Mama była najważniejszą osobą w jej życiu, Barbara Nowacka nosi w sobie żałobę, która nie przemija. „Nadal bardzo boli”
Córka Izabeli Jarugi-Nowackiej w poruszającej spowiedzi o stracie matki
Barbara Nowacka to kobieta, która nie tylko odziedziczyła siłę, odwagę i empatię po swojej mamie — Izabeli Jarudze-Nowackiej — ale i konsekwentnie niesie to dziedzictwo dalej. W 15. rocznicę katastrofy smoleńskiej przypominamy wywiad, którego polityczka udzieliła Krystynie Pytlakowskiej w 2021 roku dla magazynu VIVA!. W szczerej i wzruszającej rozmowie wyznaje, że pomimo upływu lat, strata ukochanej mamy boli tak samo. Barbara Nowacka w poruszającym wywiadzie opowiada o codziennym życiu z pustką, której nic nie jest w stanie wypełnić, ale też o sile, którą czerpie z tej wyjątkowej więzi. Mówi o dorastaniu w domu pełnym miłości, o pierwszych buntach, książkach, które ją kształtowały, i feminizmie, który — jak sama przyznaje — „wyssała z mlekiem matki”. To opowieść o żałobie, która nie paraliżuje, lecz staje się siłą napędową do działania i zmieniania świata na lepszy. Barbara Nowacka o śmierci matki w katastrofie smoleńskiej Krystyna Pytlakowska: Mija 11 lat od katastrofy… Barbara Nowacka: …a ja nie potrafię wspomnieniami wracać do tamtego dnia. Nadal bardzo boli. Myślisz o mamie codziennie? Nie może być inaczej. Mama była świetna i ważna dla mnie. Żałoba nie zaciera się. Pustka nie odchodzi w niepamięć. Ciągle mi jej brakuje. O tylu sprawach chciałabym z nią porozmawiać. Choćby o moich dzieciach. Zosi mama nie poznała, choć wiedziała, że czeka na „majową” wnuczkę, ale Kuba, dziś prawie 14-letni, mamę uwielbiał i wspomina. O znajomych bym porozmawiała, o polityce… Ciekawe, jak mama zareagowałaby na to wszystko, co się teraz w Polsce dzieje. Byłaby wkurzona tak jak my! I byłaby z nami na protestach. I pewno przez pandemię martwiłaby się nie tylko o gospodarkę, rynek pracy czy kulturę, ale i rodzinę. Mama była spoiwem rodziny, inicjowała różne uroczystości, spotkania. A teraz ja to robię. Po Smoleńsku postanowiłam sobie zadbać o to, co było dla niej ważne. Także w polityce. Stąd jestem tu, gdzie jestem w życiu. Zobacz także: Była dla niej wzorem, poszła w jej ślady. Barbara Nowacka nadal nie pogodziła się ze śmiercią mamy Barbara Nowacka i Izabela Jaruga-Nowacka na wspólnym zdjęciu Odziedziczyłaś po mamie ducha waleczności i siłę. Jest coś takiego w człowieku, że jedni pozostają obojętni na to, co się wokół nich dzieje. A są i tacy, którzy przestają myśleć o sobie i muszą działać. Niedawno na demonstracji był ze mną także mój syn Kuba. W pewnym momencie usłyszeliśmy huk i krzyk. Natychmiast Kubę popchnęłam w kierunku mojej koleżanki, nakazując: „Zostań z nią”, a sama pobiegłam zobaczyć, co się dzieje i czy trzeba komuś pomóc. To tkwi w człowieku jak imperatyw. Nie da się o nim zapomnieć. Widzisz wypadek, zatrzymujesz się i pomagasz. Mnie się to wydaje normalne. Ale gdy pierwszy raz pomagałam przy wypadku, przejechało obok pięć samochodów, żaden się nie zatrzymał. Wstrząs. Od dziecka mi pokazywano, że na krzywdę trzeba reagować, a słabszym pomagać. Stąd w dzieciństwie w domu rodzinnym były liczne znalezione kociaki, ratowanie jeży czy ptaszków. Empatia zaczyna się od małych spraw. Masz to w genach i od tego się nie uwolnisz. Ale po co miałabym się uwalniać? Bo obojętność jest wygodniejsza. Można skupiać się wyłącznie na sobie. Ale ja bym chyba tak nie umiała. Frustrowałabym się bezsilnością, widząc krzywdę. Nie potrafię, jak niektórzy, siedzieć przed telewizorem i kłócić się z nim albo w ogóle go wyłączyć, bo ten świat i tak do nas dotrze, bo zobaczymy w sklepie dziewczynę z podbitym okiem czy pod sklepem starszego człowieka, który zbiera na operację zaćmy. Nie wolno ich ominąć. Trudno nie zauważać przemocy. Trudno nie widzieć wykluczonych i słabych. I trzeba pomóc, i zmienić system. Taka byłaś już od urodzenia? Nie wiem, czy od kołyski, ale kiedy zaczęłam już żyć bardziej świadomie, to tak. Bo to wciąga, bo można zrobić coś fajnego, pożytecznego, dla kogoś. Robiła tak mama, dziadkowie. U nas było tak, że choć czynnie polityką zajmowała się mama, wciągnięci byli wszyscy, jej aktywność wpływała na całą rodzinę. Ja wiem, że to dla bliskich bywa męczące. Sama wczoraj wróciłam z Sejmu o pierwszej w nocy. Ale wyglądasz na wypoczętą. Do wszystkiego można się przyzwyczaić. A gdy wracam z Sejmu, to zazwyczaj czytam. Muszę się wyciszyć – ze swojego miejsca za dobrze widzę Kaczyńskiego czy Glińskiego. Czytaj również: Nazywa go swoim przyjacielem. To po ojcu Barbara Nowacka odziedziczyła ścisły umysł Barbara Nowacka w sesji dla „VIVY!”, marzec 2021 Empatia w genach. Jak dom rodzinny ukształtował Barbarę Nowacką Jakie było Twoje dzieciństwo? Fantastyczne. Miałam świetny dom i rodziców, którzy bardzo się kochali. Babcię, która codziennie do nas przyjeżdżała, żeby z nami pobyć i zrobić obiad. Miałam prababcię, która z nami mieszkała. A każdą niedzielę spędzaliśmy na działce u dziadków. To było takie normalne, pogodne życie, drzwi otwarte dla przyjaciół i moich koleżanek. Mieszkaliśmy na malutkiej uliczce, garstka dzieci z tej uliczki tworzyła fajną grupę. To były beztroskie czasy. Całymi dniami jeździliśmy na rowerach, graliśmy w piłkę, odgrywaliśmy „Czterech pancernych i psa”. Nie mieliśmy wyszukanych zabawek ani egzotycznych wakacji, ale byliśmy naprawdę szczęśliwi. W 1981 roku miałaś sześć lat. I niewiele pamiętam ze stanu wojennego. Ojciec w 1981 roku pracował na uniwersytecie w Holandii. Pojechaliśmy więc wszyscy do niego. I stan wojenny zastał nas właśnie tam. Ojciec otrzymał propozycję, żeby zostać na stałe, mama też dostała propozycję pracy, ale powiedzieli: „Wracamy do Polski Tam jest ojczyzna, tam są najbliżsi”. Przy przekraczaniu granicy byliśmy jedynym powracającym samochodem. Wtedy, pod koniec grudnia 1981, nikt nie miał takiego pomysłu, żeby wrócić do kraju. My mieliśmy. Pamiętasz, jaka byłaś, gdy miałaś 10 lat – tyle, ile teraz Twoja córka? Grzeczna dziewczynka z warkoczykami. Bardzo przejęta życiem i nauką. Ambitna. Wtedy nie oglądało się tyle telewizji jak teraz. Bardzo dużo więc czytałam. A potem ścięłam warkocze. Gdy miałam 12 lat, zaczęłam już pracować w telewizji w programie „5-10-15”. Ciekawe, co wtedy czytałaś. Wszystko. Rodzice mieli dużą bibliotekę. W latach 80. pojawiły się u nich wydawnictwa drugoobiegowe. Powiedzieli, że mogę je czytać, ale według pewnego porządku, czyli od dołu. Najciekawsze książki były na górze, choćby zakazane „Baśnie tysiąca i jednej nocy” czy „Lolita” Nabokova. Myślę, że czytałam poważniejsze pozycje niż młodzież w moim wieku. „Pana Tadeusza” przeczytałam na wakacjach po trzeciej klasie, w całości. Ostatnio córka uczyła się „Pani Twardowskiej”, zabawne, bo pamiętałam całość. Czytałam Gombrowicza, Sołżenicyna, Dostojewskiego, Faulknera, Orwella, Cortazara… Rozmawiałaś z mamą o tym, co czytasz? Rodzice wiedzieli, jakie książki zdejmuję z półki. I wiedzieli, kiedy doszłam do „Anny Kareniny”. Szukałam książek o kobietach. Czytaj także: Wystąpiła w programie 5-10-15, jej kolega zginął tragicznie. Tego nie wiesz o Barbarze Nowackiej Barbarę Nowacką z mamą łączyła wyjątkowa więź. Tu polityczka w sesji dla „VIVY!”, marzec 2021 Barbara Nowacka o mamie, tacie, domu rodzinnym i feminizmie I dlatego wyrosłaś na feministkę? Na feministkę wyrosłam, bo mama i babcie były dzielnymi kobietami, a w moim życiu też pojawiało się wiele znaczących kobiet. Potrzebujemy kobiecych wzorców, tych, co już rozbiły szklany sufit. Gdy rozmawiam z córką, dla niej istotne jest, żeby poznawać dziewczyny waleczne, choćby przez literaturę, kino, bo do niedawna fajne były wyłącznie postacie męskie. Jak wygląda Twoja waleczność dziś? Myślę, że się kształtowała przez lata. I że bardziej walczymy o swoje. Gdy przychodzimy do szkoły, jesteśmy naiwnymi pisklętami, ale z biegiem czasu zaczynamy dostrzegać rzeczy, na które się nie zgadzamy. Stawiamy granice, wchodzimy w dyskusje i konflikty. Pamiętam swój pierwszy bunt przeciw systemowi, gdy koleżanka przyniosła dwuobiegowe wydanie komiksu o Mikołajku, w którym była też „Solidarność”. Przyłapano nas na czytaniu i nam ten komiks zabrano, strasząc, że zostaniemy wyrzuceni ze szkoły. Musiałam w domu powiedzieć, że mnie wyrzucą za czytanie „bibuły”. I uważałam, że to super, że jak już za coś wylecieć, to za coś takiego. Ta niezgoda we mnie zaczynała się od tego, że widziałam nierówności – niektóre dzieci miały lepiej, inne gorzej. Jedne były lepiej ubrane, inne biedniej. Zwracałam na to uwagę. I złościło mnie, gdy nauczyciel zaczął się wyśmiewać z czyjegoś nieprzygotowania, a ten uczeń nie miał gdzie odrabiać lekcji, bo nie miał swojego kąta w przeludnionym mieszkaniu. I to dla mnie było nie w porządku. Wścieka mnie, gdy dzisiaj słyszę nauczycieli, którzy nakazują dzieciakom, by rodzice dali im komputer do lekcji on-line: „Jak to, nie masz swojego komputera?”. Nie, bo rodziców nie stać na zakup. A jak jest w domu jeden komputer, to jak ma z niego korzystać dwoje dzieci i matka zdalnie pracująca? To trudne, ale Twoja mama znalazłaby jakieś wyjście. Opowiedz mi, jaka była, bo przecież od niej zależało, jakim Ty stałaś się człowiekiem. Była świetna. Niekonfliktowa. Nigdy się nie buntowałam przeciw jej decyzjom, bo akceptowała moje i dawała mi wolność. Chociaż próbowała też nas dyscyplinować. Lubiła porządek, wszystko poukładane. Dbała więc o to, żebym ja miała porządek w tornistrze i obłożone zeszyty. Bardzo ceniła to uładzenie, co sobotę robiliśmy wielkie porządki. Czy chciałaś, czy nie, musiałaś ścierać kurze, pomyć okna, a do taty należało trzepanie dywanów i mycie samochodu. Dla mamy istotny był uporządkowany świat. Trochę się zmieniła, kiedy weszła do polityki i stała się tam superaktywna. Nie miała czasu na drobiazgi. Było też w niej dużo niezgody na przymus i osobistej odwagi; kiedy powiedziano, że ma wstąpić do PZPR – pracowała wtedy w Polskiej Akademii Nauk – stwierdziła, że nie ma mowy. To był rok 1982 lub 1983. Przez kilka lat była bez pracy. Ale nie marnowała ani sekundy. Robiła z nami lekcje, uczyła świata. Zdobywała kredki, farby, papier do rysowania, pergamin. Chciała, żebyśmy z siostrą malowały. Była pełna radosnego ciepła i energii. Sama malowała i grała na pianinie. Ale była też w niej ogromna siła, determinacja. Widać było, gdy zaczęła działać społecznie, w Lidze Kobiet Polskich – twardniała i szła sprzeciwiać się krzywdzie. Ten feminizm więc wyssałaś z mlekiem matki? Oczywiście. Jaka miałam być w domu pełnym kobiet? Matka, babcia, prababcia, siostra, druga babcia. I biedny mężczyzna wśród Was. Ale mój ojciec jest jednym z największych zwolenników żeńskich końcówek. Na pytanie, co za głupek zostawił niezakręconą butelkę mleka, odpowiadał: „Lub głupka”. Co za baran nabrudził: „Lub owca”. Uważał, że jako jedyny w mniejszości musi walczyć o język niedyskryminujący. I wcale nie był taki biedny – to mądry, silny facet. Spędzaliśmy wiele czasu razem. Sporty, wakacje, spacery. Teraz na placach zabaw połowa opiekunów to ojcowie, ale w pokoleniu moich dziadków uważano, że pchanie wózka z dzieckiem jest niemęskie, a i na placu zabaw mój tata był ewenementem. Maciej, mój partner, uwielbiał nosić dzieci w chuście. Mówił, że to dodaje męskości, a przecież tylko dwa pokolenia dzielą go od niemęskiego pchania wózka. Gigantyczny przeskok. Ojciec miał Ci coś za złe? Nie, a przynajmniej nie mówi o tym. Mamę złościło moje bałaganiarstwo i czarno-białe osądy. Dopiero teraz ją rozumiem, gdy moje dzieci widzą świat czarno-biały i działają na wysokich emocjach. Bywałam ostra i wybuchowa, podejrzewam więc, że niesprawiedliwość moich ocen była dla mamy bolesna. Zaperzałaś się? Oj, tak. Teraz złagodniałam, mam więcej empatii i cierpliwości, choć bywam ostra. Mamie zarzucałam, że w różnych sferach działa zbyt łagodnie, że trzeba mówić radykalnym językiem i twardym przekazem. I co ona na to? Że dojrzeję. I że nie wszystko da się załatwić radykalizmem. Ale myślę, że warto mieć w sobie gniew i bunt rewolucyjny, żeby potem czerpać z niego siłę do zmieniania świata, a nie siedzieć całe życie na kanapie albo w tylnych ławach Sejmu i zastanawiać się, ile jeszcze czasu zostało do głosowania. Tak naprawdę świat zaczęłaś zmieniać po katastrofie? Po katastrofie doszedł czynnik pamięci o matce. Zmianę pamiętam z 1989 roku. Poszłam z rodzicami na głosowanie. Miałam wtedy 14 lat i wiedziałam, że w kraju dzieje się coś ważnego. I że świat na moich oczach się zmienia. Ale już jako nastolatka chciałam coś robić. Zaczęłam od referendum dotyczącego przerywania ciąży, w 1991 roku. Przepisywałam i adresowałam koperty z podziękowaniami, liczyłam podpisy. Zawsze miałaś w sobie też radość życia. Tak jak Twoja mama. To prawda. Ale to były czasy naznaczone kryzysem ekonomicznym. Pamiętam, jak się cieszyłam, gdy mama mi kupiła białe dżinsy, byłam w siódmej klasie podstawówki. Były za długie, podwijane na trzy. Potem, gdy byłam w liceum, otwierały się pierwsze puby, trzeba więc było zarabiać i oszczędzić, żeby od czasu do czasu tam pójść. Bywało też, że chodziłam na wagary. Rozmawialiście z kolegami o polityce? Czytaj także: Pochował dwie żony, które były siostrami. Wstrząsająca historia męża Izabeli Jarugi-Nowackiej Barbara Nowacka o Adrianie Zandbergu, miłości i życiu prywatnym Rozmawialiście z kolegami o polityce? Bardzo dużo. Miałam dwa tematy: polityka i książki. Większość domówek spędzałam w kuchni, gadając, bo nie ciągnęło mnie do tańca. Nie interesowały mnie podrywy, uwodzenia. Byłam chłopczycą, zwłaszcza gdy obcięłam włosy. Wolałam grać w piłkę. I czułam powiew wolności, słuchając radiowej Trójki. A na wakacje jeździliśmy na obozy żeglarskie. Miałam swobodę, ale i odpowiedzialność. Rodzice oczekiwali, żebym robiła to, co mądre i bezpieczne. Łamałam niektóre zakazy. Jak każda porządna nastolatka popalałam i czasami wypiłam piwo. Na szczęście palenie mi nie zostało. Nie zakochiwałaś się? Nie jestem zbyt kochliwa. Jak się zakocham, to już porządnie. Jak w Adrianie Zandbergu? Przyznam, że robi wrażenie jako facet. I świetnie mówi. Cenię go nadal, choć dawniej rozmawiał ciekawiej, niuansował świat. Lubię ciekawych, pełnych pasji ludzi. A ja… Zawsze byłam pewna siebie. Tę pewność dała mi rodzina. Nawet gdy popełniałam błędy, wiedziałam, że mnie kochają i we mnie wierzą. Czułam się więc silna. Gdy w podstawówce kolega ciągnął mnie za warkocze, mogłam mu przywalić. Część dziewczynek, wychowana do grzeczności, nie umiała sobie z tym poradzić. Ciekawe, co by Twoja mama powiedziała teraz na Twoją karierę polityczną. Nie wiem, czyby sobie tego życzyła, bo wiedziała, jakie to trudne i jak obciąża. Nie ostrzegała Cię: „Basiu, trzymaj się z dala od polityki”? Nie. W 1992 roku poprosiłam: „Mamo, chciałabym robić coś ciekawego”. A ona na to: „Powstaje Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, będą miały telefon zaufania, to pomagaj nastolatkom, rozmawiaj z nimi”. I robiłam to przez kilka lat. To nie była polityka, tylko działanie społeczne, ale też dawało poczucie zmieniania świata. Bo chciałaś być podobna do mamy? Nie. Bo chciałam działać. Zabawne, bo uważałam, że jestem bardziej podobna do ojca. I z wyglądu, i z charakteru. Ale teraz wydaje mi się, że jednak wiele ze mnie matki. Ojciec spokojny, zrównoważony, optymistyczny – opoka. I znacznie więcej myśli, niż mówi. A ja ciągle zaangażowana i w biegu. Chciałabyś być prezydentem? Jeżeli już, to prezydentką. Ale ja nie myślę o sobie w kategoriach splendoru. Ja bym chciała działać tak naprawdę. I być premierem? Premierką, zdecydowanie bardziej. Każdy w polityce chce mieć większą władzę i jeżeli mówi, że nie chce, to ściemnia. A jak władza wpływała na Twoją mamę, gdy była ministrem, a potem wicepremierem? Była okropnie zapracowana, ale gdy jej się coś udawało – pełna szczęścia. To czasem nie były duże sprawy. To dzięki niej osoby niewidome mogły wejść z psami do sklepów czy parków. Niby drobiazg, ale ważny. A ja bardzo się cieszę, gdy przy tych problemach politycznych uda mi się zwrócić uwagę na coś istotnego. Szczepienia nauczycieli też by się nie odbyły, gdyby nie nasza wytrwałość. Trzeba czasem tysiąc razy zadać pytanie, żeby coś się udało. A gdy mamie udawało się zrobić coś większego, oczy jej się śmiały. Jak podczas akcji „Niech nas zobaczą”. Pierwszej w Polsce pokazującej, że geje i lesbijki są obok nas, kochają się, są szczęśliwi i tworzą związki. To wtedy była odważna akcja. Nie protestowałaś, gdy mama leciała do Smoleńska? Nie miałaś przeczucia? Nie. Ten wyjazd wydawał się taki, jak wiele innych, a mama była zadowolona, że tam leci (jej rodzina pochodzi z Pińska, dziś na Białorusi). Przyjaźniła się z księdzem Niedzielakiem, który na Powązkach budował Krzyż Katyński. Grali w brydża. Dla mamy miało symboliczne znaczenie, że tam jedzie, w szerokiej politycznie delegacji. Była człowiekiem współpracy. Mimo różnicy poglądów umiała i chciała rozmawiać z innymi ludźmi. Na spotkaniu rodzinnym w poniedziałek pokazywała zaproszenie na lot w sobotę. Potem jeszcze widziałam się z nią w czwartek i pamiętam jej gest pożegnania, gdy machałam jej przez okno, kiedy wyszła ode mnie. A teraz często łapię się na tym, że bym zapytała o to czy tamto, bo ona znałaby odpowiedzi. Szkoda, że nie zdążyła poznać Zosi, która urodziła się 26 maja 2010 roku. Na drugie imię ma Izabela… Mamy trochę rzeczy po mamie – takie smutne pamiątki. Jej płaszcz, dokumenty, które pachną ciągle tym samolotem. A sama chodzę w płaszczu zimowym, który ona nosiła. Noszę też jej bursztyny. I, jak ona, kocham magnolie. Jeździłyśmy oglądać te na placu Trzech Krzyży i w Alejach Ujazdowskich. Na wiosnę to była nasza stała trasa. Gdy je widzę, wzruszam się. Córka mówi: „Mamo, znowu zakwitną magnolie, ale proszę cię, nie płacz, bo potem ja będę płakała”. Czytaj też: Dzisiaj ta miłość jest wspomnieniem, choć oboje mają do siebie sentyment. Barbara Nowacka i Adrian Zandebrg byli przed laty parą Barbara Nowacka z portretem mamy, Izabeli Jarugi-Nowackiej. Sesja „VIVY!”, marzec 2021
Była dla niej wzorem, poszła w jej ślady. Barbara Nowacka nadal nie pogodziła się ze śmiercią mamy
Izabela Jaruga-Nowacka zginęła w katastrofie smoleńskiej
Trzynaście lat temu w katastrofie smoleńskiej straciła najważniejszą osobę – ukochaną mamę. Obie panie łączyła szczególna, silna więź, a Barbara Nowacka wciąż nie potrafi pogodzić się ze śmiercią Izabeli Jarugi-Nowackiej... W dalszym ciągu nie umie również wracać wspomnieniami do tamtego tragicznego dnia, 10 kwietnia 2010 roku, w którym rozbił się samolot z przedstawicielami polskiego rządu. Jak świeżo upieczona minister edukacji wspomina dzieciństwo swoją mamę? Barbara Nowacka o dzieciństwie. Jak je wspomina? Barbara Nowacka poszła w ślady swojej mamy i dziś, nie tylko jest posłanka, ale również objęła właśnie stanowisko nowej minister edukacji. Bardzo szybko zaczęła być wrażliwa na ludzką krzywdę i nie potrafiła przejść obok niej obojętnie. Ten wzór wyniosła z domu rodzinnego, między innymi od ukochanej mamy. „To wciąga, bo można zrobić coś fajnego, pożytecznego, dla kogoś. Robiła tak mama, dziadkowie. U nas było tak, że choć czynnie polityką zajmowała się mama, wciągnięci byli wszyscy, jej aktywność wpływała na całą rodzinę”, tłumaczy w rozmowie z Krystyną Pytlakowską dla VIVY!. „Miałam świetny dom i rodziców, którzy bardzo się kochali. Babcię, która codziennie do nas przyjeżdżała, żeby z nami pobyć i zrobić obiad. Miałam prababcię, która z nami mieszkała. A każdą niedzielę spędzaliśmy na działce u dziadków. To było takie normalne, pogodne życie”, wspomina czasy swojego dzieciństwa w tej samej rozmowie. Okazuje się, że wielkimi wzorami w życiu Barbary Nowackiej były właśnie babcia i mama, które były niezwykle silnymi kobietami. „Na feministkę wyrosłam, bo mama i babcie były dzielnymi kobietami, a w moim życiu też pojawiało się wiele znaczących kobiet”, wyznała Krystynie Pytlakowskiej. A jak Barbara Nowacka wspomina samą mamę z tamtych czasów? Izabela Jaruga-Nowacka starała się, by jej dzieciom niczego nie brakowało. Chciała, żeby rozwijały swoje pasje i zainteresowania, uczyła je świata, pomagała w lekcjach... „Robiła z nami lekcje, uczyła świata. Zdobywała kredki, farby, papier do rysowania, pergamin. Chciała, żebyśmy z siostrą malowały. Była pełna radosnego ciepła i energii. Sama malowała i grała na pianinie. Ale była też w niej ogromna siła, determinacja. Widać było, gdy zaczęła działać społecznie, w Lidze Kobiet Polskich – twardniała i szła sprzeciwiać się krzywdzie”, mówiła w wywiadzie dla VIVY! minister edukacji. Czytaj też: Barbara Nowacka z partnerem wychowuje dwoje dzieci. Mówi wprost, dlaczego nie wezmą ślubu Barbara Nowacka w sesji dla magazynu VIVA!, 2021 rok Barbara Nowacka i Izabela Jaruga-Nowacka: łączyła je silna więź Choć Barbara Nowacka i jej mama były ze sobą bardzo blisko, to bywały momenty, w których się spierały. Dopiero mając własne dzieci minister edukacji zrozumiała Izabelę Jarugę-Nowacką. „Mamę złościło moje bałaganiarstwo i czarno-białe osądy. Dopiero teraz ją rozumiem, gdy moje dzieci widzą świat czarno-biały i działają na wysokich emocjach. Bywałam ostra i wybuchowa, podejrzewam więc, że niesprawiedliwość moich ocen była dla mamy bolesna”, wyznała w wywiadzie z Krystyną Pytlakowską dla VIVY! i dodała: „Mamie zarzucałam, że w różnych sferach działa zbyt łagodnie, że trzeba mówić radykalnym językiem i twardym przekazem”. „Była świetna. Niekonfliktowa. Nigdy się nie buntowałam przeciw jej decyzjom, bo akceptowała moje i dawała mi wolność. Chociaż próbowała też nas dyscyplinować. Lubiła porządek, wszystko poukładane. Dbała więc o to, żebym ja miała porządek w tornistrze i obłożone zeszyty. Bardzo ceniła to uładzenie, co sobotę robiliśmy wielkie porządki. Czy chciałaś, czy nie, musiałaś ścierać kurze, pomyć okna, a do taty należało trzepanie dywanów i mycie samochodu. Dla mamy istotny był uporządkowany świat”, mówiła o Izabeli Jarudze-Nowackiej jej córka. „Trochę się zmieniła, kiedy weszła do polityki i stała się tam superaktywna. Nie miała czasu na drobiazgi. Było też w niej dużo niezgody na przymus i osobistej odwagi; kiedy powiedziano, że ma wstąpić do PZPR – pracowała wtedy w Polskiej Akademii Nauk – stwierdziła, że nie ma mowy. To był rok 1982 lub 1983. Przez kilka lat była bez pracy. Ale nie marnowała ani sekundy”, dodała w rozmowie z Krystyną Pytlakowską. To także mama nauczyła ją empatii i pomocy słabszym. „Od dziecka mi pokazywano, że na krzywdę trzeba reagować, a słabszym pomagać. Stąd w dzieciństwie w domu rodzinnym były liczne znalezione kociaki, ratowanie jeży czy ptaszków. Empatia zaczyna się od małych spraw”, zdradziła Barbara Nowacka. Zobacz także: Krzysztof Stelmaszyk zakochał się w niej na studiach. To on miał być powodem rozpadu małżeństwa Agnieszki Kotulanki Barbara Nowacka w sesji dla magazynu VIVA!, 2021 rok Izabela Jaruga-Nowacka z córką Barbarą Izabela Jaruga-Nowacka z wnukiem Barbara Nowacka o stracie mamy, Izabeli Jarugi-Nowackiej Strata mamy w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku była dla Barbary Nowackiej ogromną tragedią, z którą do dziś nie potrafi się pogodzić. „Nie potrafię wspomnieniami wracać do tamtego dnia. Nadal bardzo boli”, mówiła Krystynie Pytlakowskiej w 11. rocznicę śmierci Izabeli Jarugi-Nowackiej. Po jej stracie wzięła na siebie część obowiązków, o które wcześniej dbała mama. „Mama była spoiwem rodziny, inicjowała różne uroczystości, spotkania. A teraz ja to robię. Po Smoleńsku postanowiłam sobie zadbać o to, co było dla niej ważne. Także w polityce. Stąd jestem tu, gdzie jestem w życiu”, dodała w wywiadzie dla VIVY!. Barbara Nowacka w dalszym ciągu codziennie myśli o mamie i trudno jej pogodzić się z tą stratą. „Mama była świetna i ważna dla mnie. Żałoba nie zaciera się. Pustka nie odchodzi w niepamięć. Ciągle mi jej brakuje. O tylu sprawach chciałabym z nią porozmawiać. Choćby o moich dzieciach. Zosi mama nie poznała, choć wiedziała, że czeka na „majową” wnuczkę, ale Kuba, dziś prawie 14-letni, mamę uwielbiał i wspomina. O znajomych bym porozmawiała, o polityce…”, wyznała Krystynie Pytlakowskiej. W 12. rocznicę śmierci ukochanej mamy Barbara Nowacka zamieściła wzruszający wpis w mediach społecznościowych, w którym ją wspomniała. „Uwielbiała spacery nad morzem, chodzenie po Tatrach, kawę z mlekiem rano i „Imagine” Lennona. Nie tolerowała agresji i przemocy wobec słabszych. Walczyła o prawa kobiet, o sprawiedliwość społeczną i szacunek dla każdej osoby. Wieczorami czytała książki, a w święta razem oglądałyśmy „Znachora”. Byłyśmy umówieni na niedzielę. W sobotę leciała w delegacji państwowej na obchody 70 rocznicy Zbrodni Katyńskiej. Tęsknimy niezmiennie”, napisała na Instagramie. Czytaj również: Przy niej nauczył się miłości. Jak wyglądały początki znajomości Patryka i Żanety Galewskich? View oEmbed on the source website
Na spacerach trzymali się za ręce, a śniadania zawsze jedli razem. Tę wielką miłość przerwała tragiczna śmierć Izabeli Jarugi-Nowackiej
„Myśmy bardzo blisko żyli i przyjaźnili się na wielu płaszczyznach", wyznał Jerzy Paweł Nowacki
Na początku był związany z Barbarą, ale wieczna miłość nie była im pisana. Pierwsza żona Jerzego Pawła Nowackiego zmarła tragicznie. Później oddał swoje serce jej siostrze — Izabeli... Czas pokazał, że taka miłość zdarza się niezwykle rzadko. Bardzo się kochali, wspierali i byli niemal nierozłączni. Niestety i ten związek przerwała przedwczesna śmierć polityczki. Oto ich historia. Izabela Jaruga-Nowacka i Jerzy Paweł Nowacki — historia miłości Pierwszą żonę poznał na początku lat 70. i niemal od razu się w sobie zakochali. Nie czekali też ze ślubem. Niestety nie było im dane delektować się tym uczuciem ze względu na przedwczesną śmierć Barbary. Kolejną miłością matematyka stała się jej siostra — Izabela Jaruga-Nowacka. „Poznałem obie siostry jednocześnie w tym samym okresie, przez wspólnego znajomego. Po bardzo krótkiej, trwającej niecałe trzy miesiące znajomości pobraliśmy się z Basią. Zginęła w wypadku niedługo później, potrącił ją trolejbus na przejściu przed uniwersytetem. Prawie dwa lata później związałem się z Izabelą”, wspominał w 2010 roku na łamach magazynu „VIVA!”. „Pamiętam, że po raz pierwszy spotkałem ją [Izabelę Jarugę] na placu Trzech Krzyży gdzieś w roku 1971 albo 1972. Spotykała się wtedy z moim ówczesnym przyjacielem, który poprosił mnie, żebym kupił im bilety do Hybryd. Studencki klub Hybrydy mieścił wtedy przy ulicy Mokotowskiej. Mieszkałem na Wiejskiej, więc miałem bardzo blisko. Na placu Trzech Krzyży przekazałem bilety i poznałem Izabelę... Takie było pierwsze spotkanie. Następnie, na jakimś spotkaniu towarzyskim, poznałem Barbarę [Jarugę], moją pierwszą żonę. Potem sytuacja potoczyła się tak, że w 1973 zacząłem się spotykać z Izabelą. Już wtedy się znaliśmy, byliśmy nawet w pewnym sensie powinowatymi", wspominał Jerzy Nowacki. [cyt. smolensk.muzhp.pl]. Ona piękna polityczka i etnografka, on ceniony matematyk. Darzyli się wielkim uczuciem. W dodatku Izabela Jaruga szukała stabilizacji. Mężczyzny, z którym poczuje się bezpiecznie. Jerzy Nowacki spełniał jej oczekiwania. Był też bardzo przystojny. Dali więc sobie szansę i już w 1973 roku stanęli na ślubnym kobiercu. „Mój mąż Jerzy to matematyk, znacznie spokojniejszy, rozsądny, dobry i mądry człowiek. Wszystko, co najlepsze, to on”, wyznała przed laty. Jak matematyk wspomina ślub? „Wujek żony był proboszczem w Wyszkach. Tam braliśmy ślub cywilny i kościelny. Dla nas to było oczywiste. Wujek był z nami bardzo zaprzyjaźniony. Po śmierci ojca żony to on się nią w znacznej mierze opiekował. Jeszcze przed wojną przyjaźnił się z bratem mojej teściowej, który zginął w czasie okupacji. Ponieważ jestem agnostykiem, a żona była osobą wierzącą, więc wystąpiliśmy o zgodę na ślub agnostyka z katoliczką. Dostałem na piśmie taką zgodę od kardynała Wyszyńskiego, kierującego diecezją warszawską, normalnie, drogą urzędową", przyznał [cyt. smolensk.muzhp.pl]. Co ciekawe, to właśnie on namówił ukochaną, aby spróbowała swoich sił w polityce. Wiedział, że jest dobrą osobą, która zadba o obywateli. „Rozmawiam z nim przed podjęciem każdej decyzji”, kontynuowała. CZYTAJ TEŻ: Pierwsze spotkanie Beaty Chmielowskiej-Olech i jej przyszłego męża zakończyło się kłótnią. Trwają przy sobie do dzisiaj Izabela Jaruga-Nowacka i Jerzy Paweł Nowacki — życie prywatne i wielka miłość, którą przerwała tragiczna śmierć polityczki Dopełniali się, szanowali, a przede wszystkim bardzo kochali. Byli dla siebie największym wsparciem. Gdy mieli problemy, wiedzieli, że mogą na sobie polegać. „Myśmy bardzo blisko żyli i przyjaźnili się na wielu płaszczyznach. Mieliśmy zwyczaj robienia sobie nawzajem korekty wystąpień, przemówień inauguracyjnych, okolicznościowych. Żona miała znaczną łatwość pisania, ja natomiast jako „korektor” jestem dobry, bo dokładny. Mieliśmy życie z kilkoma punktami wspólnymi, których przestrzegaliśmy”, podkreślał doktor habilitowany nauk technicznych w rozmowie z „VIVĄ!". Byli do siebie również bardzo przywiązani. Zawsze jedli razem śniadania, przy których intensywnie rozmawiali, dzieli się przemyśleniami i sobie doradzali. „Ciągle byliśmy siebie ciekawi. Rozmawialiśmy o swoich sprawach zawodowych. I nawet jeśli obchodziło się bez rad, to mówiliśmy o różnych możliwościach, pewnych scenariuszach działania. Dobrze jest o nich powiedzieć na głos i wtedy takie pierwsze słuchanie jest bardzo istotne. Izy i moje”, zwierzył się Jerzy Nowacki. Gdy po ciężkiej pracy wracali do domu, uwielbiali wychodzić na wspólne spacery z psami, zawsze trzymając się za ręce. W ich związku nie brakowało czułości i bliskości. „Uwielbiam chodzić z Jerzym na spacery. Nieważne, czy się wtedy z nim rozmawia, czy się z nim milczy”, opowiadała. „Przedłużeniem naszych miejskich spacerów były nasze wypady w Tatry lub Beskidy, gdzie staraliśmy się wyjeżdżać jak najczęściej i wędrować po górach”, dodawał jej mąż. Owocem ich wielkiej miłości jest córka — Barbara. Wybór jej imienia nie był przypadkowy. Małżonkowie nazwali ją na cześć pierwszej żony matematyka, a zarazem siostry jego drugiej żony. Niedługo potem powitali na świecie kolejną córkę — Katarzynę. Dzieci były ich największym skarbem i oczkiem w głowie. Cała rodzina stworzyła nierozerwalną i wyjątkową więź. Co więcej, gdy matematyk i polityczka zostali dziadkami, nie kryli swojej radości i dumy. Kubuś stał się kolejnym skarbem dla Jerzego i Izabeli Nowackich. Najszczęśliwsza na świecie babcia zawsze miała przy sercu jego zdjęcie, a gdy tylko mogła, zawsze znalazła dla niego czas. Niestety wnuczki już nie udało jej się przytulić... Nikt nie zdawał sobie sprawy, że 10 kwietnia 2010 roku Izabela Jaruga-Nowacka zginie w katastrofie lotniczej w Smoleńsku... Tę wielką miłość przerwała śmierć... Przedwczesne odejście lubianej polityczki wstrząsnęło całą rodziną i Polską. Pamięć po niej na zawsze pozostanie w naszych sercach. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Grażyna Barszczewska poznała drugiego męża, gdy cierpiała po osobistej tragedii. Pomógł jej wychować synka
Pochował dwie żony, które były siostrami. Wstrząsająca historia męża Izabeli Jarugi-Nowackiej
W bezmiar tej tragedii wprost trudno uwierzyć...
Jerzy Nowacki, mąż Izabeli Jarugi-Nowackiej, najpierw był mężem jej siostry Barbary. Niestety, krótko po ślubie kobieta zginęła pod kołami trolejbusa. Z kolei 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie pod Smoleńskiem zginęła polityczka SLD.... Te tragedie dzieliło tylko i aż 39 lat. Artykuł aktualizowany: 13.04.2025 r. Pierwszą żoną Jerzego Nowackiego była siostra Izabeli Jarugi-Nowackiej. Jak zginęła? Na początku lat 70. XX wieku poznał siostry: Barbarę i Izabelę Jarugi. Pierwsza z nich krótko po tym spotkaniu została jego żoną. Niestety, nie było im dane żyć „długo i szczęśliwie”. „Poznałem obie siostry jednocześnie w tym samym okresie, przez wspólnego znajomego. Po bardzo krótkiej, trwającej niecałe trzy miesiące znajomości pobraliśmy się z Basią. Zginęła w wypadku niedługo później, potrącił ją trolejbus na przejściu przed uniwersytetem. Prawie dwa lata później związałem się z Izabelą”, zwierzał się w 2010 r. w „VIVIE!” Lilianie Śnieg-Czaplewskiej Jerzy Paweł Nowacki. To na cześć pierwszej żony matematyka i siostry Izabeli Jarugi-Nowackiej starsza z córek otrzymała imię Barbara... W ten sposób chcieli uczcić jej pamięć. Oboje nie sądzili, że tragedia, którą przeżył Jerzy Paweł Nowacki, może się powtórzyć. Stało się jednak inaczej... ZOBACZ TEŻ: Zniszczył wszystko, co razem zbudowali, gdy upadł na oczach świata, ona wciąż trzymała go za rękę. Historia Jennifer Garner i Bena Afflecka Jerzy Paweł Nowacki i Izabela Jaruga-Nowacka — historia miłości On – uznany matematyk, który przez 20 lat pracował w Polskiej Akademii Nauk. Ona z wykształcenia była etnografką. Ślub wzięli w 1973 roku. Wcześniej adoratorem i wielbicielem Izabeli Jarugi-Nowackiej był Ludwik Stomma. Nie zdecydowała się jednak sformalizować tego związku. Dlaczego? „Bo on żyje zbyt intensywnie i wymaga ustawicznej uwagi, a ja potrzebuję czasu na refleksję”, wyjaśniała rzeczowo. I właśnie te kryteria spełniał Jerzy Paweł Nowacki, z wykształcenia matematyk, doktor habilitowany nauk technicznych, od 1994 rektor Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych oraz profesor nadzwyczajny tej uczelni. „Mój mąż Jerzy to matematyk, znacznie spokojniejszy, rozsądny, dobry i mądry człowiek. Wszystko, co najlepsze, to on”, rozpływała się w rozmowach z dziennikarzami. Dodawała, że gdyby nie on, nie odważyłaby się wejść do polityki. „Rozmawiam z nim przed podjęciem każdej decyzji”, zapewniała Izabela Jaruga-Nowacka. On z kolei podkreślał, że żona „jest jedną z najpiękniejszych kobiet i lubi być jej mężem”. Oboje byli dla siebie wsparciem zarówno prywatnie, jak i zawodowo. Kochali się, szanowali, przyjaźnili i z biegiem lat zbudowali silną, trwałą więź, której nikt nie był w stanie przerwać. „Myśmy bardzo blisko żyli i przyjaźnili się na wielu płaszczyznach. Mieliśmy zwyczaj robienia sobie nawzajem korekty wystąpień, przemówień inauguracyjnych, okolicznościowych. Żona miała znaczną łatwość pisania, ja natomiast jako „korektor” jestem dobry, bo dokładny. Mieliśmy życie z kilkoma punktami wspólnymi, których przestrzegaliśmy”, podkreślał mąż Izabeli Jarugi-Nowackiej w „VIVIE!” w 2010 roku. Dodał, że była to między nimi forma świadomej umowy. Zawsze starali się w swoim towarzystwie jeść śniadania. Chętnie przy tym rozmawiali. Z kolei po pracy chodzili na długie spacer z psami, trzymając się za ręce. „Uwielbiam chodzić z Jerzym na spacery. Nieważne, czy się wtedy z nim rozmawia, czy się z nim milczy”, podkreślała polityczka. „Przedłużeniem naszych miejskich spacerów były nasze wypady w Tatry lub Beskidy, gdzie staraliśmy się wyjeżdżać jak najczęściej i wędrować po górach”, zwierzał się jej mąż. Lubili ze sobą rozmawiać na każdy temat. Doradzali, ale przede wszystkim słuchali drugiej strony. W ten sposób okazywali sobie wsparcie. „Ciągle byliśmy siebie ciekawi. Rozmawialiśmy o swoich sprawach zawodowych. I nawet jeśli obchodziło się bez rad, to mówiliśmy o różnych możliwościach, pewnych scenariuszach działania. Dobrze jest o nich powiedzieć na głos i wtedy takie pierwsze słuchanie jest bardzo istotne. Izy i moje”, zaznaczał Jerzy Paweł Nowacki. Doczekali się dwóch córek: starszej Barbary i młodszej Katarzyny, które były ich oczkiem w głowie. Byli z nimi w stałym kontakcie. Dzwonili do siebie codziennie. Gdy Izabela Jaruga-Nowacka została babcią, wprost nie posiadała się ze szczęścia. Zdjęcie wnuka Kubusia nosiła zawsze przy sobie. Poświęcała mu każdą wolną chwilę. Nie doczekała jednak narodzin wnuczki, która przyszła na świat nieco ponad miesiąc po śmierci polityczki... Tragiczna śmierć Izabeli Jarugi-Nowackiej w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 r. cała Polska się zatrzymała. Tego dnia diametralnie zmieniło się również życie rodziny Nowackich. Mąż polityczki nie przeczuwał, że pisana z żoną od 37 lat historia dobiegnie końca tak nagle... „Rano byłem umówiony z bratową, by pojechać na cmentarz, na grób rodzinny, ale włączyłem telewizor i pomyślałem: poczekam, aż Iza dojedzie do Katynia, i wtedy sobie pójdę. Nie podejrzewałem niebezpieczeństwa. Jak się dowiedzieliśmy o katastrofie, było oczywiste, że od tej chwili wszystko będzie inaczej. Spotkałem się z córkami i resztę dnia spędziliśmy razem”, wspominał w rozmowie z Lilianą Śnieg-Czaplewską. Dodał, że starsza córka, spodziewająca się wówczas dziecka, musiała zachować kompletny spokój. Było to zalecenie lekarza. „Wśród bliskich pocieszanie jest bez sensu. Wszyscy czują to samo. Starsza córka, Basia, musiała się trzymać, nie miała wyboru, była w ósmym miesiącu ciąży. Lekarze mówili, że musi powściągać uczucia, bo może mieć to negatywny wpływ na dziecko. Siłą rzeczy została zmuszona do zachowania spokoju. Młodsza córka, Kasia, mogła być inna. Nie sposób oceniać czyjegoś zachowania po objawach zewnętrznych. Obie bardzo odczuwają brak matki. Byliśmy rodziną bardzo ze sobą związaną”, zwierzył się. Dlaczego Izabela Jaruga-Nowacka chciała lecieć do Katynia? „Chciała oddać hołd przez wiele lat oficjalnie zapomnianym bohaterom. Z drugiej strony to była delegacja prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej stworzona z osób wyróżnionych. Rodzaj zaszczytu, docenienia”, tłumaczył. I dodał, że – podobnie jak on – nie przeczuwała, że tego dnia może wydarzyć się taka tragedia... „Wybierała się pogodna, radosna. Byliśmy umówieni ze znajomymi na kolację. Miała wrócić o 18.00”. Stanowczo odrzucił spiskowe teorie dziejów, związane z katastrofą smoleńską. Dla niego to, co się stało, miało przede wszystkim charakter osobisty. „To była katastrofa, a katastrofa zawsze ma wiele przyczyn, to splot sytuacji. To, co się wokół tego dzieje, to przykra rzecz. O tyle mnie to nie dziwi, że wszystkie podobne dramatyczne wydarzenia, jak powódź czy śmierć papieża, były używane do celów politycznych. Jeżeli miałbym nie okazywać zaufania, musiałaby być tego istotna przyczyna. Ja takiej przyczyny nie widzę”, podkreślał. Stracił dwie żony w odstępie 39 lat. Czy Jerzy Paweł Nowacki widział w tym fatum, przeznaczenie lub zły los? „Nie umiem na to pytanie odpowiedzieć. To dwa zupełnie różne przypadki. Uważałem, że drugi raz coś takiego nie może mi się zdarzyć. W tym sensie byłem spokojny o życie żony”, ujawnił. Nie ma również pretensji o to, co się stało. Ani do losu, ani do Boga, w którego nie wierzy (jest agnostykiem). „To zdarzenie losowe. A że akurat mnie to spotkało? Gdybyśmy wzięli podobieństwo, teoretycznie bardzo rzadkie, ale jednak zdarzające się. Więc się czasami zdarza. A że akurat mnie? Na kogoś musiało paść. Dawniej na wojnach bywało tak, że szło na wojnę siedmiu synów i nie wracał żaden. A szedł jedynak i wracał. Wszystko jest możliwe”, przypomina. Portrety tragicznie zmarłej drugiej żony w domu, który wspólnie stworzyli, znajdują się w gabinecie i sypialni. O tym, co czuł i jak wygląda jego życie po 10 kwietnia 2010 r., nie chce rozmawiać... SPRAWDŹ TEŻ: Zgasła radość życia. Katarzyna Gärtner po stracie męża nie przypomina już dawnej siebie View Burdaffi on the source website
Barbara Nowacka: „Nie jestem zbyt kochliwa. Jak się zakocham, to już porządnie”
Polityczka o rodzinie, partnerze i tym, co w życiu najważniejsze
Polityczka, działaczka feministyczna, partnerka, matka... Barbara Nowacka w intymnej rozmowie z Krystyną Pytlakowską opowiedziała o domu rodzinnym i wyniesionych z niego wartościach. Jakie relacje łączą ją z najbliższymi? Jaka jest prywatnie? Co mówi o partnerze i dzieciach? Sprawdź! Barbara Nowacka o domu rodzinnym i relacjach z rodzicami Czytaj też: Barbara Nowacka wciąż nie pogodziła się ze śmiercią matki. „Nadal bardzo boli” Krystyna Pytlakowska: Jakie było Twoje dzieciństwo? Barbara Nowacka: Fantastyczne. Miałam świetny dom i rodziców, którzy bardzo się kochali. Babcię, która codziennie do nas przyjeżdżała, żeby z nami pobyć i zrobić obiad. Miałam prababcię, która z nami mieszkała. A każdą niedzielę spędzaliśmy na działce u dziadków. To było takie normalne, pogodne życie, drzwi otwarte dla przyjaciół i moich koleżanek. Mieszkaliśmy na malutkiej uliczce, garstka dzieci z tej uliczki tworzyła fajną grupę. To były beztroskie czasy. Całymi dniami jeździliśmy na rowerach, graliśmy w piłkę, odgrywaliśmy „Czterech pancernych i psa”. Nie mieliśmy wyszukanych zabawek ani egzotycznych wakacji, ale byliśmy naprawdę szczęśliwi. [...] Pamiętasz, jaka byłaś, gdy miałaś 10 lat – tyle, ile teraz Twoja córka? Grzeczna dziewczynka z warkoczykami. Bardzo przejęta życiem i nauką. Ambitna. Wtedy nie oglądało się tyle telewizji jak teraz. Bardzo dużo więc czytałam. A potem ścięłam warkocze. Gdy miałam 12 lat, zaczęłam już pracować w telewizji w programie „5-10-15”. Ciekawe, co wtedy czytałaś. Wszystko. Rodzice mieli dużą bibliotekę. W latach 80. pojawiły się u nich wydawnictwa drugoobiegowe. Powiedzieli, że mogę je czytać, ale według pewnego porządku, czyli od dołu. Najciekawsze książki były na górze, choćby zakazane „Baśnie tysiąca i jednej nocy” czy „Lolita” Nabokova. Myślę, że czytałam poważniejsze pozycje niż młodzież w moim wieku. „Pana Tadeusza” przeczytałam na wakacjach po trzeciej klasie, w całości. Ostatnio córka uczyła się „Pani Twardowskiej”, zabawne, bo pamiętałam całość. Czytałam Gombrowicza, Sołżenicyna, Dostojewskiego, Faulknera, Orwella, Cortazara… Rozmawiałaś z mamą o tym, co czytasz? Rodzice wiedzieli, jakie książki zdejmuję z półki. I wiedzieli, kiedy doszłam do „Anny Kareniny”. Szukałam książek o kobietach. I dlatego wyrosłaś na feministkę? Na feministkę wyrosłam, bo mama i babcie były dzielnymi kobietami, a w moim życiu też pojawiało się wiele znaczących kobiet. Potrzebujemy kobiecych wzorców, tych, co już rozbiły szklany sufit. Gdy rozmawiam z córką, dla niej istotne jest, żeby poznawać dziewczyny waleczne, choćby przez literaturę, kino, bo do niedawna fajne były wyłącznie postacie męskie. [...] Barbara Nowacka z mamą, Izabelą Jarugą-Nowacką Opowiedz mi, jaka była Twoja mama, bo przecież od niej zależało, jakim Ty stałaś się człowiekiem. Była świetna. Niekonfliktowa. Nigdy się nie buntowałam przeciw jej decyzjom, bo akceptowała moje i dawała mi wolność. Chociaż próbowała też nas dyscyplinować. Lubiła porządek, wszystko poukładane. Dbała więc o to, żebym ja miała porządek w tornistrze i obłożone zeszyty. Bardzo ceniła to uładzenie, co sobotę robiliśmy wielkie porządki. Czy chciałaś, czy nie, musiałaś ścierać kurze, pomyć okna, a do taty należało trzepanie dywanów i mycie samochodu. Dla mamy istotny był uporządkowany świat. Trochę się zmieniła, kiedy weszła do polityki i stała się tam superaktywna. Nie miała czasu na drobiazgi. Było też w niej dużo niezgody na przymus i osobistej odwagi; kiedy powiedziano, że ma wstąpić do PZPR – pracowała wtedy w Polskiej Akademii Nauk – stwierdziła, że nie ma mowy. To był rok 1982 lub 1983. Przez kilka lat była bez pracy. Ale nie marnowała ani sekundy. Robiła z nami lekcje, uczyła świata. Zdobywała kredki, farby, papier do rysowania, pergamin. Chciała, żebyśmy z siostrą malowały. Była pełna radosnego ciepła i energii. Sama malowała i grała na pianinie. Ale była też w niej ogromna siła, determinacja. Widać było, gdy zaczęła działać społecznie, w Lidze Kobiet Polskich – twardniała i szła sprzeciwiać się krzywdzie. Ten feminizm więc wyssałaś z mlekiem matki? Oczywiście. Jaka miałam być w domu pełnym kobiet? Matka, babcia, prababcia, siostra, druga babcia. I biedny mężczyzna wśród Was. Ale mój ojciec jest jednym z największych zwolenników żeńskich końcówek. Na pytanie, co za głupek zostawił niezakręconą butelkę mleka, odpowiadał: „Lub głupka”. Co za baran nabrudził: „Lub owca”. Uważał, że jako jedyny w mniejszości musi walczyć o język niedyskryminujący. I wcale nie był taki biedny – to mądry, silny facet. Spędzaliśmy wiele czasu razem. Sporty, wakacje, spacery. Teraz na placach zabaw połowa opiekunów to ojcowie, ale w pokoleniu moich dziadków uważano, że pchanie wózka z dzieckiem jest niemęskie, a i na placu zabaw mój tata był ewenementem. Maciej, mój partner, uwielbiał nosić dzieci w chuście. Mówił, że to dodaje męskości, a przecież tylko dwa pokolenia dzielą go od niemęskiego pchania wózka. Gigantyczny przeskok. Ojciec miał Ci coś za złe? Nie, a przynajmniej nie mówi o tym. Mamę złościło moje bałaganiarstwo i czarno-białe osądy. Dopiero teraz ją rozumiem, gdy moje dzieci widzą świat czarno-biały i działają na wysokich emocjach. Bywałam ostra i wybuchowa, podejrzewam więc, że niesprawiedliwość moich ocen była dla mamy bolesna. Czytaj też: Barbara Nowacka: „Nie wierzę, że w XXI wieku, w centrum Europy rozmawiamy o czymś tak oczywistym” Barbara Nowacka z portretem mamy, Izabeli Jarugi-Nowackiej, VIVA!, marzec 2021 Barbara Nowacku o miłości i Adrianie Zandbergu. Czy byli parą? Nie zakochiwałaś się? Nie jestem zbyt kochliwa. Jak się zakocham, to już porządnie. Jak w Adrianie Zandbergu? Przyznam, że robi wrażenie jako facet. I świetnie mówi. Cenię go nadal, choć dawniej rozmawiał ciekawiej, niuansował świat. Lubię ciekawych, pełnych pasji ludzi. A ja… Zawsze byłam pewna siebie. Tę pewność dała mi rodzina. Nawet gdy popełniałam błędy, wiedziałam, że mnie kochają i we mnie wierzą. Czułam się więc silna. Gdy w podstawówce kolega ciągnął mnie za warkocze, mogłam mu przywalić. Część dziewczynek, wychowana do grzeczności, nie umiała sobie z tym poradzić. Ciekawe, co by Twoja mama powiedziała teraz na Twoją karierę polityczną. Nie wiem, czyby sobie tego życzyła, bo wiedziała, jakie to trudne i jak obciąża. Pełny wywiad z Barbarą Nowacką możesz przeczytać w najnowszym wydanium magazynu „VIVA!”, dostępnym na rynku od czwartku 25. marca Barbara Nowacka w sesji VIVY!, marzec 2021
Barbara Nowacka o ostatnim spotkaniu z mamą: „Są rzeczy, których się nie zapomina...”
Co pani Izabela powiedziałaby o Polsce 2021?
Posłanka Lewicy i działaczka społeczna Izabela Jaruga-Nowacka zginęła 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie smoleńskiej. Wspomnienia tego dnia są dla jej córki wciąż bardzo bolesne. Barbara Nowacka kontynuuje jednak dzieło mamy i w trudnych dla kobiet czasach walczy o ich prawa. Co na Polskę 2021 powiedziałaby pani Izabela? Barbara Nowacka o ostatnim spotkaniu z mamą i Polsce Podczas sesji zdjęciowej do VIVY! porozmawialiśmy z Barbarą Nowacką. Zapytana o ostatnie chwile spędzone z mamą mówi: „Myślę, że są rzeczy, których się nie zapomina. Wśród nich są też te ostatnie chwile, które wtedy absolutnie nie były ostatnimi. Były jednymi z błahych spotkań. Oczywiście, że to wraca. Ale ja wolę pamiętać chwilę jeszcze dawniejsze, gdy widmo tego, co zdarzyło się 10 kwietnia nie wisiało nad nami”. Przed kamerą VIVY!.pl posłanka podkreśliła też, że dziś pani Izabela na pewno wsparłaby Strajk Kobiet. „Dzisiejsza Polska jest ciężka. Dla każdego, kto widział, jak idziemy do przodu, jak jesteśmy pro unijni, coraz bardziej otwarci… To zdarzenie z autorytarną władzą jest bolesne. […] Przyszli Ci, którzy chcą nas cofnąć do siedemnastego wieku […] Myślę, że i w mamie nie byłoby na to zgody i szłaby razem z nami w demonstracjach”, słyszymy. Co jeszcze o dzisiejszej Polsce sądzi bohaterka nowej VIVY!? Sprawdź w naszym wideo oraz w magazynie, który już w kioskach.
Barbara Nowacka wciąż nie pogodziła się ze śmiercią ukochanej mamy...
„ja do tamtego dnia, tamtej chwili, wracać nie umiem. Nadal boli”
Ta tragedia zmieniła oblicze Polski. Ale była przede wszystkim dramatem bliskich ofiar katastrofy lotniczej pod Smoleńskiem, do której doszło 10 kwietnia 2010 roku. O tym, że po tylu latach nadal trudno pogodzić się ze śmiercią ukochanej mamy, o osobistym wymiarze dramatu, nieprzeniknionym żalu i niezmierzonej tęsknocie Barbara Nowacka opowiedziała w osobistej rozmowie z Krystyną Pytlakowską w ubiegłym roku. Przypominamy tę wyjątkową rozmowę. View Ediplayer on the source website Krystyna Pytlakowska: Gdzie pani była 10 kwietnia 2010 roku o godzinie 8,41? Barbara Nowacka: 9 lat minęło, a ja do tamtego dnia, tamtej chwili wracać nie umiem. Nadal boli. Często myśli pani o mamie? Oczywiście. Była dla mnie bardzo ważną osobą i strasznie mi jej cały czas brakuje. Niektórzy twierdzą, że po dziewięciu latach to wszystko jest już odległe, zaciera się. Tak też się dzieje. Ale tyle rzeczy się wydarzyło, o których chciałabym z mamą porozmawiać, z których chciałabym się z mamą pośmiać. Tyle pytań, których nie mogę już jej zadać. O czym chciałaby pani z mamą porozmawiać? Choćby o moich dzieciach, które już bardzo urosły. Zośka za chwilę będzie kończyła dziewięć lat. Kiedy to wszystko się stało, byłam w ciąży. Mama więc Zosi nie poznała. Kuba ma prawie dwanaście lat i pamięta babcię bardzo dobrze. Często o niej mówi. Tęskni po prostu. Chciałabym też porozmawiać o tym, jak bardzo zmienia się Polska i o magnoliach, które zakwitły na Placu Trzech Krzyży. Zawsze je razem oglądałyśmy, odkąd pamiętam. Miała pani świetnych rodziców. Bo ojciec też jest fantastycznym człowiekiem. Mam szczęście do dobrych ludzi wokół mnie. Mama była bardzo troskliwa, opiekuńcza. Dużo pracowała, ale umiała znajdować czas na zabawę z nami, na rysowanie, na odrabianie z dziećmi lekcji. Sama przepięknie rysowała, a potem, kiedy zaczęłam dorastać, bardzo mądrze mnie wychowywała. Zostawiała mi dużo wolności i swobody i dawała mi prawo do popełniania błędów i do własnych wyborów, nie zawsze mądrych. Była po prostu moją przyjaciółką. Kiedy wybierała się do Smoleńska, miała pani jakieś przeczucie? Skądże. Nie, mama pokazywała nam zaproszenie, cieszyła się, że jedzie. Uważała, że pamięć o Katyniu trzeba w Polsce pielęgnować, bo przez tyle lat ją zakłamywano. Dla niej to było bardzo ważne i była dumna z tego, że uczestniczy w delegacji pokazującej całe skomplikowanie polskiej historii. Gdyby wiedziała, że zamieni się ona w kolejny symbol… Data dziesiątego kwietnia dwa tysiące dziesięć podzieliła pani życie na pół. Na ile katastrofa ma wpływ na to, co działo się z panią potem? Na pewno wielki. W wymiarze osobistym, gdyby mama żyła, nie byłabym tu, gdzie jestem. Miałam poczucie, że w rodzinie jedna osoba w życiu publicznym i politycznym wystarcza. Nie chciałam też być kimś, kto zawdzięcza swoje miejsce i pozycję komuś bliskiemu. A takie komentarze na pewno by się pojawiały. Śmierć mojej mamy spowodowała, że poczułam się odpowiedzialna za pielęgnowanie pamięci o niej, za kontynuację jej pracy, ale i za całą resztę rodziny. To mama była tym spoiwem – organizowała, inicjowała różne uroczystości rodzinne, spotkania świąteczne, wakacje. A teraz pani to przejęła. Tak, w dużej mierze. Nagle stałam się najstarszą kobietą w rodzinie – mam jeszcze młodszą siostrę. I część organizacyjno-rodzinną wzięłam na siebie. Kiedy pani myśli o mamie…? …to zawsze widzę ją uśmiechniętą, taką, jaką była podczas naszego ostatniego spotkania. Ostatni raz widziałam ją w czwartek, gdy jechałam na badania usg a mama została z moim synem. Po powrocie pokazałam jej zdjęcie z ultrasonografu a potem pomachałam przez okno, gdy wsiadała do samochodu. Taki miałyśmy zwyczaj. I zawsze będę ją widziała uśmiechniętą, radosną, czasami zatroskaną, z jej niespożyta energią. Była dynamitem w drobnym ciele. Często pani jej się zwierza? Z biegiem lat coraz mniej, ale nie ma dnia, żebym nie wracała do wspomnień. Matki są przecież w naszym życiu bardzo ważne. Im zawdzięczmy to, jakimi ludźmi się stajemy. Mama pani imponowała swoją działalnością. Bardzo. To ona mnie ukształtowała. W '92 roku mama była zaangażowana w pierwsze komitety referendalne, dotyczące liberalizacji aborcji. Trochę jej pomagałam, a potem chciałam nadal jakoś działać, pożyteczna być. Zasugerowała, bym się zgłosiła do Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, która właśnie otwierała telefon zaufania dla kobiet. Uruchomiła we mnie żyłkę społecznikowską. Wciągnęło. Lata w ngo, organizacjach politycznych. A kilka lat po Smoleńsku zaczęłam czynnie angażować się w politykę. Mam nadzieję spełnić kilka marzeń politycznych mojej mamy. Jakich? Żebyśmy my - kobiety - żyły bezpiecznie, dobrze zarabiały i miały prawo do dobrego wykształcenia. I do decydowania o swoim ciele. Robię to trochę symbolicznie dla niej, ale też i dla mojej córki. Mama wywierała na pani presję: Basiu, nie rób tego czy tamtego? Nie, mówiła tylko jakie mogą być konsekwencje pewnych działań, ale nie ingerowała w moje decyzje. Nauczyła mnie szanować wolność drugiego człowieka, jego prawo do wyborów i do własnych błędów. Poza tym mówiła mi, żebym dawała sobie czas na podejmowanie decyzji i żebym była pełna spokoju. Cierpliwa? To akurat ojciec uczył mnie cierpliwości, a lubienia ludzi - oboje. Mama każdego szanowała, umiała słuchać i pamiętać, co dana osoba powiedziała. Tu była dla mnie niedoścignionym wzorem. Ale też na pewno nie siedziałaby spokojnie w tych trudnych czasach. Co w pani jest z Izabeli Jarugi-Nowackiej? Na pewno nieczytelny charakter pisma, ale wściekłaby się, gdybym tak przy niej powiedziała (śmiech). Myślę, że odziedziczyłam po mamie podzielność uwagi i wiarę, że świat trzeba zmieniać aktywnie a nie z poziomu kanapy. Jak nam się coś nie podoba, to po prostu trzeba działać na rzecz zmiany. Inaczej nigdy się to nie zmieni. Co by jej pani teraz powiedziała? Powiedziałbym… że dzieciaki podrosły i że Zosia właśnie w tej chwili robi jajka sadzone. Zapraszamy ją więc na te jajka. I że jestem bardzo szczęśliwa, mając moje dzieci, moją rodzinę. Moja mama zawsze mi pokazywała, jaką rodzina ma wartość. Bardzo dużo pracowała jako posłanka, potem wicepremier i minister polityki społecznej, ale zawsze potrafiła znaleźć czas, by na chwilę wpaść do mnie albo zaprosić do siebie, czy pójść z ojcem na wieczorny spacer z psami. Czasem wracali nawet o pierwszej w nocy. Podczas tych spacerów mieli czas, żeby ze sobą porozmawiać. Pomagała mi jak mogła, pomimo napiętego harmonogramu zajęć wzięła mojego syna na wakacje, żebyśmy mogli wyremontować mieszkanie. A teraz najgorsza jest tęsknota? Najgorsza jest wyrwa, która zostaje, widoczna zwłaszcza przy rodzinnym stole i w świadomości, że nie ma komu zadać tych pytań, których się nie zadało. Zawsze po śmierci kogoś jest pustka bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło. Jednak przy takim nagłym odejściu można tylko żałować, że nie było czasu na pożegnanie, bo myśmy go nie miały. A z drugiej strony ważne dla mnie jest, że długo nie cierpiała, że to nastąpiło bardzo szybko. I mogę ją pamiętać zawsze z uśmiechem, machającą do mnie ręką