Najważniejsze daty, liczby i informacje... Oto co musicie wiedzieć o II wojnie światowej
Dziś 84. rocznica wybuchu II wojny światowej. To był największy konflikt zbrojny w dziejach świata, który rozpoczął się atakiem wojsk niemieckich na Polskę we wrześniu 1939 roku oraz zajęciem zachodniej części kraju. Tuż po opanowaniu kraju zaczęły się prześladowania, agresja i terror. Osamotnione w walce Wojsko Polskie nie mogło skutecznie przeciwstawić się agresji Niemiec i sowieckiej inwazji dokonanej 17 września. Konsekwencją tej sytuacji stał się rozbiór Polski dokonany przez Hitlera i Stalina. Oto najważniejsze informacje, które musicie wiedzieć o II wojnie światowej. II wojna światowa w liczbach 84. rocznica wybuchu II wojny światowej, która przypada na piątek 1 września 2022 roku, przypomina nam o ogromie bólu i przelanej krwi. W ciągu sześciu lat zginęło kilkadziesiąt milionów ludzi (według niektórych szacunków nawet 85 mln!). Wybuch wojny poniósł za sobą ogromną liczbę ofiar. Ludzie ginęli nie tylko w wyniku działań wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, ale także głodu i chorób związanych z konfliktem zbrojnym. Liczba ofiar to nie jedyna rzecz, która pokazuje ogromną skalę tych wydarzeń. W latach 1939-1945 USA wyprodukowało 49,8 mln samolotów, a Niemcy około 23 tysięcy czołgów. Oto kilka najważniejszych dat II wojny światowej. 1 września 1939 1 września 1939 roku Niemcy uderzyły na Polskę, chcąc w ten sposób zdobyć dominację zbrojną w Europie i zbudować nowe, „aryjskie” imperium. To właśnie ta data uważana jest w Polsce za początek II wojny światowej, choć kluczowi uczestnicy tej batalii twierdzą, że konflikt zbrojny tak naprawdę rozpoczął się później. Dokładnie 1 września o godzinie 4:48 pancernik Schleswig-Holstein zaatakował Westerplatte. Polska była pierwszym krajem, który zderzył się z niemieckim natarciem militarnym i pierwszym, który stawił Hitlerowi opór. Warszawa liczyła na pomoc sojuszników, którymi miała być Wielka Brytania i Francja. Londyn i Paryż co prawda wypowiedziały wojnę Niemcom już 3 września, ale za słowami tak naprawdę nie poszedł generalny atak na Rzeszę. 17 września 1939 roku Związek Sowiecki napadł na Polskę. 28 września 1939 Tego dnia podpisany został akt kapitulacji Warszawy. Ministrowie spraw zagranicznych Niemiec (J. von Ribbentrop) i ZSRS (W. Mołotow) podpisali niemiecko-sowiecki układ „o granicy i przyjaźni”. Dwa dni później urząd prezydenta RP objął Władysław Raczkiewicz, a nowym premierem został mianowany gen. Władysław Sikorski. 5 marca 1940 roku na wniosek Ławrientija Berii (szefa NKWD) Biuro Polityczne Komitetu Centralnego podjęło uchwałę o rozstrzelaniu polskich jeńców wojennych przebywających w sowieckich obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD na obszarze przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej. Tego dnia życie straciło około 22 tys. obywateli polskich. Polska i inne kraje podczas II wojny światowej Do wojny przyłączyły się inne siły, formując dwa wielkie bloki. W skład sił „Osi” wchodziły Niemcy, Włochy, Japonia, Rumunia, Bułgaria, Węgry i Finlandia. Przeciwko nim stanęła koalicja Aliantów, wśród których początkowo największe znaczenie miały Wielka Brytania i Francja. Lata 1939-1942 W tym roku w konflikt zaangażowały się Stany Zjednoczone. 12 lipca podpisano sowiecko-brytyjski układ wojskowy, a 30 lipca w Londynie gen. Władysław Sikorski z ambasadorem ZSRS Iwanem Majskim podpisali polsko-sowiecki układ o wspólnej walce przeciwko III Rzeszy. Należy także pamiętać o podpisanej tzw. Karcie Atlantyckiej, którą 12 sierpnia zawarli Winston Churchill i Franklin D. Roosevelt. Lata 1939-1942 przede wszystkim były okresem przewagi państw Osi, które opanowały znaczną część Azji i Europy. Na przełomie 1942/1943 nastąpiła spektakularna zmiana — Niemcy i Japonia w wyniku serii porażek zostały zepchnięte do ofensywy. Rok 1943 19 kwietnia wybuchło powstanie w getcie warszawskim. Podczas zarządzonej przez Heinricha Himmlera ostatecznej likwidacji getta żydowskie formacje podziemne wystąpiły zbrojnie przeciwko Niemcom. To było pierwsze miejskie wystąpienie zbrojne w okupowanej Europie. Trzy miesiące później, 5 lipca 1943 roku rozpoczęła się bitwa pod Kurskiem. Była to największa bitwa pancerna w dziejach, w której zwycięstwo odniosła Armia Czerwona. Rok 1944 Między 11 a 18 maja 1944 roku rozegrała się najsłynniejsza walka tego okresu — siły alianckie rozpoczęły bitwę pod górą Monte Cassino, u podnóża której ukryły się oddziały niemieckie. To zadanie otrzymał II Korpus Polski. 18 maja jego Oddziały zdobyły ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. Koniec brutalnej wojny Powoli z sojuszu Osi odpadły Włochy i szereg mniejszych, europejskich sojuszników Niemiec (Rumunia, Węgry, Finlandia, Bułgaria). Rozpad Osi przypieczętowało lądowanie w Europie wojsk brytyjsko-amerykańskich w 1944 roku. Definitywna klęska i kapitulacja Niemiec nastąpiła 8 maja 1945 roku. Trzy miesiące później, Amerykanie zrzucili bomby atomowe na dwie miejscowości japońskie — Hiroszimę i Nagasaki. Japoński rząd ogłosił bezwarunkową kapitulację, ale za datę zakończenia II wojny światowej przyjmuje się datę kapitulacji Niemiec hitlerowskich, czyli 8 maja 1945 roku. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: To było wyjątkowo gorące lato. Gdzie bawiono się podczas wakacji tuż przed wybuchem II wojny światowej?
Żył szybko, umarł młodo... Co wiemy o tragicznym życiu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego?
Nigdy nie dowiedział się, że jego żona była w ciąży...
Krzysztof Kamil Baczyński jest głównie znany przez pryzmat swojej twórczości, o której naucza się w szkołach. Niewiele osób jednak zna jego burzliwy życiorys. Wielki patriota oraz zdolny poeta, którego dotknęły olbrzymie nieszczęścia w młodym wieku. Żył intensywnie, zginął tragicznie i nagle. Poznajcie historię znanego artysty. Dokładnie 80 lat temu rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, którego nie przeżył... [Aktualizacja tekstu: 04.08.2024 rok]. View Ediplayer on the source website Dzieciństwo i dorastanie Baczyńskiego Krzysztof Kamil przyszedł na świat 22 stycznia 1921 roku w Warszawie, jako syn krytyka literackiego Stanisława Baczyńskiego i nauczycielki Stefanii Zieleńczyk. Rodzice od najmłodszych lat wpajali mu patriotyzm oraz miłość do ojczyzny — w końcu ojciec artysty był w przeszłości działaczem Legionów Polskich, a w późniejszym okresie służył jeszcze w Wojsku Polskim. Te nauki pozostały w sercu przyszłego poety mimo późniejszego rozstania rodziców i zaowocowały w jego dorosłym życiu. Wiadomo, że Baczyński był dzieckiem bardzo chorowitym i słabym. Dodatkowo cierpiał na astmę, miał słabe serce i był stale zagrożony gruźlicą. W 1933 roku rozpoczął naukę w warszawskim Gimnazjum im. Stefana Batorego, a następnie w tej samej szkole w 1937 rozpoczął naukę w nowo utworzonym dwuletnim liceum ogólnokształcącym, w klasie o profilu humanistycznym. To właśnie z tego okresu pochodzi jego pierwszy znany wiersz, pt. Wypadek przy pracy (1936). Miłością do twórczości literackiej i poezji zapałał dzięki Ferdydurke Gombrowicza oraz literaturze francuskiej, którą znał na ponadprzeciętnym poziomie. Mimo tego nie był dobrym uczniem i nawet język polski nie stanowił jego mocnej strony. Często chodził na wagary i używając pseudonimu „Emil” poświęcał się działalności półlegalnej lewicowej organizacji młodzieżowej „Spartakus”. Odnalazł się jako artysta — świetnie rysował, co szybko stało się jego największą pasją. W maju 1939 otrzymał świadectwo dojrzałości. Miał plan wyjechać na studia wyższe do Francji bądź wstąpić do Akademii Sztuk Pięknych. Plany pokrzyżowała mu tragiczna wiadomość, jaką była śmierć ojca w lipcu, a także wybuch II Wojny Światowej dwa miesiące później. CZYTAJ TAKŻE: W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga Dorosłość Krzysztofa Kamila Przykre wydarzenia w życiu Baczyńskiego sprawiły, że zaczął inaczej patrzeć na świat, a tematyka jego wierszy zaczęła być mroczna. Najważniejszą osobą w jego życiu pozostawała matka. Wówczas podjął również decyzję o wielkim ryzyku — postanowił sabotować rozporządzenie niemieckie i pozostać po aryjskiej stronie Warszawy. Nie zamieszkał w getcie, mimo swoich żydowskich korzeni. W razie wykrycia kłamstwa groziło mu rozstrzelanie na miejscu. By utrzymać siebie i ukochaną matkę przy życiu, imał się dorywczych prac — szklił okna, pracował u węglarza na Czerniakowie, malował szyldy, przyjmował telefonicznie zlecenia w Zakładach Sanitarnych oraz uczył się w Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa. Równocześnie przez kilka miesięcy studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Jego życie nabrało barw 1 grudnia 1941 roku. To właśnie wtedy poznał swoją przyszłą żonę, Barbarę Drapczyńską. Miał wówczas 20 lat. To była miłość od pierwszego wejrzenia, której w późniejszym okresie poświęcił wiele erotyków oraz liryków miłosnych. Pobrali się po zaledwie półrocznej znajomości. Ich szczęście jednak nie trwało długo. Działalność konspiracyjna Baczyńskiego — Powstanie Warszawskie i związek z Barbarą Krzysztof przerwał naukę, by poświęcić się ojczyźnie. Zaczął być aktywnym uczestnikiem polskiego ruchu oporu — tajnych kompletów, Harcerskich Grup Szturmowych oraz konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rezerwy. W 1943 roku rozpoczął służbę w II plutonie „Alek”, a następnie II kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”. Służył w stopniu starszego strzelca pod pseudonimem „Krzysztof”, „Zieliński”. Co ciekawe, działał wraz z kolegami, z którymi wcześniej uczęszczał do szkoły. Wszyscy później wylądowali w Szarych Szeregach. Brał czynny udział w wielu akcjach organizowanych przez Polskie Podziemie. Między innymi 27 kwietnia 1944 roku uczestniczył w akcji wykolejenia pociągu niemieckiego jadącego z frontu wschodniego do Berlina, która spowodowała 26-godzinną przerwę w ruchu. Ponadto w mieszkaniu miał skrytkę na broń, w której trzymał Thompsona, dwa Steny, MP 40, granaty, materiały minerskie, a także podręczniki, mapy oraz prasę konspiracyjną. Zginął w czwartym dniu Powstania Warszawskiego trafiony kulą przez jednego ze strzelców wyborowych... Jego ukochana żona odeszła niespełna miesiąc później. 24 sierpnia została trafiona odłamkiem szkła w głowę w trakcie nalotu. Mimo że ranę początkowo uważano za niegroźną okazało się, że mózg Barbary Baczyńskiej został uszkodzony. Przeprowadzono operację, ale w warunkach polowych, na niewiele się więc zdała. Żona poety zmarła 1 września 1944 roku. Wcześniej przez tydzień konała: omdlewała i budziła się na szpitalnym łóżku. Prosiła, żeby jej nie ratować, bo chce być z nim. W ręku trzymała tomik jego poezji... Jej matka ujawniła, że była w ciąży, ale nie zdążyła powiedzieć o tym ukochanemu. Początkowo spoczęli w innych mogiłach, ale w końcu pochowano ich razem, na warszawskich Powązkach. ZOBACZ TAKŻE: Tak wyglądała stolica po Powstaniu Warszawskim. Rozdzierające serce widoki utrwalono na zdjęciach Twórczość Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Przez cały trudny, wojenny okres artysta nie porzucił jednak swojej pasji i aktywnie tworzył. Warszawscy literaci, którzy zapoznawali się z jego wierszami, docenili talent Baczyńskiego i uzyskali dla niego od władz podziemnych zapomogę finansową, co było wówczas ogromnym wyróżnieniem. Ze względu na to w czasie okupacji udało mu się wydać cztery tomiki wierszy — Zamknięty echem, Dwie miłości, Wiersze wybrane oraz Arkusz poetycki Nr 1. Reprezentował w nich cechy pokolenia Kolumbów. Pragnął poradzić sobie z wojennym wstrząsem, równocześnie odnajdując siebie. W wierszach dominowała przygnębiająca tematyka, która odzwierciedlała stan jego psychiki. Mimo tego stały się one ponadczasowe i uniwersalne, bowiem Baczyński nie pisał o swojej epoce wprost, lecz w konwencji apokaliptycznej. Nie stronił od symboliki i katastroficznej wizji świata. Poruszał także podstawowe problemy człowieka, nad którymi zastanawiamy się do dziś — refleksje nad młodością i dojrzewaniem, poszukiwanie wartości życiowych czy zgłębianie tajników duszy oraz psychiki. Tragiczna śmierć poety Choć ze względu na talent dowódczy Baczyńskiego oraz słabe umiejętności w walce chciano go wycofać z czynnej służby, on pragnął być na froncie. Powstanie Warszawskie zaskoczyło go w rejonie placu Teatralnego, gdzie został wysłany po odbiór butów dla oddziału. Nie mógł przedostać się do swojej jednostki, która zbierała się na Woli przy domu starców przy Karolkowej, więc przyłączył się do oddziału złożonego z ochotników. Cztery dni później nadszedł jego koniec. Poległ 4 sierpnia 1944 roku w godzinach popołudniowych na posterunku w pałacu Blanka. Został śmiertelnie zraniony przez strzelca wyborowego ulokowanego w gmachu Teatru Wielkiego. Miał zaledwie 23 lata. Krzysztof Kamil Baczyński został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Armii Krajowej i Medalem za Warszawę. Poniżej prezentujemy kilka jego wierszy, które do dziś poruszają serca Polaków.
„Mąż wszystkich żon”. Bogate życie miłosne Stanisława Augusta Poniatowskiego
Kim była Elżbieta Grabowska, jego domniemana żona?
Chociaż czas panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego przez historyków jest zazwyczaj oceniany dość krytycznie, pewnych rzeczy nie można mu zarzucić: obojętności na sztukę i na miłość. Chociaż oficjalnie źródła podają, że ostatni król Polski zmarł bezpotomnie, historycy doszukują się jego potomków wśród wielu kochanek, które gościły w życiu Stanisława Augusta... Zwłaszcza jedna przykuwa ich uwagę. Kim była Elżbieta Grabowska? Stanisław August Poniatowski w młodości. Romans z carycą Katarzyną Stanisław August Poniatowski urodził się 17 stycznia 1732 roku w Wołczynie, który obecnie znajduje się na terytorium Białorusi. Był synem kasztelana Stanisława Poniatowskiego oraz Konstancji Czartoryskiej. Jego edukacja rozpoczęła się już w najmłodszych latach, początkowo uczyła go matka i prywatni nauczyciele, a później został posłany do elitarnej szkoły założonej przez kolegium teatynów. Pobierał tam naukę matematyki, logiki, architektury oraz inżynierii. Podczas nauki w domu Stanisław biegle opanował język polski oraz język francuski. Przyszły król posiadał także dobrą znajomość łaciny i niemieckiego oraz podstawy włoskiego i angielskiego. W 1755 roku Stanisław wyjechał do Petersburga, gdzie był sekretarzem angielskiego ambasadora, a jednocześnie swojego przyjaciela, sir Charlesa Hanbury'ego. To dzięki niemu udało mu się poznać Katarzynę, żonę następcy rosyjskiego tronu. Na polecenie ambasadora młody, bo zaledwie 23-letni Stanisław August, wdał się w romans z przyszłą carycą. W zaledwie kilka miesięcy udało mu się uwieść Katarzynę, co zostało jednak zauważone, przez co odesłano go do Polski. Stanisław jednak wrócił po pewnym czasie do Rosji z immunitetem dyplomaty Saksońskiego, co pozwoliło mu na kontynuowanie romansu z arystokratką. Owocem ich związku była Anna Piotrowna. Chociaż oficjalnie podaje się, że była córką Piotra III, sam car podważał swoje ojcostwo. Dziewczynka zmarła zaledwie dwa lata później. W 1762 roku w Rosji doszło do przewrotu wojskowego, w którym Katarzyna objęła tron po swoim mężu i stała się carycą Katarzyną II. Dwa lata później, dzięki jej wsparciu, na polski tron wstąpił Stanisław August. Król ponoć jednak wcale nie cieszył się ze swojej elekcji: wciąż marzył o powrocie do swojej kochanki... Czytaj także: Stanisław August Poniatowski: jak polski król został kochankiem carycy Katarzyny Wielkiej? Stanisław August Poniatowski, wystawa "36 x Rembrandt", 4.10.2019, Warszawa Domniemana żona króla Elżbieta Grabowska Uczucie, którym Stanisław przez lata darzył rosyjską władczynię, nie przeszkadzało mu jednak w prowadzeniu bogatego życia miłosnego. W oko wpadła mu między innymi 15-letnia Elżbieta Szydłowska, która nazywana jest jego „bezpieczną przystanią". Chociaż w 1769 roku wydano ją za Jana Jerzego Grabowskiego, ich romans trwał latami. Elżbieta urodziła piątkę dzieci. Historycy twierdzą, że ojcem części z nich był najprawdopodobniej Stanisław August. Związek Elżbiety i króla Stanisława trwał aż do 1796 roku. Istnieje teoria, że po śmierci swojego pierwszego męża Elżbieta wzięła ślub ze Stanisławem, jednakże nie ma na to żadnego bezpośredniego dowodu, prócz osiemnastowiecznych plotek. To jednak właśnie do Elżbiety, mimo wielu romansów, Stanisław zawsze powracał. Szczególnie bliskie były mu też dzieci, które razem mieli. Jedna z ich córek, Izabela, którą Poniatowski nazywał „Isabelką”, żyła blisko ze swoim ojcem. Na życzenie monarchy to właśnie ona była odpowiedzialna za spisywanie dyktowanych przez matkę listów, dzięki czemu Elżbieta nie musiała męczyć swoich oczu. Czytaj także: Za romans z carycą Katarzyną zapłacił wysoką cenę. Oto tajemnice Stanisława Augusta Poniatowskiego Elżbieta Grabowska, domniemana morganatyczna żona króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, córka wojewody płockiego Teodora Szydłowskiego i Teresy Witkowskiej Mąż wszystkich żon Mimo wieloletniego związku z Elżbietą i zauroczenia w rosyjskiej carycy, Stanisław nie stronił od innych kobiet. W 1778 roku Nathaniel Wraxall pisał o Elżbiecie jako jednej z dwóch kobiet, z którymi spotykał się król. „Pierwsza z nich, pani Tomatis, Włoszka, mimo że przeżywająca już zmierzch swej urody, jest nadal kobietą wyjątkowo piękną. Druga, hrabina Grabowska, przewyższa ją elegancją, kobiecością i wdziękiem. W zamian za okazywane mu względy obie te damy opróżniają sakiewkę króla”. W tamtych czasach ślub był częściej rodzajem umowy niż potwierdzeniem uczuć. Wiele kobiet, także tych zamężnych, romansowało więc z innymi mężczyznami. Często zatem mężowie nie mieli większego problemu z dzieleniem swojej żony z innymi. Zdarzało się nawet, że sami przywozili swoje żony do ich kochanków. W ten sposób ostatni król Polski dorobił się całej gromadki dzieci z wieloma kobietami: żona Adama Kazimierza Czartoryskiego, Izabela, urodziła królowi córkę Marię. Dziewczynka została uznana przez męża Izabeli. Kolejna Izabela z Czartoryskich Lubomirska dała królowi syna Antoniego, który jednak nie został zaakceptowany przez jej męża i dostał nazwisko Klewański. Marianna Iwańska powiła kolejnego syna króla, Michała Mikołaja Cichockiego. Marcjanna Konstancja L., Anna Maria z Hadików Lubomirska oraz Jadwiga ze Strutyńskich Ciechanowska miały ze Stanisławem synów. Mimo tej długiej listy znanych dzieci króla istnieje dużo prawdopodobieństwo, że król miał więcej pociech – z wieloma innymi kochankami, które nie przyznawały się do powicia kolejnego nieślubnego dziecka ostatniego króla Polski... Czytaj także: Matka, żona, kochanka, władczyni. Jaka była caryca Katarzyna Wielka?
Córkę Augusta II Mocnego posądzano nawet o romans z ojcem! Była prawdziwą skandalistką
Oto nieznane oblicze Anny Karoliny Orzelskiej
Skandalistka, prowokatorka, pierwsza polska celebrytka. Powiedzieć, że jej losy były burzliwe to jak nic nie powiedzieć. Ona była chodzącą sensacją. Anna Orzelska była ulubioną nieślubną córką polskiego króla Augusta II Mocnego, który traktował ją jak prawdziwą księżniczkę. Łącząca ich bliska więź budziła podejrzenia, że monarcha żywi do niej nie tylko ojcowskie uczucia… Jaka była prawda prawda o ich relacji? Anna Orzelska: wyjście z ukrycia Dzieciństwo i młodzieńcze lata Anny Katarzyny Orzelskiej owiane są nimbem tajemnicy – historycy nie są zgodni nawet co do tożsamości jej matki. W dziele „Ogień pałającej miłości”, opisującym romanse Augusta II Mocnego, Karl Ludwig von Pöllnitz pisał, że pochodziła ona ze związku króla z Henriettą Duval. Historycy ustalili jednak, że matką Orzelskiej była jedna z córek kupca z Lyonu Andrzeja Renarda – Anna Katarzyna lub Angelika. Wątpliwości budzi również data urodzenia królewskiej bękartki – sama podawała, że urodziła się w 1707 r. w Warszawie, jednak część badaczy twierdzi, że stało się to pięć lat wcześniej. Król August chciał uznać Annę za swoją córkę, kiedy tylko dowiedział się o jej narodzinach, lecz sprzeciwiła się temu jego oficjalna metresa, hrabina Anna Konstancja Cosel. Zagroziła podobno władcy, że jeśli ośmieli się skontaktować z byłą kochanką, osobiście przyjedzie do Warszawy i… utopi ich dziecko. Przez kolejne lata władca nie kontaktował się więc z dziewczynką i jej matką, choć wspierał dyskretnie członków jej rodziny. Ojczyma Anny mianował nadzorcą łazienki w Parku Ujazdowskim, a w 1720 r. zaliczył ród Renardów do grona baronów. W tym czasie hrabina Cosel przebywała już w więzieniu i straciła swoje wpływy, więc August II postanowił odnaleźć córkę i wynagrodzić jej kilkanaście lat, w czasie których nie miał z nią kontaktu. Latem 1724 r. Annę Katarzynę odnalazł w Warszawie nieślubny syn króla Fryderyk August Rutowski. Aby dziewczyna zrobiła na władcy jak najlepsze wrażenie, postanowił nauczyć ją musztry wojskowej, którą miała zaprezentować ojcu w czasie pierwszego spotkania. August II zachwycił się piękną Anusią i wprost oszalał na jej punkcie. Już we wrześniu 1724 r. nadał jej tytuł hrabiny Orzelskiej, nawiązujący do orła i podkreślający jej polskie pochodzenie. Dwa lata później podarował jej zaś Pałac Błękitny w Warszawie, który specjalnie dla niej przebudowano w stylu rokoko. „Tak tedy była ulokowana, a król do niej co wieczór chodził z całym dworem i miała wszelkie honory jako córka królewska” – pisał o niej autor „Ognia pałającej miłości”. Czytaj także: Cecylia Beydale: córka księżnej Czartoryskiej nie znała swojego pochodzenia. Prawda zniszczyła jej życie Anna Orzelska: skandal goni skandal W niedługim czasie Anna Orzelska stała się główną bohaterką warszawskich balów i festynów, zwracając uwagę wszystkich swoją nietuzinkową urodą. „Jest to szatynka o kibici bardzo wysmukłej i wzrostu ponad średniego; cerę ma o wiele jaśniejszą i bardziej gładką niż zazwyczaj u szatynek; oczy czarne, piękne i pełne wyrazu, włosy bujne, w pięknym, kasztanowym kolorze, ramiona ślicznie toczone, buziak jak malina” – pisał o niej w czerwcu 1725 r. minister gabinetu saskiego Ernst Christoph von Manteuffel. Wzbudzała nie tylko powszechny zachwyt, ale i… liczne plotki. Wilhelmina, młodsza siostra króla Prus Fryderyka II Wielkiego, grzmiała po latach w pamiętnikach, że hrabina Orzelska sypiała nie tylko z własnym ojcem, ale i wszystkimi swoimi braćmi, których jakoby „istniał cały rój”. Opowieści na ten temat należy jednak włożyć między bajki. Nawet Karl Ludwig von Pöllnitz, który dokładnie prześwietlił miłosne podboje Augusta II, pisał: „Wiele dam chciało pozyskać serce królewskie, ale nadaremnie, bo miłość ojcowska wszelkie przewyższała amory”. Anna Katarzyna Orzelska była więc kochana przez polskiego monarchę jedynie „normalną” miłością ojca do córki. Piękna hrabina nie narzekała jednak na brak adoratorów, a w 1728 r. wdała się w głośny romans z szesnastoletnim następcą tronu pruskiego Fryderykiem, późniejszym królem Fryderykiem II Wielkim. Kiedy na początku 1729 r. przez dłuższy czas nie wracała z Drezna do Warszawy, rodząca się wówczas prasa plotkarska pisała, że najprawdopodobniej urodziła nieślubne dziecko. Ojcem miał być bądź to sam królewicz Fryderyk, bądź to zakochany w Anusi wojewodzic smoleński Jan Cetner. Anna Orzelska stała się więc jedną z pierwszych polskich celebrytek, chociaż oczywiście w XVIII wieku nie znano jeszcze tego słowa. Czytaj także: Izabela Czartoryska, słynna „Pani na Puławach”, miała siedmioro dzieci, każde z kim innym Anna Orzelska: nieszczęśliwa żona, kłopotliwa siostra W końcu w 1730 r. August II wydał nieślubną córkę za mąż za księcia Szlezwiku-Holsztyna-Sønderborg-Beck Karola Ludwika Fryderyka. Dwa lata później Anna urodziła mężowi syna Karola Fryderyka, późniejszego generała-majora armii saskiej. Małżeństwo pary było jednak wyjątkowo nieudane, a w czasie odbywających się w Warszawie i Dreźnie imprez z udziałem hrabiny Orzelskiej jej mąż traktowany był jedynie jako dodatek do pięknej żony. Już w 1733 r. Anna opuściła więc męża i wyjechała do Wenecji, gdzie przez kolejne lata wiodła życie rozwódki-skandalistki. W 1745 r. przyrodni brat Orzelskiej Maurycy Saski zaprosił ją do Francji, lecz w niedługim czasie pożałował swojej decyzji. Hulaszczy tryb życia hrabiny rzucał cień na błyskotliwą karierę wojskową i polityczną Maurycego, który od 1741 r. sprawował urząd marszałka Francji. Jesienią 1746 r. zażądał więc od siostry, aby niezwłocznie wróciła do Wenecji. Orzelska pozostała jednak nieugięta i nie kwapiła się do spełnienia braterskiej prośby. Ostatecznie osiadła w Awinionie i tam spędziła ostatnie lata swojego burzliwego życia. Zmarła 27 września 1769 r. w Grenoble, gdzie przebywała jako kuracjuszka, i została pochowana w tamtejszym kościele św. Ludwika. Czytaj także: Pogarda matki i brata, dewocja, wojny z mężem. Smutne losy Anny Jagiellonki
Eleonora Austriaczka: „najsympatyczniejsza z Habsburżanek” i żona miernego króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego
Jej pierwszą miłość brutalnie przerwała polityka…
Mimo że krótko była królową Polski, to pozostawiła po sobie zdecydowanie lepsze wspomnienia niż jej mąż, Michał Korybut Wiśniowiecki. Dla małżeństwa z nim Eleonora Habsburżanka zostawiła swoją największą miłość... Będąc już na tronie pomogła uratować Polskę przed wojną domową. Poznaj historię „najsympatyczniejszej z Habsburżanek”! Eleonora Habsburżanka. Żona Michała Korybuta Wiśniowieckiego, miernego króla Polski Eleonora Habsburżanka, a właściwie Eleonora Maria Józefa na świat przyszła 31 maja 1653 roku. Przyszła królowa Polski zdobyła gruntowne wykształcenie dzięki rodzicom. Eleonora Mantuańska i cesarz Ferdynand III Habsburg cechowali się wysoką kulturą i inteligencją, zatem nic dziwnego, że dobrze zadbali o wychowanie swoich dzieci. Ich córka nie tylko miała muzyczny talent, ale również płynnie mówiła w dwóch językach - włoskim i francuskim. Natomiast na cesarskim dworze uczyła się znajomości etykiety i dobrych manier. Zdobyte umiejętności przydały się jej po wstąpieniu na tron Polski… Choć wydarzyło się to wbrew jej woli. Bowiem dwór wiedeński postanowił wyswatać zrozpaczoną Eleonorę Habsburżankę za świeżo wybranego króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Arcyksiężniczka nie ukrywała swojego nieszczęścia, lecz musiała pogodzić się ze swoim losem, przekonana dobrem rodu i chrześcijaństwa. Ustalanie warunków przyszłego małżeństwa przebiegło bez większych zakłóceń i ostatecznie do ślubu doszło 27 lutego 1670 roku. 17-letnia wówczas Habsburżanka wyszła za mąż o 13 lat starszego Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Ich relację uznawano za udaną, mimo początkowego żalu Eleonory. Jednak doskonale odnalazła się w swojej nowej roli. Towarzyszyła mężowi w jego podróżach, a że dzielili podobny temperament i zainteresowania, chętnie spędzali ze sobą czas. Dla króla stała się nie tylko żoną, ale również prawdziwą przyjaciółką. Dbał o jej samopoczucie i rozrywkę nawet bardziej niż o kraj, nad którym miał panować… Czytaj także: Olivia Williams: zagrała Camillę w The Crown, przed laty była wielką miłością Radosława Sikorskiego „Najsympatyczniejsza z Habsburżanek”. Cieszyła się większym szacunkiem niż mąż… Michał Korybut Wiśniowiecki nie cieszył się większym uznaniem wśród podwładnych. W przeciwieństwie do swojego ojca nie był wizjonerem ani nie miał pojęcia o sztuce wojennej. Istniała wówczas silna opozycja, która chciała doprowadzić do upadku rządów króla. Działania podejmowane uderzały również w Eleonorę - próbowano rozbić ich małżeństwo „dla jej dobra”, a pod adresem władcy kierowano zarzuty o jego licznych romansach . Habsburżanka pozostała jednak wierna swojemu królewskiemu małżonkowi. Wbrew pozorom jednak żona króla była bardzo lubiana wśród poddanych, i nie tylko. Na tle miernego męża wypadała wyjątkowo korzystnie, zwracając uwagę na jej pochodzenie i wychowanie, o które w młodości zadbali jej rodzice. „Najsympatyczniejsza z Habsburżanek”, mówiono na nią. Szybko zyskała popularność wśród Polaków, nauczyła się trzeciego języka. Komplementował ją również sam Jan Sobieski - w tamtym momencie wielki konkurent Wiśniowieckiego, który był jednym z głównych prowodyrów działań mających na celu jego detronizację. Gdy działania opozycji przybrały na sile, omal nie doprowadziły do wojny domowej. Choć Eleonora do tej pory nie angażowała się w sprawy polityczne, to ją sejm poprosił, aby przyjęła na siebie rolę pośredniczki w toczącym się konflikcie. Ciesząca się szacunkiem i zaufaniem królowa podjęła się mediacji między monarchą a opozycją, tym samym ocaliła losy Rzeczypospolitej. Zawarta ugoda podniosła prestiż Eleonory. Zobacz także: Norweska księżniczka, która rozmawia z aniołami rezygnuje z królewskich obowiązków Polityka stanęła na drodze jej pierwszej miłości Rządy Michała Korybuta Wiśniowieckiego przerwała śmierć. Chorował od dłuższego czasu, lecz mimo tego zdecydował się wyruszyć do obozu pospolitego ruszenia podczas kampanii wojennej w 1673 roku. W podróży towarzyszyła mu Eleonora - rozstali się na Kazimierzu, stamtąd wyruszyła do Częstochowy. Było to ich ostatnie spotkanie. Królowa na wiadomość o pogorszeniu się stanu zdrowia męża nie zdążyła przyjechać na czas, aby towarzyszyć mu w jego ostatnich chwilach. Była mu wierna do samego końca. Dwór wiedeński wyszedł wówczas z pomysłem osadzenia na tronie Rzeczpospolitej swojego kandydata - Karola Lotaryńskiego. To on był pierwszą miłością królowej, z której zmuszona była zrezygnować na rzecz zamążpójścia z Wiśniowieckim. Elekcje zwyciężył jednak Jan Sobieski, i chociaż Habsburżanka chciała pozostać w kraju, postanowiła ostatecznie wrócić do Wiednia. Tam odżyło jej uczucie do Karola Lotaryńskiego i po latach w końcu mogła poślubić ukochanego z młodzieńczych lat. Uroczystość miała miejsce w 1678 roku. Przez następne pięć lat małżonkowie wiedli szczęśliwe życie i doczekali się razem piątki dzieci. Pomimo opuszczenia Rzeczpospolitej Eleonora nie zapomniała o swoich dawnych poddanych i korespondowała z polskimi senatorami. Habsburżanka wraz z mężem cieszyli się spokojem aż do inwazji tureckiej, która była wielką tragedią dla całej rodziny. Książę Karol brawurowo ruszył na front jako dowódca habsburskich wojsk. Wojenne trudy ukróciły jego życie - Eleonora została wdową po raz drugi 18 kwietnia 1690 roku. 36-letnia królowa kolejne lata poświęciła wychowaniu swoich czterech synów, a po śmierci Jana Sobieskiego zaproponowała pierworodnego potomka do tronu Polski. Odeszła w wieku 44 lat. Sprawdź również: Wielka Brytania. „Drugi miesiąc miodowy” Diany i Karola owiany tajemnicą. Jak wyglądał naprawdę? Źródło: wilanow-palac.pl, wielkahistoria.pl, historia.org.pl
Jadwiga Andegaweńska praktykowała astrologię i czarną magię? Królowa szukała w nich bardzo ważnej odpowiedzi
Królowa uznana za świętą skłaniała się ku praktykom, które dziś Kościół potępia
Choć Jadwiga Andegaweńska była oddaną katoliczką, to odpowiedzi na wiele pytań szukała także... w okultyzmie. Dzisiaj horoskopy i przepowiadanie przyszłości są kategorycznie potępiane przez Kościół. W XIV wieku jednak duchowni odsuwali się od otwartej krytyki. Próbowali nawet w pewien sposób tłumaczyć te tajemnicze praktyki... Jakiej odpowiedzi usilnie szukała królowa? Jadwiga Andegaweńska praktykowała astrologię i czarną magię Na życzenie królowej Jadwigi Andegaweńskiej wykonano dla niej Psałterz floriański, na którym można było dostrzec motywy zodiakalne. Posługiwała się także monogramem w formie dwóch złączonych liter M, którego znaczenie owiane było tajemnicą. Przypisywało mu się wartość religijną, ale historycy nie wykluczają również tej magicznej. Zainteresowanie królowej astrologią i przepowiadaniem przyszłości można było zatem dostrzec już wcześniej, jednak prawdziwa fascynacja narodziła się, gdy po dwunastu latach małżeństwa zaszła w wyczekiwaną ciążę. Z korespondencji Jadwigi historycy wnioskują, że bała się ona śmierci w połogu. W obliczu niepewnej przyszłości i zagrożenia życia swoje nadzieje pokładała nie tylko w wierze katolickiej, ale również w okultyzmie. Królowa poprosiła jednego z uczonych, który przebywał wówczas na dworze królewskim o postawienie horoskopu. Władczyni chciała dzięki niemu poznać losy swojego dziecka. W ten sposób w 1398 roku powstał najstarszy zachowany polski horoskop. Był o tyle nietypowy, że opierał się na technikach, które praktykowali babilońscy kapłani Baala - starożytnego bóstwa, którego ludzie Kościoła niekiedy ilustrowali jako szatana: Belzebuba. Jakich odpowiedzi Jadwiga oczekiwała od horoskopu? Pragnęła tylko dowiedzieć się, czy jej dziecko spełni oczekiwania kraju, a więc, czy urodzi się mężczyzną. Autor horoskopu na podstawie takich danych jak data aktu zbliżenia królowej z małżonkiem, pod jaką egidą do niego doszło, położenie Księżyca i Słońca oraz charakter planety "rządzącej horoskopem", z trudem ustalił, że owszem, Jadwiga wyda na świat syna. Uczony przepowiedział nawet dokładną datę porodu, na 10 czerwca 1399 roku, jednak wszystkie napawające nadzieją przepowiednie okazały się błędne. "Podałem, że narodzi się chłopiec ten dnia dziesiątego, a była dziewczynka i urodziła się przed południem w niedzielę 22 dnia czerwca, około jednej godziny i dwudziestu ośmiu minut przed południem, a ja przewidziałem mającego się narodzić chłopca z głównych znaków, gdyż poczęcie w znaku męskim pobudza w łonie ku znakom męskim, lecz w znakach żeńskich, co więcej matka w kącie a, wznosiła się, a w znaku męskim znajdujący się Księżyc, rozumie się w wodniku", tłumaczył się później skruszony i zdezorientowany astrolog (cytat za wielkahistoria.pl). Sprawdziły się natomiast obawy Jadwigi, która po urodzeniu córki Elżbiety Bonifacji, nie przeżyła połogu i zmarła wycieńczona. Czytaj także: Powiedzieli sobie „tak” w oparach gazu łzawiącego. Historia miłości księżniczki Beatrix i niemieckiego dyplomaty Jadwiga Andegaweńska. Drzeworyt według wzoru Jana Matejki Czy kościół był przeciwny astrologii? W czasach, w których żyła królowa Jadwiga Andegaweńska, krytykowanie praktyk przepowiadania przyszłości i astrologii przez Kościół wyraźnie straciło na sile. Uczony, który sporządzał dla królowej horoskop, mógł być lekarzem, ale niewykluczone, że był także duchownym. Kilka lat przed odczytanym dla królowej horoskopem, dało się słyszeć głosy uczonych o tym, że przepowiadanie przyszłości na podstawie horoskopów jest częścią filozofii przyrody, której autorem jest sam Bóg; z kolei kanclerz uniwersytetu paryskiego ogłosił w owym czasie, że teologia i astrologia, to dziedziny pokrewne. "Podobne tłumaczenia były konieczne, bo nie dało się ukryć, że metody interpretowania znaków zodiaku wcale nie zrodziły się w świecie cywilizacji łacińskiej", pisał w swoim artykule historyk Kamil Janicki. "Astrolodzy pełnymi garściami czerpali z prac arabskich uczonych, a nawet – z zabiegów okultystycznych wypracowanych jeszcze przed narodzinami Chrystusa", dodał. Zobacz także: Maria I Stuart: miała za sobą trzy nieudane małżeństwa i 20 lat więzienia, które sprowadziła na nią kuzynka Malowidło, portret św. Jadwigi Królowej — reprodukcja w klasztorze oo. Karmelitów na Piasku Źródła: wielkahistoria.pl
Pogarda matki i brata, dewocja, wojny z mężem. Smutne losy Anny Jagiellonki
Do Anny Jagiellonki przylgnęła łatka starej panny i dewotki. Matka nie cieszyła się z jej narodzin, przez całe życie mogła liczyć tylko na wsparcie swoich sióstr... W 1575 roku, w wyniku drugiej wolnej elekcji, została wybrana na króla Polski. Niespełna pół roku później, jako 53-latka, wyszła za mąż za Stefana Batorego. Nigdy nie urodziła dzieci. Życie boleśnie ją naznaczyło i do dziś wydaje się jedną z najbardziej tragicznych postaci w polskiej historii... Niechciana córka. Matka nie cieszyła się z narodzin Anny Jagiellonki Przyszła na świat w Krakowie 18 października 1523 roku jako czwarte dziecko Bony Sforzy i Zygmunta Starego. Niestety, moment jej narodzin był tym jedynym, gdy matka zwróciła na nią uwagę. Była jednak zła i rozczarowana, że dziecko, które powiła, było córką. Chrzest Anny Jagiellonki odbył się bardzo szybko i został przygotowany w pośpiechu na polecenie królowej. Nie uczestniczył w nim nawet ojciec, przebywający wówczas na sejmie. Szybko też córką zaczęły zajmować się piastunki. O dziecku Bona nie wspominała nawet w listach – narodziny córki nie były czymś, czym należało się chwalić. Postawę tę dosyć szybko przejął również Zygmunt Stary, zaś później jego syn - Zygmunt August. Była dla nich podobno niewidzialna. Brat miał być wobec niej „srogiego umysłu”. Realnie zaczął się jej losem interesować wówczas, gdy okazało się, że utrzymanie Anny i jej sióstr wiąże się z niemałymi wydatkami. Nie mógł w rozwiązaniu tego problemu liczyć na matkę, która nie akceptowała jego związku z Barbarą Radziwiłłówną i po śmierci męża przeniosła się z córkami na Mazowsze. Tam przebywała przez osiem lat, ale dotarło do niej, że pojednanie z jedynym synem nie będzie możliwe. W 1556 roku opuściła więć Polskę i wyjechała do rodzinnego Bari. Wcześniej, na polecenie szlachty, musiała zrzec się wszelkich dóbr ziemskich nad Wisłą. Czytaj także: Na to pytanie królowa Elżbieta II czekała siedem lat. Przez niemal rok tylko najbliżsi znali prawdę Anna Jagiellonka w młodości, Reprodukcja Przypadkowi kandydaci i skandalicznie niski posag. Problemy z zamążpójściem Anny Jagiellonki Wówczas za mąż wydano już dwie córki Bony i Zygmunta: najstarszą Izabelę (w 1539 roku została żoną króla Węgier Jana Zapolyi) oraz średnią Zofię (w lutym 1556 została wydana za Henryka II, księcia brunszwickiego). I w przypadku jej zaślubin król Zygmunt August miał jasno sprecyzowane stanowisko, co wyjaśnił ustami hetmana Jana Tarnowskiego: „Dla Jego Królewskiej Mości lepiej, że zmniejszą się wydatki, bo łatwiej dwie siostry utrzymać niż więcej”. Ale przecież najlepiej byłoby, gdyby z królewskiego skarbca nie trzeba było łożyć na utrzymanie żadnej z królewien. Taka postawa położyła się cieniem na relacjach Zygmunta Augusta z siostrami. Najmłodsza z nich, Katarzyna, wprost miała stwierdzić, że „nigdy nie był dla niej bratem”. I z pewnością podpisać by się pod tym mogła również Anna... Plan wydania jej za mąż stał się sprawą wagi państwowej w 1556 roku. Już wówczas problemem był jej wiek, czyli ponad 30 lat. Jak na tamte czasy – dużo za dużo! Polski monarcha wiedział, że nie ma czasu do stracenia. Co prawda jego siostra nie odbiegała wówczas w kwestii wyglądu od innych panien na wydaniu (z pewnością nie była szpetna), ale też nie uchodziła za piękność. „Na portrecie wykonanym rok wcześniej Anna Jagiellonka wygląda wciąż świeżo i korzystnie. Twarz ma szczupłą, usta delikatne, a rysy twarzy przyjemne dla oka. Sylwetka jej ciała też jest drobna i zgodna z gustami epoki. Zdaniem biografki, Marii Boguckiej, królewna nie jest na tym obrazie „całkiem pozbawiona uroku”. Widać wprawdzie zaczątki przyszłej brzydoty – zbyt wysokie czoło, lekko wyłupiaste oczy, spiczastą brodę – ale Anna wciąż może się podobać. Na pewno wygląda korzystniej niż jej matka w podobnym wieku”, czytamy w publikacji autorstwa Kamila Janickiego na portalu WielkaHistoria.pl. Realnym problemem był żałośnie niski posag, który przeznaczył dla niej brat: trzydzieści dwa tysiące florenów. A to spowodowało, że z ubiegania się o rękę Anny Jagiellonki zrezygnowali m.in. Książę Pomorza Zachodniego Jan Fryderyk oraz jego brat Barnim i brat palatyna reńskiego Ryszard Wittelsbach. W Wiedniu na dworze Habsburgów ofertę wysłanników króla wyśmiano, zaś książę Eberhardt z Wirtembergii, narajony przez inną Jagiellonkę, Zofię, zmarł „zaraz po wysłaniu swatów”. Czarę goryczy przelał kandydat z duńskiego dworu Magnus, brat króla. „Pan Bóg go nawiedził, nie ma jednego oka i to ubogi pijanica” – tak pisała o nim Katarzyna Jagiellonka. W historii zapisał się jako niespełna rozumu alkoholik bez grosza przy duszy. Przez historyków duńskich jest do dziś określany mianem „nieudanego i zwyrodniałego”. A jeśli dodać do tego niemal dwudziestoletnią różnicę wieku nic dziwnego, że ostatecznie Zygmunt August jego konkury odrzucił. I to nawet wbrew temu, że – jak pisał w liście do Radziwiłłów – sprawa ożenku Anny stała się dla niego „obowiązkiem, którego już dłużej nie chce nosić”. Sytuacja z duńskim księciem odcisnęła na księżniczce piętno. Była rozgoryczona, że jedynie alkoholik i szaleniec był mężczyzną, który naprawdę chciał ją poślubić. Podejmowano kolejne próby wydania Anny za mąż, ale wypadały one dosyć żałośnie. Jak choćby inscenizacja zorganizowana w 1560 roku z okazji przybycia na dwór w Wilnie delegatów księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego. Mógł on wybrać, którą z dwóch księżniczek – Annę czy Katarzynę – chce pojąć za żonę. Posłom co prawda nie pozwolono na bezpośredni kontakt z nimi, ale „pokazano im je przez małe zamkowe okienko”. Obie siedziały przy kołowrotku i przędły kądziel. Podobno w zamyśle scenka rodzajowa miała podkreślić pokorę i pracowitość Anny. Odległość miała pomóc w ukryciu widocznych na jej twarzy zmarszczek oraz innych niedoskonałości. Ale i tym razem się nie udało. Iwan Groźny stwierdził, że za żonę pojąć może jedynie Katarzynę. Ale przecież ona była od Anny młodsza, więc takie rozwiązanie nie wchodziło w grę! Do czasu... Dwa lata później na dworze zjawili się delegaci księcia fińskiego Jana Wazy. Byli zdeterminowani, by ich władca pojął za żonę tę „młodą i piękną”. A to oznaczałoby, że na zamążpójście starszej siostry nie ma praktycznie szans. Ale – i był to bodaj jedyny raz, gdy Anna wykazała się inicjatywą i zajęła tak jednoznaczne stanowisko – do króla przyszła 39-letnia księżna i powiedziała, by „już dłużej nie pozbawiał szczęścia królewny Katarzyny”. Aby zrozumieć, co to znaczyło dla Anny, trzeba wiedzieć, jak silna więź łączyła ją z siostrą. Obie nie miały dobrych kontaktów ani z matką, ani z bratem, który został później władcą. Mieszkały razem, dzieliły ze sobą radości i smutki, znosiły wszelkie upokorzenia i rodzinne spięcia. Wcześniej mogły jeszcze liczyć na Zofię, ale jej zamążpójście rozbiło ten siostrzany trójkąt. Księżniczka Katarzyna była niezdecydowana. Wiedziała, że konsekwentne odmawianie kolejnym delegacjom skaże ją na staropanieństwo. Ale jednocześnie nie chciała zostawić Anny samej. W końcu miłość do siostry wzięła górę. „Innego stanu niż ten, w którym jestem teraz, nie pragnę”, miała powiedzieć w obecności rodzeństwa. Jakież było jej zdziwienie, gdy na tym dyskusja się nie skończyła! „Przecież Wasza Królewska Mość przede mną przyzwoliłaś! Po co inaczej mówić teraz?”, odparowała Anna. Zbiła w ten sposób młodszą siostrę z pantałyku i wprawiła w nie lada konsternację. I właśnie taki efekt chciała wywołać. Dlatego zwróciła się już bezpośrednio do Zygmunta Augusta: „Przyzwoliła, Miłościwy Królu! Nie racz Wasza Królewska Mość więcej pytać!”. I tak pchnęła ukochaną siostrę w ramiona Jana Wazy, który później zgotował żonie istne piekło, życie w lęku, więzienie i wielką niepewność. Czytaj także: Królowa Bona Sforza została otruta i oszukana. Na łożu śmierci wszystko zrozumiała i chciała zapobiec nieszczęściu Anna Jagiellonka, królowa Polski Dewotka, stawiająca na swoim. Taka była prywatnie Anna Jagiellonka Może z racji braku zainteresowania ze strony rodziców i brata, może z przyczyn zupełnie innych Anna nigdy nie uchodziła za silną osobowość. Wręcz przeciwnie: właściwie bardziej zlewała się z tłem. Dopóki na dworze towarzyszyły jej siostry: słynąca z pewności siebie i serdeczności Katarzyna oraz stanowcza i inteligentna Zofia, Anna wypadała całkiem nie najgorzej. One uzupełniały jej braki. Gdy wyszły za mąż, pozostała sama. Decyzja, którą podjęła w 1562 roku, wiele ją kosztowała. Była smutna i rozgoryczona i „cierpiała tak, jakby wyrwano jej część własnego ciała”. Wiedziała, że w ten sposób skazała siebie na samotność, że w spojrzeniach, którymi będą ją obdarzali inni, może liczyć jedynie na litość i pogardę. „Anna jest niezadowolona, że młodszą wydano przed nią” – zanotował sekretarz jednego z dworzan Zygmunta Augusta, a jednocześnie agent Albrechta Hohenzollerna (cytat za Kamilem Janickim). Ślub wzięła dopiero 14 lat później, 1 maja 1576 roku ze Stefanem Batorym, księciem siedmiogrodzkim. Miała wówczas 53 lata. Wcześniej, bo w grudniu 1575 roku, została wybrana na króla Polski. Choć oznaczało to właściwie, że wraz z małżonkiem mogła sprawować rządy równolegle, z czasem on odsunął ją od spraw państwowych. Nie doczekali się dzieci. Ich małżeństwo nie było udane. Prowadzili swoistą wojnę na tronie Polski. Spekulowano nawet o rozwodzie, ale plotki te okazały się nieprawdziwe. Faktem jest, że nie mogli się porozumieć, zaś część historyków nazywa Annę wprost „nudną i pełną dewocji starą panną”. Ale to jedynie połowa prawdy. Podobno Anna Jagiellonka była również osobą „energiczną, która za wszelką cenę dążyła do realizacji swoich zamierzeń”. Owdowiała w 1586 roku. Z racji tego, że w czasie drugiej wolnej elekcji została ogłoszona królem, mogła nie zgodzić się na bezkrólewie. Ale ostatecznie podjęła decyzję o usunięciu się w cień i zrzekła się korony. Na tronie zaś pomogła osadzić swojego siostrzeńca, syna ukochanej Katarzyny, Zygmunta III Wazę. Ostatnie lata życia spędziła w Warszawie. Zmarła 9 września 1596 roku. Na jej pogrzebie mowę wygłosił Piotr Skarga, który stwierdził, że „dała piękny koniec i zamknięcie domowi Jagiellońskiemu”. Jej ciało spoczęło w kaplicy Zygmuntowskiej, której budowę dokończyła w 1584, u boku ojca i brata. Zobacz też: Car Piotr I Wielki nie miał litości nawet dla swojego pierworodnego syna. Zemścił się na nim w przerażający sposób Rozmodlona Anna Jagiellonka, Reprodukcja
Królowa Konstancja przybyła do Polski z wielkim orszakiem. Uwagę wszystkich przykuła dwórka z brodą
W 1605 r. król Polski Zygmunt III Waza ożenił się z arcyksiężniczką austriacką Konstancją Habsburżanką. Nowej królowej towarzyszyły w podróży do Polski liczne damy dworu, z których jedna… miała bujną brodę. Helena Antonia: kim była? Ową tajemniczą brodatą dwórką, którą Konstancja Habsburżanka zapragnęła zabrać ze sobą do Polski, była Helena Antonina. Przyszła ona na świat w biskupstwie Lüttich, czyli w dzisiejszym Liège. Jej nazwisko nie jest znane, chociaż w niektórych źródłach można znaleźć informację, że brzmiało ono Galecka, co świadczyłoby o jej polskim lub przynajmniej słowiańskim pochodzeniu. Dokładniejszych informacji o dzieciństwie i młodzieńczych latach Heleny Antonii dostarcza dopiero pochodząca z początków XIX stulecia kronika Christiana Augusta Vulpiusa. Kiedy dziewczynka miała dziewięć lat, jej rodzice z niepokojem zauważyli, że na jej twarzy zaczęło pojawiać się męskie owłosienie. Początkowo próbowali golić nadmiarowy zarost, lecz ten rósł wówczas jeszcze gęściejszy. Dziś wiadomo już, że Helena cierpiała najprawdopodobniej na hirsutyzm, czyli chorobę spowodowaną nadmiernym poziomem męskich hormonów. W XVII wieku kobiety w jej sytuacji uważano jednak za wybryki natury i obwożono po świecie jako jarmarczną atrakcję. Niezamożni rodzice Heleny długo zastanawiali się, co zrobić z „kłopotliwym” dzieckiem. W końcu skontaktowali się z Ernestem Wittelsbachem – biskupem Lüttich, arcybiskupem Kolonii i księciem bawarskim w jednej osobie – i… podarowali mu swą córkę o „kasztanowej brodzie” w prezencie. Po kilku miesiącach Wittelsbach oddał Helenę pod opiekę arcyksięcia austriackiego Karola, ojca Konstancji Habsburżanki, czyli przyszłej żony Zygmunta III. Tak niewiasta z brodą trafiła z Lüttich na dwór Habsburgów w Grazu w Styrii. Czytaj także: Plotkowano, że urodziła małpkę, a ona ciężko chorowała. Dramat Marii Tudor Helena Antonia z Liege Helena Antonia: na dworach Habsburgów i Wazów Po przedwczesnej śmierci arcyksięcia Karola Heleną Antonią zaopiekowała się wdowa po nim, arcyksiężna Maria Anna, która darzyła swą brodatą dwórkę dużą życzliwością. „Była bardzo zdrowa, przyjacielska, łagodna, zręczna i doświadczona w wielu pracach, miała także wiele rozumu. Jej twarz była podłużna i drobna, miała błyszczące czarne oczy, czerwone policzki; a w wieku osiemnastu lat broda sięgała jej do piersi. Odziana w strój kobiecy z tamtych czasów nosiła się przeważnie na zielono, ozdobiona złotym łańcuszkiem” – opisywał Helenę Christian August Vulpius. W 1595 r. szesnastoletnia wówczas Helena Antonia została sportretowana przez jednego z nadwornych malarzy, a w ciągu kolejnych kilku lat doczekała się jeszcze trzech portretów pędzla Johannesa Löseliusa, Dominika Custosa i Ulisse’a Aldrovandiego. Można więc śmiało powiedzieć, że brodata dama cieszyła się na dworze dużym zainteresowaniem, a jej specyficzna uroda intrygowała artystów z całej Europy. Niemiecki medyk Johannes Schenck von Grafenberg podchodził jednak do Heleny z niechęcią i wstrętem, twierdząc, że „kobieta z natury jest delikatna i czarująca, a jeżeli posiada nadmierne owłosienie, jest potworem”. Niestety opinia zaprezentowana przez Schencka von Grafenberga nie była w owym czasie odosobniona. Czytaj także: Cecylia Beydale: córka księżnej Czartoryskiej nie znała swojego pochodzenia. Prawda zniszczyła jej życie Helena Antonia z Liege Helena Antonia: od dwórki do atrakcji dla gawiedzi Kiedy w grudniu 1605 r. arcyksiężniczka Konstancja Habsburżanka wychodziła za mąż za króla Polski Zygmunta III Wazę, zabrała ze sobą do Krakowa najbliższe jej dwórki. Królewskie zaślubiny poprzedził triumfalny wjazd monarchy i jego narzeczonej do Krakowa w towarzystwie przedstawicieli królewskiego dworu, polskiej szlachty i wojska. Wielkie wydarzenie zostało uwiecznione przez anonimowego malarza na Rolce sztokholmskiej zwanej również Rulonem polskim. Na liczącym ponad 16 metrów długości dziele sztuki widać również Helenę Antonię, która towarzyszyła Konstancji w podróży do Polski. Nie zachowały się dokładniejsze informacje na temat pobytu dwórki z brodą w naszym kraju, lecz na pewno wzbudziła ona duże zainteresowanie polskiej szlachty, która lubiła obserwować rozmaite „cuda natury” czy raczej „dziwadła”, bo tak niestety w owym czasie postrzegano karłów czy kobiety z brodą. Nie wiadomo, jak długo Helena przebywała w otoczeniu królowej Konstancji, lecz z czasem opuściła dwór i postanowiła się usamodzielnić. W 1621 r. Helena Antonia pojawiła się we Wrocławiu, gdzie ponownie wzbudziła zainteresowanie dwóch malarzy, który postanowili ją sportretować. W czerwcu 1700 r. wrocławski kupiec Gottfried Springer opatrzył jeden z obrazów następującym podpisem: „Portret panny Heleny Antonii urodzonej w biskupstwie Lüttich z dużą brodą, która to w r. 1621 przyjechała do Wrocławia i ukazała się publicznie”. W czasie owego pokazu mieszkańcy miasta kpili sobie z Heleny, twierdząc, że broda urosła jej z rozpaczy, ponieważ… żaden mężczyzna nie chciał pojąć jej za żonę. Los nie był więc łaskawy dla Heleny Antonii, która nie uniknęła łatki jarmarcznej atrakcji, ukazującej się żądnej wrażeń gawiedzi. Nie wiadomo, jak potoczyły się jej losy po wrocławskim występie z 1621 r. Pamiątką po niezbyt szczęśliwym życiu kobiety z brodą są natomiast jej liczne portrety, z których dwa znajdują się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Czytaj też: Katarzyna Habsburżanka. Ze strachu przed mężem zaszła w ciążę urojoną Konstancja Habsburżanka, 1588-1631
Jadwiga była dziewczynką, kiedy wydaną ją za 34-letniego Władysława Jagiełłę. Jak wyglądał ich związek?
Król przeżył żonę o 35 lat. Dłużej niż całe jej życie
Królowa i święta. Ofiara średniowiecznego porządku kulturowego. Życie Jadwigi Andegaweńskiej skończyło się tak naprawdę, zanim na dobre się zaczęło. W wieku 10 lat dowiedziała, że ma poślubić znacznie starszego mężczyznę. Dwa lata później uznano ją za „sprawną do małżeństwa” i wówczas została wydana za Jagiełłę. Poganina, który w chwili ślubu miał między 24 a 34 (bardziej prawdopodobne) lat. A przecież wcześniej została już obiecana pięknemu księciu Habsburgowi... Historia Jadwigi byłaby w naszych czasach jednym wielkim pedofilskim skandalem. I słusznie. W średniowieczu, kiedy działa się ta historia, nie było to jednak niczym nadzwyczajnym... Jadwiga: królowa była królem Takie małżeństwa bardzo młodych dziewczyn, nawet dziewczynek z dużo starszymi mężczyznami były dosyć częste, szczególnie na dworach. Dla Jadwigi gorsze było to, że została obiecana pięknemu księciu Habsburgowi, a miała wyjść za jakiegoś poganina, czyli – jak wówczas sądzono – dzikusa, zarośniętego barbarzyńcę. Próbowała się przeciwko temu buntować, ale powstrzymano ją. Jaka była słynna polska królowa, dlaczego Jan Paweł II uczynił ją świętą? Jadwiga pochodziła z jednego z najlepszych europejskich rodów – Andegawenów, jej ojciec Ludwik Wielki był królem Węgier i Polski. Matką – Elżbieta Bośniaczka. Mieli trzy córki, wiadomo było, że zostaną one wydane za mąż z powodów dynastycznych. W średniowieczu w ogóle nie było pojęcia małżeństwa z miłości, to raczej miłość miała wynikać ze związku, który definiowano jako służący potomstwu, wierności i sakramentowi. Ojciec zapewnił Jadwidze polski tron, ale miała być skoligacona z którymś z wielkich europejskich rodów. Jako czteroletnia dziewczynka została więc obiecana ośmioletniemu Wilhelmowi Habsburgowi. Zobacz też: Napoleon i Maria Walewska: wszyscy pchali ją do łóżka cesarza. Wdała się w romans dla dobra Polski Odbyły się symboliczne zaślubiny, polegające na położeniu dzieci do wspólnego łoża. Jadwiga była wychowywana do ślubu z Wilhelmem, bywała na jego dworze, uczyła się niemieckiego. Okazało się jednak, że nic z tego związku nie będzie. Zmieniły się plany polityczne i Jadwiga jako dziesięcioletnie dziecko wylądowała w Krakowie. A 16 października 1384 roku, jako jedenastolatka, została koronowana przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzentę na… króla Polski. Tytułowano ją królową, ale formalnie była królem, otrzymała wszelkie związane z tym przywileje i obowiązki, m.in. dziedziczny tron Królestwa Polskiego. Dzieci rządzą Polscy możnowładcy nie chcieli jej ślubu z Habsburgiem, bo to oznaczało wzmocnienie wpływów Zakonu Krzyżackiego. Rzeczpospolita miała problem z Krzyżakami, szukała silnego sprzymierzeńca do walki z nimi. Idealny był Władysław Jagiełło, władca pogańskiej Litwy, który złożył bardzo dobrą ofertę. Miał przyjąć chrzest od Polski, poślubić polską królową, odzyskać dla Rzeczpospolitej utracone ziemie itp. Trudno dzisiaj wyobrazić sobie, że 11-latka mogła w jakikolwiek sposób unieść rolę królowej. Ale prof. Maria Koczerska, znawczyni średniowiecza tłumaczy, że dzieci były wtedy dobrze przygotowane do władzy. Ludzie „żyli krócej, ale szybciej dojrzewali. Monarsze dzieci przysposabiano do rządzenia od najmłodszych lat. Środowisko dworskie, pełne intryg i ważnych wydarzeń, przygotowywało do objęcia władzy”. Jagiełło walczył o panowanie na Litwie ze swoim stryjem Kiejstutem jako nastolatek. Ojciec Jadwigi obejmował tron w wieku 16 lat. Jagiełło: Z twarzy bynajmniej nie szpetny Czy Jadwiga była ładna? Podobno piękna. Do tego wyglądała majestatycznie, bo była wysoka, miała ok. 1,70 centymetrów wzrostu, co nie było normą dla dziewczyny/kobiety w tamtych czasach. Ideałem urody była wówczas złotowłosa Izolda. Jadwiga miała prawdopodobnie rude włosy, więc też nieźle. Znana była ze świetnego wykształcenia, mówiła kilkoma językami, wychowana została na jednym z najświetniejszych europejskich dworów. Trudno się dziwić, że małżeństwo z Jagiełłą, który był prawdopodobnie analfabetą, tylko ją przerażało. Tym bardziej, że niechętni temu mariażowi dworzanie szeptali jej do ucha różne straszne rzeczy o zarośniętym, włochatym poganinie. W końcu królowa posłała swojego zaufanego dworzanina, by zobaczył na własne oczy, co to za człowiek. Jagiełło domyślił się celu wizyty, zabrał posłańca do łaźni i kazał dobrze się sobie przyjrzeć. Chyba nie wypadł źle, bo zausznik królowej donosił, że przyszły król jest „wzrostu średniego, szczupłej postawy, budowę ciała ma składną i przystojną, wejrzenie wesołe, twarz ściągłą, bynajmniej nie szpetną, obyczaje poważne i książęcej godności odpowiednie”. Czytaj także: To był największy romans w polskiej monarchii. Historia miłości króla Jana III Sobieskiego i królowej Marysieńki Skandal na całą Europę Habsburgowie byli wściekli, zmiana matrymonialnych planów sprawiała, że umykał im nie tylko polski tron, ale i perspektywa chrystianizacji (podboju) Litwy. Wilhelm przybył więc do Krakowa, by upomnieć się o obiecaną małżonkę. Jadwiga nie mogła go chyba kochać, bo właściwie się nie znali. Na pewno jednak małżeństwo z austriackim księciem było dla niej atrakcyjniejsze niż budzący strach Litwin. Na Wawelu pilnowano, by nie wpuściła Wilhelma do łożnicy, skonsumowany związek musiałby zostać uznany. Według słynnego kronikarza Jana Długosza Jadwiga: „schodziła z zamku w orszaku rycerzy i swoich dziewcząt do klasztoru świętego Franciszka w Krakowie i w refektarzu tegoż klasztoru pocieszała się tańcami ze wspomnianym księciem austriackim, nader jednak skromnie i z największym umiarem”. Jak było naprawdę, nie wiadomo. Bo Długosz pisze też, że któregoś razu księcia usunięto siłą z komnaty Jadwigi i przepędzono, a wtedy królowa rzuciła się z toporem na drzwi. Chciała je rozbić i biec za dawnym narzeczonym. Powstrzymano ją jednak, a sama Jadwiga po pewnym czasie uznała, że trzeba pogodzić się z losem i poświęcić dla monarchii. Obrażeni Habsburgowie robili wszystko, by zszargać opinię polskiej królowej, oskarżyli ją nawet przed papieżem, że zniweczyła i publicznie odwołała śluby. Historia niewiernej Jadwigi była w ówczesnej Europie prawdziwym skandalem. Plotkowano o niej na dworach i w zakonach. Oczywiście źródłem tych plotek był austriacki dwór Habsburgów. Mówiono, że Elżbieta Bośniaczka oddała swoją córkę na „prostytuowanie się”, polską królową nazywano nierządnicą. Przed papieskim trybunałem toczył się proces o zerwanie ślubów, ale papież jednak nie podważył związku Jadwigi z Jagiełłą i nie uznał jej za cudzołożnicę. Plotki o przedślubnym życiu naszej przyszłej świętej musiały jednak zrobić wrażenie na Jagielle, bo zawsze podejrzewał żonę, że chodzi na schadzki z księciem Wilhelmem. A za zniewagę, jaką było zerwanie zaręczyn, musiał Habsburgom zapłacić niezłą sumę. Czytaj także: Niezwykłe losy Barbary Giżanki, wielkiej miłości Zygmunta Augusta Małżeństwo? Raczej na odległość Ślub Jadwigi i Władysława Jagiełły odbył się w 1386 roku i zmienił Europę. Dał bowiem początek unii Polski i Litwy, państw do tej pory raczej sobie obcych. Wszystko odbywało się w ekspresowym tempie, kilka dni wcześniej Jagiełło przyjął chrzest, na którym dostał imię Władysław (przedtem był po prostu Jagiełło). W dwa tygodnie po ślubie został formalnie królem Polski iure uxoris, czyli przez żonę (z prawa żony). Jadwiga ze względu na swój status i pochodzenie miała ważny głos i rolę, np. formalnie to ona prowadziła wyprawę na Ruś. Trudno powiedzieć, czy była szczęśliwa u boku Jagiełły. Król żył raczej obok żony niż z nią, objeżdżał monarchię, wojował, polował. Na dworze prawie go nie było. Dla 12-letniej Jadwigi noc poślubna była prawdopodobnie taką traumą, że potem nie mogła patrzeć na męża. Odwracała się, gdy tylko wchodził. Jagiełło uważał, że budzi w żonie wstręt. Ona czuła, że jest mu obojętna, bo stale nie było go w domu. W dodatku różni intryganci nastawiali ich przeciwko sobie, jednemu z nich Jadwiga wytoczyła proces i musiał wejść pod stół i dosłownie odszczekać, że kłamał, mówiąc o jej kochankach. Królowa i król byli wychowani w innych obyczajach, na przykład na węgierskim dworze biesiadowano wspólnie, była to okazja do rozmów, spotkań. Dlatego Jadwiga była zaskoczona, że Jagiełło jadał osobno, miał inny dwór, ona inny. Biesiadowano hucznie. Jadwiga „lubiła ptaszki”, szczególnie pieczone cietrzewie i przepiórki. Przywiązywała bardzo dużą wagę do jakości chleba, gdy jej nie smakował – gdziekolwiek stacjonowała królowa, posyłano po inny, czasem wiele kilometrów dalej. Przestrzegała postów, ale nie była jakąś szaloną ascetką, nosiła szkarłatne suknie, lubiła słodycze, które wtedy uchodziły za luksus. Barbara Radziwiłłówna miała piękne oczy. Mówiono, że to nimi rzuca zaklęcia na mężczyzn Pierwsze dziecko, pierwsze wróżby i groza Królowa długo nie mogła zajść w ciążę, choć bardzo się o to modliła i dawała różne fundacje, m.in. ufundowała ołtarz św. Anny w katedrze wawelskiej. Bezdzietność traktowana była jako kara za grzechy, jak przekleństwo. Jadwiga pisała o „sromocie bezdzietności”, zamartwiała się tym. W końcu jednak udało się, ale dopiero po trzynastu latach małżeństwa! W 1399 roku roku okazało się, że królowa jest w błogosławionym stanie. Władysław Jagiełło ogromnie się ucieszył. Napisał w tej sprawie list do papieża Bonifacego, zapraszając go, by stał się ojcem chrzestnym królewskiego potomka. W związku z ciążą dla królowej przygotowano po raz pierwszy w Polsce horoskopy, a ich autorami byli pracujący na dworze królewskim astrolodzy. Pierwszy horoskop zapowiadał, że Jadwiga urodzi syna, co było błędem. Przy drugim astrolog zaznaczył, że jest to horoskop złowróżbny przez planetę Mars, która zgodnie z układem planet znajdowała się „w domu śmierci”. I niestety tym razem błędu nie było. Córeczka królewskiej pary Elżbieta Bonifacja urodziła się w czerwcu 1399 roku, imię Elżbieta dostała po matce Jadwigi, a Bonifacja po papieżu Bonifacym. Niestety dziecko żyło tylko kilka tygodni. Przed Jadwigą starano się zataić śmierć córki, bo królowa sama była chora. Dwór nie chciał, by dodatkowo cierpiała i traciła siły. Przyczyną choroby były prawdopodobnie komplikacje poporodowe. Być może jakieś zakażenie. Jadwiga miała ciężki, opóźniony poród, m.in. przez swoją budową ciała, wąską miednicę. Królowa, mimo wysiłków nadwornych medyków, już się z połogu nie podniosła. Zmarła w wieku 25 lat. Prosiła, by pochować ją razem w córką, co uczyniono. Obie pochowano w katedrze wawelskiej. Święta Polski, Litwy i Rusi Jadwiga miała ciężkie życie poślubiona mężczyźnie, którego nie znała, nie rozumiała i pewnie nie kochała. Jako dziewczyna była pionkiem w politycznej grze. Na pewno w miarę jak dojrzewała stawała się coraz mądrzejszą i uważną monarchinią. Może gdy minął jej strach, bardziej potrafiła docenić swojego męża. Z Jagiełłą nigdy nie występowali przeciwko sobie w sprawach państwa. Przeciwnie: raczej się mądrze wspierali. Pewnie gdyby Jadwiga urodziła dziedzica, jej relacja z królem też byłaby inna. Ale starała się godnie spełniać monarsze obowiązki. Jej największym osiągnięciem jest podjęcie dzieła Kazimierza Wielkiego i rozbudowanie Akademii Krakowskiej (Uniwersytetu Jagiellońskiego). Choć w praktyce zrobił to po jej śmierci Władysław Jagiełło, wypełniając testament żony. Ona przekazała na rozwój Uniwersytetu swój majątek. Była także fundatorką licznych kościołów, klasztorów i szpitali. Pomagała chorym i biednym. Wielokrotnie broniła chłopów w sporach z magnaterią. Za to kochali ją poddani. Opowiadano cuda o tym, jak ktoś wyzdrowiał, nakryty jej płaszczem albo jak w kamieniu postał ślad jej stopy, gdy dała biednemu robotnikowi złotą klamerkę od bucika na leczenie żony. Kamień ze śladem królewskiej stopy istnieje do dzisiaj, wmurowany w ścianę krakowskiego kościoła Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, tzw. na Piasku. W 1997 roku na krakowskich Błoniach Jan Paweł II ogłosił Jadwigę świętą. Mówił: „Długo czekałaś, Jadwigo, na ten uroczysty dzień. Prawie 600 lat minęło od twej śmierci w młodym wieku. Umiłowana przez naród cały, ty, która stoisz u początku czasów jagiellońskich, założycielko dynastii, fundatorko Uniwersytetu Jagiellońskiego w prastarym Krakowie, długo czekałaś na dzień twojej kanonizacji - ten dzień, w którym Kościół ogłosi uroczyście, że jesteś świętą patronką Polski w jej dziedzicznym wymiarze - Polski za twoją sprawą zjednoczonej z Litwą i Rusią: Rzeczpospolitej trzech narodów. Dziś nadszedł ten dzień. (...) Gaude, mater Polonia!" Czytaj także: Księżna Izabela z Czartoryskich Lubomirska: tajemnice jednej z najbogatszych Polek w historii Trzy kolejne żony króla Jagiełły Król Władysław Jagiełło przeżył żonę o 35 lat, dłużej niż całe jej życie. Ona, umierając, radziła mu, by ożenił się z Anną Cylejską, wnuczką Kazimierza Wielkiego. Pokrewieństwo z Piastami miało umocnić jego prawo do polskiego tronu. Anna była niezbyt ładna, ale Jagiełło ożenił się z nią, byli razem 14 lat do śmierci Anny w 1416 roku. To wtedy w 1410 roku odniósł wielkie zwycięstwo w bitwie pod Grunwaldem. Potem ożenił się jeszcze z Elżbietą Granowską, a następnie z Zofią (Sonką) Holszańską. Ona miał 17, on ok 70. lat. To w tym małżeństwie doczekał się wreszcie synów – Władysława Warneńczyka i Kazimierza Jagiellończyka, twórcy potęgi dynastii Jagiellonów. Korzystałam m.in. z książki Mirosława Maciorowskiego i Beaty Maciejewskiej „Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana", wyd. Agora, 2018.
Prostytutka oczarowała całą Europę. Niezwykłe losy Zofii Potockiej
Jakie tajemnice kryła „najpiękniejsza kobieta Europy”?
Zofia Wittowa-Potocka pochodziła z niezamożnej greckiej rodziny, a jej matka i ciotka trudniły się prostytucją. Spryt i nietuzinkowa uroda nie tylko wyprowadziły Zofię z biedy, ale też otworzyły przed nią drzwi europejskich dworów książęcych i królewskich. Zofia Potocka: „najpiękniejsza kobieta Europy” Kiedy w 1777 r. Karol Boscamp-Lasopolski przebywał w Porcie Osmańskiej jako poseł nadzwyczajny Rzeczypospolitej, chętnie korzystał z rozrywek, jakie oferował wówczas Stambuł. W mieście nie brakowało kurtyzan, które umilały życie wysoko postawionym dygnitarzom z całej Europy. Służący Boscampa o imieniu Carlo postanowił więc podsunąć mu córkę swojej kochanki, siedemnastoletnią Zofię zwaną Dudu, która zaczynała dopiero przygodę z najstarszym zawodem świata. Prostytucją parały się również jej matka i ciotka, a sama Dudu straciła podobno cnotę w wieku… jedenastu lat. Oczarowany nietuzinkową urodą Zofii Karol Boscamp postanowił uczynić z niej swoją oficjalną kochankę na czas swojego pobytu w Turcji, a w styczniu 1779 r. sprowadził ją do Polski. W obcym kraju pomógł odnaleźć się dziewczynie komendant twierdzy w Kamieńcu Podolskim, Józef Zefiryn Witt, który w niedługim czasie poprosił ją o rękę. Dwa lata po ślubie małżonkowie wyruszyli w podróż po Europie – odwiedzili między innymi Prusy, Austrię i Francję. W każdym kraju, w którym się pojawiła, określano Wittową mianem „najpiękniejszej kobiety Europy”. Wkrótce zaczęła wdawać się w pierwsze romanse i to od razu z przedstawicielami rodzin królewskich i arystokratycznych – jednym z jej kochanków był hrabia Prowansji, późniejszy król Francji Ludwik XVIII. Aby przykryć niechlubną przeszłość, Zofia zaczęła opowiadać przedstawicielom europejskich dworów, że jej panieńskie nazwisko brzmi Celice de Maurocordato, a jej przodkowie byli spokrewnieni z… cesarzami Bizancjum. Bardzo szybko nauczyła się też panujących wśród arystokratów obyczajów, zaś braki w edukacji skutecznie nadrabiała wyjątkową urodą. „Nie widziałem piękniejszej w życiu moim kobiety. Do najforemniejszego składu twarzy, do najsłodszych, najpiękniejszych oczu łączyła uśmiech anielski i głos chwytający za duszę. Rzekłbyś patrząc na nią, że to żywy z nieba zstąpił anioł” – pisał o niej poeta Julian Ursyn Niemcewicz. Na wdzięki pięknej Greczynki był natomiast odporny król Polski Stanisław August Poniatowski, któremu nie spodobały się… jej zbyt duże stopy. Czytaj także: Córkę Augusta II Mocnego posądzano nawet o romans z ojcem! Była prawdziwą skandalistką Zofia Potocka: romans z pasierbem Pod koniec lat 80. XVIII wieku Zofia rozkochała w sobie Grigorija Potiomkina, byłego kochanka cesarzowej Katarzyny II. Chociaż ich gorący romans był tajemnicą poliszynela, naiwny Józef Witt powtarzał wszystkim, którzy informowali go o zdradzie żony: „Książę nie jest amantem żony mojej, ale przyjacielem”. Wkrótce po śmierci Potiomkina (zmarł w październiku 1791 r.) Zofia poznała pana na Tulczynie Stanisława Szczęsnego Potockiego, który zakochał się w niej i postanowił ją poślubić. Oboje pozostawali co prawda w związkach małżeńskich, lecz z czasem udało się ten problem rozwiązać. W 1795 r. Witt zgodził się na rozwód z żoną po tym, jak Potocki zapłacił mu kilkaset tysięcy złotych. Większy opór stawiała żona Szczęsnego Józefina Potocka, lecz po trzech latach pozwoliła mężowi odejść. Zofia Wittowa i Stanisław Szczęsny Potocki wzięli ślub w kwietniu 1798 r. w Tulczynie. Przez pierwszych kilka lat stanowili szczęśliwe małżeństwo, lecz wierność nigdy nie była cechą Zofii i wkrótce znów się zakochała, co gorsza w… swoim pasierbie. Jej serce zabiło mocniej do młodszego o szesnaście lat Szczęsnego Jerzego Potockiego, który – choć chorowity – obdarzony był wyjątkowym urokiem osobistym. Kiedy 14 marca 1805 r. Stanisław Szczęsny Potocki umierał w pałacu w Tulczynie, jego żona była w zaawansowanej ciąży i nosiła pod sercem… jego wnuka. „Umierał samotny; był przy nim tylko lekarz i najwierniejszy jego przez całe życie sługa, Bistecki. Syn i żona nie śmieli stanąć przed umierającym, czekali ukryci, on w sąsiednim pokoju, ona za kotarą” – opisywał ostatnie chwile pana na Tulczynie Eugeniusz Starczewski w szkicach historycznych „Widma przeszłości”. Czytaj także: Cecylia Beydale: córka księżnej Czartoryskiej nie znała swojego pochodzenia. Prawda zniszczyła jej życie Zofia Potocka: skandale do samego końca Po śmierci męża Zofia kontynuowała swój „zakazany romans” ze Szczęsnym Jerzym, choć jednocześnie romansowała z rosyjskim dyplomatą Nikołajem Nowosilcowem (pierwowzorem Senatora z Dziadów Adama Mickiewicza), który pomógł jej w walce o spadek po Potockim z jego dziećmi z poprzedniego związku. Przez kolejne lata wiodła dosyć spokojne życie, dopóki w 1820 r. nie doszło do kolejnego głośnego skandalu z jej udziałem. Wdała się bowiem w konflikt z jednym ze swoich synów Mieczysławem Potockim, którego oskarżyła o kradzież należących do niej klejnotów. Ostatecznie nie tylko wydziedziczyła Mieczysława w swoim testamencie, ale też zaczęła ogłaszać wszem wobec, że nie jest biologicznym synem Szczęsnego, a… owocem gwałtu, jakiego dokonał na niej włoski rozbójnik Caracolli. Zofia Potocka zmarła 24 listopada 1822 r. w Berlinie w wieku 62 lat. Podobno jej ostatnim życzeniem było móc „przed śmiercią spojrzeć raz jeden chociażby na urodziwego mężczyznę”. Zgodnie z ostatnią wolą została pochowana w Humaniu w pobliżu swojego ukochanego parku Zofiówka, który niegdyś założył dla niej Stanisław Szczęsny Potocki. Procedury związane z przewiezieniem ciała na teren zaboru rosyjskiego okazały się jednak wyjątkowo skomplikowane. Ostatecznie postanowiono więc udawać, że do Humania udaje się… żywa osoba. Generał Płaton Abaza, administrator dóbr tulczyńskich, wspominał po latach: „Ciało Zofii zabalsamowano, ubrano strojnie, do ręki włożono wachlarz i bukiet, i odmłodzoną blanszami i różem umieszczono w karecie, w której odbyła podróż aż do Tulczyna, awizowana na granicy jako osoba żyjąca”. Śmierć Zofii była więc równie niezwykła, jak jej fascynujące życie. Czytaj także: Polski aktor podawał się za potomka Jagiellonów. Harry Cort łamał męskie i kobiece serca
Cecylia Beydale: córka księżnej Czartoryskiej nie znała swojego pochodzenia. Prawda zniszczyła jej życie
Cecylia Beydale zakochała się bez pamięci w Konstantym Adamie Czartoryskim i planowała wyjść za niego za mąż. Ujawniona przez matkę księcia rodzinna tajemnica nie tylko pozbawiła ją szansy na poślubienie ukochanego mężczyzny, ale i doprowadziła do obłędu. Cecylia Beydale: córka księżnej Izabeli Czartoryskiej Panna Cecylia Beydale pojawiła się w pałacu Czartoryskich w Puławach w połowie lat 90. XVIII wieku – została przywieziona do Polski z Paryża w czasie rewolucji francuskiej. Bardzo szybko odnalazła się w nowym miejscu zamieszkania, a najbardziej lubiła spędzać czas w towarzystwie księżnej Marii Wirtemberskiej, córki księżnej Izabeli Czartoryskiej, pani na Puławach. To właśnie Maria jako pierwsza dostrzegła w Cesi – jak zwali ją mieszkańcy pałacu – wyjątkowe zdolności muzyczne i zapewniła jej staranne wykształcenie w tym kierunku. Panna Beydale uczyła się śpiewać, grać na fortepianie i komponować, a w wolnym czasie jeździła konno. Przez kolejne lata Cesia wyrosła na piękną kobietę, która zwracała uwagę wielu przebywających w puławskim pałacu arystokratów. Ona jednak była bez pamięci zakochana tylko w jednym mężczyźnie – księciu Konstantym Adamie Czartoryskim. Serce przystojnego syna Izabeli Czartoryskiej należało już jednak do Anieli Radziwiłłówny, którą poślubił 20 lipca 1802 r. w należącym do książąt Radziwiłłów Nieborowie. Izabela Czartoryska z Puław, matka Cecylii Beydale Cecylia Beydale i Konstanty Adam Czartoryski: zakazana miłość Po sześciu latach młodziutka żona Konstantego Adama Czartoryskiego zmarła, pozostawiając go samego z czteroletnim synem Adamem Konstantym. Po kilkumiesięcznej żałobie książę zaczął myśleć o kolejnym małżeństwie i wtedy jego uwagę zwróciła piękna Cecylia Beydale. Wkrótce postanowił poprosić ją o rękę, lecz najpierw musiał uzyskać zgodę na małżeństwo od swojej matki Izabeli Czartoryskiej. Księżna stanowczo odmówiła, lecz nie chciała zdradzić przyczyny swej decyzji. W końcu przyciśnięta do muru wyznała synowi prawdę – nie może zostać mężem Cecylii Beydale, ponieważ jest ona… jego przyrodnią siostrą. Księżna Izabela z Flemmingów Czartoryska znana była ze swojego bogatego życia uczuciowego. Chociaż przez ponad sześćdziesiąt lat pozostawała żoną księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego, nie było tajemnicą, że para nie dotrzymuje sobie wierności. O córce pary Marii mówiono „Ciołkówna”, podejrzewając, że jej biologicznym ojcem jest król Polski Stanisław August Poniatowski herbu Ciołek. Starszy syn pary Adam Jerzy Czartoryski miał być z kolei owocem romansu Izabeli z rosyjskim dyplomatą Nikołajem Repninem, a ojcem Konstantego Adama był w rzeczywistości Armand Louis de Gontaut, książę de Lauzun. Zapewne Adam Kazimierz Czartoryski byłby gotów i Cecylię wychować jak swoje dziecko, lecz kiedy przyszła na świat w 1787 r. w Paryżu, małżonkowie od dłuższego czasu przebywali osobno – Izabela spędzała większość czasu za granicą, a Adam Kazimierz w Siedlcach. Dziewczynka wychowywała się więc nieświadoma swojego pochodzenia pod nazwiskiem „Beydale”. Nawiązywało ono do jej biologicznego ojca – był nim pisarz koronny Kazimierz Rzewuski, potomek podlaskiej rodziny Beydów. Czytaj także: To był największy romans w polskiej monarchii. Historia miłości króla Jana III Sobieskiego i królowej Marysieńki Cecylia Beydale: oszalała z rozpaczy Konstanty Adam Czartoryski z trudem zniósł dramatyczną prawdę o pochodzeniu narzeczonej, lecz już po kilku miesiącach znalazł sobie nowy obiekt westchnień – Marię Dzierżanowską, którą poślubił 20 marca 1810 r. w Wiedniu. Dla Cecylii świadomość, że nie może być z jedynym mężczyzną, którego kochała, była jednak nie do zniesienia. Przez resztę życia miała poważne problemy psychiczne – na przemian pogrążała się w melancholii lub wpadała w stan ekscytacji i wzmożonego podniecenia. Choć o jej rękę zabiegali minister skarbu Księstwa Warszawskiego Tadeusz Matuszewicz i oficer napoleoński Jan Skrzynecki herbu Bończa, stanowczo odrzucała zaloty kolejnych adoratorów. W 1820 r. Kazimierz Rzewuski, który żywo interesował się losem nieślubnej córki (choć nigdy jej nie uznał), zapisał Cecylii w spadku pokaźny majątek. W marcu 1831 r., kiedy w czasie powstania listopadowego wojska rosyjskie zajęły Puławy, Beydale towarzyszyła Marii Wirtemberskiej i Izabeli Czartoryskiej w pieszej ucieczce z Puław. Kobiety znalazły schronienie w Wysocku w Galicji, a jednym z ich ważniejszych źródeł utrzymania stał się wówczas spadek Cecylii. W 1838 r. Cecylia i Maria zamieszkały razem w rezydencji Hôtel Lambert w Paryżu, która cztery lata później stała się własnością rodu Czartoryskich. To właśnie w Paryżu 21 lipca 1851 r. Cecylia Beydale zakończyła swój smutny żywot. W jej uroczystościach pogrzebowych wzięli udział licznie zgromadzeni przedstawiciele rodu Czartoryskich. „Na łożu leżała postać jakby woskowa z podwiązaną twarzą. […] Uderzyło mnie, pamiętam, niesłychane podobieństwo wszystkich tych twarzy po raz pierwszy widzianych [książąt Czartoryskich – przyp. aut.] z ową twarzą zżółkłą i podwiązaną” – pisała po latach Zofia z Fredrów Szeptycka we Wspomnieniach z lat ubiegłych. Początkowo nieślubna córka Izabeli Czartoryskiej została pochowana na cmentarzu w Montmorency, a po kilku latach jej zwłoki przeniesiono do mauzoleum Czartoryskich w Sieniawie. Odwiedzający Sieniawę turyści często zastanawiają się, kim jest tajemnicza osoba o obcobrzmiącym nazwisku wśród przedstawicieli znamienitego arystokratycznego rodu, nie mając pojęcia, że jest to córka słynnej pani na Puławach. Czytaj też: Katarzyna Habsburżanka. Ze strachu przed mężem zaszła w ciążę urojoną
Izabela Czartoryska, słynna „Pani na Puławach”, miała siedmioro dzieci, każde z kim innym
Mówiła o sobie „nie jestem piękna, ale bywam ładna". Była właścicielką „Damy z łasiczką"
Księżna Izabella z Flemingów Czartoryska nie miała łatwego wejścia w wielki świat Warszawy XVIII wieku. Wydano ją za mąż w wieku 15 lat, niedługo po przechorowaniu ospy. Była chuda, bez włosów, które wypadły w czasie choroby, z fatalną cerą. Siostra księcia nazwała ją „oskubanym kurczakiem”, i teatralnie mdlała z rozpaczy, że tak brzydką i głupią żonę dostaje jej brat. Książę był wtedy jedną z najlepszych partii w Rzeczpospolitej. Ale księżna dojrzała, wyładniała, okazała się wybitną postacią. A jej małżeństwo z księciem Adamem Kazimierzem Czartoryskim wbrew wszystkiemu było szczęśliwe i udane. Poznajcie jedną z najważniejszych kobiet polskiej arystokracji! Izabela Czartoryska przeżyła kilka epok Na chrzcie dostała imiona Elżbieta Dorota, imię Izabela – modne w XVIII wieku – sama sobie wymyśliła i przyjęła. Żyła 90 lat, jak na tamte czasy bardzo długo, urodziła się przed rozbiorami w 1746 roku, zmarła po Powstaniu Listopadowym. Wiele przeżyła. Przyszła na świat w świetnej rodzinie Flemingów, była półsierotą. Jej mama zmarła w młodym wieku, Izabelę wychowywała babcia w Wołczynie k. Brześcia. Dzisiaj - na terenie Białorusi – jest tam kołchozowa wieś, ale wtedy był pałac z pięknym parkiem. To w tym pałacu, w 1768 roku Izabela – jeszcze nastolatka – wydana została za mąż za bardzo przystojnego i świetnie wykształconego księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego. Ona miała 15 lat, on 27, wszyscy współczuli mu takiej brzydkiej żony. Przyjął wobec niej rolę mentora i opiekuna, wprowadzał ją w świat, pomógł jej uzupełnić braki w wykształceniu. To nie było małżeństwo z miłości, zostało zawarte dla majątku i koligacji, co było normą w tamtych czasach. Książę miał swoje kochanki i nikogo to nie dziwiło. Izabela: kochanka króla Jednak po urodzeniu pierwszego dziecka, córki Teresy, Izabela dojrzała i wyładniała. Miała podobno w sobie „to coś”, co przyciągało do niej mężczyzn. Zaczęła prowadzić bujne życie towarzyskie, przystała do warszawskiej złotej młodzieży, zaczęła romansować, z czego potem słynęła. Jej pierwszym kochankiem był Alojzy Brühl (ten od Pałacyku Brühla z powstańczej piosenki), starosta warszawski, generał, ale też dramatopisarz i poeta. Księżna grała amantki w jego sztukach. Szybko jednak zmieniła wybranka. Zawsze lubił ją Stanisław August Poniatowski, król Staś, zwany przez bliskich Antosiem. W pewnym momencie ich spotkania stały się tak gorące, że zostali kochankami. Podobno mąż księżnej był dumny, że żona chodzi do łóżka z królem i sam podwoził ją do pałacu. Dzięki temu romansowi stronnictwo Czartoryskich, zwane Familią, zyskiwało polityczne wpływy. Z tego związku przyszła na świat córka Maria. Książę Czartoryski uznał dziecko za swoje, chociaż cała ówczesna warszawka mówiła o małej „Ciołkówna”. Król był herbu Ciołek. Zobacz też: Za romans z carycą Katarzyną zapłacił wysoką cenę. Oto tajemnice Stanisława Augusta Poniatowskiego Na romans namówił ją mąż Na kolejny romans namówił ją…mąż. Chciał przez łóżko zyskać wpływ na rosyjskiego niemiestnika w Warszawie, feldmarszałka Nikołaja Repnina. W latach 1764-69 był on przedstawicielem w stolicy Katarzyny II i miał jedno zadanie - blokować wszelkie reformy, które mogłyby uratować i wzmocnić Rzeczpospolitą. Repnin stracił głowę dla Izabeli zapominając, że w Moskwie zostawił żonę i dzieci. Warszawa plotkowała o zbytku, jakim otaczał swoją kochankę. Na przykład wykupił dla niej teatr i kazał aktorom grać tylko dla niej, przy pustej widowni. Ona urodziła w tym związku swoje najwybitniejsze dziecko, księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, późniejszego przywódcę Wielkiej Emigracji skupionej wokół hotelu Lambert w Paryżu. Książę usynowił Adama i wychowywał go jak Czartoryskiego, chociaż z urody dziecko w ogóle nie było do niego podobne. Do Paryża jeździli we troje – Izabela, jej mąż książę Adam Kazimierz Czartoryski i Nikołaj Repnin. Czy księżna zyskała pożądany wpływ na namiestnika? Trudno powiedzieć, Repnin miała załatwić w Polsce sprawy bezszelestnie i bezkrwawo. Gdy w 1768 roku zawiązała się Konfederacja barska w obronie niepodległości, wściekła Katarzyna odwołała Repnina do Moskwy. Nienawidziła Izabeli i Czartoryskich, w czasie insurekcji kościuszkowskiej kazała palić ich dobra. Kochanek, który został zgilotynowany Armand Louis książę de Lauzun, diuk de Biron, był człowiekiem znanym w Paryżu. Arystokratą, wojskowym, wolnomularzem. Ale też znanym uwodzicielem, miał podobno piękny głos, damy – na czele z Madame de Pompadour prosiły go, by im czytał. Prowadził burzliwe życie, walczył w Ameryce przeciwko Brytyjczykom. W Polsce nazywano go pobłażliwie duczkiem lozańskim. O Izabeli pisał, że była: „Średniego wzrostu, za to wspaniałej kibici, mając najpiękniejsze oczy, najpiękniejsze włosy, najpiękniejsze zęby, śliczne stópki i będąc cery wielce śniadej, acz nieświeżej i zeszpeconej przez ospę, łagodnością w sposobie bycia i ruchami o niezrównanym wprost wdzięku pani Czartoryska udowadniała, że nie będąc wcale ładną, można być osobą uroczą”. Zobacz też: Matka, żona, kochanka, władczyni. Jaka była caryca Katarzyna Wielka? Księżna straciła dla niego głowę, chyba po raz pierwszy naprawdę się zakochała. Zanosiło się na poważniejszy skandal. Ale skończyło się na urodzeniu kolejnego dziecka - syna Konstantego, którego również usynowił Czartoryski. Żeby nie było plotek o rozwiązłości księżnej, zmieniono datę urodzin dziecka. Adam Kazimierz Czartoryski nie zgodził się uznać za własne tylko jednego dziecka księżnej, syna zdrajcy Ksawerego Branickiego. Diuk de Biron wrócił do Francji, w czasie rewolucji francuskiej próbował stanąć w obronie swojej prawowitej żony, co dla obojga skończyło się śmiercią - książę został zgilotynowany. Izabela do męża: wszystko dla Ciebie zrobię Księżna Izabela w wieku 35 lat opisywała samą siebie tak: „Piękną nigdy nie byłam, ale często bywałam ładną. Mam piękne oczy, a że się w nich wszystkie uczucia duszy malują – wyraz twarzy mojej bywa zajmujący. Płeć mam dosyć białą, czoło gładkie twarzy nie szpeci, nos ani brzydki, ani piękny, usta mam duże, zęby białe, uśmiech miły i ładny owal twarzy. Włosów posiadam dosyć, aby nimi łatwością przybrać moją głowę, są ciemnego jak i brew koloru. Raczej słusznego jestem wzrostu aniżeli mała, kibić mam wysmukłą, gors może za chudy, rękę brzydką, ale za to nóżkę prześliczną i wiele wdzięku w ruchach. (…) W młodości byłam bardzo zalotną, jestem nią mniej z dniem każdym, chociaż płeć moja niewieścia jeszcze mi przypomina czasem, że podobanie się ma wielki w sobie urok”. Czytaj także: Księżna Izabela z Czartoryskich Lubomirska: tajemnice jednej z najbogatszych Polek w historii Po zerwaniu z duczkiem lozańskim Izabela pocieszała się w ramionach innych kochanków, ale z czasem jej apetyt na romanse przeminął. Coraz bardziej zbliżali się do siebie z mężem. Spowodowała to wielka rodzinna tragedia – w 1780 roku niemal spłonęła żywcem ich najstarsza córka Teresa. Dziewczynka, wtedy nastoletnia, bawiła się przy kominku, gdy od ognia zajęła się jej sukienka i włosy. Próbowano ją ratować, ale po paru dniach zmarła od oparzeń. Księżna rozpaczała, co roku w czwartek, rocznicę śmierci dziecka, nosiła żałobę. Była wtedy w połogu, urodzona córka również zmarła. Małżonków zbliżyła do siebie także wspólna walka o Rzeczpospolitą, jej reformy a potem próby odzyskania niepodległości. „Ja Ciebie tak kocham, że nie ma rzeczy na świecie, których bym nie zrobiła dla Ciebie”, pisała księżna do męża. Czartoryscy mieli wielkie posiadłości, do których należał Pałac Błękitny w Warszawie na Miodowej oraz pałac i park na Powązkach (te dobra położone były na północ od dzisiejszego cmentarza wojskowego). Opisywano przepych, z jakim zostały urządzone, na przykład w łazience wanna była schowana pod kanapą. A wnętrze wyłożone porcelanowymi kafelkami, które miały złote obwódki. Księżna, jak wiele ówczesnych arystokratek, uwielbiała projektować i tworzyć ogrody. Te na Powązkach uchodziły za jedne z najpiękniejszych. Posiadłość konkurowała z Arkadią Radziwiłłów w Nieborowie. Książę Adam Jerzy, syn Izabeli, wspominał: „Każde z dzieci miało swoją chałupkę i ogród, a we środku na wzgórzu był dom większy mojej matki (…). Każda chałupa miała swoje godło. Moja siostra Maria miała ziębę z napisem Wesołość, mnie dano gałązkę dębową z napisem Stałość, na domie mojej matki była kura z kurczętami, nad domem mojej siostry Teresy kosz z różami białymi i napis Dobroć, nad domem zarządcy pana Wolskiego – pszczoły z napisem Pracowitość. Wszystko układu i pomysłu mej matki”. Powązki zostały zniszczone podczas insurekcji kościuszkowskiej, a już wcześniej po śmierci córek Izabela straciła do nich serce. Z czasem zostały sprzedane, a dzisiaj nie ma śladu po rezydencji i parku. Zobacz też: Pogarda matki i brata, dewocja, wojny z mężem. Smutne losy Anny Jagiellonki Pani na Puławach, właścicielka Damy z łasiczką W Puławach księżna rozbudowała pałac i park. Potrafiła ściągnąć do swojej posiadłości ówczesną elitę intelektualną, dzięki czemu Puławy szybko zyskały miano „polskich Aten”. Czartoryska lansowała polski strój, w teatrze wystawiano sztuki aluzyjne politycznie, m.in. „Matkę Spartankę”. Oczywiście główną rolę zagrała księżna, co jednym się podobało, a inni się śmiali, że po tylu romansach udaje kobietę twardych zasad. Stanisław Trembecki napisał paszkwil, w którym księżna miała: „Wzrok ponury i pyszczek wychudły/Czoło całe w zagonach, rozrzucone kudły”. A dalej pisał: „Nigdy się nie należy przyrodzenia wstydzić, Czego wszyscy pragniemy, czemuż się tym brzydzić?”, co już wprost nawiązywało do romansów Izabeli. A jednak Puławy stały się wielkim ośrodkiem życia towarzyskiego, sztuki, kultury. Ogrodem zajmowała się sama księżna, to była jej pasja. W wybudowanej świątyni Sybilli (1801) postanowiła zbierać polskie pamiątki, były tam m.in. chorągwie spod Grunwaldu, czaszka Jana Kochanowskiego, buława Stefana Czarnieckiego, szabla Stefana Batorego. Księżna pisała: „Ojczyzno, nie mogłam Ciebie obronić, niechaj Cię przynajmniej uwiecznię”. Miała w ogóle pasję do gromadzenia różnych rzeczy, w jej zbiorach było np. krzesło Szekspira, które jest w Muzeum Czartoryskich w Krakowie do dzisiaj. Zobacz też: To był największy romans w polskiej monarchii. Historia miłości króla Jana III Sobieskiego i królowej Marysieńki Drugi pawilon Dom Gotycki (1809) przeznaczony był dla kolekcji sztuki. Zaprojektowany został specjalnie tak, by służył celom wystawienniczym, co było w tamtej epoce ewenementem. To on uchodzi za pierwsze polskie muzeum i jedno z pierwszych w Europie. Wisiała tam przede wszystkim wielka trójca - „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta, „Portret młodzieńca” Rafaela i obraz „Dama z łasiczką”, Leonardo da Vinci (w Puławach podpisany przez „w” - DAWINCI). Obraz kupił dla matki jej syn książę Adam Jerzy Czartoryski podczas pobytu we Włoszech. Podczas II wojny światowej zaginął obraz Rafaela i do dzisiaj nie został odnaleziony. Puławy były niszczone i odbudowywane przez samą Izabelę, po tym jak rosyjskie wojska plądrowały majątek. Ale pałac i przepiękny park do dzisiaj robią wrażenie. Losy dzieci, śmierć Izabelii Spośród dzieci księżnej najbardziej znany był książę Adam Jerzy Czartoryski, potężny magnat, w młodośći przyjaciel cara Aleksandra, potem szef rządu narodowego w czasie Powstania Listopadowego, przywódca emigracji, król Polski na obczyźnie. Jego przyrodni brat Konstanty - syn „duczka”, był wojskowym, brał udział w wyprawie Napoleona na Moskwę, dosłużył się stopnia generała. Maria „Ciołkówna” fatalnie wydana za mąż za księcia Ludwika de Wirtemberg, rozwiodła się z nim, co było w tamtych latach rzadkością. Straciła przy tym prawo do opieki nad jedynym synem, z czym przez całe życie nie mogła się pogodzić. Była pisarką, napisała pierwszą w Polsce powieść psychologiczno-obyczajową „Malwina albo domyślność serca”. Księżna Izabela Czartoryska zmarła w 1835 w wieku 90 lat. Swojego męża przeżyła o 12 lat. Czytaj także: Barbara Radziwiłłówna miała piękne oczy. Mówiono, że to nimi rzuca zaklęcia na mężczyzn
Pierwsza, nieznana żona Władysława Jagiełły była poganką?
Biograf zadaje pytanie o inne małżeństwo księcia Litwy, przed jego ślubem z Jadwigą Andegaweńską
Król Polski i wielki książę litewski, Władysław Jagiełło, był najdłużej panującym monarchą w historii naszego kraju. Cztery razy się żenił, jednak dopiero ostatnia żona, Zofia Holszańska, urodziła mu upragnionego syna. Pierwszy ślub władcy, z Jadwigą Andegaweńską, był przepustką do chrystianizacji Litwy. Przede wszystkim uczynił go królem Polski, a tytuł ten ugruntował ślub z drugą żoną, hrabianką Anną Cylejską. Trzecie małżeństwo monarchy, z Elżbietą Granowską, ku zaskoczeniu wszystkich, odbyło się z miłości. A w średniowieczu było to rzadkie zjawisko. Na kartach historii tylko te cztery kobiety zapisały się jako żony Władysława Jagiełły. Jest jednak pewna teoria, którą wysnuwa biograf władcy Stefan M. Kuczyński o potencjalnym piątym małżeństwie wielkiego księcia litewskiego, z poganką... Pogańska żona litewskiego księcia Biografowie spierają się co do daty urodzenia Władysława Jagiełły. Wiadomo, że urodził się pomiędzy 1352, a 1362 rokiem. Jeśli urodził się ok. 1352 roku, to młodziutką Jadwigę Andegaweńską miał poślubić w bardzo dojrzałym jak na owe czasy wieku, około trzydziestu czterech lat. Jeśli przyjmiemy, że miał o dekadę mniej, to wciąż można wnioskować, że Jagiełło zwlekał z ożenkiem, zwłaszcza że już od dobrych kilku lat pełnił obowiązki księcia litewskiego. Prawo kanoniczne ówczesnej epoki zezwalało na zawieranie małżeństw już u czternastoletnich chłopców. Ojciec Władysława, Olgierd, po raz pierwszy został mężem w wieku dziewiętnastu lat. Bardzo popularne było zawieranie ślubów przez wyższą szlachtę litewską przed 20. rokiem życia. Czytaj także: Marta Skowrońska: córka chłopa, która poślubiła Piotra Wielkiego i została carycą Katarzyną I Polichromia przedstawiająca czwartą żonę króla, Zofię, z synami: Władysławem Warneńczykiem i Kazimierzem Jagiellończykiem Wszystkie związki Jagiełły Kilka lat po tym, jak Jagiełło objął tron na Litwie, na chwilę przed unią polsko-litewską, jego matka Julianna Aleksandrowna Twerska wzięła sprawy matrymonialne syna w swoje ręce, chcąc zeswatać go z moskiewską księżniczką. Matczyny plan ostatecznie się nie powiódł, ale ten wątek stał się dla historyków wstępem do dyskusji: czy Władysław Jagiełło miał przed Jadwigą inne kobiety? Większość źródeł podaje, że do ślubu z Jadwigą przystąpił jako kawaler, jednak kronikarz Jan Długosz zarzucał księciu bardziej złożone życie uczuciowe. Twierdził, że miał on tendencję do "miłostek", ale jak z kolei zauważył biograf Jagiełły, Stefan M. Kuczyński, kronikarz nie umiał podać imienia żadnej z owych kobiet na boku. Czytaj także: Morderstwa, intrygi i rywalizacja. Kim była Hürrem - sułtanka, która zabijała dla własnych korzyści? Królowa Jadwiga "Ponieważ usilne, niewątpliwie, starania Długosza nie naprowadziły go na ślad jakiejkolwiek kobiety, z jaką król nawiązałby „miłostkę”, to nasuwa się pytanie: czy owym zakazanym związkiem miłosnym Jagiełły nie było (jeszcze w czasie jego panowania tylko na Litwie) małżeństwo pogańskie z jakąś księżniczką litewską?", zauważył Stefan M. Kuczyński (cytat za wielkahistoria.pl). Kontynuował: "W średniowieczu rody dynastyczne zawierały małżeństwa w latach bardzo wczesnych. Mogło więc istnieć i wczesne, pogańskie małżeństwo syna Olgierdowego, które przed objęciem tronu polskiego zostało zerwane". Kolejnym wątkiem, który mógłby potwierdzać tezę królewskiego biografa, było niezabranie przez Jagiełłę swojej pierwszej małżonki Jadwigi Andegaweńskiej w odwiedziny na Litwę. Niejednego ten fakt dziwił, w końcu Litwa wiele zawdzięczała polskiej monarchini, tymczasem ona nigdy nie złożyła w tym miejscu wizyty. Stefan M. Kuczyński nie boi się teorii, że król nie chciał, aby jakimś cudem spotkała ona na swojej drodze jego dawną, pogańską małżonkę. Zobacz także: Jadwiga była dziewczynką, kiedy wydaną ją za 34-letniego Władysława Jagiełłę. Jak wyglądał ich związek? Pomnik Jadwigi Andegaweńskiej i Władysława Jagiełły z 1886 roku „Czyżby Jagiełło obawiał się, by nie doszły do uszu jego świętobliwej małżonki jakieś skargi ze strony usuniętej dawnej, pogańskiej żony?” – zastanawiał się biograf (cytat za wielkahistoria.pl). Nie ma jednak na poparcie tej tezy żadnych nowych źródeł. Teoria o potencjalnej pogańskiej żonie króla Jagiełły pozostaje w sferze domysłów. Po dziś dzień nie natrafiono na żaden ślad, który pozmieniałby dotychczasowe źródła o żonach księcia, ale jak podkreślił w swoim artykule Kamil Janicki, nie należy istnienia piątej żony wykluczać. Autor artykułu o pogańskiej małżonce władcy nie boi się natomiast twierdzenia, że Władysław Jagiełło z pewnością miewał w swoim życiu "miłostki" bez ślubu, z konkubinami i kochankami. Zobacz też: Wznosił baśniowe zamki, stylizował je na ulubione opery. Oto niecodzienne projekty Ludwika Szalonego Źródła: wielkahistoria.pl, historia.wprost.pl, pl.wikipedia.org
79 lat temu wybuchło powstanie w warszawskim getcie…
Warszawskie getto było największym spośród założonych przez Niemców. Według spisu dokonanego w październiku 1939 roku przebywało w nim około 360 tysięcy Żydów. W 1942 roku Niemcy zaczęli masowo wywozić Żydów do obozu zagłady w Treblince, a na początku 1943 roku postanowili o ostatecznej likwidacji getta. Do pierwszego wystąpienia zbrojnego doszło 18 stycznia 1943 roku, kiedy wkroczyły do niego oddziały niemieckie mające deportować osiem tysięcy Żydów. View Ediplayer on the source website 50 pistoletów Walki wybuchły na nowo rankiem 19 kwietnia 1943 roku, kiedy 850 żołnierzy Waffen-SS wkroczyło na teren getta. Na czele powstania stanął Mordechaj Anielewicz z Żydowskiej Organizacji Bojowej. Pierwsze starcie okazało się sukcesem, ale tego samego dnia, po południu przybyły liczniejsze i silniej uzbrojone oddziały niemieckie. Czym dysponowali powstańcy? Żydowska Organizacja Bojowa miała 50 pistoletów. Z kolei Żydowski Związek Wojskowy dysponował prawdopodobnie jednym karabinem maszynowym i kilkoma pistoletami. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tysiące żołnierzy. Przeciwko powstańcom użyte zostały czołgi oraz artyleria. Bojownicy prowadzili bój z wojskami niemieckimi przez blisko miesiąc, do 16 maja. Najcięższe walki toczyły się w rejonie ulicy Zamenhoffa oraz na placu Muranowskim. Niemcy posuwali się w głąb getta, zrównując z ziemią dom po domu. Zagłada getta 8 maja w schronie przy ulicy Miłej 18 samobójstwo popełnił przywódca powstania Mordechaj Anielewicz wraz z grupą kilkudziesięciu żołnierzy ŻOB. 12 maja popełnił samobójstwo Szmul Zygielbojm, członek Rady Narodowej RP w Londynie. 16 maja 1943 generał SS Jurgen Stroop osobiście wysadził w powietrze Wielką Synagogę, pokazując w ten sposób że zdławił powstanie. Według niego w czasie powstania zabito (w getcie bądź w obozach zagłady) ponad pięćdziesiąt tysięcy Żydów, ale liczba poległych z pewnością jest większa. Sam Stroop w 1952 roku zawisł na szubienicy, skazany na śmierć wyrokiem polskiego sądu. Powstanie w getcie warszawskim było pierwszym polskim powstaniem przeciw hitlerowskim okupantom. Niektórzy z bojowników, w tym Marek Edelman i Icchak Cukierman rok później brali udział w powstaniu warszawskim. Akcja Żonkile organizowana w rocznicę wybuchu powstania w warszawskim getcie.
Za romans z carycą Katarzyną zapłacił wysoką cenę. Oto tajemnice Stanisława Augusta Poniatowskiego
Życie prywatne ostatniego króla Polski skrywa wiele sekretów...
Stanisław August Poniatowski zapisał się na kartach historii jako człowiek niezwykle uczony i inteligentny, które całe dzieciństwo i młodość poświęcił na edukację. Jednym z jego największych osiągnięć było uchwalenie pierwszej w Europie Konstytucji. Niestety, jego mizerne zainteresowanie sprawami państwowymi, uległość wobec Rosji oraz zakazany romans z carycą Katarzyną Wielką doprowadziły do rozbiorów Polski i całkowitego jej zniknięcia z map świata na 123 lata. Jakie jeszcze sekrety skrywa Stanisław August Poniatowski? Poznaj niezwykle interesujące życie ostatniego króla Polski. Dzieciństwo i młodość Stanisława Augusta Poniatowskiego Stanisław August Poniatowski herbu Ciołek przyszedł na świat 17 stycznia 1732 roku w miejscowości Wołczyn (obszar dzisiejszej Białorusi). Był synem kasztelana krakowskiego Stanisława Poniatowskiego oraz arystokratki Konstancji Czartoryskiej. Miał siedmioro rodzeństwa - dwie siostry oraz pięciu braci. Gdy był dzieckiem, edukowała go matka lub prywatni nauczyciele. Później nad jego edukacją czuwało już kolegium teatynów. Była to nowoczesna szkoła szlachecka ucząca zamożną młodzież. Nastolatków uczono matematyki, logiki, architektury czy też inżynierii. W szkole tej młody Poniatowski miał też okazję rozwijać pasję do aktorstwa i dwukrotnie wystąpić na deskach teatru. Przyszły władca zasłynął jako wielki poliglota. Oprócz języka polskiego opanował także niemiecki, francuski, łacinę, włoski i angielski. Na życzenie ojca wyruszył jako nastolatek na wojnę austriacką. Jednak nie uczestniczył w zbrojnych walkach. Za to zdobył niezwykle potrzebną wiedzę: poznał tajniki budowy obozów i twierdz wojskowych. Pomimo że jako dziecko dużo podróżował i nauczył się wielu rzeczy, nie mógł zaliczyć swojego dzieciństwa do udanego. Okres ten był pozbawiony dziecięcej swobody, wolności i zabawy, za to był pełen sztywnych zasad i norm oraz wykonywania obowiązków przeznaczonych dla dorosłych. Już w wieku 19 lat został mianowany na pułkownika, następnie na komisarza, by rok później zostać posłem na sejm. Młody Stanisław dużo podróżował. Uwielbiał gościć w europejskich stolicach: od Wiednia, przez Berlin, Petersburg, aż po Paryż. W tym ostatnim mieście spędził nieco więcej czasu, a to za sprawą odsiadki w więzieniu za nieuregulowane długi. W wieku 30 lat w spadku po zmarłym ojcu odziedziczył majątek wart około 4 mln złotych. Czytaj także: Życie w złotej klatce. Tak wyglądało dzieciństwo królowej Elżbiety II i księżniczki Małgorzaty Zakazany romans Stanisława Augusta Poniatowskiego z carycą Katarzyną Wielką Przelotny romans z Katarzyną Wielką, carycą Rosji, pomógł Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu zasiąść na polskim tronie. Bardzo możliwe, że bez jej protekcji nie zrobiłby tak wielkiej kariery politycznej. Historia romansu polskiego magnata z potężną rosyjską carycą do dziś intryguje. Jak w ogóle do tego doszło? Otóż przez zupełny przypadek. Młody Poniatowski podróżując po Europie poznał ponad 40-letniego sir Charlesa Hanbury'ego-Williamsa, który pełnił funkcję ambasadora brytyjskiej królowej w Petersburgu. Między Panami szybko nawiązała się przyjaźń, dodatkowo 23-letni Stanisław został osobistym sekretarzem Brytyjczyka. Silna relacja, jaka łączyła Panów, została wykorzystana przez sir Charlesa do zdobycia względów przyszłej carycy. O ile ambasadorowi udało się zdobyć polityczne względy 26-letniej Katarzyny, o tyle miał ogromny problem w relacjach damsko-męskich. Dyskomfort polegał na tym, że Brytyjczyk był impotentem, o czym sam pisał w swoich pamiętnikach. „Człowiek w moim wieku może być bardzo dobrym przyjacielem, ale kiepskim kochankiem, gdyż moje berło nie sprawuje już rządów”, wyznawał. W związku z tym postanowił, że w alkowie zastąpi go młodszy o 17 lat Polak. Stanisław ku uciesze sir Charlesa szybko wdał się w romans z księżną Katarzyną, w której zakochał się bez pamięci. Dla Brytyjczyka było to jednoznaczne z pozyskaniem cennej sojuszniczki dla swojego państwa. Niestety, uczucie polskiego magnata nie zostało odwzajemnione. Wkrótce Katarzyna postanowiła zakończyć płomienny romans z młodszym o 3 lata kochankiem. W jego miejsce znalazła sobie nowego adoratora, pozostawiając Stanisława Augusta ze złamanym sercem. Jako zadośćuczynienie po rozstaniu, pomogła Poniatowskiemu zdobyć koronę króla Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Polski i Litwy). Czytaj także: Matka, żona, kochanka, władczyni. Jaka była caryca Katarzyna Wielka? Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego zależne od Rosji 17 września 1764 roku Stanisław August Poniatowski przy protekcji carycy Katarzyny II został wybrany nowym królem Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Tego dnia towarzyszyli mu rosyjscy żołnierze na granicach Polski, lecz zabrakło polskiej szlachty. Wydarzenie to nazwano zamachem stanu. 25 listopada w Warszawie odbyła się koronacja. Dzięki wpływom rosyjskiej i pruskiej dyplomacji Poniatowskiego uznano za oficjalnego króla Rzeczypospolitej Obojga Narodów (w tym Polski) na arenie międzynarodowej. Jego pierwszym postulatem było powołanie chociażby minimalnego rządu, czy też kancelarii królewskiej. Miał również zamiar stworzyć polską służbę dyplomatyczną. Samodzielność króla nie podobała się rosyjskim zwierzchnikom, dla których Stanisław August Poniatowski był jedynie wykonawcą ich rozkazów. Polski władca był zmuszony działać pod wielką presją sąsiednich krajów. Jednocześnie zmagał się w wieloma gospodarczymi problemami, powstałymi wewnątrz ojczyzny. Wpływ Rosji na polskie państwo miał też pozytywny aspekt. Otóż dzięki wsparciu rosyjskiego mocarstwa Prusy zrezygnowały z pobierania opłaty za towary przywożone do Gdańska i z powrotem. Czytaj także: To był największy romans w polskiej monarchii. Historia miłości króla Jana III Sobieskiego i królowej Marysieńki Stanisław August Poniatowski, portret, XVIII wiek Stanisław August Poniatowski nazwany zdrajcą polskiego narodu Największym sukcesem Stanisława Augusta Poniatowskiego było zwołanie Sejmu Czteroletniego, zwanego Sejmem Wielkim, co w konsekwencji doprowadziło do uchwalenia w dniu 3 maja 1791 roku polskiej Konstytucji. Jej tekst został wymyślony przede wszystkim przez polskiego króla. Jak tylko Konstytucja została uchwalona, Poniatowski stanął na czele dyplomacji polskiej, a także przejął kontrolę nad władzą wykonawczą. Polska Konstytucja była pierwszą w Europie i drugą na świecie, zaraz po amerykańskiej. Niestety, z drugiej strony to właśnie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego doszło do trzech rozbiorów Polski, które następowały kolejno w 1772 roku, 1793 roku i 1795 roku. Po ostatnim rozbiorze Polska przestała formalnie istnieć i zniknęła na 123 lata z map świata. 25 listopada 1795 roku w dniu 31. rocznicy swojej koronacji król Polski postanowił abdykować. W zamian zgodził się dostawać od carycy Katarzyny stałą pensję. Ten zuchwały moment spowodował, że Stanisław August zapisał się w dziejach Polski jako zdrajca narodu, który dla osobistych interesów porzucił własny kraj. Po abdykacji zamieszkał w Pałacu Marmurowym w Petersburgu, gdzie zaangażował się w tamtejsze życie dworskie. W dniu 12 lutego 1798 roku były władca Polski zmarł, pozostawiając po sobie bardzo dużo długów. Jego ciało spoczęło w miejscowości Wołczyn, znajdującej się na terenie dzisiejszej Białorusi, gdzie przed laty narodził się przyszły król Polski. Obecnie jego szczątki znajdują się na Zamku Królewskim w Warszawie. Potomstwo Stanisława Augusta Poniatowskiego Niektóre źródła donoszą, że Stanisław August Poniatowski do końca swego życia pozostawał kawalerem, inne z kolei twierdzą, że był on mężem Elżbiety Grabowskiej z domu Szydłowskich. Nie ma na to jednak żadnego dowodu. Podobnie jak nie ma dowodu na to, ile faktycznie posiadał dzieci były król Polski. Pewnym jest, że z Elżbietą doczekał się aż pięciorga dzieci (Konstancji, Michała, Kazimierza, Izabeli i Stanisława). Kolejni potomkowie pochodzili z nieprawego łoża, gdyż Poniatowski posiadał liczne grono kochanek, które po zajściu w ciążę rodziły królewskich bękartów, często się do tego nie przyznając. Mimo wielu pięknych kobiet wokół siebie, król nieustannie wracał do Elżbiety Grabowskiej. Tajemnicą poliszynela był fakt, że nawet caryca Katarzyna Wielka powiła polskiemu władcy córkę Annę Piotrowną, urodzoną w 1757 roku, której oficjalnym ojcem pozostawał przyszły car Rosji - Piotr III. Stanisław August Poniatowski pozostawił po sobie nie tylko gromadkę dzieci, ale również różne dzieła literackie, m.in. bajki, pamiętniki, poematy czy przekłady. Ponadto był autorem zbioru kartograficznego, który pod względem wielkości był trzeci w Europie. Życie i działalność ostatniego króla Polski do dziś fascynuje wielu historyków, ale też zwykłych obywateli. Można mu zarzucić wiele rzeczy, ale z jednym trzeba się zgodzić: był postacią nietuzinkową. Źródło: Focus.pl. Fakt.pl, Wielkahistoria.pl, ciekawostkihistoryczne.pl Czytaj także: Klątwa rodu Grimaldich dosięgła monakijskiego księcia Alberta i księżną Charlene?! Stanisław August Poniatowski, portret, XVIII wiek
Emilia Plater - jak wyglądało życie bohaterki narodowej?
Czy przypisywane jej zasługi są zgodne z prawdą?
Emilia Plater to jedna z najbardziej rozpoznawalnych kobiet w historii Polski. W 1831 roku wzięła udział w walkach powstańczych przebrana za mężczyznę. Czy zasługi przypisywane bohaterce narodowej są zgodne z prawdą? Emilia Plater: młodość Emilia Plater urodziła się w 1806 roku w Wilnie. Jej rodzice rozstali się kilka lat po jej narodzinach. Emilię wychowywała matka. Dziewczynka od najmłodszych lat uczęszczała na lekcje śpiewu, literatury i historii. Uczyła się jeździć konno i strzelać. Gdy była starsza o jej względy zaczął zabiegać bogaty, rosyjski inżynier. Emilia odmówiła nawiązania z nim bliższej relacji. Tłumaczyła swoją decyzję pobudkami patriotycznymi. Plater nigdy nie wyszła za mąż. Wspomnienie bogatego Rosjanina starającego się o jej względy to jedyna wzmianka w historii na temat życia miłosnego Emilii. Nie ma informacji czy później w jej życiu pojawił się jakiś mężczyzna. W 1830 roku zmarła matka Plater. Wydarzenie wstrząsnęło 24-letnią wtedy dziewczyną. Istnieje teoria, że to właśnie śmierć matki skłoniła Emilię do wstąpienia do wojsk powstańczych. Zobacz także: Marlene Dietrich otwarcie mówiła o biseksualności, umierała w samotności... Jaka była naprawdę? Portret Emilii Plater Emilia Plater: udział w powstaniu Gdy do Emilii dotarły pogłoski o planowaniu powstania, dziewczyna nie tylko zagrzewała innych do walki, ale i samodzielnie opracowała plan zdobycia Dyneburga. Jej praca poszła na marne. Ze względu na płeć wysiłki Plater zostały całkowicie zignorowane. Odmówiono jej także wejścia na naradę, aby mogła zaprezentować swój plan dowódcom. Incydent nie zniechęcił Emilii. Wręcz przeciwnie! Powzięła postanowienie, że weźmie udział w powstaniu mimo wszystko. Wraz z przyjaciółką Marią Prószyńską nakazały uszycie standardowych strojów wojskowych, ścięły włosy na krótko i wzięły udział w powstaniu. Przebrane za mężczyzn. Plater utworzyła własny oddział powstańczy i tak jak zaplanowała wyruszyła do Dyneburga. Nie zdecydowała się jednak na samodzielne wkroczenie do miasta. Dołączyła do formacji powstańczej. Po tym wydarzeniu inni wojskowi zapałali do niej sympatią. Jej wytrwałość była godna podziwu. W 1831 roku Plater dołączyła do oddziału wolnych strzelców wiłkomierskich, dowodzonych przez Karola Załuskiego. Po jednej z walk generał Dezydery Chłapkowski przyznał jej honorowy stopień kapitana oraz dowództwo nad 1 Pułkiem Piechoty Litewskiej. Zobacz także: Aleksander Ford - głośna kariera i cicha śmierć w hotelowym pokoju Obraz Wunder, Georg Benedikt ukazujący Emilię Plater podczas powstania listopadowego Śmierć Emilii Plater Gdy zakończyły się walki na Litwie, Emilia postanowiła pomóc warszawskim powstańcom. Mimo godnego podziwu zapału, Plater była bardzo chorowita. W trakcie podróży do Warszawy zachorowała i musiała pogodzić się z decyzją, że nie wróci już do walki. Jej stan się pogarszał. Zatrzymała się więc w Justianowie podając nieprawdziwe nazwisko - Korawińska. Emilia Plater zmarła 23 grudnia 1831 roku. Została pochowana na cmentarzu w Kopciowie. Jej grób znajduje się na Litwie. Zobacz także: Kobieta kameleon, która zna swoją wartość. Niezwykła historia Lindy Evangelisty Kontrowersje wokół Emilii Plater Historycy nie omieszkali snuć kontrowersji wokół życia Emilii Plater. Istnieje teoria, że wcale nie kierował nią patriotyzm, a jedynie chęć zostania polską Joanną D'Arc. Niewątpliwie wzorowała się francuskiej bohaterce, która przebrała się za mężczyznę, aby wstąpić do armii. Co więcej wskazuje się, że ze względu na kiepskie zdrowia Plater częściej przeszkadzała niż pomagała powstańcom. Mimo wszystko nie można odmówić jej zasług. Poprowadziła złożony z ochotników oddział i stoczyła niejedną walkę z Rosjanami. O jej dokonaniach Adam Mickiewicz napisał wiersz Śmierć pułkownika.
Nazywano ją „Księżniczka malarstwa polskiego”. Kim była Zofia Stryjeńska?
Wielkie odznaczenia i śmierć w zapomnieniu
Gdyby żyła, Zofia Stryjeńska skończyłaby dziś 130 lat. Na kartach polskiej historii zapisała się jako wybitna artystka, graficzka, ilustratorka i scenografka. Jej życie to gotowy materiał na film... Zofia Stryjeńska: życiorys Zofia Stryjeńska urodziła się 13 maja 1891 roku. Talent artystyczny przejawiała od dziecka. Jej ojciec prowadził sklep z rękawiczkami, a mała Zosia rysowała karykatury klientów. Miłość Stryjeńskiej do malarstwa była tak silna, że 1911 roku, aby dostać się na studia malarskie w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, przebrała się za mężczyznę - Tadeusza Grzymałę Lubańskiego. Tajemnica wyszła na jaw dopiero po roku! Musiała wtedy opuścić uczelnię i wróciła do Krakowa. Zobacz także: Pierwsza w historii wystawa poświęcona kultowej polskiej projektantce Barbarze Hoff! Obraz autorstwa Zofii Stryjeńskiej, zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie Zofia Stryjeńska 1930 roku została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a 6 lat później został nadano jej Złoty Wawrzyn Akademicki. Malarka żyła na walizkach, dużo podróżowała. Mieszkała w Niemczech, Belgi, Francji i Szwajcarii. Opuściła Polskę bo nie chciała żyć w komunistycznym kraju. Zmarła w zapomnieniu 28 lutego 1976 roku w Genewie. Pochowano ją na cmentarzu w Chêne-Bourg. „Jej dom — stracony — to była Polska” - napisał jej syn, Jan. Wielka artystka żyła w biedzie, chociaż syn proponował jej pomoc finansową. W Polsce wydawano na pocztówkach reprodukcje jej obrazów nie płacąc artystce żadnego honorarium. Zobacz także: Wystawa kreacji domu mody Christian Dior w Dallas! Obraz autorstwa Zofii Stryjeńskiej, zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie Zofia Stryjeńska: twórczość Nazywano ją „Księżniczka malarstwa polskiego”. Z technik malarskich uprawiała głównie temperę, zajmowała się też litografią, rysunkiem i plakatem. Zofia projektowała zabawki, tkaniny dekoracyjne i ilustrowała książki. W 1925 roku przygotowała dekorację pawilonu na Wystawie Światowej w Paryżu. Wystawa składała się z sześciu malowideł, które ukazywały prace wiejskie charakterystyczne dla poszczególnych miesięcy w ciągu roku. Zagraniczna ekspozycja przyniosła artystce sławę i pięć prestiżowych nagród. Jej prace przedstawiały bóstwa starosłowiańskie, jednak ona sama uważała się za chrześcijankę. Wydawnictwo BOSZ wydało album ukazujący wspaniałą twórczość Zofii Stryjeńskiej. Autorem wstępu do publikacji jest – znawca twórczości Zofii Stryjeńskiej – Światosław Lenartowicz, natomiast za projekt graficzny odpowiada prof. Lech Majewski. Okładka albumu Stryjeńska wydawnictwa BOSZ
Trwają obchody 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej...
Dziś obchodzimy 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej. W całej Polsce odbywają się uroczystości, upamiętniające te tragiczne wydarzenia. Oficjalne obchody z udziałem prezydenta Polski Andrzeja Dudy i prezydenta Niemiec Franka-Waltera Steinmeiera rozpoczęły się dziś nad ranem w Wieluniu. Uroczystości odbyły się również na Westerplatte, gdzie obecny był premier Mateusz Morawiecki. Trwają obchody na placu Piłsudskiego w Warszawie. Do Polski przyjechali delegaci z czterdziestu krajów, w tym prezydenci, premierzy, przewodniczący parlamentów, ministrowie spraw zagranicznych, ministrowie obrony narodowej, a także specjalni wysłannicy rodzin królewskich z Europy. Obok prezydentów Polski i Niemiec oraz wiceprezydenta USA w uroczystości uczestniczą m.in. kanclerz Niemiec Angela Merkel, premier Francji Edouard Philippe oraz prezydenci: Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović, Litwy Gitanas Nauseda, Czech Milosz Zeman, Słowacji Zuzana Czaputova, Ukrainy Wołodymyr Zełenski i Węgier Janos Ader. Głos zabrali prezydenci Polski i Niemiec, a także wiceprezydent USA Mike Pence, który uczestniczy w imieniu prezydenta USA, Donalda Trumpa.
Co to był za urlop, czyli tak wyglądały wakacje w II RP!
Gdzie Polacy wypoczywali w dwudziestoleciu międzywojennym?
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Polacy zaczęli coraz chętniej szukać we własnym kraju ciekawych wakacyjnych destynacji. Rozwijała się więc turystyczna infrastruktura - powstawały uzdrowiska, hotele, budowano drogi, dzięki którym podróżowanie stawało się coraz prostsze. Zaczęły też tworzyć się organizacje turystyczne. W 1920 r. powstało chyba najbardziej znane biuro turystyczne Orbis, które szybko zdominowało rynek podróżniczy w kraju. Już nie tylko duże metropolie, takie jak Warszawa czy Kraków przyciągały licznymi atrakcjami. Polacy zakochali się w kajakarstwie, a stanice wodne powstały dosłownie przy każdym większym jeziorze. Kolejną dziedziną, którą pokochali Polacy było kloarstwo. Pod koniec lat 20. XX w. działało w Polsce ponad 130 klubów kolarskich! W roku 1926 PKP wprowadziło 66% zniżki dla turystów, a już w roku 1932 uruchomiono pociąg narciarski. To bardzo oryginalna forma turystyki - pociąg służył narciarzom jak hotel. Kursował między najważniejszymi kurortami nocą, można było się w nim przespać, wziąć prysznic i zjeść posiłek. W ciągu dnia skład czekał na podróżnych na stacji! Bardziej zamożni turyści mogli podróżować po Polsce samolotem. W najważniejszych miastach działały lotniska, a od 1921 roku działała firma Aerotarg. To właśnie ona w 1929 roku przekształciła się w dobrze nam znane PLL LOT. Gdzie najchętniej Polacy podróżowali w dwudziestoleciu międzywojennym? Jakie kurorty stały się najbardziej popularne? Sprawdziliśmy! View Ediplayer on the source website