„Dla niej chcę wszystko dobrze sformułować". Przypominamy wywiad Jerzego Bralczyka i jego żony dla VIVY!
Poznali się przypadkiem na warszawskim dworcu. Dziś tworzą jedną z najbardziej inspirujących par intelektualnych w Polsce. Poznaj kulisy relacji Lucyny Kirwil i Jerzego Bralczyka. Od pierwszej rozmowy po wspólne rytuały językowe.
Niektórzy spotykają się w kawiarni, inni w pracy – a Lucyna Kirwil i Jerzy Bralczyk? Ich pierwsze spotkanie odbyło się w miejscu, które trudno uznać za romantyczne… A jednak! To właśnie na warszawskim Dworcu Centralnym, ponad 40 lat temu, los po raz pierwszy zetknął ich drogi. I choć nie pachniało tam różami, między nimi natychmiast zaiskrzyło. Od tamtej pory ich miłość nie tylko przetrwała próbę czasu, ale każdego roku staje się silniejsza. Historia miłości Jerzego Bralczyka z żoną. Kim jest Lucyna Kirwil? Są parą, która inspiruje – nie tylko siłą uczucia, ale i intelektualną więzią. Profesor Jerzy Bralczyk, który dziś obchodzi urodziny, od dekad edukuje Polaków w zakresie języka polskiego i jego niuansów. Jego żona, Lucyna Kirwil, to uznana psycholożka, wykładowczyni i badaczka, zajmująca się tematami emocji, mediów i młodzieży. Oboje ciekawi świata, ludzi i – co najważniejsze – siebie nawzajem. W jednym z wywiadów pani Lucyna zdradziła, że na początku ich relacji czuła tremę, rozmawiając z Jerzym Bralczykiem. Obawiała się, że jako wybitny językoznawca może analizować każde jej słowo. „Obawa o to, jak mówię, przyszła wtedy, gdy wiedziałam już, że nam na sobie zależy i stało się jasne, że coś z tego może być. Wtedy mi zależało, żeby nie wypaść źle. Czasami myślałam: polonista, pewnie słyszy wszystkie moje błędy”, wspominała w rozmowie z „Gazetą Wyborczą”. Ich historia miłosna zaczęła się nietypowo – na warszawskim Dworcu Centralnym, gdy oboje byli jeszcze w innych związkach. „Pewnego razu tak się zdarzyło, że spóźniliśmy się na swoje ostatnie pociągi. Głupio było wracać do znajomych, postanowiliśmy więc przeczekać do rana. Usiedliśmy w takiej przeszklonej dziupli na Dworcu Centralnym w Warszawie, na wąskich krzesełkach z lastryko i okazało się, że mamy o czym rozmawiać: o świecie, o życiu, trochę o wspólnych znajomych. Zanim się spostrzegliśmy że było rano. Fascynująca była ta swoboda komunikacji, że inna osoba dokładnie rozumie to, co ja mówię, jest w tym pewna doza żartu, pozostaje przestrzeń do interpretacji, do domyślania się, nie ma milczenia. Wtedy sobie pomyślałam – dlaczego nie było mi dane spotkać tego człowieka jako towarzysza mojego życia”, relacjonowała pani Lucyna portalowi ZW.lt. I tak zaczęła się ich wspólna podróż przez życie. Choć lata mijają, jedno się nie zmienia – rozmowa. Dla nich jest podstawą relacji. „Są małżeństwa, które nie mają sobie już nic do powiedzenia, milczą, mówią tylko o codziennych sprawach. Ale wydaje mi się, że ciągle powinniśmy, a to zaciekawiać tego drugiego osobnika, a to nawet mówić to, co on już wie – w małżeństwie są pewne językowe rytuały. Mam to szczęście, że żona potrafi mnie zaskoczyć czymś, czego się nie spodziewałem. Trochę nieprzewidywalności i trochę przewidywalności, trochę rytuału i trochę niespodzianek”, mówił profesor Bralczyk z charakterystycznym błyskiem w oku. Choć wspólnie nie doczekali się dzieci, profesor Bralczyk ma syna z poprzedniego małżeństwa – Dominika. To dziś uznany biegły sądowy, prawnik po Uniwersytecie Jagiellońskim, specjalizujący się w prawie autorskim i prasowym. Najważniejsze jednak miejsce w jego życiu zajmują dwie córki: Roksana i Aurelia – wnuczki profesora, które są jego oczkiem w głowie. CZYTAJ TEŻ: TYLKO W VIVIE! Dorota Wellman i Paulina Młynarska o życiu po 50-tce. „Nie musimy ani sobie, ani światu nic udowadniać". Lucyna Kirwil, Jerzy Bralczyk, syn profesora, wnuczki - rok 2014 Przypominamy wywiad z Jerzym Bralczykiem i Lucyną Kirwil: Poniżej przypominamy archiwalny wywiad VIVY! z 2018 roku. To wtedy Krystyna Pytlakowska zapytała parę o ich pierwsze spotkania, rolę języka w ich życiu i to, dlaczego zdecydowali się razem pracować nad książką. Pokochawszy to… Lucyna Kirwil: Jak „pokochawszy”, to na zawsze. „Kocham” – to jeszcze nie wiem, czy to wielkie uniesienie trwające kilkanaście miesięcy, a potem przechodzące, czy uczucie na dłużej. Ale „pokochawszy” to już na całe życie. Tytuł książki zresztą wymyślił mój mąż, bo lubi imiesłowy przysłówkowe. Mąż jest raczej z XIX wieku, chociaż żyje w wieku XXI. Takie wartości jak uczucia, miłość są dla niego bardzo ważne. Ale o miłości nie mówicie w książce z wielkim uniesieniem, raczej rozbieracie ją na czynniki pierwsze, analizując słowa, jakie jej towarzyszą. Przyznaję, że barwnie i z poczuciem humoru, które podobno ułatwia życie. Jerzy Bralczyk: O, to coś wyjątkowego, bo ja jestem przecież znany ponurak. Ludzie z poczuciem humoru często są ponurakami. Jerzy: Weźmy na przykład takiego Zembatego albo Poniedzielskiego. To taki czarny humor dla myślących. Pani Lucyno, a co najbardziej Panią śmieszy u męża? Lucyna: Nic. Jakby pani zapytała, co mnie rozbawia, tobym odpowiedziała, ale „śmieszy” to tak, jakbym się z niego śmiała. Więc co Panią rozbawia? Lucyna: Gdy recytuje zabawne wierszyki, gdy opowiada różne historie, jak jesteśmy w towarzystwie. Rozbawia mnie przy śniadaniu, kiedy rozmawiamy o absurdach w życiu codziennym, i jak używa języka, i co z nim robi. Na przykład. Lucyna: Na przykład bez. W Milanówku przed oknem mamy białe bzy, chyba jeszcze przedwojenne, pachnące. Ale gdy przechodzimy koło bram kamienic przy Bednarskiej, gdzie też pomieszkujemy, bez pachnie tam bardziej i mąż mówi… Jerzy: Bo to jest bez kościelny. Lucyna: Jaki kościelny, przecież to miasto go posadziło. Jerzy: Ale zaraz za tym bzem mieszkają księża i oni o niego dbają. Kościelny bez mocniej pachnie niż nasz, świecki, milanowski. Wiem, co mówię, bo częściej tu bywam niż ty. Dobrze mi się tu pracuje. Bo nikt tutaj Panu nie przeszkadza? I jak się jest samemu, trudno jest się na kogoś rozzłościć. Co Pani robi, gdy mąż się denerwuje? Lucyna: Denerwuję się razem z nim albo staram się mu na tak długo usunąć z drogi, aż mu przejdzie. Bo ma Pani dobry charakter. Jerzy: Dobry charakter to nie jest sformułowanie, które można uznać za pochwałę lub komplement. Od dobrego charakteru to tylko krok do tego „On jest taki poczciwy”. Poczciwy to głupi? Jerzy: Do głupoty jeszcze daleko. Poczciwość kojarzy się z uległością, a dobry charakter z brakiem charakteru. Gdy mówimy o kimś, że ma charakter, to znaczy, że jest trudniejszy do zaakceptowania. Pan – Profesorze – ma nie tylko charakter, ale i charakterek. Jerzy: A było jeszcze kiedyś takie ładne słowo „charakterny”, a nawet „charakternik”. Charakternik znaczyło w prostym ludowym języku kogoś, kto ma kontakty z siłą nieczystą i lepiej go nie zaczepiać. A charakter to cecha kogoś, kto potrafi postawić na swoim. Czy ja mam charakter? Chyba nie mam. Lucyna: Masz, masz mocny charakter. Jerzy: Ty, Lucynko, to dopiero masz mocny charakter. Lucyna: Ja mam tylko charakterek. Jerzy: Chyba potrafimy w sobie cenić wzajemnie te nasze charaktery. Taka zwykła osoba bez charakteru Pani męża by nie zainteresowała? Jerzy: Musiałaby być tak niezwykle zwykła, że tym właśnie w niej bym się zainteresował. Albo umiałaby świetnie gotować. Coś za coś. Jerzy: Moja żona ma charakter… I potrafi świetnie gotować. Lucyna: Mówimy o kryteriach doboru. Ludzie na ten temat sobie wyobrażają różne cechy, jakie musi mieć wybranka czy wybrany. To bardzo długa lista i skomplikowana. Chodzi na przykład o to, żeby nie tylko była wiotka, ale i miała odpowiednie kształty. Jerzy: Jeżeli ma odpowiednie kształty, to nie jest wiotka. Lucyna: A właśnie że musi być wiotka, a jednocześnie mieć biodra i biust. Jak wyglądałam, gdy się spotkaliśmy? Jerzy: Zawsze byłaś i jesteś bardzo zgrabna. Lucyna: Ważny też jest tembr głosu. Kobiety kochały się w tenorach, ale wolały basów. Jerzy: Jeśli mamy atrakcyjny wygląd i atrakcyjny głos, to już bardzo dużo. Niedobry głos może kompletnie zakłócić atrakcyjny wygląd. I na samym początku, gdy spotkaliście się w Białymstoku, a potem na Dworcu Centralnym w Warszawie, zauważył Pan w Pani Lucynie głos? Jerzy: Na początku zauważa się pewne wzorce zachowań, które odpowiadają naszym oczekiwaniom. W tym drugim człowieku musi być coś znajomego, związanego z naszym wyobrażeniem czy wspomnieniem, często z dzieciństwa. Na przykład jeżeli odnajdujemy w kobiecie cechy kochanej ciotki, która nam się podobała. Lucyna: Ciotka jest za daleko, wzór musi być bliższy. Kobiety szukają podobieństw wybranego partnera do wzorca, jaki miały w domu, jeżeli oczywiście nie był to alkoholik czy damski bokser. A mężczyźni często szukają cech tej idealnej kobiety, która była dla nich najważniejsza, czyli matki. Jest Pani podobna do matki Pana Jerzego? Lucyna: Fizycznie nie. Jerzy: Czasem może to być ruch głową, czasem powiedzonko, czasem chód. Żona akurat ładnie chodzi i to mi się bardzo podoba. Lucyna: Kiedyś mówiono mi, że idę jakbym kozłowała piłkę. Jerzy: Właśnie. W drugim człowieku często pociąga nas jakiś bardzo drobny szczegół. Ja przepadam za tym, jak żona się uśmiecha, i taki drobiazg, że ma dołek w jednym tylko policzku. To piękne wyznanie miłości. Jerzy: Ja podaję tylko przykład, który – jak przypuszczam – dotyczy wszystkich ludzi choćby minimalnie wrażliwych. Ci bardzo wrażliwi pewnie wiedzą na ten temat więcej. Ale miłości nie można ujmować w punktach: tu dołek, tu chód, tu bioderko. Jerzy: I odhaczać ich? Dołek odhaczam, uśmiech odhaczam, a co siedzi tam w środku? Tego na początku nie wiemy, sądzimy po pozorach. I te pozory są powodem pomyłek. To Pan powiedział, że drugie małżeństwo jest zawsze wspanialsze od pierwszego. Bo chroni przed błędami? Jerzy: Czasem czwarte bywa bardzo udane. Lucyna: Jesteśmy związkiem ludzi, którzy mieli za sobą już pierwsze małżeństwa. W drugim małżeństwie też popełnia się błędy, tylko inne. Ale gdy partnerzy są dojrzali, doświadczeni, dokonują wyborów ostrożniej. Co innego wysuwa się na pierwszy plan niż przy pierwszych miłosnych fascynacjach. I warto tu dodać, że mężczyźni zakochują się łatwiej i na krócej. Jerzy: Jeżeli łatwiej, to muszą na krócej, bo trudniej oznacza rzadziej i na długo. Lucyna: Gdyby zapytać mężczyznę po 10 miesiącach związku: „Kochasz ją?”, odpowiedź byłaby kategoryczna: albo „kocham”, albo „nie”. A kobiety mają inne nastawienie, powiedzą: „Ależ tak, kocham go w dziewięćdziesięciu procentach”. Jerzy: Moje językowe poczucie oburza się przeciwko „kocham w 90 procentach”. Lucyna: Ale ty nie jesteś kobietą. Jerzy: Mówię, że moje językowe poczucie, nie ja. Lucyna: To niech się sobie oburza. Właśnie tak rozmawiacie przy śniadaniu? Lucyna: Właśnie tak sobie rozmawiamy. Nie mówimy o innych przykrych rzeczach i czy ważne dla związku są blond włosy, czy piękny biust. U mężczyzn z czasem te preferencje mogą się zmienić. Jerzy: W książce „W rzecz wstąpić” Michała Choromańskiego jest taka ładna scena, która była powodem mojego pierwszego związku. Przeczytawszy tę książkę… Lucyna: …zakochałem się. Jerzy: No tak, chyba się zakochałem. W każdym razie stałem się chorobliwie dobry, co ujęło moją pierwszą żonę. I ona, ujęta tą moją dobrocią, też się nawet zakochała. Bohater u Choromańskiego – Dominik, mój syn ma po nim to imię – żeni się z kobietą niezwykle brzydką, wręcz odrażającą. Kiedy przedstawia ją innej, starszej już damie, ta serdecznie mu gratuluje, bo jest pewna innych wspaniałych zalet tej żony. Moja pierwsza żona zresztą była bardzo ładna. Lucyna: Kiedy się spotkaliśmy pierwszy raz, byliśmy w innych światach. Mąż gdzie indziej, ja gdzie indziej. Nasza pierwsza rozmowa – mogliśmy milczeć, a mimo to rozmawialiśmy – prawdopodobnie ukierunkowała nas na siebie. J.B.: Dobrze jest, jeżeli na początku związku dużo się rozmawia. Teraz ludzie kontaktują się inaczej – elektronicznie. Co takiego było w Pana żonie, że Pan, zobaczywszy ją, wracał do niej myślami? Jerzy: Sięga pani zbyt głęboko w nasze relacje. Lucyna: Jureczku, pani próbuje uogólnić. Nie wiem, co zadecydowało u męża, natomiast mogę powiedzieć, co cenimy w sobie i w naszych rozmowach. Mąż powiada, że jestem szczególara i mówię za dużo. Natomiast kiedy obserwuję męża, gdy rozmawia z różnymi ludźmi, zwłaszcza z mężczyznami, ale i kobietami też, bardzo często pojawia się między nimi słowny ping-pong nasycony wartkością i humorem. Myślę też, że poczucie humoru i sposób widzenia świata, a nawet dystans do niego silnie decydują o powstawaniu bliskich więzi między ludźmi. Czy dobrze to ujęłam? Jerzy: Ujęłaś to bardzo dobrze. Często pojawia się taki ping-pong w dawnych dramatach greckich, a potem u Racine’a, Corneille’a, u nas u Kochanowskiego w „Odprawie posłów greckich”. To siedzicie sobie przy herbacie… Jerzy: Proszę pozwolić mi powiedzieć do końca. Przepraszam, ale często przerywam. Jerzy: Rozumiem, ja też czasem niestety przerywam. Żonie przerywam, żeby wtrącić coś dowcipnego. I ona się złości? Jerzy: Nie zawsze. Ale może niech panie sobie teraz porozmawiają. Lucyna: Jurek! Jerzy: Już dobrze, kontynuuję… W tych dramatach, a także w życiu, na przykład w salonie, wysoko ceniono umiejętność szybkiego reagowania na kwestie rozmówcy. To trochę tak jak w szermierce. Ja to rzeczywiście też wysoko cenię. Umiejętność rozmowy na granicy żartu i złośliwości pokazuje erudycję i poczucie humoru. Alternatywą jest rozmowa gawędziarzy. A moja żona reprezentuje typ opowiadacza, lecz wdzięk, z którym to robi, sprawia, że słucha się tego chętnie (czuję zresztą, że pod wpływem żony trochę się zmieniłem i zdarza mi się teraz, że nieco rozwlekle mówię). Jeżeli spotyka się osobę, która nas inspiruje, a do tego jest atrakcyjna estetycznie, to efekt może być interesujący. A nie może Pan powiedzieć po prostu: kiedy spotyka się piękną kobietę? Jerzy: Nie, mogłem powiedzieć, tak jak powiedziałem: atrakcyjna i estetyczna. Lucyna: Z pięknem tak definiowanym bym polemizowała. Jerzy: Nie byłaś lalką, ale to też było w tobie atrakcyjne. Poza tym zdarzało mi się wchodzić w relacje z atrakcyjnymi kobietami, które ni stąd, ni zowąd popełniały takie gafy językowe, że momentalnie chłodłem. Lucyna: Byłam dobra z polskiego, nie robiłam błędów ortograficznych, pisałam dobre wypracowania i bardzo dużo czytałam. Kiedy miałam 15 lat, przeczytałam „W poszukiwaniu straconego czasu” Prousta. W tym czasie czytałam też regularnie „Kulturę”, „Życie Literackie”, „Problemy”. Poza tym miałam bardzo dobrą polonistkę w moim liceum w Węgorzewie. Jacy byli Pani rodzice? Skąd te książki i pisma na dalekiej prowincji? Lucyna: Moja rodzina to uciekinierzy powojenni z Wileńszczyzny. Mama nie pracowała, zajmowała się domem i ogrodem. Zawsze brakowało jej czasu. Ale pamiętam, jak późnym wieczorem czytała, pisała krótkie wiersze na okazje, rysowała laurki. Ojciec był urzędnikiem, ale zajmował się ochroną roślin w wydziale rolnictwa i leśnictwa. Mając dziewięć lat, znałam siedem odmian ziemniaków. Nasz dom nie był tak intelektualny jak u mojego męża, ale czytało się klasykę. Pamiętam, jak ojciec recytował mi ballady Mickiewicza na dobranoc, kiedy miałam pięć lat. Rodzice nigdy nie żałowali pieniędzy na książki. Miałam poczucie, że dzięki temu zdałam u męża egzamin ze znajomości literatury. On często rzuca cytatami i lepiej wiedzieć, skąd pochodzą. Niektóre książki czyta stale, mimo że zna je prawie na pamięć: „Annę Kareninę”, „Wojnę i pokój”, „Ogniem i mieczem”, „Panią Bovary”. Często czyta mi fragmenty na głos. Wyobrażam sobie państwa Bralczyków, jak po ciężkim dniu leżą w małżeńskim łożu i czytają – każde co innego, dzieląc się na głos co celniejszymi fragmentami. A rozmawiacie czasem o miłości? Lucyna: Mówię przecież, że taka rozmowa jest tak naprawdę o tym, że się kochamy. Nie wyznajemy sobie uczuć, ale wracamy do tego, dlaczego się spotkaliśmy. Bawimy się tym. Możemy powiedzieć, że oboje jesteśmy sobą w pewien sposób zafascynowani. Mąż jest bardzo popularny, wszędzie rozpoznawany. Jak Pani to znosi? Lucyna: Różnie. Miałam kiedyś taki moment niepokoju. Wiem, że kobiety są bardziej stałe w uczuciach, a mężczyźni bardziej kochliwi, co oznacza, że kobiety są bardziej narażone na zdradę. Czułam że przechodzę przez smugę cienia, a mąż nadal jest dla kobiet „towarem”. Ciepły, miły, dowcipny, interesujący. Myślałam, że muszę się pilnować, ale ten niepokój trwał bardzo krótko. Jerzy: W sumie bardzo dobry jest układ, gdy spotyka się psycholog i językoznawca. Mają sobie dużo ciekawych rzeczy do powiedzenia. Ja do tej pory dowiaduję się od żony o wielu sprawach, których nie znałem, o różnych prawidłowościach psychologicznych. Lucyna: A mąż zawsze stara się wtrącić coś o języku – o tym użytkowym, a nie tylko poprawnym gramatycznie. Jerzy: W znacznym stopniu wpływamy na siebie, jesteśmy w interakcji. Lucyna: I nadal dużo rozmawiamy, nadal lubimy być w wielu miejscach, nadal lubimy towarzyskie spotkania u nas i u naszych przyjaciół. Chociaż mamy na nie mniej czasu niż kiedyś. Jerzy: Mamy poczucie winy, że nie spotykamy się z tymi lub z tamtymi, że o czymś zapominamy, choć tego nie chcemy. Ja mam grono męskie, z którym widuję się bardzo często. Lucyna: To takie twoje spa. A ja swojego spa nie mam. Jerzy: Ty za to prowadzisz wielogodzinne rozmowy telefoniczne. Człowiek jest zwierzęciem społecznym. Lucyna: A ty czytasz wszędzie i zawsze, i o każdej porze. Jerzy: Głównie wydania papierowe gazet, „Wyborczą”, „Rzepę”. W poniedziałki „Przegląd”, w środę „Politykę”… Lucyna: A ja czytam je tydzień po tobie, bo moje inne zobowiązania dużo mi czasu zabierają. Inne? Lucyna: Dwa i pół tysiąca metrów ogrodu. Jerzy: I dom, który wymaga coraz więcej pracy. Wszystko jest na głowie żony, nawet samochód i wszelkie sprawy techniczne. A gdy Pan pisze książkę, prosi żonę o recenzje językowe? Jerzy: Nie, ale często zdarza się, że czytam jej to, co napisałem. Żony zdanie bardzo się dla mnie liczy. To dla niej chcę wszystko dobrze sformułować. Bardzo dużo jej zawdzięczam. Lucyna: Ja też bardzo dużo ci zawdzięczam. Jerzy: Zawsze byłaś świetna językowo. Mówisz całymi zdaniami. Lucyna: A ja myślałam, że mówię monosylabami. Jak się pisze wspólną książkę? Jerzy: Rozmawia się. To książka „narozmawiana”. Żona napisała wstęp, który bardzo mi się podoba. Lucyna: Mąż miał od dawna pomysł, żeby naszą wiedzę fachową z naszym doświadczeniem połączyć. Jerzy: I żeby to nie była książka oparta tylko na sprawach prywatnych i emocjach… Przeczytaj również: Zachwycał Polaków, lecz za zamkniętymi drzwiami rozgrywał się koszmar. Dramatyczne losy Jana Ciszewskiego Tylko żeby była to książka naukowa, erudycyjna, przyprawiona ironią? Lucyna: Ale prywatność się w niej pojawiła, bo trudno mówić o teorii, nie odwołując się do praktyki. Jerzy: Sama teoria – to byłoby zresztą trochę nudne. Dzięki temu w sposób naturalny wynikało zakończenie: żyli długo i szczęśliwie. Jerzy: Żeby żyć szczęśliwie, trzeba tego chcieć i trzeba próbować. A teraz powiem coś bardzo osobistego: kiedy myślę o swoim życiu, uważam, że udało mi się w nim bardzo dużo. Chociaż zdarza mi się myśleć, że na tyle nie zasługuję. Tak jak nie zasługuję na taką żonę. Lucyna: Straszne, powinnam powiedzieć to samo: nie zasługuję na takiego męża. Ale jestem bezczelna i uważam, że jak najbardziej zasługuję.
Niepokojące wieści o prof. Jerzym Bralczyku. Musiała interweniować karetka
Prof. Jerzy Bralczyk, znany językoznawca, uczestniczył w wypadku drogowym w miejscowości Kotfin. Podróżował jako pasażer BMW na spotkanie autorskie, gdy doszło do zderzenia z oplem. Obecnie przebywa w szpitalu, a jego stan jest stabilny. Prof. Jerzy Bralczyk uczestniczył w wypadku. Interweniowała karetka Do wypadku z udziałem prof. Jerzego Bralczyka doszło w miejscowości Kotfin, położonej na drodze wojewódzkiej nr 728, w województwie mazowieckim. Prof. Bralczyk jechał jako pasażer BMW, które miało zawieźć go na spotkanie autorskie. W trakcie podróży samochód, w którym znajdował się profesor, zderzył się z oplem, którego kierowca najprawdopodobniej wymusił pierwszeństwo przejazdu. "Z wielkim smutkiem informujemy, że dzisiejsze spotkanie z prof. Jerzym Bralczykiem nie odbędzie się. W drodze do Nowin prof. Bralczyk wraz z panem Leszkiem Bonarem ulegli wypadkowi samochodowemu. Panu profesorowi i panu Leszkowi życzymy szybkiego powrotu do pełni sił i mamy nadzieję, że wkrótce uda nam się spotkać w Gminnym Ośrodku Kultury w Nowinach w innym, równie wyjątkowym terminie" — przekazali organizatorzy wydarzenia na oficjalnym profilu. Na miejscu zdarzenia interweniowały służby ratunkowe. Po wypadku prof. Jerzy Bralczyk został natychmiast przetransportowany do szpitala wraz ze swoim kierowcą, Leszkiem Bonarem. Prof. Jerzy Bralczyk ujawnia szczegóły wypadku. Wiadomo, kiedy opuści szpital W wyniku zderzenia prof. Bralczyk doznał obrażeń, ale jego życie nie jest zagrożone. Obecnie przebywa w szpitalu, gdzie jest pod opieką lekarzy. W rozmowie z "Faktem" opowiedział o szczegółach wypadku samochodowego. "Zajechano nam drogę. To było mocne uderzenie. Samochód, którym jechałem, raczej nadaje się do kasacji" — przyznał profesor. Pytany o stan zdrowia, zapewnił o swoim dobrym samopoczuciu: "Mostek sobie trochę nadwyrężyłem, ale nie ma pęknięcia, nie ma złamania, ani obrażeń wewnętrznych. Trochę potłuczony, ale nic groźnego". Prof. Jerzy Bralczyk już w czwartek (10 kwietnia) ma zostać wypisany. "Jeśli nie dziś, to jutro. Ale raczej dziś. Jeszcze żyję" — podsumował z uśmiechem. SPRAWDŹ TEŻ: Z drugą żoną jest ponad 40 lat. Lucyna Kirwil nazywa Jerzego Bralczyka amantem i wprost mówi, o kogo jest zazdrosna
Został zapytany o określenie "Kurzopki". Reakcja słynnego językoznawcy dla wielu może być zaskoczeniem
"Nie bardzo wiem, jak to interpretować...", zaczął prof. Jerzy Bralczyk
Słynny językoznawca, prof. Jerzy Bralczyk pojawił się w nowym odcinku programu WojewódzkiKędzierski. Ceniony specjalista od języka polskiego wdał się w ciekawą dyskusję z prowadzącymi. W pewnym momencie został zapytany o zdanie w kwestii jednego z określeń, które od pewnego czasu można zauważyć w polskich mediach - "Kurzopki". Profesor Jerzy Bralczyk pospieszył z odpowiedzią. Profesor Jerzy Bralczyk o „Kurzopkach”. Co sądzi o tym określeniu? W najnowszym odcinku podcastu WojewódzkiKędzierski profesor Jerzy Bralczyk został zapytany przez prowadzących, co sądzi na temat określenia „Kurzopki”. Nazwa powstała od zbitej nazwisk jednej z najbardziej rozpoznawalnych par polskiego show-biznesu – Katarzyny Cichopek i Macieja Kurzajewskiego. Podobny zwyczaj spotyka się na Zachodzie. Tak też powstała słynna „Brangelina”, która określała związek Angeliny Jolie i Brata Pitta. „Podoba się panu określenie "Kurzopki"?”, pytał Kuba Wojewódzki. Profesor pospieszył z odpowiedzią. „Nie bardzo wiem, jak to interpretować, ale to jest miłe określenie, bo wskazuje na pewnego rodzaju zdrobnienie. Pewnie są "Kurzopy" i są "Kurzopki". "Kurzopki" są zdrobniałe, a pewnie nawet spieszczone”, wyznał, opowiadając o swoich wrażeniach. Następnie prowadzący wyjaśnił, skąd wzięła się ta nazwa. „A nie uważa pan, że to jest bardziej koszmarek językowy niż neologizm? To jest określenie Kasi Cichopek i Maćka Kurzajewskiego od ich nazwisk, tak jak Angelina Jolie i Brad Pitt tworzyli kiedyś "Brangelinę", to teraz oni tworzą "Kurzopki”, dodawał Kuba Wojewódzki. Czytaj też: Poznali się na dworcu, byli wtedy w innych związkach. Tak Jerzy Bralczyk i Lucyna Kirwil kochają się od ponad 40 lat Profesor Jerzy Bralczyk zdradził, że podszedłby do tego z humorem i sympatią. Słynnego językoznawcę wyraźnie to rozbawiło. „Zabawne. Czy im się to podoba? Nie wiem, ale gdybym miał jedno z tych dwóch nazwisk, a moja partnerka to drugie, na pewno bym się tym rozbawił”, odparł w podcaście WojewódzkiKędzierski. Jakiś czas temu Maciej Kurzajewski odniósł się do pseudonimu, którym okrzyknięto jego i Katarzynę Cichopek. Określenie „Kurzopki” uznał za pomysłowe. Dodawał również, że nic nie jest im straszne. Każde z nich ma własną, ugruntowaną pozycję i zapracowali na swoje nazwiska. „Pomysłowość ludzka nie ma granic. Bardzo się cieszę, że możemy razem iść przez życie, jako Katarzyna Cichopek i Maciej Kurzajewski i to jest chyba najlepsze dla nas. Każdy z nas odcisnął piętno w świadomości widzów TVP ", zdradzał w rozmowie z Wirtualną Polską jeszcze na początku 2023 roku. Źródło: Pomponik, Plejada Czytaj też: Katarzyna Cichopek po 14 latach powróciła do Polsatu: „Czuję się jak u siebie w domu”
Dopiero co był w ogniu krytyki a tu takie wieści. Jerzy Bralczyk ma dostać własny program
Profesor unikał jednoznacznej odpowiedzi na pytanie
Niedawno głośno zrobiło się o jednym z najbardziej znanych językoznawców w Polsce. Wypowiedzi Jerzego Bralczyka w programie TVP Info wywołały oburzenie internautów. Teraz pojawiły się informacje, według których udział profesora w programie miał być zapowiedzią dłuższego cyklu. O co dokładnie chodzi? Wypowiedzi Jerzego Bralczyka zelektryzowały internautów Udział Jerzego Bralczyka w programie TVP Info „100 pytań do” odbił się szerokim echem wśród internautów. Wszystko przez dość kontrowersyjne wypowiedzi językoznawcy, z którymi wiele osób się nie zgadzało. Profesorowi zarzucono brak wrażliwości i przesadne sugerowanie się konserwatywnymi tradycjami. Chodziło przede wszystkim o to, że uważa wyrażenia jak „adoptowanie zwierząt” czy „umieranie zwierząt” za niepoprawne. „Umieranie wolałbym zarezerwować dla człowieka, tak samo, jak adopcję” mówił w rozmowie z Onetem. Teraz pojawiły się nowe informacje dotyczące udziału profesora w programie telewizyjnym. Według nich Jerzy Bralczyk jedynie testował wody przed pojawieniem się w telewizji na stałe. Portal „Świat Gwiazd” podaje, że wkrótce zobaczymy go w... jego własnym formacie. Zobacz także: Od sześciu lat jest w szczęśliwym związku z partnerem. Kim jest nowy prowadzący „Koła fortuny”, Błażej Stencel? Jerzy Bralczyk, Viva! 10/2020 Jerzy Bralczyk dostanie własny program w TVP? Jak podaje „Świat Gwiazd”, udział Jerzego Bralczyka w „100 pytań do” był zapowiedzią powstania jego własnego programu, który ma pojawić się już w jesiennej ramówce TVP. „Językoznawca dostał własny program na Woronicza. Będzie na antenie od września w nowej ramówce. Pan profesor opowie w nim o poprawnej polszczyźnie tak jak lubi, przytaczając ciekawe anegdotki, dzieląc się sytuacjami ze swojego życia, żartując. Po prostu program o polszczyźnie w sposób lekki, prosty i zrozumiały dla każdego widza” miał przekazać portalowi „jeden z dyrektorów Telewizji Polskiej”. Co więcej, fakt, że o profesorze zrobiło się ponownie głośno w kontrowersyjnej sytuacji w ogóle ich nie martwi — wręcz przeciwnie. „Burza po występie Jerzego Bralczyka w „100 pytań…” daje nadzieję, że będziemy mieć wreszcie dobrą oglądalność” cytuje informatora „Świat Gwiazd”. Portal pudelek.pl skontaktował się z profesorem prosząc o komentarz o tych plotkach. Jerzy Bralczyk odpowiedział jednak wymijająco: „Nie chciałbym o tym na razie rozmawiać”, nie potwierdzając, ale także nie przecząc plotkom. Zobacz także: Elżbieta Zapendowska wycofuje się z życia publicznego. Jej wyznanie łapie za serce Jerzy Bralczyk, Viva! 10/2020
Jerzy Bralczyk przerywa milczenie i mówi dość. W kilku zdaniach odniósł się do afery z jego udziałem
„Jestem już zmęczony tym wszystkim...", wyjaśnia
Niedawno Jerzy Bralczyk był gościem programu „100 pytań do", który emitowany jest w TVP Info. To właśnie tam profesor przyznał, że z perspektywy językoznawcy stwierdzenia: „adoptować psa", czy „pies umarł" są mu obce. Po jego wypowiedzi media społecznościowe zalała fala negatywnych komentarzy. Internauci oraz osoby publiczne skrytykowały Jerzego Bralczyka za brak empatii. Teraz językoznawca przerywa milczenie i odnosi się do afery. Kulisy afery z Jerzym Bralczykiem I choć wiele osób nie gryzie się w język i wprost krytykuje językoznawcę, on w rozmowie z portalem Onet podtrzymuje swoje stanowisko. Jerzy Bralczyk wciąż twierdzi, że powiedzenie „pies nie żyje" jest nadużyciem. „Nie śledzę burzy. Obrazili się na mnie psiarze? Nie adoptujemy psów, adoptujemy ludzi", mówi. Dodaje również: „To nie o to chodzi, że nie powinniśmy tak mówić. Możemy, jeżeli ktoś chce. Jednak właściwym słowem, które jest używane w polszczyźnie na określenie śmierci zwierzęcia, jest to, że zdycha. Zdychają i lwy, i komary, i psy, i inne zwierzęta. Niestety, przez wieki zyskało ono negatywne skojarzenie. Umieranie zwierząt jest pewnym nadużyciem metaforycznym tego słowa. I tak jak można powiedzieć, że umierają idee czy umierają państwa, tak można powiedzieć i o zwierzętach. Ale właściwym, pierwotnym słowem jest właśnie zdychać. Zdychanie ma związek etymologicznie z oddychaniem, wdechem, tchem i wszystkim tym, co jest związane z duchem. Etymologicznie to nie jest słowo nacechowane pejoratywnie. Jeżeli ktoś nie lubi słowa "zdychanie", to ja bym sugerował używanie, takich jak "odszedł", "nie ma go". Jednak umieranie wolałbym zarezerwować dla człowieka, tak samo, jak adopcję", wyjaśnia w rozmowie z Onetem. Na sam koniec Jerzy Bralczyk przyznaje, że sam jest kociarzem „i niestety, koty też zdychają. Przykro, że to robią, ale tak już jest. Dzisiaj nie jest to miłe słowo, ale jest wpisane w polszczyznę. Jeżeli są szokujące (słowa o "zdychaniu", przyp. red.), to za to bardzo przepraszam. Wciąż jednak "umarł pies" czy "umarł kot" wydają mi się nie na miejscu. Jest jedno zwierzę, które umiera — to pszczoła. O niej nigdy się nie mówiło, że zdycha. Tak od zawsze było w tradycji języka", podsumowuje. Jerzy Bralczyk mówi dość. Przerwał milczenie po fali krytyki Jerzy Bralczyk w rozmowie z serwisem Pudelek przyznał, że jest już zmęczony falą krytyki, która spłynęła na niego po emisji programu. „Mam tego dosyć. Już tak się to teraz rozgęściło strasznie, czy zagęściło raczej. Jestem już zmęczony tym wszystkim... Niech Pan zadzwoni za jakiś czas. Pozdrawiam", skwitował. [Ostatnia publikacja na Viva Historie 19.07.2024 r.]
Z drugą żoną jest ponad 40 lat. Lucyna Kirwil nazywa Jerzego Bralczyka amantem i wprost mówi, o kogo jest zazdrosna
Poznali się na Dworcu Centralnym, a ich małżeństwo trwa od ponad 40 lat. W związku Jerzego Bralczyka i jego żony nie ma mowy o kryzysach. Tak zakochani mówili o swojej miłości. Jerzy Bralczyk i Lucyna Kirwil o małżeństwie Niedawno słynny profesor i jego żona byli gośmi programu Dzień Dobry TVN. I to właśnie tam zakochani postanowili opowiedzieć trochę więcej o swojej miłości. Żona językoznawcy przyznała, że jej mąż jest amantem. „Trzeba to zobaczyć, jak jest w miejscach publicznych. To nie są wianuszki, to są wieńce kobiet, które za nim biegną", mówiła. Jerzy Bralczyk postanowił również wyjaśnić, skąd ma takie powodzenie u kobiet. „To zawdzięczam temu, że jestem sympatyczny. A jestem sympatyczny, bo jestem niski i gruby", mówił. Zaś jego żona dodała: „To jest dobro narodowe, muszę się dzielić dobrem narodowym". Pani Lucyna dała również do zrozumienia, że w pełni ufa swojemu mężowi. Nie jest więc o niego zazdrosna. „Zazdrosna jestem o Annę Kareninę. Więcej czasu jej poświęca", żartowała. Podkreśliła również, że oboje niezmiennie są w sobie zakochani i nie czują upływającego czasu. „Tempo życia, które ma, jest trudne do nadążenia. Jest to fascynujące życie razem, dlatego, że im jesteśmy starsi to to, że w życiu dużo się dzieje, pozwala nam myśleć o sobie, że jesteśmy dużo młodsi. Niewątpliwie mój mąż robi bardzo dużo w tym kierunku, żebyśmy nie czuli tych 40 lat, które przeżyliśmy razem, a 20", zaznaczyła. CZYTAJ TEŻ: Gdy mąż Justyny Steczkowskiej zachorował, ona wiernie przy nim trwała. Zrobiła wszystko, by walczył o życie Jerzy Bralczyk i Lucyna Kirwil - historia miłości Ona psycholożka, on językoznawca. Połączyła ich pewna podróż pociągiem. „Pewnego razu tak się zdarzyło, że spóźniliśmy się na swoje ostatnie pociągi. Głupio było wracać do znajomych, postanowiliśmy więc przeczekać do rana. Usiedliśmy w takiej przeszklonej dziupli na Dworcu Centralnym w Warszawie, na wąskich krzesełkach z lastryko i okazało się, że mamy o czym rozmawiać: o świecie, o życiu, trochę o wspólnych znajomych. Zanim się spostrzegliśmy że było rano. Fascynująca była ta swoboda komunikacji, że inna osoba dokładnie rozumie to, co ja mówię, jest w tym pewna doza żartu, pozostaje przestrzeń do interpretacji, do domyślania się, nie ma milczenia. Wtedy sobie pomyślałam – dlaczego nie było mi dane spotkać tego człowieka jako towarzysza mojego życia”, wspominała Pani Lucyna w rozmowie z ZW.lt. Dzisiaj oboje tworzą niezwykle szcześliwy duet. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Dwa lata temu Ewa Szykulska straciła męża. Po ponad czterech dekadach wspólnego życia rozdzieliła ich śmierć Fragment biografii Jerzego Bralczyka - „Bralczyk o sobie". Więc doktor Lucyna Kirwil... Opowiadałem wam, jak przedstawił nas sobie jej mąż, a mój kolega z Jelonek. I jak szukała mnie w Białymstoku w sprawie jakiegoś podpisu. W 1981 roku spotkaliśmy się przypadkiem w pociągu, więc naturalnie najpierw zapytałem, co tam u męża, bo tak wypadało, a ona powiedziała, że już nie ma męża. Tym bardziej mi się spodobała, bo podobała mi się też ze względu na stan cywilny. Potem odwiedziłem ją, towarzysko, w Białymstoku, z czego wyłoniła się konieczność wysłania jej kartki ze Szwecji. Miłosnej? Nie, bardzo rzeczowej, że zostawiłem u niej sweter. Potem, kiedy już wróciłem na stałe i właściwie nie miałem się gdzie podziać, przyszło mi do głowy, że mógłbym ją odwiedzić w Białymstoku. 218 MELODIE, KTÓRE WZRUSZAJĄ [...] Jak pamiętamy z Pokochawszy, niedługo po powrocie ze Szwecji pojechałeś do Białegostoku, żeby się z nią spotkać. Nie tylko. W gruncie rzeczy cały czas miałem takie wyobrażenie, że tam jestem trochę u siebie. Białystok wciąż dobrze mi się kojarzył, ale, to prawda, już raczej nie za sprawą wspomnień wspólnego życia z Beżetą, ale właśnie Lucyny, którą poznawałem wiele razy na wiele różnych sposobów. Pierwszy raz, gdy przedstawił mi ją jej ówczesny mąż. Później, jak pamiętacie, łączył nas rodzaj, prawdę mówiąc, mało poważnej współpracy mojej z czasopismem naukowym, w którym Lucyna sekretarzowała. Ale choć zawsze szalenie mi się podobała, to przyznam szczerze, że nie myślałem o tej relacji szczególnie przyszłościowo. Dopiero pod wpływem rozmowy z naszą wspólną znajomą Ewą Szemplińską, która jakoś mnie ku Lucynie popychała, pomyślałem, że rzeczywiście to może być to. Nie ukrywam, że było kilka osób płci żeńskiej, z którymi byłem nieco wcześniej związany bardziej lub mniej intensywnie. Jednak w każdym z tych przypadków wiedziałem, że to nie to, że to jest tylko na jakiś czas. Z kilku takich bardziej długotrwałych romansów zrodziło się nawet poczucie winy, bo być może tamte osoby liczyły na coś więcej i dłużej, i bardziej serio, ale to serio dla mnie pojawiło się dopiero w przypadku Lucyny. I to stosunkowo wcześnie. Chyba. Przecież bywa i tak, że człowiek dopiero później myśli, że jakoś tam myślał wcześniej. A czy ja rzeczywiście wcześniej tak na poważnie o Lucynie myślałem? Nie pamiętam. Ale teraz myślę, że tak właśnie było. I dlatego pojechałem do Białegostoku, gdzie przyszła moja małżonka poczęstowała mnie czarną polewką. Jak to? Dosłownie, gotowała z tego, co miała, a że miała jakieś mocno szpikowe wołowe kości, wyszedł z tego bardzo ciemny rosół. Do tego mi nie smakował. Ale to mi wcale nie przeszkadzało, bo za trzecim razem, kiedy do tego Białegostoku przyjechałem – choć Lucyna utrzymuje, że już za drugim – się oświadczyłem. I co? Zostałem odrzucony Z powodu żurawienia? Zapewne. I mój charakter nieszczególny odgrywał tu swoją rolę, a do tego zawsze przypisuję swoje niepowodzenia swojej fizycznej nieatrakcyjności. A przecież pierwszy mąż Lucyny był bardzo przystojny. A do tego, co tam dużo mówić, piłem… …kto mówi, że nie piłem Butelkę wytrąbiłem, a przedtem dwie butelki Czuję, kto mówi, że nie czuję Łeb szumi i paruje, świat toczy się jak bąk. To, że się z tego wyplątałem w końcu, chociaż nie aż tak, żebym został abstynentem, jest zasługą Lucyny. Jak każdy pijak protestowałem, bo bardzo mi się nie podobała ingerencja w moje picie, ale Lucyna bardzo mądrze ze mną postępowała, bez taryfy ulgowej, ale też bez nadmiernej surowości. Przede wszystkim miałem poczucie, że jej na mnie zależy, a było to wtedy dla mnie szalenie ważne. Już pierwsze moje wakacje po powrocie ze Szwecji spędziliśmy w jakiejś części razem i szybko zaczęliśmy funkcjonować jako para. Byłem z tego bardzo dumny, bo Lucyna była i jest nadal bardzo atrakcyjną kobietą. A do tego od początku niezwykle cenny i ważny był dla mnie kontakt intelektualny z nią. Podobał mi się też bardzo głos Lucyny i nadal mi się podoba, może z wyjątkiem tego, gdy się na mnie złości. A jak się nowa kobieta w twoim życiu, Profesorze, spodobała rodzicom? Już w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia w 1982 roku Lucyna przyjechała do Działdowa, gdzie mieszkała moja siostra. Tam spędzali święta również moi rodzice. Ten pierwszy kontakt był bardzo udany, Lucyna ma dar zjednywania sobie ludzi, o czym sama dobrze wie i ja wiem, więc rodziców zjednała sobie właściwie natychmiast. Później miał też miejsce pewien test. Brat mojej mamy z żoną, bardzo gospodarną osobą, musieli się u Lucyny zatrzymać w Białymstoku na parę dni, a po tej wizycie jej mieszkanie zyskało renomę miejsca, w którym wszystko jest. To znaczy wszystko, co w kuchni powinno być. I nie żadne tam nowoczesne roboty, tylko to, czym można porządnie pociąć, zmielić, posiekać. Nawet makutra. 230 JESTEM SOBIE PAN ŻURAWIEC SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Dzięki niej poszedł na terapię, rozstanie całkowicie go załamało. Małżeństwo Mirosława Breguły zakończyło się nagle A co to? Połowa z nas nie wie, co to. Taka misa ceramiczna do ucierania ciasta. Ta sympatia moich rodziców do Lucyny brała się też stąd, że trochę niepokoili się moim stanem po rozwodzie. Nie byli pewni mojej stabilności, dlatego dostrzegli w Lucynie osobę, która będzie w stanie jakoś mnie ogarnąć. Ale i we mnie w tamtym czasie pojawiała się chęć, może nawet potrzeba, znalezienia pewnego, twardego, mocnego oparcia. I znalazłem je w Lucynie, choć jeszcze długo nasz związek funkcjonował na odległość, gdyż zaczął się w moim życiu okres krakowski. [...] No dobrze, ale to przecież nie mogła być tylko formalność. Twój pierwszy ślub, Profesorze, to był jednak przełom w twoim życiu, więc i drugi musiał coś znaczyć. Tak, ale ten pierwszy ślub odbył się w pakiecie z pierwszym mieszkaniem, pierwszą pracą, dzieckiem. W 1992 roku wszystko było inaczej. Myśmy z Lucyną byli już dziesięć lat razem, więc czy rejestrowane, czy nierejestrowane, i tak uważaliśmy się za małżeństwo. Ten ślub był tylko urzędowym potwierdzeniem. Stanu faktycznego? Rok po naszym ślubie ślub wziął też Dominik, w Krakowie. Wcześniej wciąż mieszkał w Nowej Hucie? Do mojego niegdyś mieszkanka wprowadził swoją żonę. Najpierw pewnie i nieżonę, ale nie wnikałem. Obydwoje byli prawnikami, studiowali na tym samym roku. Po czterech latach urodziła im się pierwsza córka, Roksana. To był rok 1997 i dlatego mówię jej czasem, że ma szansę żyć w trzech stuleciach. Wystarczy, jak dociągnie do 104 lat. A dziadkowanie ci wychodziło, Profesorze? W pierwszym wydaniu tak, jak sądzę. Mam bliski kontakt ze starszą wnuczką, Roksaną. Zdarzały się nam rozmowy bardzo bezpośrednie, czasem nawet takie, w których było jakieś zaangażowanie emocjonalne. To było dla mnie przyjemne zaskoczenie, bo myślałem, że generacyjne porozumienie skończy się na moim synu. A tu taka niespodzianka. Roksana jako dziecko bardzo lubiła czytać, miała zapał do czytania, więc mieliśmy o czym rozmawiać. Trochę biadam nad tym, że ona skończyła taki kierunek dziwacznie manipulatorski, czyli PR, ale z drugiej strony widzę w tym pewien rodzaj kontynuacji. Jaki dziadek, taka wnuczka. Młodsza, Aurelia, ma dopiero jedenaście lat, więc może w przyszłości jeszcze sobie pogadamy. A widzisz, Profesorze, we wnuczkach podobieństwa do siebie? Mam nadzieję, że nie. Za to Dominik w dzieciństwie był bardzo do mnie podobny, kiedyś jego matka powiedziała nawet: „Jaki on jest brzydki, wszystko przez to, że jest do ciebie podobny”. Jest, ale nie o urodę chodzi. Zresztą dziś jest bardzo przystojny. Nasze podobieństwa są jakoś naturalne, biorąc pod uwagę ten rok, który spędziliśmy w Szwecji we dwóch i późniejsze regularne nasze spotykania, co najmniej raz w tygodniu albo częściej nawet. Były to zawsze rozmowy, powiedziałbym, intelektualnie satysfakcjonujące, o tak. Bo nie wszystkie wybory Dominika pochwalam, ale cieszy mnie to, że ma językową inteligencję i potrafi doskonale formułować myśli i ich używać. Ale lata 90. wiążą się z jeszcze innym, ważnym dla mnie zdarzeniem. Moja mama choruje w tym czasie na depresję, na jej naprawdę ciężką odmianę. Jest hospitalizowana, wychodzi, potem znowu wraca. A jak radził sobie ojciec? Wspierający był? Nawet bardzo, ale też czuł się coraz gorzej. Więc oboje z siostrą staraliśmy się być u rodziców jak najczęściej, chociaż ja wciąż sobie wyrzucam, że było mnie przy nich za mało. Ale były takie momenty, że w związku z chorobą mamy całkiem przenosiłem się do siostry – jej mieszkanie było blisko szpitala w Działdowie, więc siedzieliśmy tam sobie na głowach wszyscy razem: i ojciec, i ja, i siostra z mężem i córką. Pamiętam, że właśnie tam pisałem moją książkę o reklamie. Ta o propagandzie powstawała przy śwince Lucyny, a przy maminej depresji kończyłem Język na sprzedaż. Kiedy kupiliśmy dom w Milanówku, mama akurat wróciła ze szpitala, czuła się trochę lepiej, więc ojciec postanowił przyjechać i zobaczyć tę naszą nieruchomość, pierwszy własny dom w rodzinie. Ale 1 sierpnia 1996 roku, tydzień przed tym, jak miał się u nas zjawić, wyszedł na spacer. Jak wam już chyba mówiłem, wrócił z niego, usiadł na stołeczku, przewrócił się i umarł. Ile miał lat? Siedemdziesiąt siedem. Cieszył się, że właśnie przeszły nad nim te dwie siekiery i że teraz to już kostucha długo go nie ruszy. Ale zaraz potem jednak umarł. Wtedy poczułem, jak bardzo byłem z nim związany. Z mamą też. Obydwoje byli dla mnie kluczowymi punktami odniesienia, zawsze niezwykle istotne było, żeby akceptowali to, co robię. Mama zawsze się bała tych ciągłych zmian w moim życiu, ojciec miał do mnie więcej zaufania. Był dumny ze mnie, różne zdarzenia, które towarzyszyły mojej karierze, bardzo mu imponowały. Żałowałem, że nie dożył mojej belwederskiej profesury. CZYTAJ TEŻ: Marek Frąckowiak nie bał się śmierci, wierzył, że wyzdrowieje. Do końca trwała przy nim żona Jerzy Bralczyk, biografia: "Bralczyk: o sobie"
Jerzy Bralczyk: „Żony zdanie bardzo się dla mnie liczy. To dla niej chcę wszystko dobrze sformułować”
W ramach cyklu Archiwum VIVY!: wywiady przypominamy rozmowę Krystyny Pytlakowskiej z Jerzym Bralczykiem i jego żoną Lucyną Kirwil. Wywiad ukazał się w maju 2018 roku w magazynie VIVA!. Zobacz też: Jerzy Bralczyk: „Żona bardzo dba o mnie, o moje zdrowie, co czasem nawet mnie trochę denerwuje” Magazyn VIVA! Jerzy Bralczyk i Lucyna Kirwil wywiad Tak zatytułowali swoją pierwszą wspólną książkę. Dlaczego? „»Kocham« – to jeszcze nie wiem, czy to uczucie na dłużej. Ale »pokochawszy« to już na całe życie”, tłumaczy Lucyna Kirwil, żona Jerzego Bralczyka. Profesor języka polskiego i pani psycholog w błyskotliwej rozmowie z Krystyną Pytlakowską opowiadają o swoim niezwykłym małżeństwie, niekończących się rozmowach o tym, kto ma charakter, a kto charakterek i dlaczego kościelny bez pachnie piękniej. Pokochawszy to… Lucyna Kirwil: Jak „pokochawszy”, to na zawsze. „Kocham” – to jeszcze nie wiem, czy to wielkie uniesienie trwające kilkanaście miesięcy, a potem przechodzące, czy uczucie na dłużej. Ale „pokochawszy” to już na całe życie. Tytuł książki zresztą wymyślił mój mąż, bo lubi imiesłowy przysłówkowe. Mąż jest raczej z XIX wieku, chociaż żyje w wieku XXI. Takie wartości jak uczucia, miłość są dla niego bardzo ważne. Ale o miłości nie mówicie w książce z wielkim uniesieniem, raczej rozbieracie ją na czynniki pierwsze, analizując słowa, jakie jej towarzyszą. Przyznaję, że barwnie i z poczuciem humoru, które podobno ułatwia życie. Jerzy Bralczyk: O, to coś wyjątkowego, bo ja jestem przecież znany ponurak. Ludzie z poczuciem humoru często są ponurakami. Jerzy: Weźmy na przykład takiego Zembatego albo Poniedzielskiego. To taki czarny humor dla myślących. Pani Lucyno, a co najbardziej Panią śmieszy u męża? Lucyna: Nic. Jakby pani zapytała, co mnie rozbawia, tobym odpowiedziała, ale „śmieszy” to tak, jakbym się z niego śmiała. Więc co Panią rozbawia? Lucyna: Gdy recytuje zabawne wierszyki, gdy opowiada różne historie, jak jesteśmy w towarzystwie. Rozbawia mnie przy śniadaniu, kiedy rozmawiamy o absurdach w życiu codziennym, i jak używa języka, i co z nim robi. Na przykład. Lucyna: Na przykład bez. W Milanówku przed oknem mamy białe bzy, chyba jeszcze przedwojenne, pachnące. Ale gdy przechodzimy koło bram kamienic przy Bednarskiej, gdzie też pomieszkujemy, bez pachnie tam bardziej i mąż mówi… Jerzy: Bo to jest bez kościelny. Lucyna: Jaki kościelny, przecież to miasto go posadziło. Jerzy: Ale zaraz za tym bzem mieszkają księża i oni o niego dbają. Kościelny bez mocniej pachnie niż nasz, świecki, milanowski. Wiem, co mówię, bo częściej tu bywam niż ty. Dobrze mi się tu pracuje. Bo nikt tutaj Panu nie przeszkadza? I jak się jest samemu, trudno jest się na kogoś rozzłościć. Co Pani robi, gdy mąż się denerwuje? Lucyna: Denerwuję się razem z nim albo staram się mu na tak długo usunąć z drogi, aż mu przejdzie. Bo ma Pani dobry charakter. Jerzy: Dobry charakter to nie jest sformułowanie, które można uznać za pochwałę lub komplement. Od dobrego charakteru to tylko krok do tego „On jest taki poczciwy”. Poczciwy to głupi? Jerzy: Do głupoty jeszcze daleko. Poczciwość kojarzy się z uległością, a dobry charakter z brakiem charakteru. Gdy mówimy o kimś, że ma charakter, to znaczy, że jest trudniejszy do zaakceptowania. Pan – Profesorze – ma nie tylko charakter, ale i charakterek. Jerzy: A było jeszcze kiedyś takie ładne słowo „charakterny”, a nawet „charakternik”. Charakternik znaczyło w prostym ludowym języku kogoś, kto ma kontakty z siłą nieczystą i lepiej go nie zaczepiać. A charakter to cecha kogoś, kto potrafi postawić na swoim. Czy ja mam charakter? Chyba nie mam. Lucyna: Masz, masz mocny charakter. Jerzy: Ty, Lucynko, to dopiero masz mocny charakter. Lucyna: Ja mam tylko charakterek. Jerzy: Chyba potrafimy w sobie cenić wzajemnie te nasze charaktery. Taka zwykła osoba bez charakteru Pani męża by nie zainteresowała? Jerzy: Musiałaby być tak niezwykle zwykła, że tym właśnie w niej bym się zainteresował. Albo umiałaby świetnie gotować. Coś za coś. Jerzy: Moja żona ma charakter… I potrafi świetnie gotować. Lucyna: Mówimy o kryteriach doboru. Ludzie na ten temat sobie wyobrażają różne cechy, jakie musi mieć wybranka czy wybrany. To bardzo długa lista i skomplikowana. Chodzi na przykład o to, żeby nie tylko była wiotka, ale i miała odpowiednie kształty. Jerzy: Jeżeli ma odpowiednie kształty, to nie jest wiotka. Lucyna: A właśnie że musi być wiotka, a jednocześnie mieć biodra i biust. Jak wyglądałam, gdy się spotkaliśmy? Jerzy: Zawsze byłaś i jesteś bardzo zgrabna. Lucyna: Ważny też jest tembr głosu. Kobiety kochały się w tenorach, ale wolały basów. Jerzy: Jeśli mamy atrakcyjny wygląd i atrakcyjny głos, to już bardzo dużo. Niedobry głos może kompletnie zakłócić atrakcyjny wygląd. I na samym początku, gdy spotkaliście się w Białymstoku, a potem na Dworcu Centralnym w Warszawie, zauważył Pan w Pani Lucynie głos? Jerzy: Na początku zauważa się pewne wzorce zachowań, które odpowiadają naszym oczekiwaniom. W tym drugim człowieku musi być coś znajomego, związanego z naszym wyobrażeniem czy wspomnieniem, często z dzieciństwa. Na przykład jeżeli odnajdujemy w kobiecie cechy kochanej ciotki, która nam się podobała. Lucyna: Ciotka jest za daleko, wzór musi być bliższy. Kobiety szukają podobieństw wybranego partnera do wzorca, jaki miały w domu, jeżeli oczywiście nie był to alkoholik czy damski bokser. A mężczyźni często szukają cech tej idealnej kobiety, która była dla nich najważniejsza, czyli matki. Jest Pani podobna do matki Pana Jerzego? Lucyna: Fizycznie nie. Jerzy: Czasem może to być ruch głową, czasem powiedzonko, czasem chód. Żona akurat ładnie chodzi i to mi się bardzo podoba. Lucyna: Kiedyś mówiono mi, że idę jakbym kozłowała piłkę. Jerzy: Właśnie. W drugim człowieku często pociąga nas jakiś bardzo drobny szczegół. Ja przepadam za tym, jak żona się uśmiecha, i taki drobiazg, że ma dołek w jednym tylko policzku. To piękne wyznanie miłości. Jerzy: Ja podaję tylko przykład, który – jak przypuszczam – dotyczy wszystkich ludzi choćby minimalnie wrażliwych. Ci bardzo wrażliwi pewnie wiedzą na ten temat więcej. Ale miłości nie można ujmować w punktach: tu dołek, tu chód, tu bioderko. Jerzy: I odhaczać ich? Dołek odhaczam, uśmiech odhaczam, a co siedzi tam w środku? Tego na początku nie wiemy, sądzimy po pozorach. I te pozory są powodem pomyłek. To Pan powiedział, że drugie małżeństwo jest zawsze wspanialsze od pierwszego. Bo chroni przed błędami? Jerzy: Czasem czwarte bywa bardzo udane. Lucyna: Jesteśmy związkiem ludzi, którzy mieli za sobą już pierwsze małżeństwa. W drugim małżeństwie też popełnia się błędy, tylko inne. Ale gdy partnerzy są dojrzali, doświadczeni, dokonują wyborów ostrożniej. Co innego wysuwa się na pierwszy plan niż przy pierwszych miłosnych fascynacjach. I warto tu dodać, że mężczyźni zakochują się łatwiej i na krócej. Jerzy: Jeżeli łatwiej, to muszą na krócej, bo trudniej oznacza rzadziej i na długo. Lucyna: Gdyby zapytać mężczyznę po 10 miesiącach związku: „Kochasz ją?”, odpowiedź byłaby kategoryczna: albo „kocham”, albo „nie”. A kobiety mają inne nastawienie, powiedzą: „Ależ tak, kocham go w dziewięćdziesięciu procentach”. Jerzy: Moje językowe poczucie oburza się przeciwko „kocham w 90 procentach”. Lucyna: Ale ty nie jesteś kobietą. Jerzy: Mówię, że moje językowe poczucie, nie ja. Lucyna: To niech się sobie oburza. Właśnie tak rozmawiacie przy śniadaniu? Lucyna: Właśnie tak sobie rozmawiamy. Nie mówimy o innych przykrych rzeczach i czy ważne dla związku są blond włosy, czy piękny biust. U mężczyzn z czasem te preferencje mogą się zmienić. Jerzy: W książce „W rzecz wstąpić” Michała Choromańskiego jest taka ładna scena, która była powodem mojego pierwszego związku. Przeczytawszy tę książkę… Lucyna: …zakochałem się. Jerzy: No tak, chyba się zakochałem. W każdym razie stałem się chorobliwie dobry, co ujęło moją pierwszą żonę. I ona, ujęta tą moją dobrocią, też się nawet zakochała. Bohater u Choromańskiego – Dominik, mój syn ma po nim to imię – żeni się z kobietą niezwykle brzydką, wręcz odrażającą. Kiedy przedstawia ją innej, starszej już damie, ta serdecznie mu gratuluje, bo jest pewna innych wspaniałych zalet tej żony. Moja pierwsza żona zresztą była bardzo ładna. Lucyna: Kiedy się spotkaliśmy pierwszy raz, byliśmy w innych światach. Mąż gdzie indziej, ja gdzie indziej. Nasza pierwsza rozmowa – mogliśmy milczeć, a mimo to rozmawialiśmy – prawdopodobnie ukierunkowała nas na siebie. J.B.: Dobrze jest, jeżeli na początku związku dużo się rozmawia. Teraz ludzie kontaktują się inaczej – elektronicznie. Co takiego było w Pana żonie, że Pan, zobaczywszy ją, wracał do niej myślami? Jerzy: Sięga pani zbyt głęboko w nasze relacje. Lucyna: Jureczku, pani próbuje uogólnić. Nie wiem, co zadecydowało u męża, natomiast mogę powiedzieć, co cenimy w sobie i w naszych rozmowach. Mąż powiada, że jestem szczególara i mówię za dużo. Natomiast kiedy obserwuję męża, gdy rozmawia z różnymi ludźmi, zwłaszcza z mężczyznami, ale i kobietami też, bardzo często pojawia się między nimi słowny ping-pong nasycony wartkością i humorem. Myślę też, że poczucie humoru i sposób widzenia świata, a nawet dystans do niego silnie decydują o powstawaniu bliskich więzi między ludźmi. Czy dobrze to ujęłam? Jerzy: Ujęłaś to bardzo dobrze. Często pojawia się taki ping-pong w dawnych dramatach greckich, a potem u Racine’a, Corneille’a, u nas u Kochanowskiego w „Odprawie posłów greckich”. To siedzicie sobie przy herbacie… Jerzy: Proszę pozwolić mi powiedzieć do końca. Przepraszam, ale często przerywam. Jerzy: Rozumiem, ja też czasem niestety przerywam. Żonie przerywam, żeby wtrącić coś dowcipnego. I ona się złości? Jerzy: Nie zawsze. Ale może niech panie sobie teraz porozmawiają. Lucyna: Jurek! Jerzy: Już dobrze, kontynuuję… W tych dramatach, a także w życiu, na przykład w salonie, wysoko ceniono umiejętność szybkiego reagowania na kwestie rozmówcy. To trochę tak jak w szermierce. Ja to rzeczywiście też wysoko cenię. Umiejętność rozmowy na granicy żartu i złośliwości pokazuje erudycję i poczucie humoru. Alternatywą jest rozmowa gawędziarzy. A moja żona reprezentuje typ opowiadacza, lecz wdzięk, z którym to robi, sprawia, że słucha się tego chętnie (czuję zresztą, że pod wpływem żony trochę się zmieniłem i zdarza mi się teraz, że nieco rozwlekle mówię). Jeżeli spotyka się osobę, która nas inspiruje, a do tego jest atrakcyjna estetycznie, to efekt może być interesujący. A nie może Pan powiedzieć po prostu: kiedy spotyka się piękną kobietę? Jerzy: Nie, mogłem powiedzieć, tak jak powiedziałem: atrakcyjna i estetyczna. Lucyna: Z pięknem tak definiowanym bym polemizowała. Jerzy: Nie byłaś lalką, ale to też było w tobie atrakcyjne. Poza tym zdarzało mi się wchodzić w relacje z atrakcyjnymi kobietami, które ni stąd, ni zowąd popełniały takie gafy językowe, że momentalnie chłodłem. Lucyna: Byłam dobra z polskiego, nie robiłam błędów ortograficznych, pisałam dobre wypracowania i bardzo dużo czytałam. Kiedy miałam 15 lat, przeczytałam „W poszukiwaniu straconego czasu” Prousta. W tym czasie czytałam też regularnie „Kulturę”, „Życie Literackie”, „Problemy”. Poza tym miałam bardzo dobrą polonistkę w moim liceum w Węgorzewie. Jacy byli Pani rodzice? Skąd te książki i pisma na dalekiej prowincji? Lucyna: Moja rodzina to uciekinierzy powojenni z Wileńszczyzny. Mama nie pracowała, zajmowała się domem i ogrodem. Zawsze brakowało jej czasu. Ale pamiętam, jak późnym wieczorem czytała, pisała krótkie wiersze na okazje, rysowała laurki. Ojciec był urzędnikiem, ale zajmował się ochroną roślin w wydziale rolnictwa i leśnictwa. Mając dziewięć lat, znałam siedem odmian ziemniaków. Nasz dom nie był tak intelektualny jak u mojego męża, ale czytało się klasykę. Pamiętam, jak ojciec recytował mi ballady Mickiewicza na dobranoc, kiedy miałam pięć lat. Rodzice nigdy nie żałowali pieniędzy na książki. Miałam poczucie, że dzięki temu zdałam u męża egzamin ze znajomości literatury. On często rzuca cytatami i lepiej wiedzieć, skąd pochodzą. Niektóre książki czyta stale, mimo że zna je prawie na pamięć: „Annę Kareninę”, „Wojnę i pokój”, „Ogniem i mieczem”, „Panią Bovary”. Często czyta mi fragmenty na głos. Wyobrażam sobie państwa Bralczyków, jak po ciężkim dniu leżą w małżeńskim łożu i czytają – każde co innego, dzieląc się na głos co celniejszymi fragmentami. A rozmawiacie czasem o miłości? Lucyna: Mówię przecież, że taka rozmowa jest tak naprawdę o tym, że się kochamy. Nie wyznajemy sobie uczuć, ale wracamy do tego, dlaczego się spotkaliśmy. Bawimy się tym. Możemy powiedzieć, że oboje jesteśmy sobą w pewien sposób zafascynowani. Mąż jest bardzo popularny, wszędzie rozpoznawany. Jak Pani to znosi? Lucyna: Różnie. Miałam kiedyś taki moment niepokoju. Wiem, że kobiety są bardziej stałe w uczuciach, a mężczyźni bardziej kochliwi, co oznacza, że kobiety są bardziej narażone na zdradę. Czułam że przechodzę przez smugę cienia, a mąż nadal jest dla kobiet „towarem”. Ciepły, miły, dowcipny, interesujący. Myślałam, że muszę się pilnować, ale ten niepokój trwał bardzo krótko. Jerzy: W sumie bardzo dobry jest układ, gdy spotyka się psycholog i językoznawca. Mają sobie dużo ciekawych rzeczy do powiedzenia. Ja do tej pory dowiaduję się od żony o wielu sprawach, których nie znałem, o różnych prawidłowościach psychologicznych. Lucyna: A mąż zawsze stara się wtrącić coś o języku – o tym użytkowym, a nie tylko poprawnym gramatycznie. Jerzy: W znacznym stopniu wpływamy na siebie, jesteśmy w interakcji. Lucyna: I nadal dużo rozmawiamy, nadal lubimy być w wielu miejscach, nadal lubimy towarzyskie spotkania u nas i u naszych przyjaciół. Chociaż mamy na nie mniej czasu niż kiedyś. Jerzy: Mamy poczucie winy, że nie spotykamy się z tymi lub z tamtymi, że o czymś zapominamy, choć tego nie chcemy. Ja mam grono męskie, z którym widuję się bardzo często. Lucyna: To takie twoje spa. A ja swojego spa nie mam. Jerzy: Ty za to prowadzisz wielogodzinne rozmowy telefoniczne. Człowiek jest zwierzęciem społecznym. Lucyna: A ty czytasz wszędzie i zawsze, i o każdej porze. Jerzy: Głównie wydania papierowe gazet, „Wyborczą”, „Rzepę”. W poniedziałki „Przegląd”, w środę „Politykę”… Lucyna: A ja czytam je tydzień po tobie, bo moje inne zobowiązania dużo mi czasu zabierają. Inne? Lucyna: Dwa i pół tysiąca metrów ogrodu. Jerzy: I dom, który wymaga coraz więcej pracy. Wszystko jest na głowie żony, nawet samochód i wszelkie sprawy techniczne. A gdy Pan pisze książkę, prosi żonę o recenzje językowe? Jerzy: Nie, ale często zdarza się, że czytam jej to, co napisałem. Żony zdanie bardzo się dla mnie liczy. To dla niej chcę wszystko dobrze sformułować. Bardzo dużo jej zawdzięczam. Lucyna: Ja też bardzo dużo ci zawdzięczam. Jerzy: Zawsze byłaś świetna językowo. Mówisz całymi zdaniami. Lucyna: A ja myślałam, że mówię monosylabami. Jak się pisze wspólną książkę? Jerzy: Rozmawia się. To książka „narozmawiana”. Żona napisała wstęp, który bardzo mi się podoba. Lucyna: Mąż miał od dawna pomysł, żeby naszą wiedzę fachową z naszym doświadczeniem połączyć. Jerzy: I żeby to nie była książka oparta tylko na sprawach prywatnych i emocjach… Przeczytaj również: Jerzy Bralczyk o Polsce: „Jest jeszcze wiele miejsc, które chciałbym poznać i polubić” Tylko żeby była to książka naukowa, erudycyjna, przyprawiona ironią? Lucyna: Ale prywatność się w niej pojawiła, bo trudno mówić o teorii, nie odwołując się do praktyki. Jerzy: Sama teoria – to byłoby zresztą trochę nudne. Dzięki temu w sposób naturalny wynikało zakończenie: żyli długo i szczęśliwie. Jerzy: Żeby żyć szczęśliwie, trzeba tego chcieć i trzeba próbować. A teraz powiem coś bardzo osobistego: kiedy myślę o swoim życiu, uważam, że udało mi się w nim bardzo dużo. Chociaż zdarza mi się myśleć, że na tyle nie zasługuję. Tak jak nie zasługuję na taką żonę. Lucyna: Straszne, powinnam powiedzieć to samo: nie zasługuję na takiego męża. Ale jestem bezczelna i uważam, że jak najbardziej zasługuję.
Jerzy Bralczyk o Polsce: „Jest jeszcze wiele miejsc, które chciałbym poznać i polubić”
O czym jeszcze porozmawialiśmy z profesorem?
Wszystko się zmienia, moje życie też się zmienia”. Profesor Jerzy Bralczyk, wybitny językoznawca, porozmawiał z VIVĄ! o czasach epidemii Covid-19, miłości do Polski i, oczywiście, języku. Jerzy Bralczyk rozmowa z VIVĄ „To, że w tej chwili nie jeżdżę po Polsce, tylko siedzę w domu, jest zmianą dosyć istotną. W związku z tym inaczej wygląda mój dzień. Wszystkich życie zmienił znacząco. Może mamy więcej czasu na myślenie...”, wyznał profesor w odpowiedzi na pytanie, czy koronawirus zmienił jego życie. A czego mu najbardziej brakuje? „Na pewno nie mam kontaktu z ludźmi, a ja sobie to bardzo ceniłem i cenię, i mam nadzieje będę cenił nadal”, przyznał. Czy wyobraża sobie życie na emigracji? „Jest to stan, który wiąże się z brakiem perspektyw lub z brakiem planu powrotu, więc nie. Zdarzyło mi się mieszkać poza krajem przez kilka lat i znosiłem to z pewnym trudem. W środowiskach polonijnych można dalej uprawiać polszczyznę, ale to nie jest to samo”, tłumaczy. Jest wielbicielem ojczyzny, i jak sam przyznaje, „jest jeszcze bardzo wiele miejsc, których nie zna, a które chciałby poznać i polubić”. Jak wygląda mapa ulubionych miejsc Jerzego Bralczyka w Polsce? Jakie słowo go ostatnio rozbawiło, a jakiego słowa nadużywa? Posłuchajcie naszej rozmowy z profesorem!
Dominika Kulczyk: „Być może świat potrzebował epidemii, by zaszły trwałe zmiany”
„Czas na czułą rewolucję”, mówi nam. Co jeszcze w nowej VIVIE!?
Inwestorka i filantropka, szefowa fundacji Kulczyk Foundation, która działa głównie w krajach rozwijających się. Autorka filmów dokumentalnych o wykluczeniu i dyskryminacji kobiet. Mówi: „Zrozumiałam, że zmiana jest kobietą i kobieta jest bardzo często źródłem zmian”. Dominika Kulczyk w inspirującej, momentami bardzo intymnej rozmowie z Aleksandrą Kwaśniewską. Jak osoba, która jest w ciągłym ruchu, radzi sobie z przymusowym udomowieniem? Zaskakująco dobrze. Mam wrażenie, że sytuacja, w której musisz się zatrzymać, pomaga dotrzeć do tego, z czym czujesz się faktycznie komfortowo. Czy ten cały twój piękny życiowy plan był naprawdę twój, czy może był wypadkową jakiegoś rozpędu w koleinach, z których ciężko było wypaść? Czy nie było tak, że dźwigałaś jakiś nie swój bagaż? A teraz to, co nienaturalne, nie bardzo może mieć rację bytu. Zostaje surowa esencja. To samo mówi Olga Tokarczuk. Że izolacja zmusza do zajrzenia w głąb siebie i zadania sobie pytania, na ile rzeczywiście żyję swoim życiem. Dokładnie. Czy nie jest tak, że wiele razy chcielibyśmy się zatrzymać, zrobić rewizję i spokojnie pogrzebać w rzeczywistości? Tak przeciąć drzewo na pół i przyjrzeć się słojom, co tam w środku. Tylko nie ma na to czasu, przywykliśmy do pędu. Wręcz nawet nie przystoi stać. A jednak żeby iść w dobrą stronę, trzeba raz po raz się zatrzymać i rozejrzeć. Jak bardzo musiałaś pozmieniać swoje plany? Zdecydowałam, że po prostu na jakiś czas przestanę je mieć. Zrozumiałam, że nie muszę odbyć dwusetnego spotkania i pięćdziesiątej podróży, żeby wykreować coś dla siebie i dla świata. To źródło jest we mnie. A jak już wiesz, że wszystko jest w tobie i stąd bierzesz inspirację, siłę i kreację, to wszystko staje się intensywniejsze – tu i teraz. Nie potrzebujesz tak bardzo się uciekać do czegoś innego, do czasu przyszłego, do planów. Bo już nawet to dzisiejsze tu i teraz strasznie wiele od ciebie wymaga – skupienia, czułości, mądrości. Nie jest tak, że to, co mamy dziś i gdzie jesteśmy, jest już pełne treści. Ja naprawdę nie tyle przestałam mieć plany, co przestałam mieć nawet takie poczucie, że muszę je mieć. To nie znaczy, że nie mam ochoty myśleć przyszłościowo, ale widzę, że nie jest fajnie być zakładnikiem planów i przyszłości. Plany często robimy ze złudnego poczucia bezpieczeństwa, chcąc być pewnym jutra. A jutra może nie być. Jest dziś. Boisz się tego, co będzie po pandemii? Nie. Mam poczucie, że nic się nie dzieje ponad to, co ma się zdarzyć. Być może świat potrzebował epidemii, by zaszły trwałe zmiany. Myślę na przykład o bardzo konkretnej sytuacji. Zamknięci w domach nagle zrozumieliśmy, że pomiędzy tym, co dziś dają kobiety, a co dają mężczyźni, jest ogromna dysproporcja. Wielu mężczyzn dzisiaj mówi, że nagle uświadomiło sobie, że ich żony robią więcej, niż myśleli. Bo nagle nie można uciec przed rodziną do biur. Nagle trzeba było zafunkcjonować w przestrzeni, w której ciężko ukryć zestaw swoich aktywności i emocji. Potrzebowaliśmy być postawieni w sytuacji bez wyjścia, żeby to dostrzec czarno na białym. I po tej refleksji powinna przyjść reakcja niezgody. „Hej, momencik, zobaczyłeś, zrozumiałeś, zmieńmy to”. Zmieńmy, bo ja już chcę inaczej. Może i zawsze chciałam inaczej, ale sama nie sądziłam, że ta dysproporcja jest aż taka. A teraz jest świetny pretekst, żeby to się zmieniło. Żeby wreszcie wypracować równowagę. Czas na czułą rewolucję. Cały wywiad z Dominiką Kulczyk w nowej VIVIE! od 28 maja w punktach sprzedaży w całej Polsce, a także w Internecie KLIKNIJ TUTAJ. Co jeszcze w nowej VIVIE! 10/2020? Hasło „Dobre, bo polskie” nabiera teraz nowego znaczenia. Pandemia pokazała nam, że globalizacja nie zawsze ma dobre skutki, a odrzucana często lokalność daje poczucie przynależności, pewności i bezpieczeństwa. Nadszedł czas, by docenić to, co mamy. Polska jest piękna. Polskie produkty, polskie marki w niczym nie ustępują światowym. Doceńmy je. Wspierajmy. Dobre, bo polskie. Dobre, bo nasze! Redakcja VIVY! Jerzy Bralczyk kocha język polski, bo go zaskakuje. Uwielbia małe miasteczka, nawet kształt Polski na mapie. I co jeszcze kocha? Wybitny językoznawca odsłania przed nami swój świat. Adamowicz, Egurrola, Figura, Golcowie, Kuszyńska, Soyka, Niedenthal, Radwańska… Gdańsk, Warszawa, Gdynia, Milówka w Beskidzie Żywieckim, Łódź, Gliwice… Piękne zdjęcia i piękne, wzruszające wspomnienia o zakątkach, które zajmują szczególne miejsce w ich sercach. A w dziale PODRÓŻE - „Nie ma już naszych Chałup. A szkoda!”, mówi Krystyna Cierniak-Morgenstern, wspominając wakacje, które spędzała z mężem i przyjaciółmi nad Bałtykiem.
Jerzy Bralczyk rozmawia z żoną Lucyną Kirwil o miłości w języku i w życiu
„Czasem czwarte małżeństwo bywa bardzo udane”
„Pokochawszy”, tak zatytułowali swoją pierwszą wspólną książkę. Dlaczego? „»Kocham« – to jeszcze nie wiem, czy to uczucie na dłużej . Ale »pokochawszy« to już na całe życie”, tłumaczy Lucyna Kirwil, żona Jerzego Bralczyka. Profesor języka polskiego i pani psycholog w błyskotliwej rozmowie z Krystyną Pytlakowską opowiadają o swoim niezwykłym małżeństwie, niekończących się rozmowach o tym, kto ma charakterek. Jerzy: Dobry charakter to nie jest sformułowanie, które można uznać za pochwałę lub komplement. Od dobrego charakteru to tylko krok do tego „On jest taki poczciwy”. – Poczciwy to głupi? Jerzy: Do głupoty jeszcze daleko. Poczciwość kojarzy się z uległością, a dobry charakter z brakiem charakteru. Gdy mówimy o kimś, że ma charakter, to znaczy, że jest trudniejszy do zaakceptowania. – Pan – Profesorze – ma nie tylko charakter, ale i charakterek. Jerzy: A było jeszcze kiedyś takie ładne słowo „charakterny”, a nawet „charakternik”. Charakternik znaczyło w prostym ludowym języku kogoś, kto ma kontakty z siłą nieczystą i lepiej go nie zaczepiać. A charakter to cecha kogoś, kto potrafi postawić na swoim. Czy ja mam charakter? Chyba nie mam. Lucyna: Masz, masz mocny charakter. Jerzy: Ty, Lucynko, to dopiero masz mocny charakter. Lucyna: Ja mam tylko charakterek. Jerzy: Chyba potrafimy w sobie cenić wzajemnie te nasze charaktery. – Taka zwykła osoba bez charakteru Pani męża by nie zainteresowała? Jerzy: Musiałaby być tak niezwykle zwykła, że tym właśnie w niej bym się zainteresował. – Albo umiałaby świetnie gotować. Coś za coś. Jerzy: Moja żona ma charakter… I potrafi świetnie gotować. Lucyna: Mówimy o kryteriach doboru. Ludzie na ten temat sobie wyobrażają różne cechy, jakie musi mieć wybranka czy wybrany. To bardzo długa lista i skomplikowana. Chodzi na przykład o to, żeby nie tylko była wiotka, ale i miała odpowiednie kształty. Jerzy: Jeżeli ma odpowiednie kształty, to nie jest wiotka. Lucyna: A właśnie że musi być wiotka, a jednocześnie mieć biodra i biust. Jak wyglądałam, gdy się spotkaliśmy? Jerzy: Zawsze byłaś i jesteś bardzo zgrabna. Lucyna: Ważny też jest tembr głosu. Kobiety kochały się w tenorach, ale wolały basów. Jerzy: Jeśli mamy atrakcyjny wygląd i atrakcyjny głos, to już bardzo dużo. Niedobry głos może kompletnie zakłócić atrakcyjny wygląd. – To Pan powiedział, że drugie małżeństwo jest zawsze wspanialsze od pierwszego. Bo chroni przed błędami? Jerzy: Czasem czwarte bywa bardzo udane. Lucyna: Jesteśmy związkiem ludzi, którzy mieli za sobą już pierwsze małżeństwa. W drugim małżeństwie też popełnia się błędy, tylko inne. Ale gdy partnerzy są dojrzali, doświadczeni, dokonują wyborów ostrożniej. Co innego wysuwa się na pierwszy plan niż przy pierwszych miłosnych fascynacjach. I warto tu dodać, że mężczyźni zakochują się łatwiej i na krócej. Jerzy: Jeżeli łatwiej, to muszą na krócej, bo trudniej oznacza rzadziej i na długo. Lucyna: Gdyby zapytać mężczyznę po 10 miesiącach związku: „Kochasz ją?”, odpowiedź byłaby kategoryczna: albo „kocham”, albo „nie”. A kobiety mają inne nastawienie, powiedzą: „Ależ tak, kocham go w dziewięćdziesięciu procentach”. Jerzy: Moje językowe poczucie oburza się przeciwko „kocham w 90 procentach”. Lucyna: Właśnie tak sobie rozmawiamy. Nie mówimy o innych przykrych rzeczach i czy ważne dla związku są blond włosy, czy piękny biust. U mężczyzn z czasem te preferencje mogą się zmienić. Jerzy: W książce „W rzecz wstąpić” Michała Choromańskiego jest taka ładna scena, która była powodem mojego pierwszego związku. Przeczytawszy tę książkę… Lucyna: …zakochałem się. Jerzy: No tak, chyba się zakochałem. W każdym razie stałem się chorobliwie dobry, co ujęło moją pierwszą żonę. I ona, ujęta tą moją dobrocią, też się nawet zakochała. Bohater u Choromańskiego Dominik, mój syn ma po nim to imię – żeni się z kobietą niezwykle brzydką, wręcz odrażającą. Kiedy przedstawia ją innej, starszej już damie, ta serdecznie mu gratuluje, bo jest pewna innych wspaniałych zalet tej żony. Moja pierwsza żona zresztą była bardzo ładna. Lucyna: Kiedy się spotkaliśmy pierwszy raz, byliśmy w innych światach. Mąż gdzie indziej, ja gdzie indziej. Nasza pierwsza rozmowa – mogliśmy milczeć, a mimo to rozmawialiśmy – prawdopodobnie ukierunkowała nas na siebie. Jerzy: Dobrze jest, jeżeli na początku związku dużo się rozmawia. Lucyna: Kiedy obserwuję męża, gdy rozmawia z różnymi ludźmi, zwłaszcza z mężczyznami, ale i kobietami też, bardzo często pojawia się między nimi słowny ping-pong nasycony wartkością i humorem. Myślę też, że poczucie humoru i sposób widzenia świata, a nawet dystans do niego silnie decydują o powstawaniu bliskich więzi między ludźmi. Czy dobrze to ujęłam? Jerzy: Ujęłaś to bardzo dobrze. – A nie może Pan powiedzieć po prostu: kiedy spotyka się piękną kobietę? Jerzy: Nie, mogłem powiedzieć, tak jak powiedziałem: atrakcyjna i estetyczna. Lucyna: Z pięknem tak definiowanym bym polemizowała. Jerzy: Nie byłaś lalką, ale to też było w tobie atrakcyjne. Poza tym zdarzało mi się wchodzić w relacje z atrakcyjnymi kobietami, które ni stąd, ni zowąd popełniały takie gafy językowe, że momentalnie chłodłem. – Mąż jest bardzo popularny, wszędzie rozpoznawany. Jak Pani to znosi? Lucyna: Różnie. Miałam kiedyś taki moment niepokoju. Wiem, że kobiety są bardziej stałe w uczuciach, a mężczyźni bardziej kochliwi, co oznacza, że kobiety są bardziej narażone na zdradę. Czułam że przechodzę przez smugę cienia, a mąż nadal jest dla kobiet „towarem”. Ciepły, miły, dowcipny, interesujący. Myślałam, że muszę się pilnować, ale ten niepokój trwał bardzo krótko. Jerzy: Żeby żyć szczęśliwie, trzeba tego chcieć i trzeba próbować. A teraz powiem coś bardzo osobistego: kiedy myślę o swoim życiu, uważam, że udało mi się w nim bardzo dużo. Chociaż zdarza mi się myśleć, że na tyle nie zasługuję. Tak jak nie zasługuję na taką żonę. Lucyna: Straszne, powinnam powiedzieć to samo: nie zasługuję na takiego męża. Ale jestem bezczelna i uważam, że jak najbardziej zasługuję. Cała rozmowa Krystyny Pytlakowskiej z Lucyną Kirwil i Jerzym Bralczykiem do przeczytania w najnowszym wydaniu VIVY!, dostępnym wyjątkowo od środy, 30 maja. Co jeszcze w tym numerze dwutygodnika? VIVA! 11/2018 Czy nie boi się przemijania? Jak jej się udało... nie popaść w alkoholizm. Grażyna Torbicka w ogniu pytań Piotra Najsztuba. „Czy myślę o tacie? Ja z nim żyję codziennie’’. Kasia Wodecka-Stubbs w pierwszą rocznicę śmierci ojca wspomina genialnego muzyka. Lucyna Kirwil i Jerzy Bralczyk o swoim niezwykłym małżeństwie i niekończących się rozmowach o tym, kto ma charakter, a kto ma charakterek.
To zamach stanu! Ponad 300 artystów pisze do prezydenta, aby powstrzymał niszczenie państwa
Nawet brat Pierwszej Damy, Jakub Kornhauser przyłączył się do protestu. Ponad trzysta osób - wśród nich Hanna Krall, Jerzy Bralczyk, Krystyna Janda, Wojciech Smarzowski, Maria Janion, Małgorzata Cielecka, Janusz Gajos, Janusz Głowacki, Gosia Baczyńska, Katarzyna Grochola, Sylwia Chutnik, Andrzej Chyra – piszą do prezydenta, żeby powstrzymał zamach stanu. "My, polscy pisarze, artyści, naukowcy, wiemy aż za dobrze, że w bezpośrednim starciu słowa są słabsze od siły. Nie możemy jednak milczeć, kiedy podstawy naszego wspólnego państwa są burzone" W Polsce wrze. Dziesiątki tysięcy ludzi wychodzi na ulice, w dziesiątkach miast ludzi wznoszą okrzyki, palą świece. Walczą przeciwko zmianie ustroju, likwidowaniu trójpodziału władz. Ustawy zmieniające sądy i Sąd Najwyższy dadzą nieograniczoną władzę Jarosławowi Kaczyńskiemu. Obywatele boją się, że nie będzie prawa, sprawiedliwości i wolnych wyborów. Do protestu przyłączyli się ludzie kultury. W liście do prezydenta piszą: „Byliśmy świadkami obezwładnienia Trybunału Konstytucyjnego, teraz jesteśmy świadkami wprowadzania niekonstytucyjnych przepisów, które likwidują zasadę trójpodziału władzy i stoją w sprzeczności z zasadami demokracji, spychając Polskę w ustrój autorytarny. Odpowiednim na to określeniem jest "zamach stanu". Na to nie ma i nie będzie naszej zgody”. Dziś – 20 lipca o godz. 20.00 - pod Pałacem Prezydenta wielka manifestacja ludzi, którzy chcą demokracji. Będą wśród nich artyści, ludzie nauki i kultury. Przyjdź, jeżeli zgadzasz się z tym co piszą: "Zwracamy się do Pana, Panie Prezydencie, ponieważ to z konstytucji wynika powaga Pańskiego urzędu. To konstytucja zawiera rotę przysięgi prezydenckiej, którą złożył Pan nam, czyli narodowi, mówiąc: „dochowam wierności postanowieniom konstytucji”. I to Pan – po zawłaszczeniu Trybunału Konstytucyjnego – jest ostatnią instancją, która może zatrzymać zamach stanu. Apelujemy więc, by nie podpisywał Pan ustaw, które podporządkowują władzę sądowniczą władzy ustawodawczej i wykonawczej".