło się życie Andrzeja Brychta?
Miał dość życia w nędzy. Chciał pieniędzy, sławy i prestiżu. Zdobył pierwsze i drugie, ale przy trzecim zawsze czuł niedosyt. „Dalej miał poczucie, że jest niedoceniony, gdyż mimo jego zawrotnej kariery, aplauzu krytyki, powodzenia u publiczności, wysokich protekcji – nikt nie umiał sprostać jego własnym wyobrażeniom o sobie – najlepszego polskiego pisarza”, mówił o Andrzeju Brychcie Jerzy Urban. Kim był twórca, o którym mówiono, że jest następcą Marka Hłaski i jak potoczyło się jego życie? [Ostatnia aktualizacja treści 05.04.2024 r.] Kim był Andrzej Brycht? Życie w nędzy Urodził się w 1935 roku, wychowywany przez matkę i babcię w Łodzi na Bałutach. Od dziecka chciał, żeby było po jego myśli. Kiedy coś (lub ktoś) stawało na jego drodze, nie miał oporów, żeby tę sytuację dostosować pod siebie. Tak było w przypadku babci, która mieszkała wraz z nim i jego mamą w jednopokojowym mieszkaniu i bywało, że mu dokuczała. Wtedy mały Andrzej Brycht postanowił otruć ją trutką na szczury. Babcia na szczęście w porę truciznę wypluła. Mama chłopca nie uwierzyła, że chciał się pozbyć staruszki, ale on w ogóle nie zaprzeczał. Trudno orzec, czy Brycht był pisarzem z powołania, na pewno stał się nim po wielu różnorodnych życiowych doświadczeniach, które potem stały się częścią jego tekstów i czyniły jego twórczość tak autentyczną. Jako nastolatek otarł się o szkołę wojskową, zrobił tam maturę, ale w międzyczasie pobił kaprala i został wyrzucony. Na jakiś czas zaczepił się w Łodzi jako kopacz w elektrociepłowni, miał 20 lat, gdy ożenił się i został ojcem. Miesiąc po ślubie Andrzej Brycht trafił do więzienia, stamtąd na służbę w Wojskowym Korpusie Górniczym i do kopalni w Nowym Bytomiu. Wtedy odkryto jego zapomniane już nieco umiejętności bokserskie i został reprezentantem korpusu. Zanim na poważnie zajął się literaturą, zdążył jeszcze zdezerterować z Korpusu Górniczego, trafić znowu do więzienia, próbować odebrać sobie życie, po czym trafić na obserwację do szpitala psychiatrycznego. Kiedy po tych wszystkich doświadczeniach Brycht powrócił do żony i dziecka do Łodzi, nie umiał zaakceptować, że tak ma teraz żyć, w niewielkim pokoju, w biedzie i za marne grosze. Zobacz też: Był znanym pisarzem i zapalonym wrogiem komunizmu, ale... donosił na SB. Ryszard Terlecki opublikował akta ojca Andrzej Brycht: droga do literackiej sławy Pisał już jako młody chłopak, jego wiersz "Biblioteka" został opublikowany na łamach "Dziennika Łódzkiego" i postanowił wrócić do tego zajęcia. Zaczął pokładać w tym nadzieje na wyciągnięcie go z nędzy. W połowie lat 50. wyprowadził się do Warszawy i zaczął pisać dla dwutygodnika „Współczesność”. W stolicy szybko się na Andrzeju Brychcie poznano. Miał świetne pióro, jego wiersze zbierały świetne recenzje, opowiadania zyskiwały opinię wybitnych, porównywano go do popularnego wtedy Marka Hłaski, a czasem mówiono, że zdążył już mistrza wyprzedzić talentem. Poza warsztatem pisarskim Brycht słynął także ze swojego agresywnego zachowania i nieustannej gotowości do bitki. "W środowisku literatów debiutujących w połowie lat 50. normą były braki edukacyjne, ceniono natomiast wysoko umiejętności bokserskie. Szczególnie wyróżniali się pod tym względem poeci związani z dwutygodnikiem "Współczesność", a za największego zabijakę uchodził Andrzej Brycht", pisał w swojej książce "Stracone pokolenie PRL" Sławomir Koper. Po sukcesie tomu opowiadań "Suche" i tomiku poezji "Czas bez Marii" sława i prestiż pukały do drzwi Brychta z wielu stron. Został członkiem Związku Literatów Polskich, a wisienką na torcie była prestiżowa nagroda szwajcarskiej Fundacji im. Kościelskich, którą razem z pisarzem odbierał też Sławomir Mrożek. Andrzej Brycht kochał się wzbogacać. Na tym mu głównie zależało, dlatego nie rezygnował z żadnej propozycji zarobku bez względu na jej rodzaj. „Dostał piękne mieszkanie na Żoliborzu – mówiła Joanna Siedlecka. – Kupił sobie dom letniskowy. Był nieprawdopodobnie popularny. Pisano o nim, nagłaśniano go, więc cała Polska chciała go zobaczyć i on miał wielkie dochody z wieczorów autorskich, a żądał dużej ceny i cynicznie opowiadał, że on właśnie tyle bierze, ile robotnik dostaje za miesiąc”. Rzeczywiście, o pieniądzach lubił mówić często. Za felieton, który potrafił napisać w godzinę, otrzymywał równowartość dwóch dni pracy robotnika. Ale sława miała też gorzki posmak. Im bardziej Brycht był popularny, tym częściej narażał się na krytykę, a tej nie umiał przyjmować w żadnej dawce. Łamał szczęki mężczyznom, którzy pojawiali się na spotkaniach i mówili coś nie po myśli pisarza. Trafiał za to do aresztu, a po interwencjach środowiska literackiego wychodził na wolność. I historia zaczynała się od nowa. W tamtym okresie rozpadło się definitywnie małżeństwo pisarza, który nie stronił od nowych znajomości w stolicy, nie ukrywał, że poza pieniędzmi, kocha też kobiety. Latem 1956 rok rozbudował swoje opowiadanie, któremu nadał intrygujący tytuł "Dancing w kwaterze Hitlera". Była to proza ku uciesze ówczesnej władzy z wątkami antyniemieckimi. "Brycht umacniał swoją pozycję z cwaniacką przebiegłością - wspominał Marek Nowakowski. - Wiedział, że kurki z forsą są w jednym ręku i łatwo mogą zostać zakręcone". Przez rok Andrzej Brycht potrafił zarobić ponad 150 tys. zł, podczas gdy średnia miesięczna płaca wynosiła wówczas niespełna 2 tys. zł. Jego sława go wyprzedzała, drukować chciały go wszystkie wydawnictwa, a on owszem, brał zaliczki, ale przestał wywiązywać się z umów. Wcześniej żył z tantiem, najwięcej zarabiał na spotkaniach z czytelnikami, których swojego czasu potrafił mieć aż dwa dziennie, ale z czasem zaczął palić mu się grunt pod nogami. "Pożyczał również od osób prywatnych, od Iredyńskiego, Iwaszkiewicza. Ścigały go też liczne panie - był wielkim kobieciarzem. [Także] panowie, których pobił, obraził", wspominał Zbigniew Irzyk. Czytaj też: To historia jak z filmu. Renatę Lewandowską nazywano polską Janis Joplin. Wyjechała za granicę i słuch po niej zaginął Andrzej Brycht Emigracja W latach 1971–1987 Andrzej Brycht wyemigrował za granicę. W podróż udał się z drugą żoną, ale ich drogi rozeszły się już po kilku miesiącach pobytu w Belgii - wybranka pisarza związała się z poznanym w Brukseli belgijskim arystokratą. Wobec tej osobistej porażki Andrzej Brycht w dalszą podróż, tym razem za ocean, udał się sam. W kwietniu 1972 roku przyjechał do Toronto. Miał 37 lat i chwytał się każdej pracy. Był bramkarzem w klubie ze striptizerkami, ogrodnikiem, kierowcą autokaru. Wieczorami próbował pisać, mimo że od lat nie ukończył żadnego dzieła. Ale wciąż uważał, że najlepsze przed nim. Marzył o międzynarodowej sławie. „[...] wydam książkę i ona pójdzie na wiele języków świata. Niejako ewenement prowincjonalny, jak np. Andrzejewskiego książki, bo to trzeba i z polskiej literatury coś przełożyć w Ghanie. Nie. To będą miliony nakładu. Wszędzie”. Jednocześnie tęsknił do kraju, do większej stabilności. Wiedział jednak, że na razie nie jest dane mu wrócić. "Chciał zobaczyć matkę, niepokoił się też o pierworodnego syna, Norberta, perkusistę jazzowego. Przy wszystkich swoich wadach do tych dwojga ludzi czuł autentyczne przywiązanie", czytamy w książce Sławomira Kopra "Stracone pokolenie PRL". Zobacz też: Wspomina się go jako wokalistę "tego pierwszego Papa Dance". Dlaczego Grzegorz Wawrzyszak musiał odejść z zespołu? Andrzej Brycht: powrót do kraju i kolejny skandal Polski paszport konsularny pisarz dostał po 16 latach od wyjazdu z kraju. We wrześniu 1987 roku Andrzej Brycht wylądował na warszawskim Okęciu, a umożliwiła mu to książka "Zmienna ogniskowa", a wcześniej kilka opowiadań. Dzieła przeszły rzecz jasna cenzurę, ale były zgodą na ponowne wydawanie i uznawanie Brychta w kraju. „Planuję rozejrzeć się za miejscem, gdzie mógłbym tu zamieszkać na stałe – mówił w wywiadzie dla »Dziennika Łódzkiego«. – [...] Inaczej dzisiaj patrzę na Polskę niż wtedy, gdy w niej mieszkałem. Jest to kraj, który naprawdę można lubić", przyznał Brycht. W międzyczasie zdążył nawiązać romans ze swoją synową, obiecać, że niedługo znowu wróci i wylecieć na trzy miesiące do Kanady. Wrócił po tym czasie ze względu na mamę, która przebywała w szpitalu, ale również przez zawiłą relację, która połączyła go z żoną jego syna Norberta. „Wielki, zwalisty woził swą malutką, filigranową synową starym, rozklekotanym »maluchem«, gruchotem. Najczęściej do Himilsbacha, na jego działkę w Karolinie”, opisywał publicysta Romuald Karaś. Nowy etap za oceanem Poza szokującym romansem i piciem alkoholu ze znajomymi aktorami Brychtowi udało się jeszcze raz zainteresować swoją osobą świat wydawniczy, ale nie potrafił tej szansy wykorzystać. Napisał "Azyl polityczny", w którym oczerniał polską emigrację. W tamtym czasie nie znalazł już zwolenników tego typu pamfletu, zaszkodziło to tylko już i tak zszarganemu nazwisku pisarza. Po tym skandalu wrócił do Kanady, ożenił się ponownie, tym razem jego wybranką była młodsza o kilkanaście lat psycholog Lucy McGlynn i przez jakiś czas Andrzej Brycht prowadził stabilne życie kierowcy autobusu. W pewnym momencie literat poważnie zachorował. „Odwiedziłem go w słoneczny, ciepły, październikowy dzień – wspominał Henryk Dasko. – Mieszkał w zamożnym i sennym miasteczku Ancaster, nieopodal Hamilton, o godzinę jazdy od Toronto. Otoczony pięknymi drzewami dom jego obecna żona zatrzymała po rozwodzie ze swoim pierwszym mężem. [...] Czytał swoją ulubioną książkę z przełomu lat czterdziestych i pięćdziesiątych, Każdy umiera w samotności, niemieckiego pisarza Hansa Fallady. Jego syn Norbert wydostał gdzieś trudny do zdobycia egzemplarz i przywiózł mu do Kanady”. Kiedy czuł, że jego czas dobiega końca, Andrzej Brycht nie chciał pozostawić po sobie notatek, wydruków i rękopisów, które w tamtych latach stworzył. Wszystko wykasował lub wyrzucił. Zmarł 8 marca 1998 r. i został pochowany na cmentarzu w Hamilton. Czytaj również: W latach 70. cała Warszawa huczała o tym związku. Jerzy Kamas złamał serce Wiesławie Niemyskiej Andrzej Brycht, Warszawa, sierpień 1988 r. Źródła: wiadomosci.wp.pl, S. Koper "Stracone pokolenie PRL", wyd. Czerwone i Czarne, 2014 r.
Małżeństwo było dla niej inspiracją do tworzenia satyry. Historia miłości Stefanii Grodzieńskiej i Jerzego Jurandota
Była jedyna w swoim rodzaju. „Szczerze mówiąc, to ja piszę o sobie. Te wszystkie kretynki i idiotki w felietonach to ja", wyznała bez ogródek Stefania Grodzieńska-Jurandot w wywiadzie dla Polskiego Radia w 1988 roku. Na artystycznej scenie dała się poznać jako fantastyczna satyryczka, pisarka, autorka licznych książek – zbiorów felietonów i skeczy, a także tancerka i aktorka. Uważała, że występowanie na estradzie to przywilej młodych, więc z czasem opuściła scenę na rzecz pisania. „Okazało się, że jestem strasznie kochliwa: kochałam taniec, kochałam radio, kochałam teatr, a jeszcze dodatkowo kochałam ludzi. Z teatrem koniec. Z tańcem dawno koniec. Radio od dawna kocham sporadycznie […]. Ludzi kocham wybiórczo", pisała o sobie. Zabawę słowem uwielbiała równie mocno, co jej mąż, Jerzy Jurandot. Para przeżyła wspólnie wiele szczęśliwych lat. Jak potoczyło się życie Stefanii Grodzieńskiej-Jurandot? [Ostatnia aktualizacja treści na VUŻ i VIVA! Historie: 10.02.2025 r.] Kim była Stefania Grodzieńska-Jurandot? Stefania Nina Grodzieńska urodziła się kilka tygodni po wybuchu I wojny światowej, 2 września 1914 r. w Łodzi. Jej matka, Eleonora Ney, studiowała prawo w Genewie, miała zaledwie 17 lat, gdy poślubiła swojego wykładowcę. Odeszła od niego niedługo przed poczęciem ich dziecka. Wróciła wtedy do Łodzi, do swojej rodziny, gdzie urodziła Stefanię, a kilka tygodni później z niemowlęciem przy piersi wyjechała do Moskwy. Grodzieńska mówiła o sobie „emigranckie dziecko", przez kolejnych 9 lat mieszkała w Rosji i Niemczech, aż ostatecznie po tej kilkuletniej tułaczce Eleonora Ney odesłała ją pod opiekę dziadków do Polski. Mała Stefcia zapamięta, że ta decyzja wyszła od jej ojczyma - Litwina, Miszy, którego jej matka poślubiła niedługo po przyjeździe do Moskwy i była w nim na zabój zakochana. „Za nic nie chciałabym, aby ktokolwiek sądził, że mam choć cień żalu do mojej matki za rozłączenie ze mną. Nigdy w życiu nie znałam osoby równie czarującej, łączącej łagodność z poczuciem humoru, urodę z inteligencją, lekkomyślność z wykształceniem, radość życia w najgorszych okolicznościach z nostalgią w najlepszych”, wspominała swoją mamę pisarka na łamach książki "Już nic nie muszę", Łódź 2000. Z kilkuletniej tułaczki mała Stefania przywiozła ze sobą pasję do tańca, już jako niespełna trzylatka zachwyciła się rosyjskim baletem, zwłaszcza primabaleriną Jekateriną Geltzer. Niedługo potem zaczęła naukę tańca, a kiedy przyjechała do Polski, dziadek zafundował jej lekcje baletu w szkole Ireny Prusickiej. Były to dla Stefanii jedyne momenty odskoczni od codziennych trosk, z którymi jako córka emigrantki, nieufna, nie znająca języka polskiego i tęskniąca za mamą, mierzyła się na co dzień. Zobacz też: Żyją skromnie, są dla siebie całym światem. Bożena i Lech Janerkowie - nierozłączni od ponad 40 lat Stefania Grodzieńska Stefania Grodzieńska: tancerka rewiowa i satyryczka W wieku 16 lat przeprowadziła się do Warszawy. Stały za tą decyzją dwa powody: pierwszy — wyrzucono Stefanię z łódzkiego gimnazjum i to bezpowrotnie, dostała też wilczy bilet do wszystkich innych szkół, a stało się to za sprawą afery ze szkolną gazetką. Nastolatka opatrzyła ją tytułem: ,,Pokój narodom” i zarzucono jej "szczucie na prawdziwych polskich patriotów". Drugim powodem były przenosiny szkoły baletowej pani Ireny Prusickiej, do której regularnie uczęszczała z Łodzi do stolicy. Stefania bez wahania ruszyła do dużego miasta wraz za swoją nauczycielką. Ostatecznie zdobyła wykształcenie baletowe, ale nigdy nie została primabaleriną. W stolicy rozpoczęła pracę jako tzw. girlsa — tancerka rewiowa. Występowała w Teatrze Cyganeria i Teatrze Kameralnym, ale największą radość sprawił jej angaż w Cyruliku Warszawskim, gdzie dyrektorem artystycznym był legendarny już wtedy węgierski konferansjer Fryderyk Járosy. Kiedy Stefania dowiedziała się, że artysta ją zatrudnia, kazała mu się ze szczęścia kopnąć. „Nie zajmuję się w tym teatrze pracami fizycznymi, od tego są maszyniści. Panie Ressau! Jak pan przyszprajsuje tę zastawkę, to niech pan kopnie nową artystkę!", usłyszała wtedy od zniesmaczonego jej prośbą Járosego (cytat za rp.pl). Jeszcze wtedy nie wiedział, że ta drobna osóbka stanie się jego bardzo bliską przyjaciółką i utalentowaną satyryczką, z którą będzie bawił ze sceny tłumy. Czytaj też: W latach 70. cała Warszawa huczała o tym związku. Jerzy Kamas złamał serce Wiesławie Niemyskiej Stefania Grodzieńska Stefania Grodzieńska i Jerzy Jurandot: historia miłości Kilka lat później dostrzegł ją na scenie Jerzy Jurandot, trzy lata starszy od Stefanii, ale z całkiem imponującym jak na swój wiek dorobkiem artystycznym. Młody chłopak był już wtedy autorem uznanych skeczy i tekstów piosenek. Drobna Stefania wpadła mu w oko, a nietrudno jej się było wśród innych tancerek wyróżnić, nie była wysoką blondynką, jak reszta z nich. Miała drobną figurę i ciemne włosy ukryte pod blond peruką podczas występów. ,,Kiedy go poznałam, miał dwadzieścia parę lat, ale jako autor piosenek i tekstów kabaretowych ścigał już niedoścignionych mistrzów – Tuwima i Hemara. W > (Kredytowa 14) należał do elity teatralnej. Ja byłam girlsą. Na girlsy mówiło się girlasy. Pamiętam dokładnie datę 15 maja 1937 roku. W tym dniu z girlasa stałam się tancerką solistką. Ale rozdział społeczny między nami był nadal bardzo wielki”– pisała Stefania Grodzieńska w swojej biografii. Ludzie dawali jej odczuć tę społeczną przepaść pomiędzy nimi, za kuluarami szeptano: „co on widzi w tym girlasie?”, ale Jerzy i Stefania starali się tym nie przejmować. Przeżywali razem najpiękniejszy czas zakochania, a życie Grodzieńskiej szło do przodu także w sferze zawodowej. Była bardzo szczęśliwa. Wisienką na torcie tego okresu były zaręczyny jej Jurka, dość nietypowe. W tamtym czasie wydał książkę pt. „Niedobrze panie Bobrze”, zadedykował ją: ,,Żonie” i przyniósł jeden egzemplarz Stefanii. Rozpętała się z tego niemała afera, ona zaczęła mu zarzucać, że powinien jej był powiedzieć, że jest żonaty, on jej na to, że nie jest, ale zamierza być za kilka tygodni, z nią, ze Stefanią. Zaskoczona wykrzyczała mu w odpowiedzi, że się zgadza i pobrali się miesiąc później, a kolejne miesiące spędzili w kawalerce przy ul. Poznańskiej 12. Stefania jako odwieczna sublokatorka, ze wzruszenia, że ten kawałek podłogi jest wyłącznie jej i męża i że nie musi już z nikim konsultować zagotowania wody, ucałowała podłogę swojego nowego mieszkania. Tego szczęścia starczyło im na półtora roku. Potem wybuchła wojna, a mieszkanie zajęli niemieccy żołnierze. Zobacz również: Dzieli ich 12 lat, są z zupełnie innych światów. Mąż Henryki Krzywonos-Strycharski napisał o niej wyjątkową książkę Jerzy Jurandot Stefania Grodzieńska-Jurandot: czasy wojny, córka Stefania Grodzieńska była Żydówką, jak jej matka, Żydem był także jej mąż. Oboje trafili za mury warszawskiego getta, choć nie musieli. Zrobili to ze względu na rodziców Jurandota, chcieli móc się tam nimi opiekować i pomóc im w ucieczce. Ostatecznie nie udało się, getto opuścił tylko Jerzy z żoną, co dokładnie stało się z jego rodzicami, nie wiadomo. Jedyna córka Jurandotów, Joanna, która urodziła się 28 maja 1946 r., wspominała, że rodzice bardzo rzadko wracali do dwóch lat spędzonych za murami getta, a jeśli przyszło im nazwać to miejsce wprost, używali określenia "wesołe miasteczko". I choć starali się nie pokazywać, że ten czas zostawił w nich głęboką ranę i iść przez życie z lekkością, jaką mieli w sobie przed wybuchem wojny, nosili w sobie traumę i ich córka o tym wiedziała. Słyszała, jak ojciec jeszcze wiele lat po wojnie krzyczał przez sen, a matka nigdy nie wyrzucała jedzenia w obawie, że się zmarnuje. Zachowywała nawet okruszki starego chleba i mówiła, że jest wielka różnica pomiędzy zwrotami: "być głodnym" a "mieć na coś apetyt". Stefania w latach 50. odzyskała poczucie niezależności, w końcu zamieszkała z rodziną we własnym domu – na Starym Mokotowie, w willi przy ul. Słonecznej 40. Jej małżeństwo z Jerzym Jurandotem przynosiło jej wiele radości, a także inspiracji do tworzenia dowcipnych tekstów, które były potem wykorzystywane na teatralnych deskach, w prasie i radio. Ich długie rozmowy, sprzeczki i dialogi typowe dla życia małżeńskiego stały się kopalnią materiałów na kolejne satyry. Stefania postrzegała swoje małżeństwo jako relację, która nieskończenie ją rozwija, a przy tym jest źródłem miłości. Ale nie wszystko w związku Jurandotów było bez skazy. Ich córka Joanna wspominała, że ojciec nie był wiernym mężem. Miał kobiety na boku, był kochliwy, ale Stefania nie robiła mu z tego powodu awantur. "Mamie to nie przeszkadzało, wiedziała, że nigdy jej nie skrzywdzi, a jeśli ma takie potrzeby, to trudno, w końcu niczego jej nie odbiera. Nigdy nie doszło do żadnych przykrości, zresztą jego panie również pozostawały z nim zaprzyjaźnione i nikt nie zgłaszał pretensji. W domu się o tym nie mówiło, ale nie jak o mrocznej tajemnicy, tylko byłby to temat w złym guście", opowiadała córka Jurandotów. Jedyne dziecko Jerzego i Stefanii potrafiło patrzeć na ojca krytycznym okiem, czego nie praktykowała jej matka. Joanna widziała w rodzicu mężczyznę, który w sprawach domowych zawsze wyręczał się żoną i przyzwyczaił się do tego, że jest obsługiwany. Kiedy Joanna zrobiła mamie wyrzuty o to, że ojciec ani razu nie zrobił sobie sam herbaty, usłyszała w odpowiedzi: "Jeśli ma się do czynienia z takim człowiekiem, to robienie herbaty naprawdę nie jest wysoką ceną". Stefania i Jerzy byli małżeństwem przez 42 lata, ich związek zakończyła śmierć Jurandota, który doznał udaru i przez kolejnych 6 lat życia wymagał ciągłej opieki. Stefanii w opiece nad ukochanym pomagała zaufana gosposia- Lodzia Kurzawa. Czytaj też: „Byłem gotowy przekopać pół świata, żeby zdobyć jej numer”. Od 12 lat tworzą szczęśliwe małżeństwo Jerzy Jurandot i Stefania Grodzieńska, Warszawa, lipiec 1969 r. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgHI9cQB-82909aa.jpg" width="1600" height="1609" alt="Warszawa. 07.1969. Jerzy Jurandot i Stefania Grodzienska.,Image: 430003329, License: Rights-managed, Restrictions: Cena minimalna dla publikacji online 50 zł a dla drukowanych 250 zł, Model Release: no, Credit line: Aleksander Jalosinski / Forum" title="imgHI9cQB-82909aa" /> Stefania Grodzieńska-Jurandot: ostatnie lata życia Mimo osamotnienia po stracie męża Stefania Grodzieńska-Jurandot zachowała typową dla siebie pogodę ducha i poczucie humoru, które pomagało przetrwać nawet te najcięższe chwile. W jednej ze swoich książek opisała, że przez całe życie była zadziwiająco sprawna fizycznie, aż do 22 sierpnia 1998 roku, kiedy to poślizgnęła się we własnej kuchni i upadła. "Żyję normalnym życiem, choć poznałam blaski i cienie niepełnosprawności’’, podsumowała. Ostatni etap życia artystki był naznaczony trudnością z chodzeniem, nie mogła już liczyć na swoją samodzielność, zamieszkała więć wśród swoich bliskich w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie. Stefania Grodzieńska-Jurandot zmarła 28 kwietnia 2010 roku w Konstancinie-Jeziornej. Zobacz też: Ewa Bem i Ryszard Sibilski spędzili u swojego boku 45 lat. Historia ich miłości wzrusza do łez Stefania Grodzieńska-Jurandot, 1984 r. Źródła: rp.pl, ypsilon.org.pl, culture.pl
Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański: choć na ekranie zostali parą, zaraz po premierze ich ścieżki się rozeszły
Filmowi Justyna Orzelska i Jan Bohatyrowicz spotkali się dopiero po 27 latach
Spotkali się pod koniec lat 80. na planie adaptacji kultowej powieści. Ona debiutantka filmowa, on o kilka lat starszy i bogatszy od niej w jedno doświadczenie na planie. W tamtym momencie wiedzieli, że stają się częścią wielkiego i pięknego przedsięwzięcia, ale wówczas nawet sami twórcy "Nad Niemnem" nie podejrzewali, że przyciągnie on przed ekrany miliony widzów. Jak potoczyły się od tamtego momentu losy odtwórców głównych bohaterów, Justyny Orzelskiej i jej ukochanego, Jana Bohatyrowicza? [Ostatnia aktualizacja treści na VUŻ 27.03.2024 r.] Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański: byli świetnie dobraną parą Ekranizacja klasyku Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” weszła do kin w 1987 roku i przyciągnęła przed ekrany ponad 6 milionów widzów. Rok później pojawił się też serial. Reżyserowi słynnej adaptacji, Zbigniewowi Kuźmińskiemu, od początku bardzo zależało na zaangażowaniu młodych, "nieopatrzonych" jeszcze twarzy. Przesłuchania do głównych ról trwały miesiącami, ale wyłonieni spośród tysięcy kandydatów aktorzy byli strzałem w dziesiątkę. Do roli Justyny Orzelskiej wybrano 23-letnią wówczas Iwonę Katarzynę Pawlak, a jej ekranowego ukochanego, Janka Bohatyrowicza, zagrał 27-letni Adam Marjański. Ten duet podbił serca widzów, chwalono ich, że są świetnie dobraną i piękną parą. Wszystkim przypadło do gustu, że reżyser postawił na młodych i mniej doświadczonych aktorów. Iwona Katarzyna Pawlak zebrała dodatkowo świetne opinie jako debiutantka — była dopiero po trzecim roku studiów w łódzkiej Filmówce. Kiedy dowiedziała się, że to ją wybrano do głównej roli, przeżyła chwile paniki. Myślała: „Co ze mną będzie, jak poradzę sobie z egzaminami, jak zagram w spektaklu dyplomowym?!”. Nie była pewna, czy powinna angażować się w ten projekt, ale jej mąż Jacek Pawlak, wtedy już aktor Teatru Nowego w Łodzi, przekonał ją. „Powiedział mi, że wezmę udział w czymś ważnym, bo film "Nad Niemnem" zawsze będzie oglądany. Miał rację. Do dziś zdarza mi się słyszeć: Dzień dobry, pani Justynko”, wspominała w jednej z rozmów. Zobacz też: Zmagał się z własnymi demonami, niemal stracił rodzinę. Zenon Laskowik za popularność zapłacił wysoką cenę Iwona Katarzyna Pawlak, kadr z filmu "Nad Niemnem" 1986 r. Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański: praca na planie "Nad Niemnem" Od samego początku swojej przygody na planie filmowym Iwona Katarzyna Pawlak mogła liczyć na swojego partnera filmowego, starszego od niej o 4 lata, Adama Marjańskiego. Aktor był już wówczas pięć lat po studiach w warszawskiej szkole teatralnej. Cztery lata grał w Teatrze Narodowym w Warszawie, a od 1985 roku zdobywał doświadczenie w teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi. Kiedy dowiedział się, że zagra jedną z głównych ról w "Nad Niemnem", zgodził się bez wahania. Co ciekawe, żeby wcielić się w Jana Bohatyrowicza, Marjański musiał uprzednio opanować naukę orania pola i pływania czółnem po rzece. "Pamiętam pierwszą próbę z Adamem, który był wtedy tak świetnie przygotowany, i tym swoim pięknym aksamitnym głosem wytłumaczył mi, na czym polegają zdjęcia i ustawienia do kamery. Opowiadał mi, że już grał w filmie (w 1983 roku aktor zadebiutował w filmie "Soból i panna" - przyp. red.), więc mogłam go o wszystko wypytać", wspominała pierwsze dni na planie Iwona Katarzyna Pawlak w 2019 roku w programie "PnŚ Extra". "Kiedy po raz pierwszy zobaczyłem Kasię, do głowy mi nie przyszło, że to właśnie ona zagra główną rolę. Była jeszcze studentką. Ale już po pierwszych zdjęciach wiedziałem, że reżyser Zbigniew Kuźmiński trafił w dziesiątkę. Dziś też trudno mi sobie wyobrazić, by rolę Justyny dostał ktoś inny", opowiadał o swoich pierwszych wrażeniach aktor w "Życiu na gorąco". Młodzi aktorzy na ekranie zagrali piękną parę i choć trudno w to uwierzyć, niedługo po premierze adaptacji "Nad Niemnem" ich drogi rozeszły się na niemal trzy dekady. Po 27 latach spotkali się po raz pierwszy w programie "Pytanie na śniadanie". "Trudno uwierzyć, że „Nad Niemnem” kręciliśmy prawie 30 lat temu. Jeszcze trudniej, że od tego czasu nie widzieliśmy się ani razu! Gdyby nie zaproszenie do programu „Pytanie na śniadanie” z okazji jubileuszu, może nie spotkalibyśmy się nigdy", opowiadali w 2015 roku na łamach magazynu Życie na gorąco Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański. Czytaj także: Miałam dwóch bardzo dobrych mężów – mówi słynna podróżniczka Elżbieta Dzikowska Adam Marjański, kadr z filmu "Nad Niemnem" 1986 r. Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański: jak dziś wygląda ich życie? W ramach promocji „nad Niemnem” w Australii Iwona Katarzyna Pawlak poznała agentkę, która zaproponowała jej pomoc w karierze w Nowej Zelandii. Postanowiła skorzystać z tej szansy. „Miałam w Nowej Zelandii duże poczucie bezpieczeństwa i komfortu. Wtedy zasmakowałam takiego życia, jakie prowadzi się teraz w naszym show-biznesie. Bywałam nawet bardziej rozpoznawalna tam, niż w Polsce" — wspominała. Chciała tam ściągnąć męża, wysłała mu nawet pieniądze na podróż, ale zaginęły. I w końcu to ona zdecydowała się na powrót do Polski, na początku lat 90. Mieszkali w Łodzi, później kilka lat w Poznaniu. W końcu przenieśli się do Warszawy. "Wszystkiego doświadczyłam: i sukcesu i małej pauzy w aktorstwie, ale zawsze wierzyłam w siebie i w to, że spotkam kolejną interesującą propozycję zawodową, która mnie rozwinie jako aktorkę i artystkę". Odtwórczyni Justyny Orzelskiej ma bardzo stoicki stosunek do życia i pracy - kiedy miała przerwy w aktorstwie, pracowała w banku, skończyła też studia producenckie. Wraz z mężem Jackiem Pawlakiem, z którym jest od blisko 40 lat, mieszka na warszawskim Powiślu. Nie mają dzieci. Iwona Katarzyna Pawlak przypomniała się ostatnio widzom w serialu „Jagiellonowie”. Zobacz też: Nawet znajomi nie wiedzieli, że Bogusław Kaczyński miał żonę Po zakończeniu przygody z "Nad Niemnem" Adam Marjański zagrał jeszcze w kilkunastu produkcjach. Ostatni raz na ekranie wystąpił w filmie "Sztuka kochania. Historia Michaliny Wisłockiej". Do 2022 roku można go było oglądać na deskach Teatru Powszechnego w Łodzi. "Ktoś może powiedzieć, że mój potencjał nie został do końca wykorzystany, ale przecież nigdy nie odszedłem z zawodu. Grałem w kilku wspaniałych teatrach, choć jako dziecko chciałem być śmieciarzem. Bardzo podobali mi się panowie turlający metalowe pojemniki ze śmieciami", żartował aktor (cytat za film.wp.pl). Podobnie jak jego filmowa partnerka, Adam Marjański wiedzie spokojne życie u boku swojej małżonki Marzeny, byłej primabaleriny i choreografki. Para jest razem od ponad czterech dekad. Doczekali się córki Oli, która ukończyła Uniwersytet Warszawski i z zawodu jest etnologiem-antropologiem. Zarówno Katarzyna Pawlak, jak i Adam Marjański do dziś wspominają swój udział w kultowej produkcji, jako niezapomnianą przygodę i opowiadają o niej z wielkim sentymentem. Po kilku latach, w 2019 roku ponownie spotkali się na kanapach programu "Pytanie na śniadanie", gdzie z wielką pasją opowiadali o kulisach powstawania filmu. Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański, nagranie programu Pytanie na Śniadanie, Warszawa 27.04.2013 r. Źródła: film.wp.pl, film.interia.pl
Irena Tuwim: pierwszy mąż był gejem, drugi alkoholikiem. Najbardziej kochała swojego brata, w którego cieniu spędziła życie
Siostra sławnego brata i tłumaczka jeszcze słynniejszego Kubusia Puchatka. Irena Tuwim mimo ogromnego talentu pisarskiego do końca swoich dni była kojarzona jako osoba poboczna do nie swojej historii. Było to o tyle krzywdzące, że pisać i kreować swoje światy potrafiła nie gorzej niż jej utalentowany brat. Julian Tuwim sam zresztą twierdził, że jego siostra jest od niego zdolniejsza. Mimo ciągłego porównywania jej do brata nigdy nie było pomiędzy nimi rywalizacji. Do końca swoich dni siostra Tuwima kochała go miłością bezwarunkową i kibicowała na każdym kroku. Z okazji 125. rocznicy urodzin pisarki przypominamy jej historię. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 22.08.2024 r.] [Ostatnia publikacja na Viva Historie 24.08.2024 r.] Irena Tuwim: Łódź, dorastanie, rodzice i brat Irena Tuwim przyszła na świat 22 sierpnia 1898 roku w rodzinie zasymilowanych Żydów, jako córka Adeli i Izydora, a także młodsza siostra Juliana. Urodziła się w Łodzi, którą po latach będzie wspominać jako szare i ponure miejsce, bez szczególnie wyróżniających się pór roku i miejsc, które można by w dorosłości chociaż trochę wyidealizować. "Łódź najdawniejszą, Łódź ponurego dzieciństwa widzę zawsze w łunie pożarów", napisze później o swoim rodzinnym mieście w "Łódzkich porach roku". W przeciwieństwie do niej, jej starszy brat pokusił się o nazwanie swojego dzieciństwa "sielskim i anielskim". Kiedy wracał wspomnieniami do pierwszych lat życia, Julian Tuwim wspominał smaki, zapachy, zabawy i pisał o nich, jak o pięknym śnie, do którego z chęcią by wrócił. Po latach poeta zda sobie jednak sprawę, że ta dziecięca idylla była wynikiem jego bogatej wyobraźni. Wybiórczo zapamiętał tylko te rzeczy, które sprawiały mu w owych latach radość, a wyparł z głowy wspomnienia dotyczące cichej wojny pomiędzy rodzicami i nieustannego braku pieniędzy. Cała czwórka mieszkała w łódzkiej kamienicy przy św. Andrzeja 40. Rodzice Juliana i Ireny byli delikatnie mówiąc, niedobrani pod względem charakterów. Adela była postacią bardzo neurotyczną, wiecznie zamartwiającą się o przyszłość i przelewającą swoje obawy na dzieci. Najbardziej uległa im Irka, której matka powtarzała, że zostanie starą panną, ale właściwie nie wiadomo z jakiego powodu. Nie była brzydkim dzieckiem, wręcz przeciwnie, z biegiem lat wyrastała na coraz ładniejszą i bardzo mądrą kobietę. "Irka na zgrabnisię i galantą pannę wyrosła”, będzie mówić o niej później jedna z opiekunek. O starsze dziecko Adela Tuwim potrafiła zamartwiać się jeszcze bardziej. Znamię na twarzy, z którym urodził się Julian, spędzało jego matce sen z powiek. Brała to za zły omen. "Matka była neurotyczką. Całe życie o coś się martwiła, czegoś obawiała, wierzyła w strachy rzeczywiste i nie z tego świata. W dzieciństwie Ireny strachy czaiły się nieustannie. Przed nią na świat przyszedł chłopiec z oszpecającą plamą na twarzy. Dla matki dramat urodzenia syna z myszką na policzku był zapowiedzią przyszłej utraty zmysłów. Mówiło się w domu – ta plama. Ta plama z małego Julka, chłopca niby to takiego jak wszyscy inni chłopcy, czyniła upośledzonego odmieńca, napiętnowanego przez naturę, wytykanego na ulicach palcami, przedmiot drwin i dokuczań w szkole" (cytat z książki "Irena Tuwim. Nie umarłam z miłości". Augustyniak Anna). W przeciwieństwie do zamartwiającej się o wszystko matki, ojciec rodzeństwa, Izydor, trzymał swoje życie od życia swoich dzieci na dystans. Skupiał się głównie na roztrząsaniu wspomnień z lat młodości, cofał się myślami do podróży sprzed lat i uciekał od rzeczywistości, czytając książki. W domu Tuwimów stałymi bywalczyniami były jeszcze dwie piastunki, które odegrały dużą rolę w życiu Ireny. Pierwsza z nich, Maria Bednarek, wytyczona rzez rodziców do opiekowania się dziećmi, była ostatnią, odpowiednią do tego osobą. Okrutna, bezwzględna i skora do bicia, pozostawiła po sobie same najgorsze wspomnienia. „System wychowawczy Mani Bednarek miał wiele wspólnego z metodami gestapo” – napisze o niej po latach Irena. Zastraszanie, krzyki i ogólne uprzykrzanie życia dotyczyło w tym wypadku tylko młodszej siostry Juliana, jego zaś w ogóle. "Mania" nie była zainteresowana gnębieniem starszego brata. Osobą, która potrafiła odczarować okrutną rzeczywistość i otulić dwójkę rodzeństwa opieką i czułością, była Antosia Rokosik. Była dla nich jak druga matka, albo może po prostu — matka, której nigdy nie mieli. Antosia czuwała w domu nad wszystkim — porządkiem, zakupami, posiłkami i opieką nad Julkiem i Ireną. Ukochana piastunka nie potrafiła czytać, ani pisać, ale lubiła, kiedy jej podopieczni czytali jej wieczorami ulubione opowieści. Kochała też chodzić do teatru. „Stwarzała inną rzeczywistość, bo ta, która była jej dana, nie wystarczała jej. Jak skrzętna gospodyni z każdego nieużytku czyniąca jakieś przeznaczenie, tak i ona z każdego najbłahszego zdarzenia jej ubogiego i naszego młodziutkiego życia czyniła jakiś użytek”. O Antosi powstanie w przyszłości kilka dzieł, Julian zawrze ją w swoich wierszach, a Irena napisze o niej opowiadanie pt. „Antosia i my”, które opublikują w 1934 roku w "Wiadomościach Literackich". Zobacz też: Prasa huczała od plotek. Co naprawdę łączyło Barbarę Kwiatkowską-Lass i Alaina Delona? Julian Tuwim z rodziną: od lewej Irena, Julian, żona Stefania, szwagier Julian Stawiński, Toronto 1945 r. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgGeo8mh-3974421.jpg" width="2000" height="1369" alt="PHOTO: MUZEUM LITERATURY / EAST NEWS Julian Tuwim z rodzina: siostra Irena, zona Stefania, szwagrem Julianem Stawinskiem, Toronto 1945. JULIAN TUWIM - ONE OF THE MOST POPULAR POLISH POET OF JEWISH ANCESTRY. Julian Tuwim (1894-1953) - polski poeta zydowskiego pochodzenia, jeden z najpopularniejszych poetow dwudziestolecia miedzywojennego. Brat polskiej literatki i tlumaczki Ireny Tuwim, kuzyn aktora kabaretowego i piosenkarza Lopka Krukowskiego. Podpisywal sie ponad czterdziestoma pseudonimami m.in. Schyzio Frenik, Roch Pekinski, Oldlen. Tlumacz poezji rosyjskiej i francuskiej. Zadebiutowal w 1913 wierszem "Prosba" w "Kurierze Warszawskim". Utwor podpisal inicjalami "St. M.", inicjalami swojej przyszlej zony Stanislawy Marchwiowny. W tym samym roku zadebiutowal rowniez jako tlumacz przekladem na esperanto wiersza Leopolda Staffa "W jesiennym sloncu", opublikowanego w czasopismie "Pola Esperantiso". Jeden z zalozycieli grupy poetyckiej Skamander. Czlonek zalozyciel ZAiKS." title="Poeci Skamandra" /> Irena Tuwim: droga do kariery pisarki. Pierwszy mąż Irenę już od małego ciągnęło w stronę literatury, poezji i tworzenia swoich pierwszych wierszy. Julian pewnego razu wykradł swojej trzynastoletniej wtedy siostrze jej zeszyt i przepisał z niego kilka utworów. Lata później bez jej wiedzy zawarł je w swoim debiutanckim tomie "Czyhanie na Boga". Na Julianie twórczość siostry zrobiła niemałe wrażenie. Uważał, że Irena ma niesłychany talent i nigdy nie czuł, że jest od niej lepszy. W 1916 roku, w wieku osiemnastu lat, Irena debiutuje na łamach łódzkiej "Godziny Polski" z utworem "Panienka", a pięć lat później wydaje swój pierwszy tomik "24 wiersze". Nie była to może jej przepustka do kariery poetki, ale na pewno do pierwszego małżeństwa. Wierszami Ireny, a co za tym idzie osobą młodej poetki, zafascynował się Stefan Napierski (a właściwie Stefan Marek Eiger), utalentowany eseista i krytyk literacki. Pewnego dnia przyjechał z Warszawy do Łodzi z koszem kwiatów i ogromną chęcią poznania pisarki. Dziś można spekulować, jakie naprawdę były jego zamiary i czy może bardziej niż na Irenie, nie zależało mu na wżenieniu się w rodzinę "tych Tuwimów". Trzy miesiące po pierwszym spotkaniu Stefan Napierski oświadcza się Irenie, pobierają się w kościele św. Józefa w Łodzi i przez kolejne osiem lat żyje im się dostatnio i szczęśliwie. Mąż pisarki jest synem majętnego żydowskiego przedsiębiorcy, więc na brak pieniędzy nie narzekają. W podróż poślubną jadą do Berlina, a później na Wyspy Fryzyjskie na Morzu Północnym. Irena w końcu nie musi troszczyć się o budżet, a do tego ma możliwość zwiedzić kawałek świata. Jest szczęśliwa. Przez rok mieszka z ukochanym w Paryżu, głównie jednak stacjonują w Warszawie, w dużym mieszkaniu, gdzie każde z nich ma własny kąt i swobodę do pisania. Ich sielanka nie mogła jednak trwać, tak jak przyrzekali, póki śmierć ich nie rozłączy. Stefan Napierski był bowiem homoseksualistą i wiedział to już na długo przed ślubem z Ireną. Nie wiadomo natomiast, czy ona to wiedziała, czy może coś przeczuwała. Ich relacja oparta była na głębokiej przyjaźni i wzajemnym szacunku, ale to nie wystarczyło, aby utrzymać związek małżeński. W wierszu z tomiku poezji, który Irena wydała w 1930 roku o ironicznym w związku z jej relacją tytule "Miłość szczęśliwa", napisała: "Nie patrzysz mi prosto w oczy. Taisz coś? Powiedz. Nie mów". Czytaj też: Łączyła je niezwykła przyjaźń, rozdzielić mogła je tylko śmierć. Tak wyglądała relacja Agnieszki Osieckiej i Krystyny Sienkiewicz Irena Tuwim i Julian Stawiński: historia relacji Pierwsza odeszła od męża. Jeszcze będąc jego żoną, zakochała się w dyplomacie i tłumaczu Julianie Stawińskim poznanym na jednym z organizowanych przez Napierskiego wieczorów brydżowych. W porozumieniu z mężem wyprowadziła się do kochanka na rok. Powiedział jej, że zawsze może do niego wrócić... Nigdy już do tego nie doszło, ale Tuwim zawsze będzie wspominać swojego pierwszego męża z wielką nostalgią w sercu. Był dla niej ważną osobą. "Gdy przechodzę obok domu, gdzieśmy mieszkali,/ co rano/ tyle wspomnień ożywa we mnie./ Wspominam mile deszcze wiosenne,/ otwarty balkon,/ twoje anginy,/ hiacyntową Wielkanoc ( )/ I chcę ci powiedzieć,/ że bardziej od samych rzeczy/ kocham ich cienie,/ więc ciebie kocham,/ rozumiem to dziś dopiero,/ kiedy przechodzę obok naszego domu", pisała w jednym z wierszy (cytat za natemat.pl). Gdyby nie to, że miłość do Juliana Stawińskiego była dla niej jak rażenie piorunem, które po latach nazywała też opętaniem, może nigdy nie odeszłaby od pierwszego męża. W pewnym momencie Irena Tuwim przeżywała tak wielkie rozterki miłosne, że postanowiła uciec przed obydwoma mężczyznami do Paryża. Po tej decyzji nastąpił szereg sytuacji, które były niczym z filmu o tragicznej miłości. Kochanek wyruszył za poetką do Francji, odnalazł ją i na miejscu usłyszał, że chce ona zakończyć ich związek. Stawiński w desperacji strzelił do siebie, spudłował i trafił w płuco, zamiast w serce. Nie wiadomo, czy ta sytuacja bardziej Irenę wystraszyła, niż poruszyła jej romantyczną naturę, niemniej zdecydowała się ostatecznie rozwieść z mężem i związać z Julianem Stawińskim. Para wzięła ślub w 1935 roku w Wilnie. Kiedy zaczynają wspólne życie razem, już oficjalnie jako małżeństwo, skupiają się na swoich karierach. Mąż Ireny realizuje się w zawodzie adwokata, a ona zajmuje się kolejnymi tłumaczeniami książek. Podobnie jak jej brat, skupia się na literaturze dziecięcej. Zobacz też: Była narzeczoną Ibisza i żoną uznanego polityka. Jak potoczyły się losy Zofii Ragankiewicz? Julian Stawiński i Irena Tuwim na kiermaszu książki, Warszawa, 1963 r. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgBFVrRx-95481a6.jpg" width="2000" height="1430" alt="Fot. Danuta B. Lomaczewska/East News Julian Stawinski i Irena Tuwim na kiermaszu ksiazki, Warszawa, 1963. IRENA TUWIM - POLISH AUTHOR AND TRANSLATOR OF CHILD LITERATURE. Irena Tuwim (1900-1987) ? autorka i tlumaczka literatury dla dzieci i mlodziezy, poetka. JULIAN STAWINSKI - TRANSLATOR AND EDITOR. Julian Stawinski (1904-1973) - tlumacz z jezyka angielskiego i rosyjskiego oraz redaktor pionierskich antologii fantastycznych w Polsce; maz Ireny Tuwim." title="Literaci polscy XX wieku" /> Irena Tuwim: okrzyknięto ją mamą Kubusia Puchatka W ciągu 50 lat Irena Tuwim przetłumaczyła ponad 50 książek. Młodszej siostrze Juliana Tuwima zawdzięczamy m.in. polską wersję „Mary Poppins” Pameli L. Travers, „Byczka Fernando” Munro Leafa, „Pięcioro dzieci i coś” Edith Nesbit, a przede wszystkim „Winnie the Pooh” A.A. Milne, czyli słynnego "Kubusia Puchatka". Dla niewtajemniczonych w oryginalną wersję, według zamysłu Milne tytułowa postać była... dziewczynką. Kubusia Puchatka, jako "misia o małym rozumku" podarowała polskim czytelnikom Irena Tuwim, właściwie tworząc tę postać, jak i wiele elementów fabuły na nowo. Kubuś wzięło się od imienia psa poetki, którego nazywała też chwilami Puchatkiem, bo miał bardzo puszyste futerko. Stanisław Lem był zdania, że to, co Irena Tuwim zrobiła z "Winnie the Pooh" było lepsze od oryginału, a w Wielkiej Brytanii, czyli rodzimym kraju Puchatka, okrzyknięto ją "The Pooh Lady". Co sama tłumaczka mówiła o swoich swobodnych zasadach tworzenia przekładów? „Aby tłumacz mógł dać utwory językowe najwyższej klasy, konieczna jest znaczna swoboda we wszystkich przekładach, a w wielu wypadkach [...] choć będą to z reguły utwory dla najmłodszych, przyjąć należy za zasadę adaptację, nie zaś tłumaczenie” (cytat za zwierciadlo.pl). Zobacz także: Alina Janowska brała udział w Powstaniu Warszawskim. Miała wyjątkowy pseudonim Irena Tuwim: relacja z bratem Okres wojny nie oszczędził rodziny Tuwimów. W 1939 roku Irena wraz z mężem emigrują do Anglii, jej brat z kolei z Francji przedostaje się do Brazylii, a w 1942 roku do Stanów Zjednoczonych. Tułaczka i obcy kraj mu nie służą. Jedynym pocieszeniem dla poety jest korespondencja z siostrą, która od dziecka jest jego największą powierniczką. To jej zdradza więcej, niż żonie, nazywa ją "swoją zewnętrzną duszą". Ich przywiązanie i zażyłość były obopólne; Irena już w dzieciństwie nie potrafiła znieść rozłąki z bratem. Pierwsza trwała dziesięć dni, kiedy wyjechał do wujostwa na ferie, a ona płakała intensywnie i wyrywała kartki z kalendarza. Późniejsze rozstania znosiła z podobnym do tego pierwszego bólem serca. Kiedy nie musieli, nie rozdzielali się i widywali tak często, jak mogli. Cieszyli się ze swoich sukcesów i kibicowali sobie wzajemnie. Po kilkuletniej rozłące na skutek wojny spotykają się dopiero w 1945 roku w Kanadzie, wtedy to Julian zaprasza do siebie Irenę z mężem. Zanim jednak do tego dojdzie, po drodze wydarzają się dwie dramatyczne sytuacje, które na wskroś dotykają Irenę. W 1940 roku poetka usłyszała o śmierci swojego pierwszego męża, Stefan Eiger został rozstrzelany w Palmirach. Irena przyjmuje tę wiadomość ze złamanym sercem. Trzy lata później dowiaduje się, że podczas pobytu w szpitalu psychiatrycznym w Otwocku gestapowcy rozstrzelali jej matkę, a jej ciało wyrzucili przez balkon. W tym samym czasie jej mąż pod wpływem choroby alkoholowej zmienia się w tyrana. Emigracyjne smutki topi w wódce i lekach, czyniąc Irenę współuzależnioną. Poetka bierze na siebie winę za cierpienia Juliana. Czytaj także: Jego pradziadek był uznanym pułkownikiem i dowódcą Zgrupowania Bojowego. Conrado Moreno ujawnił rodzinne sekrety Irena Tuwim: śmierć Juliana Tuwima 1945-1947, to okres dwóch spokojnych lat, które pozwalają rodzeństwu spotkać się po długim rozstaniu, a mężowi Ireny skupić na pracy — w Waszyngtonie został attaché w ambasadzie. Irena i Julian Tuwimowie ostatni raz widzą się w grudniu 1953 roku, tuż przed jego wyjazdem do Zakopanego. Poeta z trudem odnajduje się w powojennej rzeczywistości w ojczystym kraju, do którego tak tęsknił przez ostatnie lata. Na swój zimowy wypoczynek wyjeżdża znerwicowany, zapijający stres alkoholem i pogrążony w depresji. Umiera na atak serca 27 grudnia 1953 roku w jednym z pensjonatów. „Gdy żegnałam się z Julkiem 17 grudnia 1953 r. przed Jego wyjazdem do Zakopanego, ćwierć żartem, a trzy ćwierci serio powiedziałam Mu w przypływie powrotnej fali dawnej, dziecinnej miłości, że to rozstanie skończy się dla mnie tym razem za szafą. Mówiąc to, nie pomyślałam ani przez chwilę o rozstaniu na zawsze. Po prostu tak jak wtedy dom, tak teraz Warszawa, opuszczona przez Julka, wydawała mi się nagle pozbawiona sensu. A myśl, że tak mogłoby zostać już na zawsze – nie do zniesienia”, pisała później Irena Tuwim. Czytaj także: Przeżył Auschwitz i zmierzył się z prawdziwą legendą boksu. Harry Haft niejednokrotnie spojrzał śmierci w oczy Irena Tuwim: ostatnie chwile Niestety, nie myliła się. Jej rzeczywistość bez brata stała się trudna i okrutna. Irena czuła pustkę i samotność. Gorzej radziła sobie zawodowo. Z mężem Julianem była do końca jego dni, ale ta relacja tylko przyczyniła się do jej słabego stanu psychicznego. Mąż migrował pomiędzy odwykiem a kolejną zapaścią alkoholową. Irena Tuwim przeżyła męża o kilkanaście lat. Nie mieli dzieci, więc ostatnie lata życia spędziła samotnie. Były chwile, w których myślała o odebraniu sobie życia, ale ostatecznie coś ją przed tym powstrzymywało. Do końca swoich dni mieszkała nieopodal Parku Łazienkowskiego w Warszawie, gdzie było zawsze zielono i zacisznie, w przeciwieństwie do jej znienawidzonej Łodzi, ale tam też nie lubiła przebywać. Może jedyne miejsce, w którym czuła się dobrze, było przy ukochanym bracie Julku. Julian Tuwim w swoim mieszkaniu przy ulicy Wiejskiej, 1946 r. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgI0ELCm-be7c177.jpg" width="2259" height="1512" alt="Warszawa, 1946-06. Poeta i t³umacz Julian Tuwim w swoim mieszkaniu przy ulicy Wiejskiej. gr PAP/Stanis³aw D¹browiecki Dok³adny dzieñ wydarzenia nieustalony. Warsaw, June 1946. Poet and translator Julian Tuwim in his flat on Wiejska Street. gr PAP/Stanislaw Dabrowiecki" title="Poeta Tuwim" /> Źródła: zwierciadlo.pl, natemat.pl, culture.pl
Jerzy Andrzejewski kochał żonę, ale obok niej miłością jego życia był Krzysztof Kamil Baczyński
Andrzejewski był jednym z najwybitniejszych polskich pisarzy. Autorem „Popiołu i diamentu”, książki na podstawie której Andrzej Wajda zrobił słynny film i wylansował aktorsko Zbyszka Cybulskiego. Napisał też tak znane powieści, jak m.in. „Bramy raju”, „Idzie skacząc po górach”, „Miazgę”. W czasach PRL-u był znaczącą postacią - sztandarowym i odważnym opozycjonistą, autorytetem. Choć po wojnie przez pewien czas popierał komunistyczny porządek. W „Zniewolonym umyśle” Czesława Miłosza został opisany jako „ Alfa”. Jerzy Andrzejewski niemal od zawsze zdawał sobie sprawę, że pociągają go chłopcy. A jednocześnie ożenił się i ze swoją drugą żoną - Marią był do jej śmierci, w 1971 roku. Jak pisała jego biografka Anna Synoradzka-Demadre, małżeństwo nie było dla niego kamuflażem, potrzebował i pragnął mieć rodzinę, dom, potomstwo. Przeżywać siebie w roli męża i ojca. Jak wyglądało małżeństwo i miłości Jerzego Andrzejewskiego? [Ostatnia aktualizacja tekstu na VUŻ 23.02.2024 r.] Jerzy Andrzejewski - dorastanie, rodzina Jerzy Andrzejewski urodził się w 1909 rok w Warszawie, pochodził z mieszczańskiej rodziny. Ojciec miał sklep kolonialny w centrum miasta. Rodzinie różnie się wiodło, gdy popadli w finansowe tarapaty, musieli przenieść się z dużego mieszkania do dwupokojowego, do którego wchodziło się „od podwórka”, kuchennymi drzwiami. Pisarz zapamiętał to jako upokorzenie. Za degradację statusu rodzinnego winił ojca. Był jedynakiem. Bardzo kochał matkę (zginęła w czasie wojny w obozie Ravensbrück). Natomiast z ojcem miał chłodne relacje, przyznawał wprost, że go nie lubił, mieli odmienne temperamenty, upodobania, emocje. Andrzejewski czuł wobec ojca obcość. Pisał o nim, że był „przeciętnym, stuprocentowym mężczyzną , kupcem i mieszczaninem, człowiekiem skromnie wykształconym, bez szerszych zainteresowań. A ja? Ja wobec niego łabędziem się czułem, z andersenowskiej baśni, może istotnie , lecz wśród łopotu, jakże wspaniałych skrzydeł”. Miał pretensje do ojca, że żona, a mama pisarza, stała się dla niego „przyzwyczajeniem, wygodą, kimś w rodzaju nobilitowanej sługi”. Wzruszało go, że cały czas mówił do niej „ptaszka”. Z dzieciństwa zapamiętał m.in. kąpiele ze starszym kuzynem Lutkiem, którego bliskość nie była dla niego niemiła. Jerzy Andrzejewski studiował polonistykę, jeszcze przed wojną debiutował jako pisarz. Szybko się usamodzielnił, poznał środowisko artystyczne, także pisarzy i artystów gejów. Trudno powiedzieć z kim i jak był, ale przyjaźnił się z Jarosławem Iwaszkiewiczem, Jerzym Waldorfem, kompozytorem Zygmuntem Mycielskim, mieszkał ze starszym od siebie malarzem Józefem Czapskim. W latach 30 był związany uczuciowo z młodym muzykiem Eugeniuszem Biernackim. Byli ze sobą kilka lat. W 1941 roku Biernacki popełnił samobójstwo kładąc się na torach. Andrzejewski został wezwany do jego rozpoznania. Zobacz też: Krzysztof Janczar na czwartym roku studiów rozkochał w sobie profesorkę baletu. Ten związek wywołał skandal Jerzy Andrzejewski: historia miłości Jerzy Andrzejewski był dwa razy żonaty. Pierwszy ślub wziął w 1934 roku w kościele Wszystkich Świętych w Warszawie. Jego wybranką została koleżanka ze studiów, Nona Barbara Siekierzyńska. Nie był to udany związek. Jerzy Andrzejewski uciekł z wesela ze swoim świadkiem. Małżeństwo prawdopodobnie nie zostało nawet skonsumowane. Żona, z którą pisarz nigdy nie mieszkał, zemściła się nie chcąc mu dać rozwodu. Mógł się ponownie ożenić dopiero po jej śmierci, w 1945 roku. Przed śmiercią zdążył ją jeszcze odwiedzić, w Krakowie. Drugą żonę, Marię Abgarowicz, poznał podczas wojny w 1941 roku. Pochodziła z wielodzietnej rodziny, ze Stanisławowa, była wdową, z wykształcenia muzykiem i muzykolożką. Skończyła Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie i konserwatorium lwowskie w klasie fortepianu. Zobacz też: Los nie był dla niej łaskawy. Hanna Mikuć podniosła się po rodzinnej tragedii Anna Iwaszkiewicz pisała o niej, że była „bardzo brzydka, niemłoda i „podeptana życiowo”, gdy wyszła za znanego pisarza, urodziła dwójkę zdrowych dzieci, wyleczyła się z gruźlicy, która uchodziła za chorobę nieuleczalną. Podziwiała jej siłę. Zauważała, że po dwojgu dzieciach „rozkwitła, przytyła tak, ze stała się niemal przystojna; poza tym ma dużo gustu, umie się ubrać i widzę, że bardzo o siebie dba”, pisała Anna Iwaszkiewicz. Andrzejewski kochał „Marysię”. Mówił, że jej obecność, jej głos sprawiają, że dom staje się prawdziwym domem. Jak pisze Anna Synoradzka-Demadre w książce „Jerzy Andrzejewski. Przyczynek do biografii prywatnej”, Maria nie została oszukana, nie wpadła w pułapkę, wiedziała o skłonnościach Jerzego. Trudno zresztą by było inaczej. Niemal w tym samym czasie, kiedy Jerzy Andrzejewski poznał Marię, spotkał Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. I zakochał się w nim. Jerzy Andrzejewski: kochał Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Jerzy Andrzejewski poznał Krzysztofa Baczyńskiego w 1941 roku. Uważał poetę za miłość swojego życia. Zawsze trzymał na półce nieznane i piękne zdjęcie Krzysztofa. „Był moją największą miłością, może dlatego największą, bo nigdy całkowicie nie spełnioną, miłością niespełnioną całkowicie, ale zawsze odwzajemnianą, ponieważ znał dobrze charakter moich uczuć i, znając ich charakter, akceptował je, choć im się nie poddawał. Był jednak stworzony do wiernej, miłosnej przyjaźni w stosunku do starszego od siebie, którego traktował trochę jak ojca, trochę jak kochanka, a zawsze jak przyjaciela - był więc moją wzajemną miłością" - wspominał Andrzejewski. „Gdybym kochał Krzysztofa mniej, niż go kochałem i kocham, na pewno łatwiej byłoby mi skierować do jego matki słowa nadziei czy współczucia. Myślę o Nim często i to myślenie jest dla mnie najboleśniejszą raną" - pisał w 1945 roku. Podobno, gdy podobali mu się jacyś mężczyźni, nawet czysto platonicznie, porównywał ich do Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Tak było przed laty z Markiem Hłasko, Ireneuszem Iredyńskim, Jerzym Skolimowskim. Janusz Głowacki pisał: „U Jerzego na półce z książkami stało zdjęcie pięknego chłopca z jasnymi, falującymi włosami. Chłopak ze zdjęcia był piękny naprawdę i to był Krzysztof Kamil Baczyński. A Jerzy był nim naprawdę zafascynowany i ile razy się kimś mniej albo bardziej przelotnie zachwycił, odkrywał w nim fizyczne podobieństwo do Baczyńskiego. (cytuję za Krzysztof Tomasik „Homobiografie”.) Czy Baczyński go kochał? Na pewno uważał za jedną z najważniejszych postaci w życiu, tak jak mamę Stefanię i żonę Basię. Gdy brał ślub z Barbarą, w czerwcu 1942 roku Jerzy Andrzejewski był jego świadkiem. Pojawił się na tej ceremonii z Marią, nie byli jeszcze małżeństwem, bo pisarz nie miał rozwodu. Gdy w 1943 roku Andrzejewskiemu urodził się syn Marcin – Krzysztof Kamil Baczyński został jego ojcem chrzestnym. Zobacz też: Ewa Wencel: „Dostawałam wiele nagród na festiwalach, ale prywatnie przechodziłam przez najtrudniejszy czas w moim życiu" Śmierć poety w Powstaniu warszawskim była dla Jerzego Andrzejewskiego nigdy niezagojoną raną. Ostatni raz widzieli się w lipcu 1944 roku. Długo zresztą miał nadzieję, że poeta żyje i żal do jego, także poległej, żony Basi, że zgodziła się, by poszedł do walki. Odejście Baczyńskiego było dla pisarza tym samym, co śmierć ukochanej matki. „Śmierć Krzysztofa to wspomnienia, których wolę nie dotykać, nie wnikać w nie. Odpycham też od siebie jego twarz, ruchy, uśmiech, wolę nie wywoływać jego głosu i różnych chwil, spotkań rozmów. Jedna taka chwila ożywienia - wskrzesza inne”, wspominał. Żona Jerzego Andrzejewskiego zaakceptowała jego skłonności Trudno sobie wyobrazić, że można zaakceptować związek z człowiekiem, który szuka spełnienia z innymi partnerami. I w gruncie rzeczy ma drugie życie. Ale Maria zaakceptowała skłonności męża, czasem bardziej dawało jej się we znaki jego pijaństwo – Andrzejewski cierpiał na chorobę alkoholową, był kilka razy na odwyku, który zresztą niewiele dał. Mąż nie ukrywał przed nią swoich pokus, pisał o chłopcach, których podrywał i płacił im za seks. W jednym z listów z Paryża pisał o „śmiertelnie zmęczonych chłopcach, którzy „godzinami stoją przy barze lub pustym stoliku oczekując forsiastego zbawiciela”. Żona odpowiadała praktycznie, by trochę pieniędzy zostawił także dla rodziny. Nie godziła się, by przyprowadzał chłopców do domu, gdzie były małe dzieci. Zygmunt Mycielski, przyjaciel Andrzejewskiego, sam homoseksualista, pisał w Dzienniku, że Maria uważa czasem męża za potwora w domu. „Jerzy znowu pije, robi burdel w domu, sprowadza dwóch chłopców (…) Hipokryzja jest lepsza od tych prawd, roztaczanych jak pawi ogon przez osoby zakochane, wojujące o prawo do objawiania swych uczuć. Dwoje dzieci, żona - i cały ten pasztet- brrr”, notował w latach 60. w „Dzienniku”. Zarazem Maria Abgarowicz nie myślała nigdy żeby odejść od męża, chciała „trzymać dom”, organizowała życie pisarzowi, była jego opiekunką, strażniczką domowego ogniska, partnerką w codziennych trudach. Andrzejewskim różnie się wiodło, nie tylko podczas wojny, ale i tuż po niej biedowali, tak, że nie było pieniędzy na opał. Maria sprzedawała rzeczy na jedzenie dla syna. Oboje byli dobrymi rodzicami, w tym domu nie brakowało miłości, troski o dzieci, zainteresowania ich sprawami, dbania o ich rozwój. Zarówno syn Marcin, jak i córka Agnieszka (urodzona w 1946 roku) byli bardzo związani z ojcem, mimo wszystkich jego koszmarów. Jerzy Andrzejewski i Marek Hłasko pisał: historia relacji Maria miała do zaakceptowania niejedno. Jerzy Andrzejewski miał wiele fascynacji, wielką miłością pisarza był Marek Hłasko. Ten związek to właściwie osobna opowieść. Tu dosyć powiedzieć, że Hłasko i Andrzejewski poznali się w 1954 roku u pisarza Wilhelma Macha (także geja, który popełnił samobójstwo w 1965 roku). Andrzejewski był oczarowany urodą Marka Hłasko, pisał że „promieniowała uwodzącym blaskiem”. I dodawał: „Jeśli powiem, że mnie oczarował i zachwycił, nie powiem wszystkiego". To on wybronił go przed wojskiem. Hłasko mieszkał nawet u Andrzejewskich, i romansował… z ich gosposią Urszulą. Owocem tego związku było dziecko, syn Janusz. Marek Hłasko nie interesował się losem dziecka, zresztą dowiedział się o nim, gdy chłopiec miał 10 lat. Napisał wtedy z emigracji w liście do swojej matki: „Co do dziecka, to jak ładne – brać, brzydkie – zastanowić się.” Janusza usynowił przez uczucie i pamięć o Marku - Jerzy Andrzejewski. Pisarz bardzo był zakochany w Hłasce, prosił go, by się zdeklarował. "(…)mój stosunek do Ciebie jest chyba aż nadto jasny. Chcę, żeby Twój był też jasny". Autor „Pierwszego kroku w chmurach” nie potrafił jednak wejść w gejowski związek. Napisał do Jerzego Andrzejewskiego list, w którym go za to przepraszał. „Jesteś człowiekiem, dla którego mogę zmienić wyznanie, religie, nie wiem co, ale Jerzy – są przecież sprawy, o których ja nie decyduję. Ciężko mi o tym pisać”. Ostatnią wielką miłością pisarza był młodszy od niego o kilkadziesiąt lat Marek Keller, poznany w 1962 roku. Czytaj również: Monika Borys była u szczytu sławy, jednak w pewnym momencie usunęła się w cień. Jak dzisiaj wygląda jej życie? Jerzy i Maria Andrzejewscy historia miłości Maria zmarła nagle na serce w 1971 roku. Jej mąż bardzo to przeżył. Podobno zaczął nawet mówić z kresowym akcentem, który miała żona. Po jej śmierci z jednej strony zaangażował się jeszcze bardziej w opozycje. Był jednym z założycieli KOR-u, podpisywał wiele listów protestacyjnych i apeli. Był w ogóle odważnym człowiekiem. Na przykład w 1968 roku zaprotestował imiennie przeciwko interwencji wojsk Układu warszawskiego w Czechosłowacji. To było takim aktem odwagi, że niektórzy nie chcieli się z nim pokazywać, żeby nie ściągnąć na siebie gniewu władzy. A z drugiej strony pił, uganiał się za młodymi chłopcami, czasem okazywało się, że byli podstawieni przez SB, donosili na niego, organizowali prowokacje. Jak pisał Mycielski o tym etapie życia Andrzejewskiego "myśli tylko o wartości tego, co pisze, niepokoi się, czy to nie grafomania, pije, bełkocze, i chwyta się nagich chłopców, chce utrzymać, złapać młodość". Pisarz zmarł w styczniu 1983 roku, znaleziono go rano, martwego, klęczącego przy łóżku. Został pochowany na warszawskich Powązkach Korzystałam z książki Krzysztofa Tomasika „Homobiografie", Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2008, oraz książki Anny Synoradzkiej-Demadre „Jerzy Andrzejewski. Przyczynek do biografii prywatnej”, Wydawnictwo Krytyka Polityczna, 2017 rok.
Wanda Chotomska, jedna z najbardziej znanych autorek literatury dla dzieci, sama nie była najlepszą mamą
Dziś jest legendą. Zarówno jeśli chodzi o literaturę, jak i telewizję. Wanda Chotomska stworzyła kultowe utwory dla niedorosłego odbiorcy, była również autorką pierwszej dobranocki pokazywanej w TVP „Jacka i Agatki”, to były pacynki, które miały głowy zrobione z drewna, choć wszyscy myśleli, że z piłeczek ping-pongowych i szmaciane ubranka. A kto nie zna jej bajek, piosenek, wierszyków, takich jak choćby „Czarna krowa w kropki bordo”, „Tadek niejadek” albo „Przygód Jerza spod miasta Zgierza”? Prywatnie była silną osobowością, może dlatego życie rodzinne układało jej się różnie. Córka pisarki, Ewa, wspominała, że marzyła o tym, by jak najszybciej wyprowadzić się z domu. Jaka była Wanda Chotomska i jak ułożyło jej się życie? Liczyli się w nim zwłaszcza trzej mężczyźni... [Ostatnia publikacja na VUŻ: 02.08.2024 rok] Wanda Chotomska: dorastanie, trudne przeżycia Wanda Chotomska to też kobieta, która zrewolucjonizowała spotkania autorskie z dziećmi, wprowadzając do nich zabawę, improwizację, naturalność. Wcześniej w salach bibliotecznych dzieci miały tylko grzecznie siedzieć, uważać, żeby nie pobrudzić książek i uśmiechać się. W czasie Powstania Warszawskiego Wanda Chotomska jako nastolatka była sanitariuszką. Wspominała, że stała w oknie jednej z kamienic i powtarzała: „żeby mnie trafili, żeby mnie trafili”. Chciała romantycznie zginąć za ojczyznę. Na szczęście tak się nie stało. Wanda Chotomska urodziła się w 1929 roku w domu przy ulicy Wroniej w Warszawie. Pochodziła z bogatej rodziny, jej ojciec miał przed wojną świetnie prosperujące przedsiębiorstwo przewozowe B-cia Chotomscy. To były samochody m.in. do przewozu mebli, tak solidne, że we wrześniu 1939 używano ich do budowania barykad na Ochocie. Po wojnie ojciec Wandy uchodził za prywaciarza i wyzyskiwacza, którego komunistyczna władza tępiła. Próbował odbudować majątek, ale jednego dnia wszystko mu skonfiskowano. Na Wandę Chotomską dzieci wołały przed wojną „Pańskie jojo pingwinami karmione” (jadła lody Pingwin). Po wojnie jej pochodzenie było obciążeniem, dla świętego spokoju przedstawiała się jako córka rybaka. Wzięło się to stąd, że ojciec był zapalonym wędkarzem. Dla niego Wanda napisała swój pierwszy w życiu wiersz, oparty na „Powrocie taty” Mickiewicza: „Tata nie wraca wieczory i ranki / łowi w rzece żaby i kijanki….”. W domu jednak nie było lekko. Po upadku Powstania 15-letnia Wanda Chotomska trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie, skąd uciekła do swojego chrzestnego wuja. To on wykupił z niego jej matkę i siostrę. Niedługo jednak cieszyli się z bycia razem – matka Wandy Chotomskiej zmarła w 1945 roku. Zachorowała na tyfus, potem na zapalenie opon mózgowych. Ojciec załamał się, córka musiała wszystkim się zajmować, to ona organizowała pogrzeb. Przeszła przyspieszoną lekcję dorosłości. Potem ojciec zakochał się w innej kobiecie, fascynował się nową żoną i jej rodziną, z córkami z pierwszego małżeństwa miał okolicznościowe relacje, to musiało być dla Wandy trudne przeżycie. Zobacz też: To ją Marek Hłasko uznał za jedyną prawdziwą miłość. Kim była Hanna Golde? Wanda Chotomska: droga do kariery pisarskiej Wanda i jej młodsza siostra Teresa - po latach słynna w Warszawie nauczycielka-polonistka - musiały radzić sobie same. Razem trafiły do ciotki, która prowadziła po wojnie lokal „U Teściowej”. Za pracę miały obiady. Do tego Wanda dopisywała drobne sumy do rachunków podpitych klientów, a potem kupowała za to ciastka dla kolegów. Jak mówiła w rozmowie dla „Gazety Wyborczej”: „To była frajda, byliśmy wygłodniałymi dziećmi”. Po maturze poszła na dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Imprezowała, bawiła się, tańczyła do utraty tchu, jak powojenna młodzież złakniona radości życia. Była ładną, ciekawą dziewczyną, uchodziła za „bikiniarę”, zawsze o siebie dbała i dobrze się ubierała – gdy w ramach wymiany z Francuzami pojechała do Cannes, za całe kieszonkowe kupiła sobie kostium kąpielowy. Podobała się, kochał się z niej m.in. Henryk Chmielewski, czyli słynny Papcio Chmiel. Zobacz też: Tadeusz Gajcy był wybitnym poetą, powstańcem warszawskim i kolegą z klasy Wojciecha Jaruzelskiego Wanda Chotomska: partnerzy, mężowie W życiu Wandy Chotomskiej ważni byli trzej mężczyźni. Swojego pierwszego męża – Jerzego Steinmetza – poznała jeszcze na studiach. Był pięknym chłopcem, starszym od niej o 4 lata. Walczył w Powstaniu Warszawskim w Pułku „Baszta”. Ojciec Wandy Chotomskiej zbierał szampana na jej wesele, ale skrzynki z butelkami spaliły się w czasie wojny. Ceremonia nie była huczna, ale wydawało się, że młodzi są dla siebie stworzeni. Jerzy Steinmetz był towarzyski, lubiany. Jak powiedziała Wanda Chotomska w rozmowie dla „Gazety Wyborczej”, to był związek wynikający z zauroczenia seksualnego. Jerzy Steinmetz był jej pierwszym facetem. Pierwszą młodzieńczą fascynacją. Szybko okazało się, że są z różnych światów, w jego domu nie było książek, za to prowadził w Warszawie sklep „Symphony”, jedyny, w którym można było kupić i zamówić zagraniczne płyty, głównie jazzowe, nowości. „Sklep mieścił się na Towarowej. Mąż założył go z kolegą ze studiów. Płyty przysyłali mu koledzy z AK, którzy powyjeżdżali za granicę, czasem wracali i ich aresztowano. Sklep dobrze prosperował, to był jeszcze ten okres, kiedy mogła istnieć inicjatywa prywatna, np. Café Fogg. Kiedy zaczęło się odbieranie, mąż postanowił wyjechać za granicę, o czym zawsze marzył”, opowiadała (cytuję za gazeta.pl). Jerzy Steinmetz marzył, by wyjechać do Ameryki, nad łóżkiem miał plakat „Ameryka moja miłość”. Wandzie Chotomskiej emigracja nawet nie była w głowie. Zaczęła już pisać, miała pierwsze sukcesy. Z Jerzym doczekali się córki Ewy i… rozwiedli po pięciu latach związku w połowie lat 50. On – tak jak marzył – wyemigrował, tyle że nie do Ameryki, a do Kanady, do Vancouver. W czasie sprawy rozwodowej sędzia usilnie dopytywał, czy Chotomska ceruje małżonkowi skarpety. Odparowała: „A czy żona wysokiego sądu to robi? Bo jak tak, to ja jej współczuję”. Zobacz też: Po festiwalu w Opolu wszyscy mówili o metalowej zbroi Haliny Frąckowiak. Historia sukienki, która wywołała szok wśród Polaków Wanda Chotomska: druga miłość Po rozwodzie Wanda Chotomska wyprowadziła się z domu teściowej w Aninie. Zostawiła tam córkę, a sama przeniosła się do kołchozowego mieszkania na ulicy Gałczyńskiego w Warszawie, w dzielnicy zwanej „na tyłach Nowego Światu”. Był to lokal bez ogrzewania, z używalnością toalety. Mnóstwo wtedy pracowała, by zarobić na mieszkanie, które wreszcie kupiła na Tamce. Jeszcze przed rozwodem poznała malarza Eugeniusza Steca, stał się jej wielką miłością. Był od niej dużo starszy – o 24 lata, już w latach 20. ubiegłego wieku studiował malarstwo w Lipsku. Podczas wojny mieszkał w Rumunii, pracował w muzeum rycin. Miał żonę – Duszę, Rumunkę, która poza nim nie miała nikogo na świecie. Mimo miłości do Wandy czuł się za Duszę odpowiedzialny. Dopiero po jej śmierci przestali się z Chotomską ukrywać. Zobacz też: Dorota Kwiatkowska powtórzyła dramatyczne życie swojej przybranej matki Ewy Krzyżewskiej Nigdy nie zostali małżeństwem, uważali, że formalności nie są im potrzebne, ale mówili o sobie: mąż i żona. Kochali się, byli idealnymi partnerami, także intelektualnie. Spędzili razem całe życie do śmierci Eugeniusza Steca w 1991 roku. W mieszkaniu na Tamce pełno było gości, przychodzili Irena Karel i jej mąż Zygmunt Samosiuk, Irena Kwiatkowska i Bolesław Kielski, fotografka Zofia Nasierowska i Janusz Majewski. Wanda Chotomska: relacje z córką Niestety partner Wandy Chotomskiej nie miał dobrych relacji z jej córką. Sama pisarka przyznawała, że relacje między nimi były co najwyżej poprawne i że Eugeniusz Stec nie miał ręki do dzieci. Partner matki wyznawał zasadę, że dziecko może odejść od stołu dopiero wtedy, gdy dorośli skończą. A dorośli spędzali na dyskusjach długie godziny. Ewa Chotomska (przyjęła nazwisko mamy, choć jej rodowe nazwisko to Steinmetz) długo mieszkała w Aninie u babci, niemal 12 lat, jedynie okazjonalnie u mamy, dopiero potem zamieszkały razem. Jako mała dziewczynka rozdarta była między miłością i poczuciem lojalności wobec babci a mamą i jej partnerem. Wanda Chotomska była zawsze w biegu, pracowała, jeździła na spotkania autorskie, nie zawsze miała czas dla dziecka. Do tego, jak opowiadała Ewa Chotomska, „mama chciała, żebym była Adasiem, i wołała na mnie Duduś. Nienawidziłam tego, a mama napisała wiersz, który kończy się tak: „Włosy zapina spinką, I mówi, że jest dziewczynką”. Trochę przez przypadek sama została autorką programów i książek dla dzieci, jak się okazało, bardzo utalentowaną i lubianą. Program „Tik-Tak”, w którym występowała jako Ciotka Klotka, był na antenie przez 17 lat! Bardzo popularny był także założony przez nią zespół „Fasolki”. Mama była surową recenzentką jej tekstów. Nie miała dla córki taryfy ulgowej. Gdy Ewa Chotomska pokazała swoje pierwsze piosenki dla dzieci, pani Wanda bezlitośnie podarła rękopisy mówiąc, że do niczego się nie nadają. Ale zachęciła córkę, by pisała dalej. Czytaj także: Ewa Chotomska przez 17 lat była popularną Ciotką Klotką z „Tik-Taka” i założycielką legendarnego zespołu Fasolki Wanda Chotomska: przyjaźń z Mironem Białoszewskim Trzecim mężczyzną ważnym dla Wandy Chotomskiej był wybitny poeta, autor „Pamiętnika z Powstania Warszawskiego” Miron Białoszewski. Nigdy nie byli parą, Białoszewski miał partnera. Ale przyjaźnili się, szczególnie w latach młodości. Obydwoje trafili do „Świata młodych”, tam na obowiązkowych partyjnych szkoleniach zabawiali się układaniem wierszyków. Pisali teksty pod wspólnym pseudonimem Wanda Miron, także do „Świerszczyka”, tygodnika dla dzieci. Tłumaczyli „Pieśń chińskich pionierów", pisali produkcyjniaki dla najmłodszych, na przykład tekst o tym, jak powstaje cukier, który zatytułowali „Od buraka do lizaka". Kiedy Wandę Chotomską wyrzucono za pochodzenie ze „Świata młodych” - jedna z koleżanek doniosła, że przed wojną znała „krwiopijcę”-prywaciarza Stefana Chotomskiego – to Miron Białoszewski pomagał jej. Przywoził do jej domu listy do redakcji, ona na nie odpisywała. Potem on nieformalnie oddawał jej część pensji. Nigdy nie zapomniała tego gestu tym bardziej, że to były dla niej trudne czasy - rozstała się z mężem, została bez mieszkania, bez pracy. Kiedy już dorobiła się własnego lokum Miron Białoszewski przyjeżdżał, a gdy jej nie było, zostawiał liścik: „Kwiatki na klamce, byłem na Tamce". Wiele lat później Wanda Chotomska aktywnie udzielała się w organizacji warszawskich Mironaliów przy ulicy Tarczyńskiej. Wymogła też na urzędzie miasta, by deptak imienia Mirona Białoszewskiego na placu Dąbrowskiego oficjalnie nazywał się dreptakiem. Bo Miron tam dreptał. Wanda Chotomska miała mnóstwo pomysłów i energii. To ona zainicjowała obchody Dnia Dziadka, powołała do życia popularne Kluby Piegowatych, które miały pomóc dzieciom w zwalczaniu kompleksów. Czytaj także: Napisał o księdzu "jędza" i wyleciał za to ze szkoły – życiowe przypadki Kornela Makuszyńskiego Gdyby urodziła się na Zachodzie, byłaby pewnie wielką gwiazdą. Ale komunistycznej władzy nie podobały się żadne nieformalne kluby, donos w tej sprawie napisano do samego towarzysza Wiesława Gomułki. I odpowiednie władze zadbały, by przestano wreszcie wyśmiewać się „z takiego kalectwa jak piegi". Młodsi koledzy podziwiali ją za to, że nigdy nie biadoliła, była radosna, energiczna. Zmarła w wieku 87 lat, została pochowana na Starych Powązkach w Warszawie.
Napisał o księdzu "jędza" i wyleciał za to ze szkoły – życiowe przypadki Kornela Makuszyńskiego
Kornel Makuszyński to jeden z najpopularniejszych autorów książek dla dzieci i młodzieży. Mariusz Urbanek, autor jego biografii uważa, że był prekursorem literatury dziewczyńskiej. Na długo przed powstaniem Pippi Pończoszanki stworzył portrety zwariowanych nastolatek, który nie nosiły tylko różowych kokardek. Jego książki „Awantura o Basię”, „Panna z Mokrą głową”, czy „Szatan z siódmej klasy” były filmowane, a „Koziołek Matołek” jest dzisiaj patronem Centrum Bajek w Pacanowie. Kornel Makuszyński przed wojną był jednym z najbogatszych polskich pisarzy, celebrytą, żył jak pączek w maśle. Gazety pisały, co robi i gdzie spędza wakacje. Po wojnie, w okresie stalinowskim skazano go na zapomnienie, nie wydawano jego książek, cieszył się, gdy za spotkanie autorskie dostawał jedzenie - jajka, ser. Jego żona, śpiewaczka, mogła pracować tylko na pół etatu jako sprzątaczka w Muzeum Tatrzańskim. Makuszyński nie był święty, był antysemitą i mizoginem. Jak wyglądało życie autora „O dwóch takich co ukradli księżyc”? Z okazji 70. rocznicy odejścia pisarza, przypominamy jego historię. Kornel Makuszyński: dzieciństwo, wyrzucenie ze szkoły Kornel Makuszyński urodził się w Stryju, jeszcze pod zaborem austriackim, na terenie dzisiejszej Ukrainy. Był jedynym synem, a siódmym dzieckiem urzędnika Edwarda Makuszyńskiego i Julii Makuszyńskiej. W domu liczono każdy grosz. Makuszyński wspominał w „Bezgrzesznych latach” swój „wyświecony na łokciach mundurek i zniszczone buty zamalowane czarną farbą. Był gagatkiem. Któregoś dnia, gdy ksiądz zakazał uczniom wchodzenia na ślizgawkę, na staw, napisał wierszyk: „Na próżno jędza/ w ubraniu księdza/ z lodu nas spędza!/ W pierwszej b klasie/ w zimowym czasie/ nikt mu nie da się!!!”. Ktoś na niego doniósł do dyrektora, zrobiła się afera i mały Kornel wyleciał ze szkoły. Po latach napisał, że dzięki temu stał się „ozdobą gimnazjum w Przemyślu”. Koledzy wspominali go jako chłopaka iskierkę, bo broił i stale się coś wokół niego działo. Z gimnazjum w Przemyślu wyleciał z powodu... dziewczyny. Miał 12 lat, kiedy zakochał się w swojej rówieśnicy, złotowłosej Kazi, wspominał że była „tak prześliczna, że się wszyscy na nią patrzyli ze zdumieniem, nie wierząc, aby kobieta mogła być tak piękna”. Pojedynkował się o jej względy z przyjacielem z klasy – Zygmuntem. Broń przyniósł kolega, którego ojciec prowadził lombard. Pistolet wypalił, ranił Zygmunta, obu chłopców wyrzucono ze szkoły. Zobacz też: Kasia Sobczyk i Henryk Fabian rozwiedli się, chociaż on kochał ją do końca życia Kornel Makuszyński: jak został pisarzem? Maturę robił już we Lwowie, mieście w którym był zakochany i bardzo dobrze się w nim czuł. Pisał, że jest to miasto „Polską obłąkane”. Poznał tam ważnych dla siebie poetów: Jana Kasprowicza i Leopolda Staffa, zaprzyjaźnił się z Tadeuszem Boyem-Żeleńskim. Tam zaczął pracować jako recenzent teatralny, a wcześniej zadebiutował publikując… sonety. Swój debiut bardzo przeżył: „Boże jedyny! Na pierwszym miejscu w dodatku literackim jaśnieją, błyszczą, promienieją, krzyczą, wrzeszczą na cały świat moje wiersze, moje dwa sonety! (…) Świat się ze mną zakręcił – chciałem krzyczeć i śpiewać z radości, chciałem ściskać każdego przechodnia i każdemu powiedzieć: "Panie, to moje wiersze". Zobacz także: "Było mi dobrze w tym małżeństwie", mówiła Halina Kunicka o związku z pierwszym mężem. Dlaczego odeszła? Kornel Makuszyński: pierwsza żona We Lwowie studiował polonistykę na Uniwersytecie Jana Kazimierza i romanistykę na Sorbonie, w Paryżu. W tym czasie na Uniwersytecie we Lwowie poznał swoją pierwszą żonę, Emilię Bażeńską. Podobno była piękna, Leopold Staff pisał, że miała „czarne oczy czarodziejki”. Pochodziła ze starego szlacheckiego rodu. Była popularną postacią wśród lwowskich artystów, czasem organizowała spotkania z nimi. Kornela Makuszyńskiego zaprosiła na wakacje do swojego pięknego majątku Burbiszki na Litwie. Posiadłość z parkiem, stawem, dworem słynęła z tego, że na jej terenie stanął pierwszy pomnik Adama Mickiewicza. Pobrali się w 1913 roku, mieszkali najpierw w Burbiszkach. Kornel Makuszyński już wtedy miał fantazję i duże możliwości, bo ściągnął do Burbiszek spod Tatr domek zakopiański. Był zakochany w góralskiej architekturze i w samym Zakopanym. W Burbiszkach zastała ich pierwsza wojna światowa, zostali internowani i wywiezieni w głąb Rosji, do Kostromy. Wrócili dzięki staraniom m.in. rodziny Bażeńskich. Mieszkali w Kijowie, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przenieśli się do Warszawy, kupili piękne mieszkanie w ekskluzywnej Alei Róż. Czy byli szczęśliwi? Kolega Makuszyńskiego z gimnazjum, Stanisław Wasylewski, pisał, że „młody żonkoś nie zaznał słodyczy tzw. ogniska domowego, bo pani Ema, nawdychawszy się powietrza młodopolskiego, postanowiła się wyżywać w żywiole restauracyjno-kawiarnianym. Nie zdarzyło się, by w domu wieczór spędzili. Pani Ema, poza tym bez zarzutu, musiała bez ustanku knajpować i gazować”. W kąśliwych uwagach o kobietach samego Makuszyńskiego, doszukiwano się aluzji do stylu życia żony. O jednej z bohaterek pisał, że tylko „goliła koniak i smoliła papierosy. Pozbyła się kobiecości, nie chciała mieć dzieci, tylko linię! Pokazywała wszystkim to, co tylko mama widziała, kiedy ją kąpała, i z miłości uczyniła igraszkę, a z życia dancing”. Z drugiej strony był jej wierny i chyba ją kochał. Kiedy Ema się rozchorowała, walczył o jej zdrowie, zabierał ją do kurortów w Polsce i za granicą. Ale Emilia zmarła w 1926 roku na gruźlicę. Makuszyński nigdy więcej nie pojechał do Burbiszek, ani na Litwę. Zamknął ten rozdział w życiu. A już rok później ożenił się po raz drugi z popularną śpiewaczką Janiną Gluzińską. Zobacz też: Ryszard Pietruski i Maria Homerska: doczekali się córki, ale związku nie udało im się ocalić. Przyjaźnili się do końca Kornel Makuszyński i Janina Gluzińska: historia miłości Janina była z nim naprawdę na dobre i złe, w szczęściu i chorobie. Kornel Makuszyński przed wojną był jednym z najbogatszych pisarzy, świetnie mu się wiodło. Miał ogromną łatwość pisania „Koziołka Matołka” napisał w parę godzin. Był nie tylko poczytnym autorem książek dla dzieci i młodzieży, ale też felietonistą, autorem sztuk teatralnych i piosenek dla wojska. Lubił udawać biedaka, z czego śmieli się jego koledzy. Gdy Makuszyński dostał ogromną państwową nagrodę – 5 tysięcy złotych za wiersz „Pieśń o ojczyźnie” Antoni Słonimski pisał: „Nie będzie już Kornel biadał, że musi wronę złapać na święta, bo nie ma na indyka. Nie przeczytamy już nigdy, że Kornel zemdlał, gdy zobaczył stuzłotówkę. Z sercem w herbie, w butonierce i w brzuchu nie będzie się już musiał ukrywać z piciem szampana«”. Niektórzy jak choćby Leopold Staff uważali, że Makuszyński potrafił być tam, gdzie „dają ciastka, lody i szparagi”. Innymi słowy potrafił się ustawić. Ale Mariusz Urbanek, autor jego biografii, podkreślał, że pisarz swoją pozycję „zawdzięczał przede wszystkim sobie, swojemu talentowi i popularności wśród czytelników, a nie temu, że ktoś mu coś załatwił. I korzystał z niej, ile mógł. Jedna jego recenzja mogła wynieść aktora na piedestał albo złamać karierę”. Kornel Makuszyński: od celebryty do zapomnianego pisarza Kornel Makuszyński przed wojną należał do elity, także materialnej. Bywał w wytwornej restauracji Adria, miał swój stolik w Astorii, grał w brydża, jeździł na nartach, jego teściowie mieli w Zakopanem willę „Ustronie”, gdzie chętnie spędzał czas. Miał antysemickie poglądy, chociaż przyjaźnił się z Julianem Tuwimem i Antonim Słonimskim, który uważał, że Makuszyńskiego nie można nie lubić. Był mizoginem, podobno jego zaczepne, szowinistyczne teksty świetnie się sprzedawały. „To jest delikatna kwestia. Wydaje się, że dla Makuszyńskiego podlotki były fantastycznym zjawiskiem, ale gdy przechodziły w fazę kobiecości, gdy zaczynały mieć oczekiwania, ograniczały swobody męskie, z Makuszyńskiego wyłaził mizogin”, mówił Mariusz Urbanek. W późniejszych latach pisarz złagodniał w swoich opiniach, podobno pod wpływem żony Janiny, a może też swojego dobrego znajomego Tadeusza Boya Żeleńskiego i Ireny Krzywickiej. Był za regulacją urodzin (aborcją), pod warunkiem że decydować będą o tym wyłącznie kobiety, gdyż „ten, który cierpi, ma największe i bodaj, że jedyne prawo odpowiedzi”. Wielu ludziom pomagał, był inicjatorem budowy sanatorium dla dzieci w Zakopanem. Wojnę Makuszyńscy przeżyli w Warszawie. W 1939 roku bomba trafiła w budynek przy ul Grottgera na Mokotowie, gdzie mieszkali. Stracili cały dobytek – antyki, obrazy. Spłonął rękopis drugiej części „Szatana z siódnej klasy”. Cud, że oni sami uszli z życiem. W 1944 roku małżonkowie zamieszkali w Zakopanem w willi Opolanka, gdzie mieli mieszkanie na pierwszym piętrze. Zobacz też: Beata Tyszkiewicz romansowała z trzy dekady młodszym aktorem. Wątpiono w ich uczucie, oni marzyli o wspólnym życiu Kornel Makuszyński: nie wolno było wydawać jego książek Po wojnie Kornel Makuszyński wypadł z łask, jako piewca przedwojennej, sanacyjnej Polski. Nie popierał aktywnie nowego ustroju, nie potrafił odnaleźć się w nowych realiach. Dawny pieszczoch losu żył w zapomnieniu, nie wolno było wydawać jego książek. Nawet w „Koziołku Matołku” władza dopatrzyła się jakichś politycznych odniesień. Jego książki uznano za ideologicznie szkodliwe i kształtowane „na podłożu negacji walki klasowej". Kornel i Janina Makuszyńscy zajmowali niewielkie mieszkanie, utrzymywali się z jej lekcji muzyki. Czasem wielbiciele organizowali pisarzowi spotkanie autorskie, i jako honorarium przynosili jedzenie – mleko, ser, jajka. Jedna z wielbicielek przysłała mu pieniądze, by mógł sobie pozwolić na ulubioną kawę, ale honorowo je odesłał. Czuł się tak odsunięty, że gdy czytelnicy rozpoznali go na Krupówkach, rozpłakał się. Zobacz też: Agnieszka Osiecka i Jerzy Giedroyć: zrezygnowanie z tej miłości było najtrudniejszą rzeczą w jej życiu Kornel Makuszyński chorował na cukrzycę, miał udar, był częściowo sparaliżowany, miał chore serce. Zmarł 31 lipca 1953 roku. Pochowany został na cmentarzu na Pęksowym Brzysku. Jan Lechoń napisał, że śmierć Makuszyńskiego, która przed wojną byłaby szokiem, stała się tylko nieważnym wypadkiem w Bierucji (od Bolesława Bieruta, po wojnie prezydenta Polski i szefa komunistycznej partii PZPR). Ale po Odwilży w 1956 roku książki Kornela Makuszyńskiego znowu stały się popularne. Czytelnicy zaczytywali się w nich w bibliotekach. W 1960 roku dużym powodzeniem cieszył się film „Szatan z siódmej klasy”, zagrała w nim m.in. młodziutka Pola Raksa. W 1962 roku powstał film Jana Batorego „O dwóch takich, co ukradli księżyc”, pamiętany głównie dlatego, że jako dzieci zagrali w nim Lech i Jarosław Kaczyńscy. W 1994 roku Kazimierz Tarnas wyreżyserował przebojową „Pannę z mokrą głową”. Żona Janina Gluzińska przeżyła Kornela Makuszyńskiego o 19 lat, opiekując się jego dorobkiem. Zmarła w 1972 roku. Pisarz nie miał dzieci Korzystałam z książki Mariusza Urbanka: „Makuszyński. O jednym takim, któremu ukradziono słońce" , wyd. Czarne, 2017 rok.
Konstanty Ildefons Gałczyński był wspaniałym poetą, ale trudnym człowiekiem. Jakie były jego relacje z córką, Kirą?
Kiedy wrócił z wojny do domu, córka otworzyła mu drzwi. Nie poznał jej
Kira Gałczyńska zmarła w grudniu 2022 roku w wieku 86 lat. Była wymodloną i wymarzoną córką Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. „Mały księżycu, niech to będzie córka!”, wołał poeta do żony, kiedy jechała na salę porodową. Zawodowo zajmowała się pisarstwem i dziennikarstwem, odpowiedzialna była także za edycję dzieł swojego ojca. Wraz z mężem, spikerem polskiego Radia, Januszem Kiliańskim, przez lata prowadziła muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w leśniczówce Pranie na Mazurach. A jak wyglądały relacje ojca z jedyną córką? Kira Gałczyńska, rodzice nazywali ją Kijkiem Kira Gałczyńska urodziła się w marcu 1936 roku, w Wilnie. Była córka Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego i Natalii Gałczyńskiej. Sama podkreślała, że jej mama - z domu Natalia Awałow - była naprawdę gruzińską księżniczką. Kiedy Kira przyszła na świat, jej rodzice byli 6 lat po ślubie, który odbył się w 1930 roku w Cerkwii Marii Magdaleny w Warszawie. Gałczyński był już znanym poetą, pełnił też funkcję attaché kulturalnego w Berlinie. Jego żona była pisarką książek dla dzieci i tłumaczką. Ale przede wszystkim muzą, kochanką, opiekunką swojego męża. Poznał ich ze sobą poeta Lucjan Szenwald w słynnej kawiarni Ziemiańska. Konstanty od razu zapytał: "Co słychać na Kaukazie, panno Nato?", dając do zrozumienia, że dużo wie o pochodzeniu Natalii. Musiała robić wrażenie. Była piękna, miała czarne włosy, ogromne, niebieskie oczy, pełne usta. Spędzali ze sobą mnóstwo czasu. Natalia Gałczyńska wspominała: „Byliśmy oboje nieludzko szczęśliwi. Ściskaliśmy się jak głodni – w bramach, pod mostem, w pustych o jesieni Łazienkach”. Poeta zapraszał swoją wybrankę na włóczęgi po Warszawie, recytował rosyjskich poetów, których ona też świetnie znała, mówił jej swoje wiersze, m.in. „Ulicę szarlatanów”. Potem napisał dla niej słynny wiersz „Serwus Madonna”. Jako para przeszli do literackiej legendy – zielony Konstanty i srebrna Natalia, Kot i Nata, jak do siebie mówili. Czy byli szczęśliwym małżeństwem? Natalia kochała męża bezwarunkowo, wybaczała mu to, że znikał z domu, pił, zdradzał ją, potrafił mieć jednocześnie trzy kochanki. Gdy urodziła się córka, znała już wszystkie ciemne strony osobowości męża. Ale narodziny dziecka były wielkim wydarzeniem dla obojga. Gałczyński szalał z radości, nosił Kirę na rękach, przewijał, usypiał, spacerował z nią po ogrodzie ich domu w Aninie k. Warszawy. Zobacz też: Gdy odszedł, zaczęła gasnąć w oczach. Spędzili razem 63 lata - historia Marii i Jerzego Kuncewiczów Kiedy po latach ojciec zapukał do drzwi Rodzinę rozdzieliła wojna, poeta brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku, trafił do sowieckiej, potem niemieckiej niewoli. W oflagu spędził resztę wojny. Żona z córką czekały na niego, podczas wojny zostały w Warszawie, po Powstaniu trafiły do obozu w Pruszkowie, skąd wyciągnął je Jarosław Iwaszkiewicz i zabrał do siebie na Stawisko. Po wojnie pojechały do Krakowa. Nikt nie wiedział, co się stało z Konstantym, krążyły plotki, że poeta nie żyje. Wydrukowano nawet wspomnienia o nim. Potem okazało się, że Gałczyński nie wiedział, czy chce wracać do kraju, pojechał w podróż po Europie. Romansował. W końcu wrócił. „W marcu 1946 roku usłyszałam pukanie do drzwi, kiedy je otworzyłam, zobaczyłam posiwiałego już nieco pana w mundurze i berecie. Zapytał, czy jest pani Natalia Gałczyńska, odpowiedziałam zgodnie z prawdą, że nie ma, bo byłam akurat sama. Wtedy zadał jeszcze jedno pytanie, po którym nie miałam już wątpliwości, kim jest: "Ale ty nie jesteś Kijek?”, wspominała Kira Gałczyńska w rozmowie dla „Wysokim Obcasów”. Była 10-letnią dziewczynką, ojciec jej nie poznał. Zobacz też: Łączyło ich silne uczucie i ogromne pożądanie. Jerzy Kosiński był największą miłością Urszuli Dudziak. Ten romans zakończyła tragedia Dom pełen poezji i kłopotów Ojciec z córką próbowali nadrobić stracony czas. Chodzili na spacery, Gałczyński zachęcał ją do czytania książek, opowiadał je. Ona po latach odkryła, że na przykład „Komu bije dzwon” Hemingwaya nie do końca zgadzał się z historią opowiedzianą jej kiedyś przez ojca. Czy to był szczęśliwy dom? Na pewno niezwykły. „Wychowałam się w domu, w którym poezja była czymś zawsze niezmiernie żywym i z czym stale się obcowało”, mówiła Kira Gałczyńska w rozmowie z Violettą Ozminkowski w „Wysokich Obcasach”. Jako dorastająca dziewczyna pyta­ła na przykład ojca : „A gdzie panowie Gałczyńscy pra­cowali w XVI czy w XVIII wieku? W trakcji dyliżansowej? Ojciec bez drgnienia powieki odpowiadał: – Cho­dzili po polach, grali na cytrach, okary­nach, a jeszcze wcześniej mieli wielkie, białe skrzydła i byli aniołami”. W radio Kira Gałczyńska opowiadała o zabawnych zachowaniach ojca. „Wiadomo było, że jutro nie ma z czego zrobić obiadu. A tu nagle przychodził pan listonosz i przynosił jakieś honorarium. Mój ojciec wtedy w zachwycie leciał do najbliższej kwiaciarni i za wszystko kupował mamie kwiaty. A nasza babcia patrzyła i nie mogła zrozumieć, co drzemie w tym jej dziwnym zięciu”. Po wojnie, szczególnie po 1949 roku Konstanty Ildefons Gałczyński – niebieski ptak, ojciec „Osiołka Porfiriona” przechodził przez trudne lata, co musiało się też odbić na jego rodzinie. Był krytykowany za związki z przedwojenną prawicą. Z drugiej strony wypominano mu drobnomieszczańskie odchylenie. Adam Ważyk mówił, że Gałczyński musi skręcić łeb rozwydrzonemu kanarkowi, który zagnieździł się w jego wierszach. Sam Konstanty Ildefons Gałczyński próbował pisać na polityczne zamówienie, napisał okropny „Poemat dla zdrajcy”, atakujący Czesława Miłosza i panegiryk na cześć Stalina. Płacił za to zdrowiem, po wojnie przeszedł dwa zawały, coraz mocniej dawał o sobie znać jego alkoholizm i depresja. W 1950 roku dostał zakaz publikacji, co było dla niego dramatem. Jak wspominała Kira Gałczyńska, dom utrzymywała wówczas mama, która „zaczęła tłumaczyć z rosyjskiego, pisać na maszynie". Gałczyński łapał oddech jedynie w leśniczówce Pranie nad jeziorem Nidzkim, gdzie jeździł z nastoletnią Kirą. Wstydliwy pogrzeb ojca, dorosłe życie Konstanty Ildefons Gałczyński nie dożył odwilży. Zmarł w czasach stalinizmu, w 1953 roku na trzeci zawał. Dla rodziny była to ogromna tragedia. Jak opowiadała Kira Gałczyńska, jej mama spędziła 23 lata z mężem i 23 lata sama. Nie potrafiła uporać się ze śmiercią ukochanego Kota. Kira miała wtedy 17 lat. Krążyły plotki, że jej ojciec popełnił samobójstwo. Albo że zapił się na śmierć. Kira zapamiętała pogrzeb ojca, szybki, jakby wstydliwy, odbywający się po cichu, gdzieś na obrzeżach Powązek. Kira Gałczyńska zdała maturę, studiowała filologię rosyjską. Była zaangażowana w powojenną rzeczywistość, należała do Związku Młodzieży Polskiej. Dwa razy wychodziła za mąż – pierwszy raz za aktora Janusza Bylczyńskiego, doczekali się syna Mikołaja. Ale bardziej udane było jej drugie małżeństwo z Januszem Kiliańskim. Odszedł do Kiry Gałczyńskiej od Danuty Szaflarskiej. Może dlatego słynna aktorka nigdy jej nie lubiła. A gdy się okazjonalnie spotykały, przedstawiała się, tak jakby widziała ją zawsze po raz pierwszy. Zobacz też: Stefan Friedmann zakochał się w żonie, gdy miał 19 lat. „Zostało na całe życie” Kira Gałczyńska odkrywa, że ma przyrodniego brata Kira Gałczyńska była już dojrzałą kobietą, gdy w 1990 roku poznała swego przyrodniego brata... Konstantego Ildefonsa. Jak się okazało, Gałczyński podczas wojny także miał różne związki. W obozie Hexter romansował z Lucyną Wolanowską, z którą miał syna. Nie był to jego jedyny romans. Podobno powiedział, że „ma od Boga specjalny przywilej na wielożeństwo, które jest niezbędne dla niego jako poety”. Natalia wszystko mu wybaczyła. „Matka uznała, że nie będzie to miało wpływu na ich życie, na ich niezwykłą miłość”, mówiła Kira Gałczyńska w rozmowie z Violettą Ozminkowski. Kira miała dobre kontakty z przyrodnim bratem, który przyjeżdżał do Polski i do leśniczówki Pranie. Samego poetę bawiło, że na Antypodach jest drugi Konstanty Ildefons. Ale nie dane mu było spotkać syna, który mieszkał z matką w Australii. Gdy dorósł, funkcjonował tam jako Steve Parker, był resocjalizatorem. Kiedy jego siostra spytała, co chciałby zobaczyć w Polsce, powiedział: więzienia. Dzisiaj już nie żyje, zmarł w wieku 74 lata, osierocił pięcioro dzieci. Zobacz też: Był gwiazdą ''Wiadomości''. Z telewizji odszedł z dnia na dzień dla żony i dzieci Kira Gałczyńska napisała wiele książek o ojcu i mamie, zawsze broniła pamięci ojca, irytowało ją, gdy ktoś mówił, że bez wódki nie mógł niczego napisać. Dbała o leśniczówkę Pranie, z czasem przekazując muzeum w ręce następców. Mówiła o ojcu: „Miał jedną Polskę, tę zniewoloną. I w niej musiał od­naleźć swoje miejsce. Prof. Andrzej Gronczewski twierdzi, że Gałczyński był Don Kichotem, który umiał rozświetlić nawet wnętrze klatki, w jakiej los go za­mknął. Był zawsze gotów poetycko – do ozłocenia klatki. Wszędzie tam, gdzie mogła być ona ustawiona – choć żałosna, uboga, okrutna. Proszę mi wskazać poetę, który do zjazdu szczecińskiego ZLP, słynnego z narzucenia twórcom socreali­zmu, napisał tyle pięknych wierszy, ży­wych i dziś”.