Ich serca biły w jednym rytmie. A jednak Zbigniew i Anna Religowie nie widzieli poza sobą świata
Nie była to miłość od pierwszego wejrzenia, ale ich uczucie dojrzewało i przetrwało niemal pół wieku. Ona – spokojna, oddana, zawsze w cieniu. On – charyzmatyczny, wybitny kardiochirurg, który zmieniał historię polskiej medycyny. Ich związek to opowieść o lojalności, wsparciu i sile, która rozkwitała mimo przeciwności.
Nazywano go Geniuszem serca – dosłownie i w przenośni. Ona była jego cichą opoką, żoną człowieka, który jeszcze za życia stał się legendą. Ich historia nie zaczęła się od fajerwerków. To nie była miłość od pierwszego wejrzenia, lecz uczucie, które rosło z każdym dniem i przetrwało pół wieku. Prawdziwa, wierna, niezachwiana… aż do ostatniego tchu. Śmierć ich rozdzieliła, ale nie złamała więzi, która ich łączyła. Niestety dziś media obiegła informacja o śmierci Anny Wajszczuk-Religi, żony profesora Zbigniewa Religi. Zbigniew i Anna Religa: tak zaczęła się ich historia. Nie od razu zaiskrzyło... Ich drogi przecięły się na medycynie – młodzi, ambitni, pełni pasji. Zbigniew Religa i Anna Wajszczuk nie zakochali się od pierwszego wejrzenia. Wszystko rodziło się powoli, z czasu spędzanego razem, z rozmów, wspólnych planów, codzienności. „Jak to studenci spędzaliśmy ze sobą bardzo dużo czasu. Do pewnego momentu w dużej grupie, a potem coraz bardziej we dwoje. Na dobre poznaliśmy się właściwie na drugim roku studiów, a od trzeciego, jak to się wtedy mówiło, zaczęliśmy ze sobą chodzić, choć jeszcze oddzielnie wyjeżdżaliśmy na wakacje” – wspominała po latach Anna Wajszczuk-Religa w rozmowie z Faktem. To był początek wielkiej miłości, która – choć z pozoru zwyczajna – przetrwała pół wieku. Choć oboje wybrali medycynę, ich drogi zawodowe od początku biegły nieco inaczej. Ona zakochana w teorii, on – w praktyce i pracy ze studentami. „Mówił, że jestem zdolniejsza, bo nigdy nie miałam problemów z zaliczaniem egzaminów czy kolokwiów, a niewiele czasu spędzałam na uczelni” – wspominała Anna Wajszczuk-Religa w rozmowie z Agnieszką Nabrdalik w książce Dzisiaj rozmawiamy o Pani. Związek rozwijał się powoli, bez presji. Ślub? Nie zaprzątali sobie tym głowy. Do czasu... Kiedy Anna wyjechała na staż do Francji, oboje boleśnie odczuli brak swojej obecności. Listy, telefony – to było za mało. Po powrocie nie potrzebowali już więcej znaków – postanowili się pobrać. Ona zdecydowała, że pozostanie przy dwóch nazwiskach: „tak zdecydowałam podczas podpisywania aktu ślubu. Wcześniej nigdy ze Zbyszkiem o tym nie rozmawialiśmy”, zdradziła w jednym z wywiadów. Na obrączkach wygrawerowali datę ślubu: 20 października 1963 roku, ale wspólne życie zaczęli... osobno. Anna i Zbigniew Religa: miłość na odległość, która przetrwała wszystko Od początku ich wspólnego życia byli w ciągłych rozjazdach. Ona – w jednym miejscu, on – w drugim. Rzadko razem, ale zawsze blisko sercem. Mimo trudności udało im się stworzyć rodzinę. W 1963 roku na świat przyszła ich córka Małgosia, a cztery lata później – syn Grzegorz. Anna była jego cichą opoką, wsparciem w chwilach, gdy świat walił się na głowę. Choć przez większość życia byli bardziej osobno niż razem, ich więź była silniejsza niż dystans. „O naszej rozłące w dużej mierze decydowały niezależne od nas sytuacje” – mówiła z nostalgią. Zbigniew Religa nigdy nie potrafił postawić siebie ponad pacjentów. Ich dobro było dla niego świętością. Gdy rozpoczął pracę w Zabrzu, Anna często do niego dojeżdżała. „Mąż nie opowiadał za dużo, najważniejsze było dla niego, że ktoś jest obok. Że jest herbata, pościelone łóżko, ktoś mówi: "Połóż się". Mógł spokojnie zasnąć” – wspominała w rozmowie z gazeta.pl. Ten czas w Zabrzu był dla nich próbą – wyczerpującą, bolesną. Anna nie kryła, że to był najtrudniejszy okres ich wspólnego życia. „Były momenty krytyczne, gdy mąż kompletnie się załamywał. W klinice widzieli, że jak coś się z nim dzieje, to trzeba mnie wezwać i następnego dnia będzie spokój. Psychologicznie to było proste: przyjeżdżała bliska osoba, której można wyjawić wszystkie swoje żale, pretensje, problemy, nie odgrywając tego mocnego. To błyskawicznie rozładowywało całą sytuację” – mówiła Agnieszce Nabrdalik. Tylko przy niej mógł być sobą. „Inaczej mógł być pijany, mógł być wściekły – ale mimo wszystko musiał być silny i musiał decydować. Przy mnie mógł powiedzieć wszystko” – wyznała z czułością. Choć życie zawodowe pochłaniało ich niemal całkowicie, znajdowali przestrzeń na wspólne chwile. Kochali podróże. „Staraliśmy się zwiedzać. A później były już dwa miejsca, gdzie jeździliśmy wyłącznie po to, żeby odpoczywać. Pomijam działkę nad Bugiem. Pierwsze to Pojezierze Zachodnie w okolicach Drawska – mimo odległości wracaliśmy tam kilka razy w roku. Drugim była Afryka. Zaczęło się od Wysp Zielonego Przylądka, potem Zimbabwe, Afryka Południowa, Mauritius” – opowiadała z błyskiem w oku w rozmowie z Faktem. Zobacz także: Nie żyje Anna Wajszczuk-Religa, żona słynnego kardiochirurga. Miała 85 lat <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgkjJD7V-41f457b.jpg" width="2000" height="1333" alt="PHOTO MARIUSZ GRZELAK / SE / EWST NEWS WYSZKOW MINISTER ZDROWIA ZBIGNIEW RELIGA WYPOCZYWA NA SWOJEJ DZIALCE KOLO WYSZKOWA PO ZABIEGU WYCIECIA RAKA Z PLUCA N/Z ZBIGNIEW RELIGA PISZE APEL WZYWAJACY LUDZI DO BADAN OKRESOWYCH. PO PRAWEJ ZONA ANNA MINISTER DZIALKA WYPOCZYNEK 9/06/2007 FOTO MARIUSZ GRZELAK" title="Minister Religa wypoczywa na dzia?ce w Wyszkowie" /> Choć na sali operacyjnej czuł się jak ryba w wodzie, w pewnym momencie postanowił przenieść swoje zaangażowanie na zupełnie inny grunt. Zbigniew Religa wkroczył w świat polityki – nie dla kariery, lecz z misją. Chciał zmieniać system, który znał od podszewki. Marzył o nowoczesnej, skutecznej i empatycznej służbie zdrowia. „Wiedział na pewno, jak służba zdrowia nie powinna wyglądać. Gdy został ministrem, było przygotowanych kilka ustaw, które miały zmienić służbę zdrowia. Czas ministrowania był jednak bardzo krótki, bo to były niepełne dwa lata […]. Ponieważ nie posiadał silnego zaplecza partyjnego, uważałam, że nie będzie miał większych szans na przeprowadzenie wielu rzeczy. Ale kibicowałam mu w tym sensie, że widziałam jego zaangażowanie. Wierzyłam, że przy takim jego zdecydowaniu może coś z tego wyjść”, wyjawiła żona Religi Faktowi. Zbigniew Religa — choroba Wszystko zaczęło się niepozornie – rok 2003 i pierwsze niepokojące objawy. Początkowo lekarze podejrzewali nowotwór nerki lub pęcherza. Diagnoza okazała się jednak znacznie poważniejsza – rak płuc. „Stwierdził, że nie będzie się oszczędzał, nie będzie się zastanawiał, co mu wolno, a czego nie, bo i tak ma nie więcej niż pięć, siedem lat życia. Okazało się, że trafił w mniejszą liczbę” – wspominała Anna Wajszczuk-Religa. W końcu pojawiła się diagnoza — rak płuc. Choroba postępowała szybko – przerzuty do nadnerczy, później do mózgu. A jednak nie zatracili się w bólu. Odbyli podróż sentymentalną – Rodos, potem Stany Zjednoczone: Atlantic City, Detroit. Ale stan Zbigniewa zaczął się gwałtownie pogarszać. Po powrocie do Warszawy przeszedł poważną operację – usunięto mu nerkę i część wątroby. W styczniu pojawił się jeszcze na komisji sejmowej, ale w marcu był już cieniem siebie. Wiedział, że to koniec. „Zbyszek powiedział: »Zobaczysz, jak mnie zabraknie, to będzie ci bardzo ciężko«”. Myślę, że zdawał sobie sprawę, że jest dla mnie wielkim wsparciem, pod wieloma względami — psychicznym, finansowym, że jego pozycja w środowisku lekarzy i polityków też nam pomagała. W szafce nocnej w jego pokoju znaleźliśmy testament z jednym zdaniem: „wszystkie rzeczy zapisuję żonie”, wyznała Agnieszce Nabrdalik. Po jego śmierci Anna Religa nie ukrywała bólu. „Brak osoby jest odczuwalny cały czas. Mimo upływu lat wciąż łapię się na tym, że chcę zadzwonić do męża, coś mu powiedzieć. Sama obecność jest najważniejsza. Tęsknię i za wspólnym wyjazdem, i za wspólnym mieszkaniem. Za wszystkim” – za wspólnymi wyjazdami, rozmowami, mieszkaniem. Zostały jej wspomnienia i… Fundacja Rozwoju Kardiochirurgii – największe dzieło życia jej męża. W 2014 roku na ekrany kin trafił film Bogowie w reżyserii Łukasza Palkowskiego. Tomasz Kot wcielił się w postać profesora Religi. Dla Anny było to bolesne, ale i ważne przeżycie. „Dopiero po obejrzeniu Bogów zdałam sobie sprawę z tego, że mój mąż jest legendą. Pewnie autorzy filmu myślą inaczej, ale według mnie jego sukcesy to przede wszystkim zasługa osobowości Zbyszka – jego ambicji, uporu, ciężkiej pracy i charyzmy” Zobacz również: Mało kto wiedział, jak wygląda. Córka aktorskiej pary debiutuje na salonach. Zjawiskowa piękność. Ma 14 lat Nie żyje Anna Wajszczuk-Religa Dzisiaj media obiegła informacja o śmierci dr n. med. Anny Wajszczuk-Religi. Okazuje się, że ukochana wybitnego profesora odeszła 23 czerwca w wieku 85 lat. Smutne wieści przekazało Stowarzyszenie Transplantacji Serca im. prof. Zbigniewa Religi. "Z głębokim smutkiem dowiedzieliśmy się, że dziś, w wieku 85 lat, zmarła Pani dr Anna Wajszczuk - Religa, żona prof. Zbigniewa Religi. Członkowie Stowarzyszenia Transplantacji Serca składają najszczersze wyrazy współczucia rodzinie, bliskim oraz przyjaciołom Pani Doktor. Informacje o terminie uroczystości pogrzebowych zostaną podane przez rodzinę w późniejszym czasie", czytamy w mediach społecznościowych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgkTqh0y-f6aa1ee.jpg" width="1500" height="1000" alt="scena z: Zbigniew Religa SK: czerwiec 2006, Premiera "Jeszcze jeden do puli?!" w Teatrze Komedia, "Jeszcze jeden do puli?!", Teatr Komedia, Zbigniew Religa z ¿on¹, garnitur granatowy, koszula niebieska, krawat niebieski, rêka fot. Kurnikowski/AKPA" title="imgkTqh0y-f6aa1ee" />
Wymodliła męża, zachwyca na scenie. Tajemnica życia Jadwigi Basińskiej z Mumio wychodzi na jaw
Ponad 20 lat spędziła u boku jednego mężczyzny
Jadwiga Basińska to aktorka, której życie i kariera ściśle wiążą się z wiarą w Boga i miłością do męża, Dariusza Basińskiego. Wspólnie współtworzą Mumio. Ich historia inspiruje do refleksji nad sensem sztuki i małżeństwa. Wiara jako duchowy kompas Jadwigi Basińskiej Życie Jadwigi Basińskiej naznaczone jest głęboką duchowością, która stopniowo dojrzewała w niej na przestrzeni lat. Wiara nie była od początku dominującym aspektem jej codzienności, ale z biegiem czasu stała się fundamentem wewnętrznego spokoju i źródłem siły. W jej życiu nie brakowało momentów duchowej pustki, lecz każdy z nich prowadził ją do głębszego zrozumienia własnych potrzeb i wartości. Wiara w Boga stała się nie tylko osobistym wyborem, ale też wspólnym kierunkiem w życiu rodzinnym. To dzięki niej Jadwiga i jej mąż Dariusz odnaleźli wspólną duchową przestrzeń, która umocniła ich relację i wpłynęła na ich twórczość sceniczną. CZYTAJ TEŻ: Adrianna Borek: Taniec z gwiazdami jej pomógł. Mówi o niepewności siebie i skrępowaniu Związek z Dariuszem Basińskim – wymodlone małżeństwo Relacja Jadwigi z Dariuszem Basińskim rozwijała się na tle teatralnych doświadczeń i artystycznej pasji. Poznali się w katowickim Teatrze GuGalander, gdzie wspólna praca przekształciła się z czasem w głębokie uczucie. Ich małżeństwo stało się przestrzenią dla duchowej wspólnoty i wzajemnego wsparcia. "Myślałam, że skoro razem pracujemy, a "nie wyjdzie nam", to rozpadnie się zespół" - mówiła Basińska cytowana przez Kobieta Interia. Wspólne wartości, rozmowy i codzienne życie zbliżyły ich jeszcze bardziej. Para doczekała się czworga dzieci i konsekwentnie buduje dom oparty na miłości, szacunku i duchowym wzroście. Ich małżeństwo to nie tylko wspólne życie, ale również wspólna scena. Harmonia, którą osiągnęli w życiu prywatnym, znajduje swoje odbicie także w artystycznych projektach. Mumio – przestrzeń artystyczna i życiowa Kariera Jadwigi Basińskiej nierozerwalnie związana jest z Mumio, który współtworzy wraz z mężem Dariuszem oraz Jackiem Borusińskim. Kabaret wyróżnia się niezwykle subtelnym humorem i formą teatralną, która balansuje między absurdem a codziennością. Mumio od początku istnienia unikało jednoznacznych szufladek i tematów politycznych, koncentrując się raczej na człowieku, jego emocjach i relacjach. Publiczność kabaretu stanowią osoby z różnych środowisk, co świadczy o uniwersalności ich przekazu. CZYTAJ TEŻ: Od 18 lat bawi Polskę u boku Adrianny Borek, w domu jest czułym tatą. Kim prywatnie jest Kamil Piróg z Kabaretu Nowaki? Jak wiara i sztuka splatają się w życiu Basińskich Zarówno Jadwiga, jak i Dariusz Basiński traktują sztukę jako formę służby i dialogu z drugim człowiekiem. Ich twórczość nie jest pozbawiona lekkości, ale nigdy nie ucieka od głębszych treści. Wiara, którą wspólnie pielęgnują, wpływa na każdą decyzję artystyczną i osobistą. Basińska podkreśla, że Bóg jest jej ostoją. Doświadczyła dzięki niemu kilku cudów. W historii cytowanej przez Kobieta Interia, bliska Basińskiej osoba miała problem z chorobą alkoholową. Ta wstawiła się do Boga o pomoc dla niej. "Boże, rób coś, ratuj!" - mówiła. Minęła dosłownie chwila, a ta osoba przestała pić. Co robi aktualnie Jadwiga Basińska i Mumio? Grupa Mumio intensywnie pracuje obecnie nad nowym materiałem, przygotowując zupełnie nowy spektakl. Artyści są również w trasie – występują w całej Polsce z przedstawieniami „25 lat Mumio w 25 kawałkach”, „Welcome Home Boys” oraz „Przybora na 102” realizowanym wspólnie z Magdą Umer. Jadwiga Basińska aktywnie działa również w branży filmowej – występuje w serialach, a już wkrótce pojawi się na dużym ekranie. Pod koniec czerwca na platformie HBO MAX miała premierę druga część serialu „Pati2”, w którym aktorka wciela się w rolę Marioli – współlokatorki głównej bohaterki. Źródło: Kobieta, Zwierciadło, RP, Filmweb
Dobiega setki, ma gigantyczną fortunę. Wiadomo, jak się dorobił. A jednak to prawda
Tajemnica Sobiesława Zasady wyszła na jaw. Niewielu wie, jak udało mu się dorobić miliardów
Sobiesław Zasada w styczniu tego roku skończył 95 lat i znalazł się również na prestiżowej liście najbogatszych Polaków. Od wielu lat związany jest z rajdami samochodowymi, które pozwoliły mu dorobić się niesamowitego majątku. Tylko przez ostatni rok fortuna Sobiesława Zasady wzrosła o 475 mln złotych. Ma udziały w jednej z największych polskich marek i wciąż aktywnie inwestuje swoje pieniądze. Jaka jest jego historia? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u i Viva Historie 09.03.2025 r.] Kim jest Sobiesław Zasada? Po pierwsze, miliarderem! Po drugie ogromnym gentlemanem i Polakiem, który w tym roku skończył 95 lat. Sobiesław Zasada niedawno swoim ukochanym Fiatem 126p dojechał aż do Monte Cassino. W 2021 roku został uznany za najstarszego uczestnika rajdowych mistrzostw świata i choć było to 4 lata temu, senior absolutnie nie zwalnia tempa. Jego największym marzeniem jest marcowy Rajd Safari w Kenii. Sobiesław Zasada przez lata dorobił się niesamowitego majątku. ZOBACZ TEŻ: Przerwał milczenie na temat narodzin trzynastego dziecka. Wymowny komentarz Elona Muska wywołał burzę <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/forum-0873111521-1d435d8.jpg" width="5043" height="3362" alt="Krakow 15.05.2024, Wyjazd kierowcow z Sobieslawem Zasada do Monte Cassino. N/z Sobieslaw Zasada Fot,Image: 873111521, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: ArtService / ArtService / Forum" title="Wyjazd kierowcow z Sobieslawem Zasada do Monte Cassino" /> Sobiesław Zasada miał smykałkę do biznesu Miał 47 lat, kiedy w 1977 roku założył swoją pierwszą firmę. Firma Alpha produkowała zamki błyskawiczne. "Wiedziałem, że jest fabryka w Cieszynie, ale że produkuje za mało suwaków, bo tylko 30 milionów metrów rocznie, z czego dużo zamków było eksportowanych do Rosji. W niemieckiej prasie przeczytałem, że bankrutuje firma produkująca takie zamki w Stuttgarcie, więc namówiłem znajomych z Wiednia, z przedsiębiorstw polonijnych, żeby stanąć do przetargu" – wspominał w wywiadzie dla Sport.pl. Biznes rozwijał się w swoim tempie i widać było, że ma ogromny potencjał. Sobiesław Zasada nie planował się poddawać i dbał o firmę, która świetnie się rozrastała. "Początkowo kupiliśmy od syndyka jedną trzecią tej upadającej fabryki ze Stuttgartu i produkcję zamków błyskawicznych przenieśliśmy do Krakowa. A po trzech latach dokupiliśmy również dwie trzecie, które początkowo pozyskał ktoś inny, ale okazało się, że nie zrobił z tego dobrego biznesu. My zrobiliśmy — obecnie zatrudniamy tam ponad 700 osób i produkujemy dużo więcej rzeczy niż tylko zamki błyskawiczne" — opowiadał. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/forum-0890891177-8731acf.jpg" width="7155" height="4974" alt="Krakow, 19.07.2024 r. Wielka Wyprawa Maluchow 2024. Final wyprawy na Rynku Glownym w Krakowie. Akcja majaca na celu zbiorke na dzieci poszkodowane w wypadkach drogowych. N/z: Sobieslaw Zasada.,Image: 890891177, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: Alex Kuhn / ArtService / Forum" title="Wielka Wyprawa Maluchow 2024" /> Nie tylko zamki Okazało się, że smykałka do biznesu pozwoliła Zasadzie rozwijać się też w innych dziedzinach. Część grupy Alpa to obecnie również motoryzacja, lifestyle, produkcja i nieruchomości. Jak policzył Forbes, majątek Zasady to obecnie 1,813 miliarda złotych. Zaledwie w ciągu roku jego majątek powiększył się o 475 milionów złotych. W 1991 roku znalazł się na drugim miejscu najbogatszych Polaków według WPROST, choć bardzo nie chciał, aby go na nią wpisywano. Wciągnęli mnie na nią, choć protestowałem przeciwko temu. Nie wiedziałem, po co mam tam być. Interweniowałem u kierownictwa "Wprost". Odpowiedź była zaskakująca. "Co się pan wygłupia?! Przecież inni płacą za to, żeby tam być!". Ale mi to w ogóle nie było potrzebne. Nawet do Rzecznika Praw Obywatelskich się zwracałem. Zależało mi na tym, żeby redakcja podawała prawdziwe rzeczy, a nie wydumane – mówił dla Przeglądu Sportowego. Sobiesław Zasada ma również 35% udziałów w marce 4F, która bardzo prężnie rozwija się na polskim rynku i nie tylko. Źródło: Przegląd Sportowy
Auschwitz-Birkenau. 80 rocznica wyzwolenia „fabryki śmierci”
Najważniejsza, bardzo bolesna lekcja dla ludzkości. Miejsce kaźni i pamięci. W fabryce śmierci Auschwitz-Birkenau przez pięć lat zginęło ponad milion osób. Najwięcej Żydów z całej Europy (około miliona), lecz także Polaków (około 70 tysięcy), Romów i Sinti (około 20 tysięcy), jak również radzieckich jeńców wojennych. Więźniem z numerem 1 był Bruno Brodniewitsch, nazywany „czarnym diabłem” i słynący ze swojego okrucieństwa. Z kolei Lidia Maksymowicz spędziła w obozie aż 13 miesięcy: była najdłużej żyjącym dzieckiem w Auschwitz-Birkenau. Z obozu w ciągu pięciu lat istnienia uciekło 700 osób, w tym 300 z sukcesem. 80. rocznica wyzwolenia Auschwitz-Birkenau Byli wśród nich członkowie podziemnej armii AK. Ich raporty o tragedii więźniów obozu, warunkach, w jakich musieli żyć i gehennie, którą codziennie przechodzili, zostały dostarczone na Zachód. Jednak alianci nie zareagowali. Nie doszło do ataku na obóz. Polskie dowództwo AK również nie wydało rozkazu zniszczenia obozu. Nie wierzono, że uda się to zrobić siłami lokalnymi. W obozie stacjonowało ponad sześć tysięcy (według innych źródeł siedem) żołnierzy SS. A Zachód? Być może nie do końca wierzył w skalę zbrodni, które były tam dokonywane. Być może nie chciał widzieć. Wolał trzymać się na bezpieczny dystans. Obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau na terenie Oświęcimia i Brzezinki został wyzwolony przez Armię Czerwoną 27 stycznia 1945 roku. Po 80 latach jest pomnikiem ludzkiego okrucieństwa, bestialstwa, dehumanizacji. Przypomina nam, do czego zdolny jest człowiek. I jak katastrofalne skutki może mieć ideologia bez grama empatii, w której jedni pozycjonują się ponad innymi. Dziś w tym miejscu kaźni i pamięci odbędą się uroczyste obchody, związane z 80. rocznicą wyzwolenia. Oczy całego świata będą zwrócone na Auschwitz. Ku przestrodze. By już nigdy więcej nic takiego się nie powtórzyło... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/08/img3fS35F-85a480b.jpg" width="2573" height="1600" alt="The main entrance to the Auschwitz-Birkenau concentration camp with the slogan "Arbeit Macht Frei" (Work makes you free). The small sign saying "Caution, high voltage, danger to life" refers to the outer barrier line secured with electric barbed wire. Date created: 01.01.1933-31.12.1945 *** Local Caption *** 00002812,Image: 420849749, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: SV-Bilderdienst / SZ-Photo / Forum" title="Main entrance to the Auschwitz-Birkenau concentration camp" />
Zawdzięcza mu sukces, jest dla niej jak ojciec. Od 30 lat wspiera ją jak nikt!
Edytę Górniak i Jacka Cygana łączy wyjakowa przyjaźń
Ich losy splotły się wiele lat temu. Edytę Górniak i Jacka Cygana połączyła wyjątkowa wieź. Autor tekstów napisał dla wokalistki jeden z jej największych przebojów – To nie ja, za sprawą którego zapisała się w historii Eurowizji. W wielu wywiadach artysta w samych superlatywach wypowiadał się o Edycie Górniak i mówił ciepło o ich przyjaźni. Wciąż są dla siebie ogromnym wsparciem! Jacek Cygan o przyjaźni z Edytą Górniak. Łączy ich wyjątkowa więź Od zawsze podkreśla, że Edyta Górniak jest artystką wybitną i kompletną - talentem, który nie zdarza się często. Wokalistka posiada dar interpretacji utworów i zawierania w piosenkach swoich emocji. Z kolei autor tekstów jest utytułowanym twórcą, a spod jego pióra wyszły jedne z najpiękniejszych i ponadczasowych polskich utworów. Ta współpraca musiała zaowocować wspaniałymi piosenkami! „Na pewno jest wybitną, niezwykłą artystką. Śpiewaniem umie wyrazić swoją duszę i to, co napiszą jej inni w piosenkach. […] Ale to jest bezdyskusyjne. Jak miałbym się z tym nie zgodzić, skoro to jest po prostu stwierdzenie faktu? Z faktami się nie dyskutuje. I tu nie chodzi tylko o głos. Natura bardzo rzadko obdarza ludzi czymś takim, co ma Edyta Górniak. Ona potrafi swoim śpiewem wyrazić nieprawdopodobne emocje. Muzyka to nie jest skok wzwyż czy pchnięcie kulą. Tu nie liczy się to, kto wyżej czy dalej. Po prostu należy cieszyć się z tego, że Edyta jest z nami i że możemy obcować z jej sztuką wokalną. Bo to jest ogromny dar i jakaś niepowtarzalna magia!”, mówił Jacek Cygan w rozmowie z Plejadą. Czytaj też: Ujawnił prawdę o hymnie, który Edyta Górniak zaśpiewała na mundialu. Tego nie wiedział nikt To Jacek Cygan napisał piosenkę, którą podbiła w 1994 roku Eurowizję. Edyta Górniak z utworem „To nie ja” zajęła drugie miejsce i na stałe zapisała się w historii konkursu. Autor przebojów doskonale pamięta chwilę, w której usłyszał jej wykonanie. Twórca towarzyszył wtedy Edycie Górniak w Dublinie. „Nigdy nie zapomnę tego momentu, kiedy Edyta zaśpiewała "To nie ja byłam Ewą", zeszła ze sceny i ekipy z wszystkich krajów wstały i przez trzy minuty biły jej brawo. Nie było żadnych wątpliwości co do tego, kto jest najlepszy i kto moralnie wygrał ten festiwal”, opowiadał kilka lat temu Michałowi Misiorkowi w Plejadzie. Był zawiedziony, że artystka wówczas nie zajęła pierwszego miejsca. Sześć krajów nie przyznało Edycie Górniak punktów. Jak sugerował Jacek Cygan, najprawdopodobniej chodziło o zazdrość. „Stało się tak, jak się stało, ale dla mnie to żaden problem. Naprawdę nie ma dla mnie znaczenia to, czy było to pierwsze, czy drugie miejsce. Została piosenka, która mimo upływu lat elektryzuje ludzi w każdym wieku. Za każdym razem, gdy Edyta ją śpiewa, dzieje się coś niesamowitego. I to jest ważne”, mówił w rozmowie z Plejadą. Czytaj też: Są nierozłączni od ponad 40 lat. Jacek Cygan wiele zawdzięcza ukochanej żonie Ewie Edyta Górniak i Jacek Cygan nie szczędzą sobie komplementów. Cenią swoje dokonania i talent Autora tekstów piosenek i Edytę Górniak połączyła wyjątkowa przyjaźń. Artysta podkreśla, że pisanie zawsze było jego pasją i znaczącą częścią życia. Z radością tworzy dla kogoś, kto posiada olbrzymi talent i potrafi opowiedzieć historię zawartą w piosence poprzez swoją wrażliwość. Edyta Górniak w swoim repertuarze posiada wiele hitów napisanych przez Jacka Cygana. „Dotyk”, „Jestem Kobietą”, „Pada śnieg”, „Dumka na dwa serca” - te hity znają wszyscy. Gdyby tylko ich losy zawodowe znów się ze sobą połączyły, cieszyłby się z ich współpracy. Mimo upływu lat relacja Edyty Górniak i Jacka Cygana trwa. Wciąż pozostają ze sobą w stałym kontakcie i mocno się wspierają. „Z przyjemnością napisałbym coś dla Edyty. Zresztą, jesteśmy cały czas w kontakcie, mamy dobre relacje. Gdy tylko mogę, wspieram ją moralnie i duchowo. I tak już pewnie będzie zawsze”, opowiadał w 2020 roku w rozmowie z Michałem Misiorkiem dla Plejady. A w rozmowie z Party dodawał: „Widujemy się z Edytą, dużo i ciekawie rozmawiamy. Obie strony są otwarte na przyszłość (śmiech). Ja dobrze wspominam współpracę z Edytą. To dlatego na honorowym miejscu wisi u mnie platynowa płyta za "Dotyk", który rozszedł się w nakładzie miliona egzemplarzy. Dziś byłaby to trzydziestokrotna platyna. Co tu dużo mówić, Edyta to wielki talent”. Z kolei wokalistka w rozmowie z Faktem podkreślała, że ceni talent i doświadczenie artysty. „Jacek jest poetą wielkim i nieśmiertelnym, stworzył tyle pięknych dzieł dla tylu polskich artystów. Bardzo chętnie się z nim spotka”, mówiła. Sam Jacek Cygan sprzeciwiał się też zdaniu, że Edyta Górniak zaprzepaściła swoją szansę i nie zrobiła światowej kariery. Autor tekstów piosenek twierdzi, że na wiele rzeczy nie miała wpływu. Sama nie może mieć sobie nic do zarzucenia. „Edyta perfekcyjnie zrobiła wszystko, by rozpocząć zagraniczną karierę. Niestety, pewne rzeczy były od niej niezależne”, oceniał w Plejadzie. I apelował, by nie skreślać artystki. „Ona wciąż genialnie śpiewa i może nas zawsze czymś zaskoczyć. Nie chciałbym teraz wyjść na cygańskiego wróżbitę, ale powiem tak: każdy ma swoją linię życia. Nie ingerujmy w linię życia Górniak. A co do naszej współpracy, to widzę to tak jak w piosence "To nie ja" - Edyta musi "ogrzać niebo marzeniem!”, oceniał Jacek Cygan w rozmowie z Party. Taka przyjaźń to prawdziwy skarb! Źródło: Plejada wywiad 3 lipca 2020, Party, Fakt, JastrząbPost
Dla Holoubka poświęciła karierę w Hollywood. Aktor zostawił ją dla 20 lat młodszej artystki
Maja Wachowiak uważała, że to jej mąż jest w tym związku artystą
Maria „Maja” Wachowiak jako aktorka została zapamiętana właściwie z jednej roli. Zagrała fordanserkę Lidkę w nostalgicznym melodramacie Wojciecha Hasa „Pożegnania” z 1958 roku. Kto nie pamięta już tego filmu, zna na pewno pochodzącą z niego piosenkę „Pamiętasz była jesień”. Jako 19-latka zakochała się bez pamięci w Gustawie Holoubku, gotowa była zrobić dla tej miłości naprawdę wiele. Ta relacja nie miała jednak szczęśliwego zakończenia. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 08.11.2024 r.] Gustaw Holoubek: dla niej zostawił pierwszą żonę. Kim była Maja Wachowiak? Kiedy 19-letnia Maja Wachowiak dowiedziała się, że Wojciech Has proponuje jej rolę, była uszczęśliwiona. Tym bardziej że w filmie miał też zagrać Gustaw Holoubek. Jeszcze młody, ale już znany i podziwiany jako aktor. Maja Wachowiak była wielbicielką jego talentu. Nie mogła doczekać się spotkania ze swoim idolem, wspominała, że na wieść o roli w „Pożegnaniach” natychmiast pobiegła do kina, by zobaczyć Holoubka w innym filmie – „Pętla”, na podstawie powieści Marka Hłasko. Grał tam alkoholika, który próbuje zerwać z nałogiem. „Byłam pod wielkim wrażeniem, cóż za niezwykły, wspaniały rodzaj aktorstwa” - mówiła w wywiadzie. W „Pożegnaniach” Holoubek miał grać jej męża, kochanka grał bardzo wtedy znany Tadeusz Janczar. W końcu lat 50. Wachowiak studiowała w warszawskiej Szkole Teatralnej, była dziewczyną znanego i cenionego później aktora Mariana Kociniaka. Marian i Maja – jak o nich mówiono, poznali się jako studenci i od razu wpadli sobie w oko, uchodzili za fantastyczną parę, „Byłem szaleńczo zakochany - wspominał po latach Kociniak. „Maja była oryginalna, piękna, zwracała uwagę”. Jako młodzi ludzie bawili się, włóczyli po mieście, wygłupiali. Przed pomnikiem Mickiewicza recytowali „Pana Tadeusza”. Planowali wspólne życie. Kociniak długo przeżywał rozstanie z ukochaną. Ale ona zakochała się w Gustawie Holoubku od pierwszego spojrzenia. Zrobiła zresztą na nim wielkie wrażenie. Nie był już chłopcem, miał 35 lat, był żonaty z koleżanką ze studiów, aktorką Danutą Kwiatkowską, miał 10-letnią córkę Ewę. Zakochał się jednak w 20-letniej Mai i był w stanie rzucić dla niej wszystko. Ona dla niego też. Na planie „Pożegnań” oni akurat powitali swój związek, który trwał ponad 10 lat. W 1962 roku Holoubek rozwiódł się z pierwszą żoną, Maja była wówczas aktorką Teatru Rozmaitości w Warszawie. Jej kolega z tamtych lat, znany aktor Witold Sadowy wspominał: "Holoubek co wieczór przychodził po nią do teatru. Czekał w bufecie, aż skończy przedstawienie. Potem przytuleni do siebie, patrząc sobie w oczy i trzymając się za ręce, wychodzili razem". Zobacz też: Ślub wzięli w tajemnicy. Małgorzata Niemirska przez pięć lat codziennie żegnała się z Markiem Walczewskim Maja Wachowiak i Gustaw Holoubek: ich ślub wszedł do literatury W 1962 r. zagrali w filmie "Spotkanie w Bajce". W tym samym roku wzięli ślub cywilny. A potem kościelny, po którym odbyło się słynne wesele w pałacu księcia Poniatowskiego w Jabłonnej koło Warszawy. Do kościoła jechali w karocy, panna młoda miała na sobie suknie z koronek. Na weselu bawiła się cała ówczesna warszawka: artyści, dziennikarze, ludzie związani z władzą. To wydarzenie stało się punktem wyjścia dla głośnej powieści „Miazga” Jerzego Andrzejewskiego, która w założeniu miała przypominać „Wesele” Wyspiańskiego. Zobacz też: Krzysztof Warlikowski jest gejem, ale wciąż trwa przy żonie. Nazywa ją towarzyszką życia W powieści bohaterami wesela (które ostatecznie się nie odbyło, ale to już zostawmy chętnym do lektury) była para aktorska Konrad Keller i Monika Panek. Wszyscy czytelnicy widzieli w nich Holoubka i Wachowiak, w innych postaciach rozpoznawano m.in. Andrzeja Wajdę, Zbigniewa Cybulskiego, Marka Hłasko, partyjniaka Zenona Kliszko. Powieść wydana po raz pierwszy w tzw. drugim obiegu w 1979 roku (Holoubek i Wachowiak dawno nie byli już małżeństwem) była wydarzeniem literackim i towarzyskim. Maja Wachowiak i Gustaw Holoubek: zrezygnowała dla niego z Hollywood W początku lat 60. Maja Wachowiak i Gustaw Holoubek zamieszkali u matki aktorki, potem we własnym niewielkim mieszkaniu, które dostali „z przydziału”. W 1967 roku przyszła na świat ich córka Magda, która mieszka w Monachium, jest socjologiem i pracuje z trudną młodzieżą. To w czasie małżeństwa z Mają Wachowiak zagrał swoją legendarną rolę Gustawa-Konrada w zdjętych przez cenzurę „Dziadach” w reżyserii Kazimierza Demka. Z kolei Maja Wachowiak w końcu lat 60. dostała propozycję wyjazdu do Hollywood. Podobno naprawdę dobry 3-letni kontrakt zaoferowała jej wytwórnia „20th Century Fox”, ale aktorka odmówiła. Nie chciała zostawiać męża. Uważała, że on jest prawdziwym artystą i nie powinien zajmować się czymkolwiek poza sztuką. „Od codzienności, kłopotów, problemów finansowych byłam ja" - wspominała Wachowiak (cytuję za Onet.pl). Zobacz też: Witold Gruca, wybitny polski tancerz, miał partnera i żonę. Wiódł podwójne życie i marzył o dziecku Maja Wachowiak i Gustaw Holoubek: zostawił ją dla młodszej. Jak potoczyło się życie drugiej żony aktora? Niestety małżeństwo nie przetrwało. Gustaw Holoubek zakochał się po raz trzeci (i tym razem ostatni) w młodziutkiej Magdzie Zawadzkiej i w 1971 roku wystąpił o rozwód. Maja Wachowiak próbowała walczyć o małżeństwo, ale nic to nie dało. Obie aktorki grały przez pewien czas w jednym teatrze „Dramatycznym”, dochodziło między nimi do spięć, w końcu Wachowiak odeszła. „Byłam bliska temu, co nazywa się umieraniem z miłości. Po rozwodzie przestałam spać, nie mogłam oddychać. Nie wierzyłam, kiedy ktoś mówił, że czas goi rany. Cierpiałam, jakby mnie zmiażdżono. Ale nie umarłam. Miłość umarła we mnie”, mówiła po latach. Także po latach Gustaw Holoubek przyznał, że zaniedbywał żonę i miał dosyć sporadyczny kontakt z córką. Dopiero w swoim trzecim małżeństwie, z Magdaleną Zawadzką docenił rolę domu i rodziny. Maja Wachowiak po rozwodzie zmieniła swoje życie, ukończyła reżyserię, przez pewien czas jeszcze grała i występowała w Polsce, wyreżyserowała popularne w końcu lat 70. słuchowisko radiowe „Ania z zielonego wzgórza”, zagrała George Sand w serialu „Wielka miłości Balzaka”. Wyszła po raz drugi za mąż za aktora i reżysera Marcina Idzińskiego, urodziła syna. W początku lat 80. z mężem wyemigrowała do Niemiec, gdzie grała i pracowała wraz z nim w radio „Wolna Europa”. Zginęła w wypadku samochodowym pod Monachium w 2019 roku, miała 81 lat.
Tajemnice Tatr czyli o Goralenvolk, halnym, widmie Brockenu i tajemniczych śmierciach
To warto wiedzieć przed seansem filmu "Biała odwaga"
Tatry. Zakopane. Giewont. Gubałówka. Krupówki… Nawet ten, kto nigdy na południe Polski się nie wyprawił, kojarzy te nazwy. Najwyższe polskie góry. Miasto u ich stóp, kiedyś mekka artystów, intelektualistów, dzisiaj miejsce, w którym wszystko jest na sprzedaż, a według książki „Podhale. Wszystko na sprzedaż” Aleksandra Gurgula jest to „Las Vegas Podhala”. Giewont – królowa gór, choć wcale nie najwyższa. Gubałówka – ulubione miejsce turystów przybywających w adidasach na Podhale, do którego bez kłopotu mogą dostać się kolejką, a potem wśród tłumu podziwiać piękne widoki. I Krupówki – najsłynniejsza polska ulica. Ale to nie wszystko, bo Tatry, Zakopane, Podhale to mity i legendy. To dumni górale. To domy w zakopiańskim stylu. To tajemnicze śmierci, rycerze, krzyże na szczytach, smreki, halny i widmo Brockenu. Zakopianina Witkacy w 1919 roku pisał: „Nazywano kiedyś Zakopane »duchową stolicą Polski«. My nazywaliśmy je inaczej: generalną wytwórnią specyficznego, zresztą czysto polskiego narkotyku, zakopianiną…”, a Józef Ignacy Kraszewski twierdził: „Kraj ubogi, lud żyje nabiałem i plackami owsianymi, trudno dostać nawet chleba czy kartofli, ale co za cudowne widoki”. O Tatrach i Zakopanem napisano tysiące stron, niezliczone teksty piosenek i nakręcono wiele filmów. Tatry kocha reżyser Marcin Koszałka, którego film „Biała odwaga” wkrótce trafi do kin. Gdy oglądałam sceny z lotu ptaka pokazujące to, co mnie, zwykłemu nizinnemu widzowi, na co dzień nie jest dostępne, pomyślałam, że nigdy nie widziałam tak pięknie pokazanych Tatr. Potwierdzają to słowa Jakuba Gierszała, który mówił, dlaczego zdecydował się wziąć udział w tym filmowym przedsięwzięciu: „Podejrzewałem, że Tatry będą stanowić integralną część opowieści i zostaną wspaniale pokazane, być może jak nigdy dotąd w polskim kinie”. Ten film to jednak nie tylko piękno i majestat gór, ale też niełatwa historia, która ciąży na honorze górali, choć może woleliby o niej nie pamiętać. Honor i śleboda Podobno podejmowano próby, by film nie ujrzał światła dziennego. Dlaczego? Nie od dziś wiadomo, że górale są honorowi. Beata Jarończyk-Urbaś w artykule „Honor górali podhalańskich” pisała: „Każdy góral wie, że nie istnieje pycha, ino honor. A honor górala to rzecz święta, mityczna, tak samo jak góralska Śleboda” (w gwarze góralskiej śleboda to wolność). A film Koszałki opowiada między innymi o Goralenvolk. To historia górali, którzy – jak pisali Paweł Smoleński i Bartłomiej Kuraś w książce „Kruca fuks. Alfabet góralski” – uwierzyli w niemieckie brednie i zorganizowali akcję mającą na celu próbę stworzenia góralskiego ruchu separatystycznego. „To nie był ruch powszechny”, na początku rozmowy o Goralenvolk i innych tajemnicach tatrzańskich zastrzega Jan Karpiel-Bułecka, góral, architekt, muzyk, tatrzańska osobowość. „Tego sami górale nie wymyślili. Dali się nabrać Niemcom i poznaniakowi Henrykowi Szatkowskiemu ożenionemu z góralką, który stał się mózgiem tej operacji. W imieniu Niemców ruch organizowali właśnie Szatkowski i Witalis Wieder, mieszkańcy Zakopanego, do których dołączyli Wacław Krzeptowski, który kazał się nazywać »Księciem Górali«, Józef Cukier, kilka osób z rodu Gąsieniców”. Wszyscy oni skończyli nie najlepiej – Wacław bez sądu, od razu po schwytaniu zawisł na Krzeptówkach, Stefan Krzeptowski skończył w sowieckim łagrze, Andrzej Krzeptowski zażył truciznę w krakowskim więzieniu, kilku uciekło z Zakopanego. „Nie ma dwóch zdań na ten temat, że Goralenvolk odbierane jest jako zdrada. Tylko że mało kto pamięta lub rozumie, że niektórzy odbierali kenkarty G nie dlatego, że chcieli kolaborować z Niemcami”, opowiada Jan Karpiel-Bułecka. Niektórzy ukrywali po domach żydowskie rodziny, a w domach ludzi zapisanych do Goralenvolk były punkty przerzutowe tatrzańskich kurierów. Jednak poeta podhalański Augustyn Suski, przywódca założonej podczas okupacji konspiracyjnej organizacji Konfederacja Tatrzańska, napisał: „Honor nakazuje, by Goralenvolk został zdławiony przez samych Podhalan”. „To jest historia. Trudna, ale prawdziwa”, kwituje Jan Karpiel-Bułecka. Ale przecież nie jedyna… fot. Wacław Krzeptowski wita w Zakopanem Hansa Franka W cieniu historii Józef Krzeptowski, zwany „Ujkiem”, słynny tatrzański kurier, przeszedł Tatry 58 razy. Nosił dokumenty aż na Węgry, czasem, choć rzadko, pomagał przedostać się przez góry ludziom. Tego akurat nie lubił. Wolał samotne wędrówki. Z drugiej strony wracał ze złotem dla partyzantów. Potrafił przenieść na plecach 45 kilogramów. Wieść niesie, że pewnego razu w szałasie w górach spotkał Wacława, który kolaborował z Niemcami. Tamten nigdy kuzyna nie wydał, a całe złoto, które Józef niósł do Polski, trafiło do adresatów. Córka kuriera wspomina, że przez cały czas okupacji ojca nie widziała, ale gdy słyszała, jak z lasu dochodzi jego śpiew: „Kieby mnie zabili, byłoby mnie szkoda”, wiedziała, że z nim wszystko w porządku. W książce „Krzyżyk niespodziany. Czas Goralenvolk” Paweł Smoleński i Bartłomiej Kuraś pisali: „Władysława Krzeptowska była przekonana, że »kurierstwo« jej ojca uratowało honor rodu Krzeptowskich. I że Józek chodził na Węgry również po to, by Krzeptowscy mogli po wojnie spacerować po Zakopanem z podniesioną głową”. Na stronie Muzeum Tatrzańskiego czytam: „»Nadeszła wiosna 1971 roku. Jak każda u nas na Podhalu, pełna ciepłych powiewów narowistego halnego wiatru. Gdy chowano w Zakopanem jakiegoś przewodnika, Wujek żartował: – Nie póde na jego pogrzeb, bo on nie bedzie na moim. To była ostatnia wiosna Ujka, który odszedł nagle, 13 kwietnia 1971 r. Nawet śmierć była dla niego łaskawa i powaliła go jednym, ale silnym i celnym uderzeniem«, pisał Wojciech Adamiecki w »Tańcu z nożami«. To był rozległy zawał serca. W górach wiał halniak. Miarą wielkości człowieka jest jego życie, ale i… pogrzeb. Pogrzeb Ujka był wielką manifestacją patriotyczną całego Zakopanego dla człowieka powszechnie lubianego i szanowanego. Około dwanaście tysięcy ludzi wzięło w nim udział”. Pochowano go na Pęksowym Brzyzku, słynnym cmentarzu, magicznym miejscu, pełnym wspomnień i duchów. To tutaj leżą: wielki miłośnik i odkrywca Zakopanego Tytus Chałubiński i architekt, twórca stylu zakopiańskiego Stanisław Ignacy Witkiewicz. Tutaj znajduje się grób jego syna, pisarza i malarza, Witkacego, choć w nim nie Witkacy leży, ale młoda kobieta. Tutaj leży Jan Krzeptowski „Sabała”, legenda Zakopanego, o którym Witkacy pisał „tatrzański Homer” i który „opowiadoł piękno godki o zbójnikach” i ponoć upolował 13 niedźwiedzi, oraz Wacław Felczak, dowódca kurierów tatrzańskich. Był szefem nie tylko Ujka, ale też Stanisława Marusarza, wybitnego skoczka narciarskiego. Marusarz, niezwykle związany z Felczakiem, przyszedł na jego pogrzeb i sam umarł. Jego serce nie wytrzymało. Zmarł na grobie swojego towarzysza. Czy wiał wtedy halny? fot. Legendarny kurier tatrzański Józef Krzeptowski z Anielą i Andrzejem Blikle. Drzewa się kładą, ludzie wariują „Jak jest prawdziwy halny, bo tych wiatrów jest teraz od cholery, niesie ze sobą jonizację niedobrą dla organizmu. Nerwowe napięcie bardzo rośnie, ludzie są rozdrażnieni, a jak mają depresyjne tendencje, to często się wieszają. Górale mówią, że duje, bo się ktoś powiesił, a to jest na odwrót”, opowiada Jan Karpiel-Bułecka. I dodaje: „Z góralskiej chałupy jeszcze dachu nie zerwało, ale za to z wynalazków takich płaskich często zrywa. Pewnie dlatego, że na starej góralskiej chałupie jest kąt nachylenia 51 stopni, tak jak w piramidzie egipskiej. To musi być rasowe, to musi być jurne, to musi rwać się do góry”. Halny rwie się na dół. Jest ciepły. Wiosną niesie roztopy, jesienią odgania przymrozki. A przy okazji zostawia za sobą zniszczenie. Nie tylko w ludzkiej psychice i zdrowiu (ma zły wpływ również na osoby z chorobami serca i krążenia). W 2013 roku sto drzew spadło na drogę do Morskiego Oka, w samej Dolinie Chochołowskiej padło 600 smreków (świerków). Rannych zostało 70 osób, uszkodzonych 118 budynków i 20 samochodów. Wiatr w porywach wiał 176 kilometrów na godzinę i utrzymywał się przez kilka dni. Ale nie ten był najgorszy. Najgroźniejszy okazał się ten, który wiał dwie godziny 6 maja 1968 roku. Chmury przelewały się wtedy przez główną grań Tatr. Poległy całe połacie lasów, jakieś 150 tysięcy metrów sześciennych drzew. Obserwatorium na Kasprowym Wierchu nie zanotowało, jak silne były podmuchy, bo nie starczyło skali. Skąd to wiadomo? Dyżurny synoptyk Apoloniusz Rejwa przywiązał się liną taterniczą do kaloryfera i wyszedł na taras, żeby sprawdzić. Bez sznura wiatr zwiałby go na sam dół. Podobno halny przerzucił wtedy przez szczyt Kasprowego materiały do budowy wyciągu na Hali Goryczkowej. I to nie są legendy, bo przecież ludzie pamiętają, co im wiatr fenowy z domami, ciałami i lasami robi. Rycerze i kopalnie Tatry skrywają wiele tajemnic i niespodzianek. W latach 50. Rosjanie w Dolinie Białego wydobywali uran. Do dzisiaj istnieje zamknięta sztolnia, do której nie wolno wchodzić, bo mówią, że woda jest skażona, choć wielu twierdzi, że tak naprawdę nigdy tam nic nie znaleziono. Nic nie znaleziono również w jaskiniach Giewontu, o którym Walery Eljasz-Radzikowski w 1880 roku pisał: „Z każdej prawie chaty Giewonta widać, toteż słusznie mu się należy tytuł króla zakopiańskiego”. Choć legenda głosi, że poukrywane tam są skarby, a strzeże ich bezimienny mnich. Polski strzegą za to śpiący w jaskiniach rycerze Chrobrego. Obudzą się, gdy ojczyzna będzie w potrzebie. Jest też Jaskinia Juhaska, którą nazywa się Orle Okno, bo zamieszkiwały ją orły. W XIX wieku u jej wejścia zabił się 10-letni juhas, pierwsza zarejestrowana ofiara Giewontu. Góra zabrała ich więcej. Tych, którzy z niej spadli, ale też tych, którzy zostali rażeni piorunami. Od 1901 roku stoi przecież na szczycie metalowy krzyż, który oprócz wspinaczy i pielgrzymów przyciąga pioruny. W sierpniu 1937 roku zabił trzy osoby, w tym tylko jednego turystę. W 2019 roku ofiar było aż pięć. Gdy rozpętała się burza, w górach było mnóstwo osób – 157 zostało rannych, a najwięcej porażeń było właśnie w okolicy giewontowego krzyża. Nie tylko na pioruny trzeba uważać w górach. Widmo Brockenu to zły omen. Jeśli ktoś zobaczy swoje wielkie odbicie w chmurze dwa razy, może spodziewać się śmierci w górach. Jeśli mu życie miłe, powinien dobrze wpatrywać się w niebo, żeby zobaczyć je po raz trzeci. Wtedy zły urok się odwróci. Anegdota Tatry jak magnes przyciągają tłumy. Krystyna Gucewicz w książce „Wakacje gwiazd w PRL” pisała: „Legenda Zakopanego fascynuje kolejne pokolenia miłośników i naukowców, mimo to, mimo opasłych tomów przeróżnych publikacji pozostaje magiczną tajemnicą”. W „Kronikach zakopiańskich” Macieja Krupy czytam: „Zapisy o nieistniejących dokumentach mieszają się z legendami i mitami. (…) Mimo to w 1978 roku hucznie obchodzono rocznicę czterystu lat Zakopanego. Socjolog, publicysta, narciarz i bywalec Zakopanego Andrzej Ziemilski w swojej książce »Cud na Kasprowym« dał – moim zdaniem – niezwykle lapidarną i trafną definicję naszego miasteczka: nazwał je anegdotą. Niech jego słowa stanowią wprowadzenie do opowieści o tym dziwnym, niezwykłym, nieustannie inspirującym miejscu: »Zakopane jest anegdotą, opowieścią bez początku i końca, poskładaną mniej więcej tak, jak uskładane bywają drewniane ruskie zabawki – babuszki: bajecznie kolorowe, tkwiące jedna w drugiej, od maleńkich do ogromnych. (…) Tu, pod Giewontem, naród rozdarty zaborami i pozbawiony państwa stworzył swym elitom zastępczą, choć jedynie sezonową stolicę. Przetrwała do naszych czasów«”. Co jest więc prawdą, a co jedynie legendą? Znawca Karpat Władysław Krygowski twierdził: „Czasem prawda jest bajaniem, a bajanie prawdą”. fot. Zakopane i fragment Krupówek w 1926 roku.
Najważniejsze daty, liczby i informacje... Oto co musicie wiedzieć o II wojnie światowej
Dziś 84. rocznica wybuchu II wojny światowej. To był największy konflikt zbrojny w dziejach świata, który rozpoczął się atakiem wojsk niemieckich na Polskę we wrześniu 1939 roku oraz zajęciem zachodniej części kraju. Tuż po opanowaniu kraju zaczęły się prześladowania, agresja i terror. Osamotnione w walce Wojsko Polskie nie mogło skutecznie przeciwstawić się agresji Niemiec i sowieckiej inwazji dokonanej 17 września. Konsekwencją tej sytuacji stał się rozbiór Polski dokonany przez Hitlera i Stalina. Oto najważniejsze informacje, które musicie wiedzieć o II wojnie światowej. II wojna światowa w liczbach 84. rocznica wybuchu II wojny światowej, która przypada na piątek 1 września 2022 roku, przypomina nam o ogromie bólu i przelanej krwi. W ciągu sześciu lat zginęło kilkadziesiąt milionów ludzi (według niektórych szacunków nawet 85 mln!). Wybuch wojny poniósł za sobą ogromną liczbę ofiar. Ludzie ginęli nie tylko w wyniku działań wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, ale także głodu i chorób związanych z konfliktem zbrojnym. Liczba ofiar to nie jedyna rzecz, która pokazuje ogromną skalę tych wydarzeń. W latach 1939-1945 USA wyprodukowało 49,8 mln samolotów, a Niemcy około 23 tysięcy czołgów. Oto kilka najważniejszych dat II wojny światowej. 1 września 1939 1 września 1939 roku Niemcy uderzyły na Polskę, chcąc w ten sposób zdobyć dominację zbrojną w Europie i zbudować nowe, „aryjskie” imperium. To właśnie ta data uważana jest w Polsce za początek II wojny światowej, choć kluczowi uczestnicy tej batalii twierdzą, że konflikt zbrojny tak naprawdę rozpoczął się później. Dokładnie 1 września o godzinie 4:48 pancernik Schleswig-Holstein zaatakował Westerplatte. Polska była pierwszym krajem, który zderzył się z niemieckim natarciem militarnym i pierwszym, który stawił Hitlerowi opór. Warszawa liczyła na pomoc sojuszników, którymi miała być Wielka Brytania i Francja. Londyn i Paryż co prawda wypowiedziały wojnę Niemcom już 3 września, ale za słowami tak naprawdę nie poszedł generalny atak na Rzeszę. 17 września 1939 roku Związek Sowiecki napadł na Polskę. 28 września 1939 Tego dnia podpisany został akt kapitulacji Warszawy. Ministrowie spraw zagranicznych Niemiec (J. von Ribbentrop) i ZSRS (W. Mołotow) podpisali niemiecko-sowiecki układ „o granicy i przyjaźni”. Dwa dni później urząd prezydenta RP objął Władysław Raczkiewicz, a nowym premierem został mianowany gen. Władysław Sikorski. 5 marca 1940 roku na wniosek Ławrientija Berii (szefa NKWD) Biuro Polityczne Komitetu Centralnego podjęło uchwałę o rozstrzelaniu polskich jeńców wojennych przebywających w sowieckich obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD na obszarze przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej. Tego dnia życie straciło około 22 tys. obywateli polskich. Polska i inne kraje podczas II wojny światowej Do wojny przyłączyły się inne siły, formując dwa wielkie bloki. W skład sił „Osi” wchodziły Niemcy, Włochy, Japonia, Rumunia, Bułgaria, Węgry i Finlandia. Przeciwko nim stanęła koalicja Aliantów, wśród których początkowo największe znaczenie miały Wielka Brytania i Francja. Lata 1939-1942 W tym roku w konflikt zaangażowały się Stany Zjednoczone. 12 lipca podpisano sowiecko-brytyjski układ wojskowy, a 30 lipca w Londynie gen. Władysław Sikorski z ambasadorem ZSRS Iwanem Majskim podpisali polsko-sowiecki układ o wspólnej walce przeciwko III Rzeszy. Należy także pamiętać o podpisanej tzw. Karcie Atlantyckiej, którą 12 sierpnia zawarli Winston Churchill i Franklin D. Roosevelt. Lata 1939-1942 przede wszystkim były okresem przewagi państw Osi, które opanowały znaczną część Azji i Europy. Na przełomie 1942/1943 nastąpiła spektakularna zmiana — Niemcy i Japonia w wyniku serii porażek zostały zepchnięte do ofensywy. Rok 1943 19 kwietnia wybuchło powstanie w getcie warszawskim. Podczas zarządzonej przez Heinricha Himmlera ostatecznej likwidacji getta żydowskie formacje podziemne wystąpiły zbrojnie przeciwko Niemcom. To było pierwsze miejskie wystąpienie zbrojne w okupowanej Europie. Trzy miesiące później, 5 lipca 1943 roku rozpoczęła się bitwa pod Kurskiem. Była to największa bitwa pancerna w dziejach, w której zwycięstwo odniosła Armia Czerwona. Rok 1944 Między 11 a 18 maja 1944 roku rozegrała się najsłynniejsza walka tego okresu — siły alianckie rozpoczęły bitwę pod górą Monte Cassino, u podnóża której ukryły się oddziały niemieckie. To zadanie otrzymał II Korpus Polski. 18 maja jego Oddziały zdobyły ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. Koniec brutalnej wojny Powoli z sojuszu Osi odpadły Włochy i szereg mniejszych, europejskich sojuszników Niemiec (Rumunia, Węgry, Finlandia, Bułgaria). Rozpad Osi przypieczętowało lądowanie w Europie wojsk brytyjsko-amerykańskich w 1944 roku. Definitywna klęska i kapitulacja Niemiec nastąpiła 8 maja 1945 roku. Trzy miesiące później, Amerykanie zrzucili bomby atomowe na dwie miejscowości japońskie — Hiroszimę i Nagasaki. Japoński rząd ogłosił bezwarunkową kapitulację, ale za datę zakończenia II wojny światowej przyjmuje się datę kapitulacji Niemiec hitlerowskich, czyli 8 maja 1945 roku. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: To było wyjątkowo gorące lato. Gdzie bawiono się podczas wakacji tuż przed wybuchem II wojny światowej?
Żona wybaczyła mu zdradę i nieślubnego syna. Toto Cutugno był jej wdzięczny do końca życia
Kiedy zaczynał karierę, utrzymywała go rodzina Carli
Jego największy hit "L'italiano" powstał na świecie w około 200 wersjach. Mówi się o nim, jako o królu włoskiej muzyki, który wkładał w nią całą swoją miłość i pasję. Na koncie ma nie jeden, a kilkanaście hitów. Salvatore Cutugno lub Toto, jak zwykli mówić o nim fani i bliscy, muzykę miał we krwi. W sierpniu ubiegłego roku odeszła prawdziwa legenda, ale zostało po nim to, co najcenniejsze. Piosenki! Jak wyglądało życie włoskiego twórcy? ZOBACZ TEŻ: Nie żyje Toto Cutugno, autor piosenki ''L'Italiano'' Kiedy wspominamy wielkie postaci światowej muzyki, z pewnością wśród nich znajdzie się niezapomniany Toto Cutugno. Wielu z nas kojarzy go głównie jako wykonawcę przeboju "L'Italiano", ale jego wkład w muzykę to o wiele więcej niż jeden przebój. [Ostatnia aktualizacja treści na VUŻ 01.03.2024 r.] Kim był Salvatore Cutugno? Salvatore "Toto" Cutugno urodził się w 1943 roku we włoskim Fosdinovo. Jego przygoda z muzyką zaczęła się bardzo wcześnie, kiedy to pod okiem ojca-trębacza uczł się grać na kilku instrumentach. Już w wieku 12 lat zasilił skład zespołu prowadzonego przez Guido Manusardiego, z którym ruszył na trasę po Finlandii. Była to zapowiedź wielkiej kariery, którą później zbudował nie tylko jako wykonawca, ale i kompozytor. Jego droga do sławy była niezwykle konsekwentna. Jego utwory w wieku młodzieńczym grane były w barach i pubach, zdobywając coraz większe uznanie. Cutugno nie tylko śpiewał. Tworzył też piosenki dla innych artystów, takich jak legendarny Adriano Celentano czy Joe Dassin. Jego kompozycje stały się hitem nie tylko we Włoszech, ale również we Francji, dzięki czemu zdobył międzynarodową sławę. Toto i Carla: historia miłości Ukochaną żonę Carlę (jej zdjęcia znajdziesz POD TYM LINKIEM), Toto poznał w nadmorskim kurorcie Lignano Sabbiadoro. Po 4 latach znajomości para wzięła ślub. Toto zarabiał wówczas na życie grając ze swoim zespołem Toto i Tati. Nie były to duże sumy, a w rozwoju kariery pomógł fakt, że Carla pochodziła z zamożnej rodziny. Rodzice dziewczyny kupili im mieszkanie i początkowo opłacali ich życie. Z czasem Toto sam przejął utrzymywanie rodziny, kiedy jego piosenki zaczynał poznawać cały świat. Do końca życia był wdzięczny żonie i jej rodzinie za pomoc w chwilach, kiedy nie było stać go na wiele. Ich szczęście zostało jednak przerwane 2-letnim romansem Toto z piękną stewardessą Christiną. Problemy w małżeństwie pojawiły się z uwagi na niepłodność Carli. Christina zaś urodziła Toto wymarzonego syna. Ten postanowił powiedzieć o wszystkim żonie, dla której jego szczerość była ogromnym ciosem. Wybaczyła mężowi zdradę i chciała również poznać jego syna. Nigdy nie zgodziła się na spotkanie z jego matką. Toto Cutugno (Salvatore Cutugno) z żoną Carlą, festiwal w Sanremo, luty 1980 roku Król San Remo i zwycięzca Eurowizji Cutugno niejednokrotnie uczestniczył w Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo, gdzie odnosił sukcesy jako wykonawca i kompozytor. Jego niezapomniany utwór "Solo noi" przyniósł mu zwycięstwo w 1980 roku. Jednak to "L'Italiano" stał się jego wizytówką na świecie. W 1990 roku wygrał również konkurs piosenki Eurowizji, organizowany wówczas w Zagrzebiu. Jego utwór „Insieme: 1992” został doceniony przez jury. CZYTAJ TEŻ: Brat zmarł na jego oczach. Joaquin Phoenix jechał krętą drogą na wzgórzach Hollywood.... Nie można jednak zapomnieć o jego roli w telewizji. Prowadzone przez niego programy, w tym te z gwiazdą włoskiej piosenki Raffaellą Carra, przyciągały przed ekrany miliony Włochów. Przede wszystkim skromność Mimo wielkiej sławy zachował skromność i wdzięczność wobec swojego publiczności. Jego odpowiedź na pytanie, co czuje, słysząc swoje utwory śpiewane po latach, była niezwykle wzruszająca. Mówił o tym, że nigdy nie mógł się przyzwyczaić do emocji, jakie się wtedy pojawiały. Toto Cutugno był prawdziwym artystą w każdym calu. Jego muzyka była odzwierciedleniem włoskiej duszy, pełnej pasji, tęsknoty i miłości do życia. Jego śmierć to ogromna strata dla świata muzyki, ale jego piosenki na pewno będą żyć i inspirować kolejne pokolenia. Odszedł w wieku 80 lat, po walce z wieloletnią chorobą.
Żył szybko, umarł młodo... Co wiemy o tragicznym życiu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego?
Nigdy nie dowiedział się, że jego żona była w ciąży...
Krzysztof Kamil Baczyński jest głównie znany przez pryzmat swojej twórczości, o której naucza się w szkołach. Niewiele osób jednak zna jego burzliwy życiorys. Wielki patriota oraz zdolny poeta, którego dotknęły olbrzymie nieszczęścia w młodym wieku. Żył intensywnie, zginął tragicznie i nagle. Poznajcie historię znanego artysty. Dokładnie 80 lat temu rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, którego nie przeżył... [Aktualizacja tekstu: 04.08.2024 rok]. View Ediplayer on the source website Dzieciństwo i dorastanie Baczyńskiego Krzysztof Kamil przyszedł na świat 22 stycznia 1921 roku w Warszawie, jako syn krytyka literackiego Stanisława Baczyńskiego i nauczycielki Stefanii Zieleńczyk. Rodzice od najmłodszych lat wpajali mu patriotyzm oraz miłość do ojczyzny — w końcu ojciec artysty był w przeszłości działaczem Legionów Polskich, a w późniejszym okresie służył jeszcze w Wojsku Polskim. Te nauki pozostały w sercu przyszłego poety mimo późniejszego rozstania rodziców i zaowocowały w jego dorosłym życiu. Wiadomo, że Baczyński był dzieckiem bardzo chorowitym i słabym. Dodatkowo cierpiał na astmę, miał słabe serce i był stale zagrożony gruźlicą. W 1933 roku rozpoczął naukę w warszawskim Gimnazjum im. Stefana Batorego, a następnie w tej samej szkole w 1937 rozpoczął naukę w nowo utworzonym dwuletnim liceum ogólnokształcącym, w klasie o profilu humanistycznym. To właśnie z tego okresu pochodzi jego pierwszy znany wiersz, pt. Wypadek przy pracy (1936). Miłością do twórczości literackiej i poezji zapałał dzięki Ferdydurke Gombrowicza oraz literaturze francuskiej, którą znał na ponadprzeciętnym poziomie. Mimo tego nie był dobrym uczniem i nawet język polski nie stanowił jego mocnej strony. Często chodził na wagary i używając pseudonimu „Emil” poświęcał się działalności półlegalnej lewicowej organizacji młodzieżowej „Spartakus”. Odnalazł się jako artysta — świetnie rysował, co szybko stało się jego największą pasją. W maju 1939 otrzymał świadectwo dojrzałości. Miał plan wyjechać na studia wyższe do Francji bądź wstąpić do Akademii Sztuk Pięknych. Plany pokrzyżowała mu tragiczna wiadomość, jaką była śmierć ojca w lipcu, a także wybuch II Wojny Światowej dwa miesiące później. CZYTAJ TAKŻE: W powstaniu uratował jej życie, tracąc własne. Spotkanie z jego mamą zbliżyło Wandę Traczyk-Stawską do Boga Dorosłość Krzysztofa Kamila Przykre wydarzenia w życiu Baczyńskiego sprawiły, że zaczął inaczej patrzeć na świat, a tematyka jego wierszy zaczęła być mroczna. Najważniejszą osobą w jego życiu pozostawała matka. Wówczas podjął również decyzję o wielkim ryzyku — postanowił sabotować rozporządzenie niemieckie i pozostać po aryjskiej stronie Warszawy. Nie zamieszkał w getcie, mimo swoich żydowskich korzeni. W razie wykrycia kłamstwa groziło mu rozstrzelanie na miejscu. By utrzymać siebie i ukochaną matkę przy życiu, imał się dorywczych prac — szklił okna, pracował u węglarza na Czerniakowie, malował szyldy, przyjmował telefonicznie zlecenia w Zakładach Sanitarnych oraz uczył się w Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa. Równocześnie przez kilka miesięcy studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Jego życie nabrało barw 1 grudnia 1941 roku. To właśnie wtedy poznał swoją przyszłą żonę, Barbarę Drapczyńską. Miał wówczas 20 lat. To była miłość od pierwszego wejrzenia, której w późniejszym okresie poświęcił wiele erotyków oraz liryków miłosnych. Pobrali się po zaledwie półrocznej znajomości. Ich szczęście jednak nie trwało długo. Działalność konspiracyjna Baczyńskiego — Powstanie Warszawskie i związek z Barbarą Krzysztof przerwał naukę, by poświęcić się ojczyźnie. Zaczął być aktywnym uczestnikiem polskiego ruchu oporu — tajnych kompletów, Harcerskich Grup Szturmowych oraz konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rezerwy. W 1943 roku rozpoczął służbę w II plutonie „Alek”, a następnie II kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”. Służył w stopniu starszego strzelca pod pseudonimem „Krzysztof”, „Zieliński”. Co ciekawe, działał wraz z kolegami, z którymi wcześniej uczęszczał do szkoły. Wszyscy później wylądowali w Szarych Szeregach. Brał czynny udział w wielu akcjach organizowanych przez Polskie Podziemie. Między innymi 27 kwietnia 1944 roku uczestniczył w akcji wykolejenia pociągu niemieckiego jadącego z frontu wschodniego do Berlina, która spowodowała 26-godzinną przerwę w ruchu. Ponadto w mieszkaniu miał skrytkę na broń, w której trzymał Thompsona, dwa Steny, MP 40, granaty, materiały minerskie, a także podręczniki, mapy oraz prasę konspiracyjną. Zginął w czwartym dniu Powstania Warszawskiego trafiony kulą przez jednego ze strzelców wyborowych... Jego ukochana żona odeszła niespełna miesiąc później. 24 sierpnia została trafiona odłamkiem szkła w głowę w trakcie nalotu. Mimo że ranę początkowo uważano za niegroźną okazało się, że mózg Barbary Baczyńskiej został uszkodzony. Przeprowadzono operację, ale w warunkach polowych, na niewiele się więc zdała. Żona poety zmarła 1 września 1944 roku. Wcześniej przez tydzień konała: omdlewała i budziła się na szpitalnym łóżku. Prosiła, żeby jej nie ratować, bo chce być z nim. W ręku trzymała tomik jego poezji... Jej matka ujawniła, że była w ciąży, ale nie zdążyła powiedzieć o tym ukochanemu. Początkowo spoczęli w innych mogiłach, ale w końcu pochowano ich razem, na warszawskich Powązkach. ZOBACZ TAKŻE: Tak wyglądała stolica po Powstaniu Warszawskim. Rozdzierające serce widoki utrwalono na zdjęciach Twórczość Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Przez cały trudny, wojenny okres artysta nie porzucił jednak swojej pasji i aktywnie tworzył. Warszawscy literaci, którzy zapoznawali się z jego wierszami, docenili talent Baczyńskiego i uzyskali dla niego od władz podziemnych zapomogę finansową, co było wówczas ogromnym wyróżnieniem. Ze względu na to w czasie okupacji udało mu się wydać cztery tomiki wierszy — Zamknięty echem, Dwie miłości, Wiersze wybrane oraz Arkusz poetycki Nr 1. Reprezentował w nich cechy pokolenia Kolumbów. Pragnął poradzić sobie z wojennym wstrząsem, równocześnie odnajdując siebie. W wierszach dominowała przygnębiająca tematyka, która odzwierciedlała stan jego psychiki. Mimo tego stały się one ponadczasowe i uniwersalne, bowiem Baczyński nie pisał o swojej epoce wprost, lecz w konwencji apokaliptycznej. Nie stronił od symboliki i katastroficznej wizji świata. Poruszał także podstawowe problemy człowieka, nad którymi zastanawiamy się do dziś — refleksje nad młodością i dojrzewaniem, poszukiwanie wartości życiowych czy zgłębianie tajników duszy oraz psychiki. Tragiczna śmierć poety Choć ze względu na talent dowódczy Baczyńskiego oraz słabe umiejętności w walce chciano go wycofać z czynnej służby, on pragnął być na froncie. Powstanie Warszawskie zaskoczyło go w rejonie placu Teatralnego, gdzie został wysłany po odbiór butów dla oddziału. Nie mógł przedostać się do swojej jednostki, która zbierała się na Woli przy domu starców przy Karolkowej, więc przyłączył się do oddziału złożonego z ochotników. Cztery dni później nadszedł jego koniec. Poległ 4 sierpnia 1944 roku w godzinach popołudniowych na posterunku w pałacu Blanka. Został śmiertelnie zraniony przez strzelca wyborowego ulokowanego w gmachu Teatru Wielkiego. Miał zaledwie 23 lata. Krzysztof Kamil Baczyński został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Armii Krajowej i Medalem za Warszawę. Poniżej prezentujemy kilka jego wierszy, które do dziś poruszają serca Polaków.
To był największy romans w polskiej monarchii. Historia miłości króla Jana III Sobieskiego i królowej Marysieńki
Wyjawili wszystko w pełnych pasji listach
Dawniej małżeństwa zawierane były głównie ze względu na dynastyczne obowiązki. Nie było w nich miejsca na miłość i namiętność, większość była układem politycznym. Historia jednak lubi sytuacje odbiegające od powszechnie przyjętych norm... Na jej kartach zapisała się para, która stanowiła doskonały wyjątek od tej reguły. Maria Kazimiera d’Arquien, czyli królowa Marysieńka, oraz król Jan III Sobieski zapałali do siebie wielkim, gorącym uczuciem... Dowiedzieć się o nim mogliśmy z ich pełnych pasji, romantycznych listów. Kim była Maria Kazimiera? Maria Kazimiera urodziła się 28 czerwca 1641 roku w Nevers, w rodzinie d’Arquien, która miała szlacheckie korzenie, ale w tamtym czasie należeli do tej uboższej części społeczeństwa. Była córką Henryka Alberta de la Grange, wojskowego i Franciszki de la Châtre, ochmistrzyni na dworze księżniczki Ludwiki Marii Gonzagi, która to była matką chrzestną Marii Kazimiery. Arystokratka przepadała za towarzystwem dziewczynki do tego stopnia, że gdy wybierała się do Rzeczypospolitej na swój ślub z Władysławem IV, zabrała ją ze sobą na towarzyszkę. Podczas pobytu w Warszawie, dziewczynka szybko zyskała sympatię dworzan, którzy zaczęli nazywać ją czule Marysieńką. Ta nazwa przylgnie do niej już do końca jej życia. Matce chrzestnej bardzo zależało, żeby wydać jej podopieczną za polskiego szlachcica. Wysłała ją więc z powrotem do Nevers, żeby edukowała się u sióstr urszulanek. Po kilku latach ponownie zaprosiła „małą d’Arquien”, jak zwykła na nią mówić, do Polski. Czytaj też: Hanna Zembrzuska i Jan Kobuszewski byli nierozłączni przez sześćdziesiąt lat Pierwsze spotkanie Jana Sobieskiego i Marysieńki Po śmierci Władysława IV, w 1649 roku Gonzaga wyszła za Jana Kazimierza. Towarzyszyła jej wtedy ponownie nastoletnia chrześnica. Dworzanie nie szczędzili komplementów podopiecznej królowej. Rozpływali się nad jej urodą i obyciem. Mówili, że jej oczy są tak piękne, że żaden malarz nie umie oddać tego spojrzenia na płótnie. W 1655 roku w Warszawie zwołano sejm, na którym spotkała się szlachta i magnaci z całego kraju. W tym również dziewiętnastoletni starosta jaworowski Jan Sobieski. Kiedy poznał czternastoletnią wtedy Marysieńkę, pokochał ją miłością od pierwszego wejrzenia i obiecał sobie, że zostanie kiedyś jego żoną. W tych planach uprzedził go niestety wnuk kanclerza Jana Zamoyskiego, Jan "Sobiepan" Zamoyski. Mężczyzna słynął z bohaterskiej obrony Zamościa przed wojskami Karola Gustawa i miał duży majątek. Z takimi zasobami szybko zyskał przychylność królowej, która twierdziła, że jest on idealnym kandydatem na męża dla Marysieńki. Pierwszy ślub Marysieńki 17-letnia Maria Kazimiera d’Arquien i 32-letni Jan "Sobiepan" Zamoyski stanęli na ślubnym kobiercu w 1658 roku. Mężczyzna wypadał przy pięknej Marysieńce nieco zabawnie, bo jak podają źródła historyczne, był niskiego wzrostu, przez co nazywano go karłem, a jego ogólna aparycja nie należała do urodziwych. Za to jego majątek rekompensował te wszystkie minusy, bo dzięki niemu biedna dworka mogła szybko poprawić swój komfort życia. Ich małżeństwo, poza dostatkiem, nie opływało w szczęśliwe chwile. Mąż przepadał za alkoholem i hulaszczym życiem. Otaczał się wianuszkiem kobiet, poddanek i prostych wiejskich dziewek, a nawet i tych lekkich obyczajów, tworząc w Zamościu swój harem. Do tego przepuszczał rodowy majątek, co wkrótce doprowadziło ich do zadłużeń, które Marysieńka musiała zaciągnąć, żeby móc opłacić służbę. Ponowne spotkanie z Janem Sobieskim W sferze macierzyńskiej też im się nie wiodło. Maria Kazimiera urodziła mu trzy córki i wszystkie zmarły jako niemowlęta, a do tego przeżyli też jedno poronienie. Książę Zamoyski zaczął coraz bardziej zaniedbywać żonę i znikał na całe miesiące, zostawiając ją samej sobie, bez żadnych zajęć. Wtedy w jej życiu ponownie pojawił się Jan Sobieski. Okazało się, że mieszkają po sąsiedzku. Zaczęli ze sobą korespondować, wymieniając się komentarzami o wspólnych sąsiadach, sytuacji politycznej i innych codziennych sprawach. Wszystkie ich listy były bardzo zachowawcze, a nawet jeśli Jan Sobieski darzył wtedy Marysieńkę gorącym uczuciem, to nie dał tego po sobie poznać. Do momentu, w którym postanowił ją odwiedzić w Zamościu. Nie do końca wiadomo co wydarzyło się podczas tej wizyty, ale w wyniku ostrej sprzeczki przestali do siebie pisać przez rok. „Jestem pewna, że nikt na świecie nie ośmieliłby potraktować kobiety tak jak on”, skarżyła się potem w liście do przyjaciółki. Widocznie mężczyzna pozwolił sobie na zbyt wiele, czym obraził ukochaną. Po miesiącach kontakt odżył, Jan Sobieski znalazł sposób na przeproszenie Marysieńki, a wtedy ich relacja nabrała intensywności. Listy, które do siebie pisali były coraz bardziej intymne, na tyle, że kobieta prosiła Sobieskiego, aby palił je zaraz po przeczytaniu. W 1661 r. spotkali się w Warszawie, gdzie Jan Sobieski powiedział Marysieńce, że ją kocha, a ona nie odprawiła go z kwitkiem i również zapewniła, że darzy go ciepłymi uczuciami. Doszło między nimi również do symbolicznego wymienienia się pierścieniami na dowód ich przywiązania. Czytaj również: Igor Śmiałowski kochał teatr, żonę Dasię i córkę Asię. Z żoną spędzili razem 60 lat To był największy romans w polskiej monarchii Maria Kazimiera zdecydowała się wkrótce na półtoraroczny wyjazd w swoje rodzinne strony, gdzie koiła nerwy i odnajdywała nadszarpnięty nieudanym małżeństwem spokój w uzdrowisku. Pobyt we Francji spodobał jej się na tyle, że chciała ściągnąć w te strony zarówno męża, jak i swojego nowego przyjaciela, Sobieskiego. Niektórzy uważają, że to zaproszenie potwierdzało przewrotność i niestałość jej uczuć. Żaden z panów na tę propozycję nie przystał, w związku z czym Marysieńka wróciła do Zamościa. Zaszła w kolejną ciążę i urodziła córkę, ale dziecko przeżyło tylko pierwsze miesiące życia. 7 kwietnia 1665 roku zmarł nagle również jej mąż. Po tych wydarzeniach pomiędzy Janem Sobieskim, a Marią Kazimierą wybuchł gorący romans. Na ten związek bardzo entuzjastycznie zareagowała królowa, której zależało na tym, żeby z popularnym wśród szlachty i wojska wodzem, jakim stał się Sobieski, pozostać w dobrych relacjach. W związku z czym chciała jak najszybciej połączyć zakochanych węzłem małżeńskim. Decyzje o ślubie przyspieszyło pewne wydarzenie, które opisał ze szczegółami agent elektora brandenburskiego: „Pani Zamoyska miała w pałacu królewskim schadzkę arcymiłą z panem Sobieskim w nocy o godzinie jedenastej. Królowa zaskoczywszy ich na uczynku, oświadczyła panu Sobieskiemu, że jeśli nie chce niezwłocznie poślubić pani Zamoyskiej, musi zginąć. Trzeba było zdecydować się na ślub w pałacu. Przyszedł potem ksiądz i dał im o północy ślub w pałacu. Zainteresowany wspominał po latach, że łóżko w komnacie schadzek było wąskie, ciasne, a Marysieńka jakoś mnie na swoją ciągnęła pościel”. Ślub i wspólne życie Marysieńki i Jana Sobieskiego Trzy miesiące od tego wydarzenia, 5 lipca 1665 roku, nuncjusz papieski Pignatelli oficjalnie udzielił im ślubu, a huczne wesele trwało pięć dni. Maria Kazimiera wkrótce po ślubie urodziła mężowi pierwszego syna - Jakuba Ludwika. Małżonkowie zaczęli wieść ze sobą bardzo szczęśliwe życie, w którym to co krok zapewniali siebie o swoich uczuciach. O ich miłości dowiadujemy się z listów, które wysyłali do siebie ilekroć jedno z nich opuszczało dwór. W jednym z listów zaczytany wówczas we francuskich romansach Jan Sobieski pisał w ten sposób: „Żoneczko moja najśliczniejsza, największa duszy i serca mego pociecho! Tak mi się twoja śliczność, moja złota panno, wbiła w głowę, że zawrzeć oczu całej nie mogłem nocy. P. Bóg widzi, że sam nie wiem, jeśli tę absence znieść będzie można; bo ażem sobie uprosił M. Koniecpolski, że ze mną całą przegadał noc tę przeszłą. Dziś ani o jedzeniu, ani o spaniu i pomyśleć niepodobna. Owo widzę, że mię twoje wdzięczne tak oczarowały oczy, że bez nich i momentu wytrwać będzie niepodobna, i tak tuszę, że notre amour ne changera jamais en amitie, ni en la plus tendre qui fut jamais. To jest pewna, że już od dawnego czasu zdało mi się, żem bardziej i więcej kochać nie mógł; ale teraz przyznawana, że lubo nie bardziej, bo niepodobna kochać bardziej, ale je vous admire coraz więcej, widząc perfekcję a tak dobrą i w tak pięknym ciele duszę. Owo zgoła, serca mego królewno, chciej tego być pewna, że wprzód wszystko wspak się odmieni przyrodzenie, niżeli najmniejszą odmianę śliczna Astree w swym uzna Celadonie”. Zobacz także: Kiedy brali ślub, Mieczysław Kalenik był prawdziwym idolem, ale dla niego poza Wiesią nie istniały inne dziewczyny Najbardziej erotyczne listy w historii polskiej monarchii W 1668 roku król Jan Kazimierz abdykował, a na jego następcę został wybrany Michał Korybut Wiśniowiecki. Nowy król nie zyskał przychylności szlachty, w tym także marszałka i hetmana wielkiego koronnego, Jana Sobieskiego, który nie szczędził mu krytyki i otwarcie okazywał w stosunku do niego swoje wrogie nastawienie – parę razy nazwał go nawet małpą. Maria Kazimiera na skutek niepewnej sytuacji politycznej, jaka nastała w kraju, zdecydowała się na kolejny wyjazd do Francji. Małżonkowie wymienili wtedy bardzo dużo listów (Marysieńka wysłała ich aż 68) pełnych wyznań miłości, tęsknoty i wzajemnego oddania. Zakochani nie szczędzili w tej korespondencji też wątków erotycznych. Pewne fragmenty można nawet uznać za pikantne. „Nie racz mi za złe mieć: mnie nie kapucynem ani kamedułem natura stworzyć chciała. Wszyscy na świecie ludzie, którzy mię znali, wierzyć temu nie mogli, abym się jedną żoną obejść mógł, a ja i z tą jedną cały rok już nie mieszkam, co nie tylko że się przyrodzeniu przykrzy, gdy mu się taki gwałt czyni, jako nie może być większy, ale i zdrowiu tak szkodzi, że już nie może bardziej. Ustawiczna gorączka dzień i noc, krosty po ciele, dymy do głowy takie, że się ledwie nie rozpada, a najbardziej począwszy od wiosny. W kolejnej epistole pisał frywolnie: A teraz całuję począwszy od busieńki, wszystkie śliczności, a najbardziej tyteńki, muszeczkę, pajączka i śliczne nóżeczki”- pisał Jan Sobieski, żaląc się na rozstanie z żoną. Współżycie z kobietą traktowano wówczas jako konieczność życiową, która chroniła od chorób, ale Jan Sobieski zachowywał wstrzemięźliwość i czekał wiernie na ukochaną. Na kartach historii zapisały się jego prośby do żony o to, by na kilka dni przed jego powrotem z wyprawy nie kąpała się, bo był zwolennikiem jej naturalnego i nie do końca świeżego zapachu… Koronacja Jana Sobieskiego Małżonkowie spotkali się w przeddzień tureckiej inwazji. Wtedy to Marysieńka dała mężowi 30 tys. złotych na wsparcie wojska, co pomogło mu pobić Turków pod Chocimiem 11 listopada 1673 roku. Dzień przed tą znamienną bitwą zmarł król Michał Korybut Wiśniowiecki, a zwycięstwo w walce sprawiło, że Jan Sobieski mógł starać się o koronę. Marysieńka wspierała ukochanego, prowadząc niejako oddolną kampanię polityczną i rozmawiając z wysoko postawionymi oficjelami. To między innymi dzięki jej staraniom 21 maja 1674 r. jej męża mianowano na Jana III Sobieskiego. Miesiąc po oficjalnej koronacji pary królewskiej w katedrze wawelskiej, królowi i królowej urodziła się córka Teresa Kunegunda. Po niej małżeństwo miało jeszcze dwóch synów – Aleksandra i Konstantego. Maria Kazimiera mogła być z mężem w ciąży nawet 17 razy, jak podają źródła historyczne. Wiele z nich kończyło się poronieniami, Maria Kazimiera rodziła też martwe dzieci, a jeszcze inne, tak jak było to w przypadku córek z jej pierwszym mężem, umierały po narodzinach. Historycy wnioskują, że bardzo prawdopodobne, że w związku z tymi ciężkimi doświadczeniami, królowa była bardzo wrażliwa na punkcie zdrowia swojej rodziny. Ciągle pozostawała czujna i ostrożna. W listach do męża, gdy ten był na kampanii wiedeńskiej, upominała go, by dbał o siebie i ciepło się ubierał. On odpisywał jej wtedy jak się czuje i co mu dolega. Czytaj też: Romans, którego nie było. Co naprawdę łączyło Barbarę Kwiatkowską-Lass i Alaina Delona? Ostatnie pożegnanie W pewnym momencie obawy królowej spełniły się - jej mąż podupadł na zdrowiu. Otoczyła go wtedy pełną czułości opieką i sprawowała rządy w jego imieniu. Gdy 17 czerwca 1696 roku król zmarł, jej świat legł w gruzach. Marysieńka była zrozpaczona, czego dowodzi jeden z jej listów: „Los uczynił mnie nieszczęśliwą, zabierając mi go. Nie ma już bez niego żadnej dla mnie przyjemności w życiu. Wszak szczęście moje polegało bardziej na radowaniu się jego osobą aniżeli jego koroną”. Królowa już nigdy więcej nie wyszła za mąż. Jako wdowa odbyła podróż do Rzymu, gdzie mieszkała kilka lat w rezydencji papieża Innocentego XII, a potem wróciła w swoje rodzinne strony, do których przez całe życie była bardzo przywiązana. Zmarła we Francji 30 stycznia 1716 r. Dziś spoczywa obok swojego męża w katedrze na Wawelu. Źródła: Mówią Wieki
Przyjaźniła się z Picassem, podkochiwał się w niej Hemingway. Niezwykłe życie Josephine Baker
Odważna, utalentowana i piękna. Sam Hemingway podkreślał, że nie widział nigdy bardziej atrakcyjnej kobiety. Portretował ją Picasso, a ona sama działała jako agentka wywiadu pochodzenia afroamerykańskiego. Pochowano ją we francuskim Panteonie, jako pierwszą czarnoskórą kobietę. Spoczęła tam, gdzie leżą między innymi Maria Skłodowska-Curie, Jacques Rousseau czy Victor Hugo. Wyjątkowa aktorka i tancerka, której niezwykłe życie to prawdziwy scenariusz na film. Kim była Josephine Baker? Dziś upływa 48. rocznica jej śmierci. Kim była Josephine Baker? Urodziła się w slumsach w St. Louis. Jeszcze jako dziecko zarabiała pieniądze na ulicy – tańcząc i śpiewając. Życie jednak nie było dla niej od początku łaskawe. Pierwszy raz wyszła za mąż w wieku niespełna 14 lat. Do 17 roku życia miała już za sobą dwa małżeństwa. Wychowywała się w rozbitej rodzinie – nie miała więc żadnego wzorca, który mogłaby naśladować. Czego zresztą wymagać od dziecka, które zmuszone jest do działań, których zupełnie nie rozumie? Aby przetrwać, zjadła nadgnite owoce wyrzucane przez sprzedawców, kradła węgiel, aby się ogrzać. Wyjechała do Nowego Jorku, aby zacząć nowe życie. Zatrzymała się u znajomej i wkrótce otrzymała rolę w musicalu Shuffle Along. Bardzo szybko stała się jedną z najlepiej opłacanych chórzystek, jednak wiedziała, że kolor skóry stoi jej na ścieżce do kariery. W 1925 roku wsiadła na statek, który płynął do Europy, a ona sama pomyślała, że zmierza ku wolności. Jej nowym domem stał się Paryż, gdzie założyła kabaret Chez Josephine. Występowała nie tylko w przedstawieniach i filmach. Otrzymała tytuł pierwszej striptizerki. Ekscentryczna i odważna Jej sława zaczynała ją wyprzedzać. Nie mogła narzekać również na finanse, bo wiodło jej się coraz lepiej. Chcąc nieco rozjaśnić karnację, używała białego pudru. W ten sposób chciała zminimalizować odbieranie siebie, jako osoby o innym kolorze skóry. Nosiła jedwabne suknie, futra, a jej fryzura stała się tak popularna, że kobiety w Paryżu zaczęły prosić fryzjerów o właśnie takie uczesanie. Budziła sporo kontrowersji, zwłaszcza z uwagi na swoje stroje. Pewnego dnia wystąpiła między innymi w spódniczce ze skórek banana. Prowadziła niezwykle bogate życie erotyczne. Otwarcie mówiła o tym, że sypia zarówno z mężczyznami, jak i kobietami. Nieoficjalnie mówi się, że wśród jej licznych kochanków byli architekt Le Corbusier oraz sama Frida Khalo. Trzeci raz wyszła za mąż ponownie bez większego przekonania. Marzyła o dziecku, jednak okazało się, że jest bezpłodna. Sytuacja ta sprawiła, że rzuciła się w wir pracy. Rozpoczeła się wojna, w której niezwykle pomagała poszkodowanym. Po jej zakończeniu po raz czwarty wyszła za mąż. Wraz z mężem, dyrektorem orkiestry Jo Bouillonem kupiła zamek, w którym znajdowało się aż 30 pokoi. Zaadoptowali wspólnie 12 dzieci o różnym kolorze skóry. Jej ogromnym marzeniem była walka z rasizmem. Zobacz też: Krystyna Stypułkowska zadebiutowała u Wajdy w "Niewinnych czarodziejach". Jak potoczyło się jej życie? Rodzina to życie Adoptowane dzieci stały się dla niej całym światem. Podróżowała z nimi po wielu krajach, złożyła wizytę Papieżowi, a nawet Fiedelowi Castro. Chciała, aby wiodły szczęśliwe życie, ale zdecydowanie nie jako artyści. Marzyła, że będą lekarzami, dyplomatami, naukowcami. Marzyła, aby po zdobyciu najlepszego wykształcenia dzieci wyjechały do krajów, z których oryginalnie pochodziły. Niestety żadne z nich nie zrealizowało panu swojej przybranej matki. ZOBACZ TEŻ: Regina Pisarek marzyła o spokojnej starości. Gdy w końcu zaczęła cieszyć się życiem, spotkał ją tragiczny wypadek Problemy finansowe Jej rozrzutny tryb życia oraz ciągłe wspieranie szczytnych celów sprawiły, że majątek, który zgromadziła, szybko się rozszedł. Pewnego dnia zadzwoniła nawet do francuskiego ministra finansów, pytając, jak może wysyłać jej powiadomienia z urzędu skarbowego, skoro ma tyle dzieci i tak wiele robi dobrego. O wsparcie finansowe dla niej apelowała sama Brigitte Bardot. Otrzymała nawet dofinansowanie od szachini Iranu Farah Pahlawi oraz króla Maroka. Niestety i to nie pomogło. W wyniku długów zlicytowano jej pałac, a swoją rezydencję na Lazurowym Wybrzeżu oddała jej sama Grace Kelly. Musiała wrócić na scenę, aby mieć za co żyć. Zmarła tak jak żyła – niespodziewanie, na atak serca. Na ulicach Paryża pożegnało ją tysiące osób. Pochowano ją w Monako, jednak 30 listopada 2021 roku przeniesiono ją do Panteonu.
Mount Vernon: miejsce, w którym zatrzymał się czas!
Zobacz niezwykłą posiadłość pierwszego prezydenta USA Jerzego Waszyngtona
Mount Vernon należy do tej małej grupki absolutnie fascynujących miejsc, w których historię przeżywamy na własnej skórze. Ukochany dom Jerzego Waszyngtona, w którym pierwszy prezydent USA spędził większą część swojego życia, i w którym zresztą życia tego dokonał, zachwyca dziś nie mniej niż ponad dwieście lat temu. Posiadłość-muzeum dopracowana jest w każdym szczególe. Zwiedzając, a raczej: odwiedzając Mount Vernon, czułam się jak… na planie filmowym. ZOBACZ TAKŻE: Tajemnice Hollywood: architektura złoczyńców i bohaterów. Gdzie kręcono Bonda? View Ediplayer on the source website Posiadłość prezydenta USA w Mount Vernon Rezydencja prezydenta to tylko część ogromnego kompleksu, który rozciąga się nad brzegiem rzeki Potomac. Od stajni, przez pralnię, kuchnię, wędzarnię, spiżarnię, domy pracujących w posiadłości niewolników, po ogrody i wreszcie grób samego Waszyngtona – Mount Vernon to mikroświat, który naprawdę warto zobaczyć. Mój absolutny hit? Widok z ganku rezydencji na rzekę Potomac. Po horyzont wszystko wygląda jak za czasów Waszyngtona – ziemia została wykupiona, więc nikt nic na tych terenach nie buduje! Podróż do Mount Vernon Planujecie podróż do Waszyngtonu? Mount Vernon leży jedynie ok. 20 mil od stolicy USA, a podróż samochodem trwa ok. 40 minut. Warto przeznaczyć na zwiedzanie minimum trzy godziny, żeby zobaczyć nie tylko rezydencję, ale też obszerne ogrody wokół. Najlepszy czas na podróż do Mount Vernon to lato i wczesna jesień, kiedy przyroda prezentuje się najbardziej imponująco!
„Tyle miał okien co dni w roku, tyle pokoi co tygodni". Jakie tajemnice skrywa zamek Krzyżtopór?
Niegdyś największy pałac obronny w Europie, dzisiaj malownicza ruina…
Widoczne z daleka, potężne ruiny zamku w Ujeździe znajdują się między miejscowościami Iwaniska i Konary. Według legendy Krzyżtopór posiadał podziemne połączenie z Ossolinem. Tunelem tym jeździli do siebie w gościnę właściciele zamków w Ossolinie i Ujeździe. Drogę wysypywano cukrem, który zastępował śnieg i lud, wówczas mknęli po niej saniami... Poznajcie historię tego wyjątkowego miejsca i krążące o nim legendy. ZOBACZ TAKŻE: Kto przed kim dyga w brytyjskiej rodzinie królewskiej? Historia zamku Krzyżtopór Była to największa budowla pałacowa w Europie przed powstaniem Wersalu. Jej fundatorem i pierwszym właścicielem był wojewoda i poseł królewski Krzysztof Ossoliński, człowiek wykształcony, o rozległych zainteresowaniach literackich i artystycznych, pisarz i tłumacz. Zamarzyła mu się rezydencja, która przyćmiłaby wszystkie pozostałe siedziby magnackie w Polsce i nie tylko. Postanowił więc wznieść modne w tym czasie palazzo in fortezza, czyli pałac posiadający cechy obronne. Był to trzykondygnacyjny pałac z zabudowaniami gospodarczymi, fortyfikacjami i leżącym poza nimi i ogrodem w stylu włoskim. Na ścianach między oknami wymalowano portrety Ossolińskich i przedstawicieli spokrewnionych z nimi rodów, z umieszczonymi poniżej na marmurowych tablicach podpisami (częściowo widoczne jeszcze w połowie XIX w.). Całe założenie warowne otaczała fosa. Jak podają źródła, do jego budowy zużyto (choć nie wiadomo, jak to policzono): 11 tysięcy ton piaskowca kwarcytowego, 300 m3 piaskowca kunowskiego, 30 tysięcy dachówek, 200 tysięcy cegieł, 500 ton wapna palonego, 5 tysięcy m3 piasku oraz marmury, alabastry i egzotyczne drewno, milion białek kurzych, które dodano do wapna, aby uzyskać wodoodporną zaprawę. Krzyżtopór powstał w latach 1627–1644, nigdy jednak nie został w pełni ukończony. Zamek Krzyżtopór - tajemnicza symbolika Nadal nie do końca wiadomo, kto wpadł na taki fantastyczny projekt pałacu, co stało się impulsem do powstania najróżniejszych mitów. Jednym z nich jest opowieść o zastosowaniu w Krzyżtoporze przez zafascynowanego astrologią Krzysztofa Ossolińskiego symboliki liczb nawiązującej do kalendarza. Klementyna z Tańskich Hoffmanowa, jedna z pierwszych polskich autorek dla dzieci i młodzieży, napisała w swoich listach z podróży, że: „pałac był w czworobok stawiany, z czterema wieżami, tyle miał okien co dni w roku, tyle pokoi co tygodni, tyle sal co miesięcy, tyle dziedzińców co kwartałów i że żłoby w stayniach były marmurowe, a na jednej wieży gdzie na piętrze naywyższem, piękny się znaydował okrągły pokoik z oknami na wszystkie strony, był dach szklanny płaski, z szeroką miedzianą obwódką; tam ze źródła będącego w obwodzie zamku, rurami sprowadzano wodę, a w niey pływały złote rybki. I tak co pospolicie ludzie u nóg swoich widzieli i widzą, ryby w wodzie, to dumny Woiewoda widział nad głową swoią”. Mieszkańcy zamku żyli krótko… Jego fundator cieszył się nim krótko, ponieważ zmarł nagle w rok po ukończeniu budowy. Pozostawił po sobie bardzo zadłużony majątek, który odziedziczył jego syn Krzysztof Baldwin Ossoliński. On również mieszkał tu krótko. Zaledwie cztery lata, zginął bowiem trafiony strzałą w bitwie pod Zborowem w 1649 r. Po nim pałac odziedziczył brat fundatora Jerzy Ossoliński, a rok później, po jego śmierci (1650), jego córka Urszula, której mąż zginął wkrótce w bitwie pod Batohem. Jak widać Krzyżtopór nie zapewniał szczęścia i długiego życia swoim mieszkańcom. Podczas potopu szwedzkiego (1655 r.) pałac został zajęty przez Szwedów, którzy wywieźli bogate wyposażenie wnętrz wraz z biblioteką i rodzinnym archiwum. Następnie Krzyżtopór przechodził z rąk do rąk. Zamieszkany był do 1770 r., kiedy to został spalony przez wojska rosyjskie w czasie obrony przez zwolenników Konfederacji Barskiej, którym sprzyjał właściciel. W 1815 r. stał się własnością Łempickich. Oni jednak woleli mieszkać w Plancie i, choć byli bardzo majętni, nie zamierzali ratować pałacu, traktując ruiny jako romantyczną atrakcję. Pod koniec 1944 r. mieściły się tu magazyny żywnościowe Armii Czerwonej. CZYTAJ TEŻ: Księżna Charlene znowu ma problemy ze zdrowiem! Co się stało? Krzysztopór czy Krzyżtopór? Początkowo rezydencję nazywano Krzysztopór. Nazwa łączyła imię fundatora z nazwą herbu rodu Ossolińskich. Póżniej pojawił się Krzyżtopór, który nawiązywał do symboli, znajdujących się na bramie głównej - krzyża (znaku wiary katolickiej i polityki wojewody) i topora (herbu Ossolińskich). Na zamku straszy, czyli co mówią legendy Wokół Krzyżtoporu przez lata narosło wiele legend. Samotny rycerz Kronika rodzinna Ossolińskich wspomina, że w sierpniu 1649 r. obudził straż zamkową niesamowity tętent koni. Z murów, zamiast oddziału wojska, dostrzeżono samotnego rycerza, Był nim pan zamku Krzysztof Baldwin. Błyskawicznie otworzono mu bramę, lecz jeździec rozpłynął się we mgle. Za jakiś czas do Ujazdu dotarła tragiczna wiadomość, iż Ossoliński zginął w bitwie pod Zborowem na Podolu, gdzie Polacy wystąpili przeciw zbuntowanym Kozakom i Tatarom. Od tego czasu ponoć o zmierzchu lub nocą na murach pojawia się jeździec w husarskiej zbroi. Loch zamknięty na trzy klucze Legenda głosi, że w lochu zamku ukryte są skarby, schowane za potrójnymi drzwiami. Pierwsze z nich to drzwi żelazne, drugie – dębowe, trzecie – jesionowe. Na pierwszych drzwiach wiszą trzy klucze. Żelazny otwiera żelazne drzwi, srebrny dębowe, złoty zaś jesionowe. Za jesionowymi drzwiami, na których widnieje widnieje krzyż i topór, stoją dwie beczki napełnione złotymi i srebrnymi monetami, a trzecia – klejnotami. Strzeże ich tajemnicze licho. Gasi lampy i śmieje się szatańskim śmiechem. Nikt jeszcze nie przeżył spotkania z tym diabelskim stróżem. Skarby zostaną odnalezione, gdy winy rodu Ossolińskich, który bogacił się często na krzywdzie innych, zostaną odkupione. CZYTAJ RÓWNIEŻ: Przyjaciel Meghan Markle zdradził, jacy są Archie i Lilibet. Córka Sussexów właśnie skończyła rok Zwiedzanie i atrakcje Obecnie pałac ma status trwałej ruiny. W jej skład wchodzą obszerne fortyfikacje: bastiony, fosa, ślady umocnień i mostów. Pomimo zniszczeń, jakie powstały w ciągu ostatnich dwustu lat, wciąż stanowi czytelne założenie (zachowało się 90 proc. oryginalnych murów i niestety tylko 10 proc. sklepień). Dzięki temu, że zamek nie był nigdy przebudowywany w zgodzie z nowymi tendencjami panującymi w architekturze, można go podziwiać w pierwotnej postaci. W wielu miejscach widoczne są jeszcze resztki dekoracji sgraffitowych lub detali kamiennych stanowiących oryginalny wystrój otworów okiennych czy portali. Turystom udostępniono sale i pomieszczenia do wysokości drugiej kondygnacji, podziemne stajnie i piwnice połączone wąskim, mrocznym tunelem, a także mury obronne z trasą spacerową wokół pięcioboku skrzydeł dawnego pałacu. Warto wiedzieć, że w prawej stajni panują znakomite warunki akustyczne. Są tak doskonałe, że budzą zachwyt znawców, którzy sugerują właścicielom obiektu organizację koncertów. ZOBACZ TAKŻE: Polska artystka namalowała portret królowej Elżbiety II z okazji jej Platynowego Jubileuszu W podziemnych pomieszczeniach można zobaczyć niewielkie stalaktyty i stalagmity, powstałe wskutek 300-letniego przecieku wody przez sklepienie ze skały wapiennej. W jednej z wież natomiast znajduje się źródełko wody, nazywanej Krzyżtopożanka, która ma wyjątkowe własności smakowe. W zamku Krzyżtopór organizowane są m.in. pokazy i biesiady rycerski, festiwal ognia i światła. Szczegółowe informacje na ten temat znajdują się na stronie internetowej zamku.
Świetne pozycje, które poszerzą twoją wiedzę o świecie fashion!
Świat mody jest fascynujący nie tylko wizualnie – kryje w sobie także wiele niezwykłych historii i biografii. Nie ma lepszego sposobu na jego poznanie, niż poprzez książki i albumy. Oto lista dziesięciu książek o modzie, które powinna znać każda fashionistka. PRZECZYTAJ O: Najnowsza kolekcja haute couture do góry nogami Viktor & Rolf 10 najlepszych książek o historii mody Polskie piękno, sto lat mody (Karolina Żebrowska) Karolina Żebrowska to niekwestionowana specjalistka historii mody. W swojej książce przedstawia jak odważne pomysły, śmiałe kreacje i przełamywanie tabu przez kobiety sprawiły, że moda wraz z biegiem lat ewoluowała i zmieniała się. Ostatnie sto lat w historii to prawdziwa rewolucja, ponieważ nigdy wcześniej damski strój tak szybko i drastycznie się nie zmieniał. Jeśli chcesz odkryć, jak zmieniały się oblicza mody, koniecznie sięgnij po tę książkę! Dress Scandinavian (Pernille Teisbæk) Książka Dress Scandinavian to niezwykła pozycja pełna inspiracji, która pomoże odkryć Ci styl w duchu slow fashion. Pernille Teisbæk, która na co dzień jest duńską stylistką i trendsetterką, świetnie doradza, jak stać się prawdziwą it-girl. To poradnik, dzięki któremu nie tylko dowiesz się, jak stworzyć swój unikalny styl, ale także doda Ci pewności siebie. To nie są moje wielbłądy: o modzie w PRL (Aleksandra Boćkowska) Autorka w swojej książce stara się zrozumieć i wytłumaczyć czytelnikowi, dlaczego w PRL moda miała tak ogromne znaczenie dla państwa oraz obywateli. Świetna pozycja, która przedstawia nie tylko historię mody w danym okresie historycznym, ale także przedstawia przemiany społeczne, które zachodziły także za jej sprawą. Królowie mody: historia haute couture (Rudolf Kinzel) Kinzel w swojej książce przedstawił sylwetki najwybitniejszych krawców i projektantów, którzy przyczynili się do powstania haute couture. Autor skupia się przede wszystkim na wieku XIX i XX i za pomocą fotografii oraz szkiców projektantów pokazuje, w jaki sposób dane looki stały się one kluczowe dla historii mody. Wszyscy fani haute couture powinni zdecydowanie sięgnąć po tę pozycję! Coco Chanel: legenda i życie (Justine Picardie) Coco Chanel to niekwestionowana ikona mody, a książka Justine Picardie to misternie skonstruowany portret projektantki, który przedstawia jej burzliwe związki oraz historie powstania kultowych projektów jak „mała czarna” i perfumy Chanel No 5. Nie jest to tylko opowieść o porzuconym dziecku wychowanym w sierocińcu, ale także o wschodzącej legendzie. Historia mody. Od krynoliny do mini (Irma Kozina) Irma Kozina w swojej książce proponuje czytelnikowi nowe spojrzenie na historię mody. Poza analizami zmieniających się na przestrzeni lat trendów, autorka sięga także do wielu społecznych kontekstów tych procesów, które często zapoczątkowywały nowe rozdziały w świecie mody. W książce możemy także znaleźć interesujące relacje z kultowych pokazów mody, motywacje i inspiracje projektantów oraz ponad 700 ilustracji i zdjęć, które doskonale uzupełniają tę historię. Jest to pozycja obowiązkowa dla wszystkich miłośników mody zafascynowanych niezwykłymi procesami, które wpłynęły na bieg historii. Odpowiedzialna moda. Guilt-free przewodnik po slow fashion (Katarzyna Zajączkowska) Katarzyna Zajączkowska to projektantka i wykładowczyni w Szkole Artystycznego Projektowania Ubioru, która postanowiła napisać nietypową książkę o modzie. Dlaczego nietypową? Bo ma być ona zaproszeniem dla czytelnika do odkrycia drogi, jaką pokonują nasze ubrania. Przedstawia mechanizmy przemysłu modowego, który dewastuje naturę oraz społeczeństwo. Warto sięgnąć po tę książkę i zobaczyć, jak robić zakupy świadomie i tak, by nie były szkodliwe dla środowiska oraz jak zbudować stylową garderobę, która zawsze będzie na czasie. Gentleman: moda ponadczasowa (Bernhard Roetzel) Bernahrd Roetzel to światowy autorytet w dziedzinie mody męskiej, który postanowił w swoim poradniku pokazać, jak powinien ubierać się i zachowywać prawdziwy gentleman. Oprócz typowych dla tego typu publikacji porad, między innymi jak wiązać krawat lub jakie buty wybierać do danego typu spodni, można dowiedzieć się także jak odpowiednio zadbać o włosy i zarost, co jest bardzo ważne w kreowaniu całego męskiego wizerunku. Alexander McQueen: Unseen (Clarie Wilcox) Pięknie wydany album autorstwa Claire Wilcox, która postanowiła pokazać i przybliżyć czytelnikowi magiczny świat projektów mistrza, czyli Alexandra McQueena. Autorka bardzo dokładnie analizuje każdą kolekcję w karierze McQueena i ujawnia zakulisowe momenty, które uchwyciły modelki, wizażystki oraz fryzjerzy. Świetna pozycja dla wszystkich fanów twórczości tego projektanta, który zapisał się złotymi zgłoskami w historii mody. Dior by Dior (Christian Dior) Autobiografia Christiana Diora, która zabiera czytelnika za kulisy kultowego domu mody. Opisuje on swoje dzieciństwo w Granville, rodzinę i przyjaciół, ale nie pomija najtrudniejszych lat swojej działalności oraz dużych sukcesów. Jest to pełna skromności biografia, która w niezwykły sposób przybliża czytelnikowi sylwetkę Christiana Diora i pokazuje go z zupełnie innej strony. Zdecydowanie warto po nią sięgnąć, jeśli chcecie odkryć fakty z prywatnego życia założyciela kultowego domu mody i odkryć jego tajemnice. Powyższe pozycje to świetne lektury na wakacyjny czas dla każdego miłośnika mody. Albumy, poradniki, biografie - każdy znajdzie coś dla siebie. Po którą książkę sięgniesz?
Ulubiony element garderoby arystokratek, czyli bar jacket Diora
Jaka jest historia tego klasycznego modelu?
Klasyczna “bar jacket” to jedna z symboli monakijskiej rodziny królewskiej. Modę na nią zaczęła legendarna Grace Kelly, która szczególnie pokochała tą zaprojektowaną przez Christiana Diora. Jej śladem poszło kolejne pokolenie członkiń książęcej rodziny Monako, szczególnie Beatrice Borromeo, czym samym “bar jacket” stała się ich znakiem rozpoznawczym. Jak nosić tego typu marynarkę w stylu arystokratek? Kto jeszcze upodobał sobie ten model? Jaka jest historia słynnego modelu? PRZECZYTAJ O: Trendy na zimę 2022: stylowe flanelowe koszule Niezwykła historia “bar jacket” Słynna marynarka Diora “bar jacket” ma już 75 lat, a jej historia jest fascynująca. Charakteryzuje się ponadczasowym i niepowtarzalnym kształtem klepsydry, który zapoczątkował prawdziwą modową rewolucję. Była fundamentem słynnej kolekcji “New Look”, która została zaprezentowana w 1947 roku i wywołała ogromne zamieszanie. W notatkach prasowych z tego czasu można było zobaczyć podkreślone słowa “Corolle”, które tyczyły się obszernej, falującej spódnicy z wąską talią i modelowanym gorsetem oraz “Eight”, co opisywało marynarkę zgrabną i okrągłą, która idealnie akcentowała kobiece linie bioder oraz talii. Bettina Ballard z “Vogue” wpsomina: Pierwsza dziewczyna weszła, stawiając szybkie kroki, zmieniając się prowokacyjnym ruchem wahadłowym, przewracając popielniczki i doprowadzając wszystkich do krawędzi ich miejsc. Po przejściu jeszcze kilku kostiumów, wszystkie w tym samym, ekscytującym tempie, publiczność wiedziała, że Dior stworzył New Look. Byliśmy świadkami rewolucji w modzie. Nic dziwnego, że ten kalsyczny projekt przypadł do gustu najpierw niezwykłej aktorce oraz księżnej Monako – Grace Kelly, a następnie jej synowej, czyli Beatrice Borromeo. “Bar jacket” w wykoaniu Beatrice Borromeo Rodzina książęca Monako uwielbia klasykę w swoich strojach. Możemy to szczególnie zobaczyć przede wszystkim w kreacjach księżnej Charlene, ale także Beatrice Borromeo, która choć nie jest członkinią monakijskiej rodziny książęcej, jest z nią związana przez fakt, że jej mąż - Stefan Casiraghi jest synem księżniczki Karoliny. Z tego faktu okazyjnie bierze udział w oficjalnych wystąpieniach, a także regularnie bierze udział w publicznych świętach w księstwie, obchodach Narodowego Dnia Monako, balach charytatywnych oraz wydarzeniach sportowych. Ponadto jest częstym gościem europejskich tygodni mody i ceremonii wręczenia nagród filmowych. Z tego względu jej stylizacje muszą być zawsze nienaganne, zgodne z protokołem i eleganckie. Podczas wielu szczególnych okazji możemy zobaczyć ją w ponadczasowym klasyku, czyli właśnie “bar jacket”. Moglismy ją w niej zobaczyć chociażby 19 listopada 2022, kiedy dołączyła do rodziny królewskiej na balkonie, mając na sobie czerwoną wersję słynnego żakietu w połączeniu ze spódnicą, kapeluszem oraz szpilkami. Arystokratki, które pokochały “bar jacket” Nie tylko monakijska rodzina królewska uwielbia “bar jacket”. Także księżna Meghan posiada w swojej garderobie total look pochodzący od Diora Haute Couture, co mogliśmy zobaczyć podczas obchodów Platynowego Jubileuszu królowej Elżbiety II na początku 2022 roku. Połączyła wtedy jasnogołębi trencz ze spódnicą, rękawiczkami oraz szpilkami. Do tego dodała kapelusz z szerokim rondem, który dodał teatralności dość stonowanej stylizacji. Jak nosić marynarkę typu “bar jacket” “Bar jacket” to idealne uzupełnienie każdej oficjalnej stylizacji. Będzie wyglądać świetnie zarówno w kolorystycznym total looku, jaki zaprezentowała Beatrice Borremeo, ale może także stanowić osobny element. Będzie wyglądać rewelacyjnie w połączeniu z koszulą i ołówkową spódnicą lub prostą sukienką, albo klasycznym topem i cygaretkami. Bardzo ciekawą opcją są także modele w pepitkę, które dodadzą szczypty elegancji każdej stylizacji, nawet tej składającej się z dżinsów i prostej bluzki. Marka Dior wciąż na odkrywa nowe możliwości klasycznego żakietu, co możemy często zobaczyć na pokazach najnowszych kolekcji. Mimo, że często na nowo interpretują jej formę i kształt, duch i elegancja pozostają niezmienne. “Bar jacket” to ponadczasowa klasyka, którą każda miłośniczka mody powinna mieć w swojej szafie. Daje szerokie możliwości stylizacji, które sprawdzą się na każdą okazję, jak święta Bożego Narodzenia, komunie, wesela lub po prostu na spotkanie biznesowe. Nic dziwnego, że w klasycznym modelu zaprojektowanym przez samego Christiana Diora zakochały się nawet arystokratki i sprawiły, że stał się symbolem elit. Zobaczcie w naszej galerii najciekawsze marynarki w tym stylu, które znajdziecie w sklepach.
Stanisława Walasiewicz: kontrowersyjne życie mistrzyni lekkoatletyki
Zagadka rekordzistki świata do dziś nie została rozwiązana
Choć odeszła ponad cztery dekady temu, jej postać do dziś jest zagadkowa. Stanisława Walasiewicz była mistrzynią olimpijską oraz wielokrotną rekordzistką świata. Wielu uważa jednak, że wszystkie medale powinny zostać jej odebrane. Dlaczego? W mediach pojawiły się publikacje mówiące o tym, że Stanisława była mężczyzną. Te wątpliwości miały zrodzić się w wyniku sekcji zwłok. Stanisława Walasiewicz: emigracja, dorastanie Stefania Walasiewicz przyszła na świat 3 kwietnia 1911 roku w Wierzchowni koło Górzna, jednak trzy miesiące po jej narodzinach rodzice (Julian i Weronika Ucińska) zdecydowali o emigracji do Stanów Zjednoczonych. Osiedli w Cleveland i od tamtej pory dziewczynka używała zazwyczaj imienia i nazwiska Stella Walsh. Borykali się tam z problemami finansowymi i już jako kilkunastoletnia dziewczyna, obok nauki, musiała podjąć pracę zarobkową w przedsiębiorstwie kolejowym (New York Central Railroad). Równocześnie wykazywała uzdolnienia w biegach i startowała w zawodach lekkoatletycznych dla juniorów. Chciała nawet wyjechać na igrzyska olimpijskie w 1928, lecz nie miała obywatelstwa amerykańskiego. Gdy wówczas zwycięstwo odniosła Halina Konopacka, stała się dla niej wielką inspiracją. Przez to podjęła decyzję o wyjeździe do Polski. Zobacz też: Dzięki pracy w TVP znalazła miłość. Dziś Monika Luft nie chce nawet słyszeć o powrocie do telewizji Droga do kariery Stelli Walsh. Największe sukcesy Zaczęła ćwiczyć w polonijnym ognisku Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Przyjechała do Polski i trenowała w Warszawie. Reprezentowała kluby warszawskie: Sokół-Grażyna (1929–1934) oraz Warszawianka (1935–1939). Zaczęła odnosić pierwsze sukcesy i zdobywać medale. Zauważyli to Amerykanie, którzy przed igrzyskami w 1932 roku, które miały się odbyć w Los Angeles, licząc na jej niemal pewny medal, zaproponowali Stanisławie obywatelstwo. W ostatniej chwili odrzuciła propozycje, decydując się na reprezentowanie Polski. Na ówczesnej olimpiadzie okazała się najszybszą biegaczką na 100 metrów, wyrównała rekord świata (czasem 11,9s) i zdobyła złoty medal olimpijski. Tego samego dnia zajęła również 6. miejsce w rzucie dyskiem. Mówiła: „Zawsze czułam się Polką, gorąco pragnęłam, aby dla mnie i moich rodaków, którzy wyemigrowali do Ameryki, zagrano w Los Angeles Mazurka Dąbrowskiego i wciągnięto na maszt flagę polską. Dla nas, dla Polonii amerykańskiej, była to sprawa honoru i wynagrodzenia za wiele trudnych chwil, jakie niejednokrotnie przeżywaliśmy na obczyźnie”. Podczas kolejnych igrzysk starała się obronić tytuł, lecz nieskutecznie. Borykała się z kontuzją. Przegrała ze wschodzącą gwiazdą, Helen Stephens. Przegląd Sportowy wówczas donosił: „Gwiazda USA niczym nie przypomina jednak kobiety. Wzrostu ma około 180 cm, nogi - co najmniej 43 numer, stąpa niezdarnie, kiwając się na boki, a białej koszulki z ukośnym trójkolorowym pasem nie wypełniają najlżejsze choćby zarysy kobiecych piersi. Jej fizjonomia jest również mało powabna. Stephens chodzi zawsze poważna, a nawet ponura. Nie śmieje się nigdy”. Na fali tych podejrzeń, Stanisława poprosiła oficjalnie o potwierdzenie kobiecości Stephens. Amerykanka była pierwszym sportowcem oskarżonym o oszustwo związane z płcią. Potem okazało się, że przypuszczenia były błędne. Walasiewicz odniosła ponadto wielki sukces podczas mistrzostw Europy w 1938 roku, kiedy to po raz pierwszy w zawodach uczestniczyły kobiety. Zdobyła tam dwa złote (na dystansach 100 metrów i 200 metrów) oraz 2 srebrne medale (skok w dal, a także sztafeta 4 × 100 metrów). Ogólnie, w czasie trwania swojej kariery, 14 razy poprawiała rekordy świata, a w latach 1933-1946 była 24-krotną mistrzynią Polski. Zobacz też: Wciąż jest obecny w jej życiu. "Gdyby nie Wiesiek, to dziś nie byłoby mnie takiej, jaka jestem”, mówiła Anna Dymna Stanisława Walasiewicz: małżeństwo, zakończenie kariery Pod koniec lat 30. powróciła do USA, gdzie startowała i wielokrotnie wygrywała amerykańskie mistrzostwa, mimo że nadal nie była oficjalnie obywatelką tego kraju. W 1947 wyszła za mąż za boksera Harry’ego Neila Olsona, dzięki temu uzyskała obywatelstwo amerykańskie jako Stella Walsh Olson. Swoją karierę sportową zakończyła w 1956 roku. Następnie była trenerką, działaczką polonijną oraz współpracownicą Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Do ostatnich dni często odwiedzała Polskę. Zginęła 4 grudnia 1980 roku w czasie napadu na sklep. Została śmiertelnie postrzelona przez napastnika. Została pochowana na Calvary Cemetery w Cleveland, gdzie dziś znajduje się centrum sportowe nazwane jej imieniem. Czytaj też: Miał opinię kobieciarza, opowiadał o sześciu żonach. Oto tajemnice Leona Niemczyka Kontrowersje po śmierci Walasiewicz Zgodnie z amerykańskim prawem dotyczącym zgonów nienaturalnych, ciało sportsmenki zostało poddane sekcji zwłok. Wówczas koroner hrabstwa Cuyahoga wykazał, że była osobą interseksualną, czyli miała zarówno żeńskie, jak i męskie (choć nie w pełni rozwinięte), organy płciowe. Badania genetyczne wykazały także, że miała chromosom Y, którego obecność wraz z chromosomem X w jądrze komórki determinuje u człowieka płeć męską. Ta wiadomość poszła w świat i wywołała zamieszanie. Rozgorzała dyskusja, czy nie należy odebrać Walasiewicz jej rekordów i medali. Koroner, Samuel Gerber, który przeprowadził sekcję zwłok, po licznych nagabywaniach go przez dziennikarzy, zdecydował się pokrótce skomentować sprawę: "W akcie urodzenia Stelli Walsh jest napisane, że była kobietą. Żyła jako kobieta, a jej akt zgonu mówi, że była kobietą", powiedział, ucinając tym samym wiele spekulacji (cytat za wysokieobcasy.pl). Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznych oraz Międzynarodowy Komitet Olimpijski nigdy oficjalnie nie odniosły się jednak do sprawy. "Nawet jeśli zawodniczka ma pewne cechy męskie, to jeszcze nie można w sposób arbitralny przesądzić, że jest mężczyzną. Bo tak naprawdę najważniejszym czynnikiem, który powinien stanowić podstawę określenia, czy zawodnik jest kobietą, czy mężczyzną, powinno być własne poczucie płci, podkreślił prof. Marian Krawczyński z Instytutu Pediatrii Akademii Medycznej w Poznaniu (cytat za magazynbieganie.pl). W 1990 roku, 10 lat po śmierci mistrzyni, amerykańska federacja lekkoatletyczna The Athletics Congress (TAC) uznała, że sprawę należy zamknąć. Ostatecznie rekordów Walasiewiczówny nie anulowano. Stanisława Walasiewicz (Stella Walsh)
Ewa Drzyzga chroni swoją prywatność. Jakie skrywa tajemnice?
Związki, kariera, choroba, rodzina... Czego nie mówi publicznie?
Niektórzy mówią o niej polska Oprah Winfrey. Ewa Drzyzga to jedna z najpopularniejszych dziennikarek w Polsce, choć jak przyznaje, jej kariera miała potoczyć się zupełnie inaczej. Niechętnie opowiada o swoim życiu prywatnym, ceni sobie intymność. Jakie tajemnice skrywa jej życie? Czego jeszcze nie wiemy o Ewie Drzyzdze? ZOBACZ TEŻ: Julia Wróblewska doprowadziła do łez Ewę Drzyzgę. Co powiedziała młoda aktorka? Ewa Drzyzga: tajemnice życia Podobno Ewa Drzyzga piecze najlepszą na świecie szarlotkę, a w dzieciństwie chodziła aż do sześciu podstawówek. To fakty, których o dziennikarce nie wie przeciętna osoba. Co jeszcze mogłoby nas zaskoczyć? Urodziła się 1 grudnia 1967 roku w Krakowie. Jednak nie na długo. Jak sama wspomina, rodzina wciąż zmieniała miasto zamieszkania. "Moje dzieciństwo to przeprowadzki. Mieszkałam w Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Jeleniej Górze. Tata najpierw skończył Szkołę Oficerską Wojsk Chemicznych w Krakowie, a potem ukończył Wojskową Akademię Techniczną w Warszawie. Później sam wykładał przedmioty obronne. Dziś jest pułkownikiem WP w stanie spoczynku. W ten sposób chodziłam do sześciu podstawówek, bo co dwa lata zmienialiśmy miejsce zamieszkania. (...) Mama rewelacyjnie adaptowała się do nowych warunków. Była pielęgniarką, więc w każdym nowym miejscu znajdowała pracę" – wspominała Ewa Drzyzga w książce "Jak ja to robię". Ewa Drzyzga planowała zostać nauczycielką Dziennikarstwo? Nic z tych rzeczy. Mała Ewa w dzieciństwie marzyła o tym, aby uczyć innych. Była to też jej ulubiona zabawa w tamtym okresie. Uczniami byli wówczas jej kuzyni. "Dostawali różne zadania do wykonania, nawet aktorskie. Udawaliśmy szkołę z zapałem, często na wakacjach" — wspominała. Kolejne lata w pewien sposób dalej wiodły ją do szkoły. Jest filologiem rosyjskim i jakby nie patrzeć, mogłaby uczyć w szkole języka. Tak się jednak nie stało. Wybrała zupełnie inną ścieżkę – media, a nawet aktorstwo. W czasach studiów grała w teatrze eksperymentalnym. Gdyby nie mama Drzyzgi, być może grałaby teraz w filmach. Jednak za jej radą, Ewa wzięła udział w konkursie radiowym, który bezapelacyjnie wygrała. Nagrodą był staż w Polskim Radiu w Krakowie. Kolejne propozycje i miłość do mediów przyszły już gładko. Pamiętamy audycje w RMF FM, gdzie prowadziła poranny serwis, ale zdecydowanie jej największym debiutem były trwające kilkanaście lat „Rozmowy w toku”. To ten program pozwolił jej uzyskać niepisany tytuł polskiej Oprah Winfrey. ZOBACZ RÓWNIEŻ: Ewa Drzyzga o trudnych początkach kariery: „Śpiwory ratowały nas z opresji...” Pracę w RMF FM wspomina różnie. "Jeżeli nie wziąłeś kanapek z domu, to głodowałeś albo żebrałeś od kolegi. Pamiętam nasze nocne produkcje kisielowe i wspaniałe bułeczki. W tych surwiwalowych warunkach tworzyła się wspólnota" – mówiła. Ewa Drzyzga na planie "Rozmów w toku", 2001 rok Ewa Drzyzga: małżeństwo Ewa Drzyzga szczęście odnalazła u boku Marcina Borowskiego. Para od lat unika rozgłosu i dba o swoją prywatność. W 2004 roku wzięli cichy ślub i od tej pory są nierozłączni. Wspólnie wychowują dwóch synów. Nie chcę wychodzić z moją prywatnością do świata. Rozmawiałam z ponad 25 tysiącami ludzi, którzy mieli w sobie taką potrzebę. Ja nie muszę dokładać do tego swojej historii. Mnie zależy na słuchaniu tych ludzi, a nie mówieniu o sobie. Zwłaszcza że to jest nie tylko moja historia, ale w grę wchodzi osoba trzecia. To trzeba też uszanować – mówiła Drzyzga w wywiadzie dla Gali. Kiedy rok temu pojawiły się plotki o kryzysie w ich związku, dziennikarka bardzo szybko zareagowała ucinając spekulacje. "W ostatnim czasie ukazały się publikacje zawierające nieprawdziwe informacje dotyczące naszego życia prywatnego. Konsekwentnie przez wszystkie lata naszej pracy zatrzymywaliśmy informacje dotyczące sfery osobistej dla nas i chcemy, żeby tak pozostało. Nie zamierzamy komentować jakichkolwiek doniesień i domysłów na ten temat. Prosimy o uszanowanie prawa do prywatności naszej i naszych bliskich. Nie wyrażamy zgody na upublicznianie i upowszechnianie jakichkolwiek informacji, jak i danych osobowych dotyczących naszych bliskich, w tym naszych dzieci i w tym zakresie podejmiemy przysługujące nam środki prawne mające na celu ochronę ich prawa do prywatności" - przekazała Ewa Drzyzga. Pod listem podpisał się także jej mąż, Marcin Borowski. ZOBACZ RÓWNIEŻ: Ewa Drzyzga padła ofiarą oszustów. Dziennikarka wydała oświadczenie i apeluje do fanów Ewa Drzyzga o macierzyństwie Dziennikarka jest mamą dwóch synów, Stanisława i Ignacego. I tak jak o małżeństwie wspomina niechętnie, tak o dzieciach zdarza jej się zdradzić nieco szczegółów. Widać, że jest niesamowicie dumna ze swoich dzieci i kibicuje im w każdej dziedzinie życia. Zapytana w jednym z wywiadów, czy synowie pójdą w ich ślady odpowiedziała, że na ten moment koncentrują się na zdaniu egzaminów maturalnych. Jakąkolwiek ścieżkę wybiorą, mogą liczyć na pełne wsparcie obojga rodziców. Ewa Drzyzga o chorobie Dziennikarka nawet będąc ciąży z jednym, a potem z drugim synem, nie zwalniała tempa. Niektórzy nazywali ją pracoholiczką. „Wtedy Marcin tak naprawdę był sam. Nawet gdy byliśmy w domu, ja ślęczałam przy komputerze. I nie chodzi o godziny, które poświęcałam pracy, ale o zaangażowanie w nią”, przyznała dziennikarka w swojej książce. „Kiedy urodził się Staszek, nie spałam jedenaście miesięcy, a gdy pojawił się Ignacy, drugie tyle”, dodała, wskazując, że sytuacja nie zmieniła się, kiedy na świecie pojawił się drugi syn. Przyszedł moment, kiedy zaczęła odczuwać ogromne dolegliwości zdrowotne. Bóle kręgosłupa, z którymi się mierzyła zaczynały być nie do zniesienia. Początkowo nie chciała o nich mówić, a jednak w pewnej chwili już nie wytrzymywała. „Mogłam być kaleką. Miałam okropne bóle kręgosłupa, które nie dawały mi żyć. Wynikało to między innymi z siedzącego trybu życia. Mało się ruszałam, bo godzinami siedziałam w redakcji przygotowując się do programów” – mówiła w wywiadzie dla Plejady. ZOBACZ RÓWNIEŻ: Ewa Drzyzga pokazała zdjęcie bez makijażu! Stan zdrowia dziennikarki z dnia na dzień był coraz poważniejszy. Zaczynała rozumieć, że bez specjalistycznej pomocy się nie obejdzie. „To był koszmar. Były momenty, że nie mogłam stawać na nogi przez rwy kulszowe. Myślałam, że się wykończę. Doszło do tego, że kiedyś moje biodro było wysunięte o 30 centymetrów. Musiałam wtedy nagrywać i kadrowano mnie z bliska od pasa w górę. W przerwach zwijałam się z bólu”, dodała. Na ten moment Ewa Drzyzga wróciła do zdrowia i kontynuuje swoją pracę jako prowadząca Dzień Dobry TVN. Pytana o życie prywatne, wciąż nie zdradza wiele. Może to właśnie udany przepis na szczęście?
Córkę Augusta II Mocnego posądzano nawet o romans z ojcem! Była prawdziwą skandalistką
Oto nieznane oblicze Anny Karoliny Orzelskiej
Skandalistka, prowokatorka, pierwsza polska celebrytka. Powiedzieć, że jej losy były burzliwe to jak nic nie powiedzieć. Ona była chodzącą sensacją. Anna Orzelska była ulubioną nieślubną córką polskiego króla Augusta II Mocnego, który traktował ją jak prawdziwą księżniczkę. Łącząca ich bliska więź budziła podejrzenia, że monarcha żywi do niej nie tylko ojcowskie uczucia… Jaka była prawda prawda o ich relacji? Anna Orzelska: wyjście z ukrycia Dzieciństwo i młodzieńcze lata Anny Katarzyny Orzelskiej owiane są nimbem tajemnicy – historycy nie są zgodni nawet co do tożsamości jej matki. W dziele „Ogień pałającej miłości”, opisującym romanse Augusta II Mocnego, Karl Ludwig von Pöllnitz pisał, że pochodziła ona ze związku króla z Henriettą Duval. Historycy ustalili jednak, że matką Orzelskiej była jedna z córek kupca z Lyonu Andrzeja Renarda – Anna Katarzyna lub Angelika. Wątpliwości budzi również data urodzenia królewskiej bękartki – sama podawała, że urodziła się w 1707 r. w Warszawie, jednak część badaczy twierdzi, że stało się to pięć lat wcześniej. Król August chciał uznać Annę za swoją córkę, kiedy tylko dowiedział się o jej narodzinach, lecz sprzeciwiła się temu jego oficjalna metresa, hrabina Anna Konstancja Cosel. Zagroziła podobno władcy, że jeśli ośmieli się skontaktować z byłą kochanką, osobiście przyjedzie do Warszawy i… utopi ich dziecko. Przez kolejne lata władca nie kontaktował się więc z dziewczynką i jej matką, choć wspierał dyskretnie członków jej rodziny. Ojczyma Anny mianował nadzorcą łazienki w Parku Ujazdowskim, a w 1720 r. zaliczył ród Renardów do grona baronów. W tym czasie hrabina Cosel przebywała już w więzieniu i straciła swoje wpływy, więc August II postanowił odnaleźć córkę i wynagrodzić jej kilkanaście lat, w czasie których nie miał z nią kontaktu. Latem 1724 r. Annę Katarzynę odnalazł w Warszawie nieślubny syn króla Fryderyk August Rutowski. Aby dziewczyna zrobiła na władcy jak najlepsze wrażenie, postanowił nauczyć ją musztry wojskowej, którą miała zaprezentować ojcu w czasie pierwszego spotkania. August II zachwycił się piękną Anusią i wprost oszalał na jej punkcie. Już we wrześniu 1724 r. nadał jej tytuł hrabiny Orzelskiej, nawiązujący do orła i podkreślający jej polskie pochodzenie. Dwa lata później podarował jej zaś Pałac Błękitny w Warszawie, który specjalnie dla niej przebudowano w stylu rokoko. „Tak tedy była ulokowana, a król do niej co wieczór chodził z całym dworem i miała wszelkie honory jako córka królewska” – pisał o niej autor „Ognia pałającej miłości”. Czytaj także: Cecylia Beydale: córka księżnej Czartoryskiej nie znała swojego pochodzenia. Prawda zniszczyła jej życie Anna Orzelska: skandal goni skandal W niedługim czasie Anna Orzelska stała się główną bohaterką warszawskich balów i festynów, zwracając uwagę wszystkich swoją nietuzinkową urodą. „Jest to szatynka o kibici bardzo wysmukłej i wzrostu ponad średniego; cerę ma o wiele jaśniejszą i bardziej gładką niż zazwyczaj u szatynek; oczy czarne, piękne i pełne wyrazu, włosy bujne, w pięknym, kasztanowym kolorze, ramiona ślicznie toczone, buziak jak malina” – pisał o niej w czerwcu 1725 r. minister gabinetu saskiego Ernst Christoph von Manteuffel. Wzbudzała nie tylko powszechny zachwyt, ale i… liczne plotki. Wilhelmina, młodsza siostra króla Prus Fryderyka II Wielkiego, grzmiała po latach w pamiętnikach, że hrabina Orzelska sypiała nie tylko z własnym ojcem, ale i wszystkimi swoimi braćmi, których jakoby „istniał cały rój”. Opowieści na ten temat należy jednak włożyć między bajki. Nawet Karl Ludwig von Pöllnitz, który dokładnie prześwietlił miłosne podboje Augusta II, pisał: „Wiele dam chciało pozyskać serce królewskie, ale nadaremnie, bo miłość ojcowska wszelkie przewyższała amory”. Anna Katarzyna Orzelska była więc kochana przez polskiego monarchę jedynie „normalną” miłością ojca do córki. Piękna hrabina nie narzekała jednak na brak adoratorów, a w 1728 r. wdała się w głośny romans z szesnastoletnim następcą tronu pruskiego Fryderykiem, późniejszym królem Fryderykiem II Wielkim. Kiedy na początku 1729 r. przez dłuższy czas nie wracała z Drezna do Warszawy, rodząca się wówczas prasa plotkarska pisała, że najprawdopodobniej urodziła nieślubne dziecko. Ojcem miał być bądź to sam królewicz Fryderyk, bądź to zakochany w Anusi wojewodzic smoleński Jan Cetner. Anna Orzelska stała się więc jedną z pierwszych polskich celebrytek, chociaż oczywiście w XVIII wieku nie znano jeszcze tego słowa. Czytaj także: Izabela Czartoryska, słynna „Pani na Puławach”, miała siedmioro dzieci, każde z kim innym Anna Orzelska: nieszczęśliwa żona, kłopotliwa siostra W końcu w 1730 r. August II wydał nieślubną córkę za mąż za księcia Szlezwiku-Holsztyna-Sønderborg-Beck Karola Ludwika Fryderyka. Dwa lata później Anna urodziła mężowi syna Karola Fryderyka, późniejszego generała-majora armii saskiej. Małżeństwo pary było jednak wyjątkowo nieudane, a w czasie odbywających się w Warszawie i Dreźnie imprez z udziałem hrabiny Orzelskiej jej mąż traktowany był jedynie jako dodatek do pięknej żony. Już w 1733 r. Anna opuściła więc męża i wyjechała do Wenecji, gdzie przez kolejne lata wiodła życie rozwódki-skandalistki. W 1745 r. przyrodni brat Orzelskiej Maurycy Saski zaprosił ją do Francji, lecz w niedługim czasie pożałował swojej decyzji. Hulaszczy tryb życia hrabiny rzucał cień na błyskotliwą karierę wojskową i polityczną Maurycego, który od 1741 r. sprawował urząd marszałka Francji. Jesienią 1746 r. zażądał więc od siostry, aby niezwłocznie wróciła do Wenecji. Orzelska pozostała jednak nieugięta i nie kwapiła się do spełnienia braterskiej prośby. Ostatecznie osiadła w Awinionie i tam spędziła ostatnie lata swojego burzliwego życia. Zmarła 27 września 1769 r. w Grenoble, gdzie przebywała jako kuracjuszka, i została pochowana w tamtejszym kościele św. Ludwika. Czytaj także: Pogarda matki i brata, dewocja, wojny z mężem. Smutne losy Anny Jagiellonki
Jakie sekrety skrywała Elżbieta I? Dla urody ryzykowała życiem...
Alabastrowa cera i rude włosy stały się znakiem rozpoznawczym królowej
Był ostatnią przedstawicielką rodu Tudorów. Jej życie od dzieciństwa było naznaczone licznymi trudnościami. Gdy patrzyła jak wygląda los jej ojca poprzysięgła sobie, że nigdy nie wyjdzie za mąż. A jednak zapisała się w na kartach historii jako potężna, inteligentna i pewna siebie władczyni. Elżbieta I Tudor władała Anglią i Irlandią. Jej znakiem rozpoznawczym była burza rudych włosów. Kontrastowały one z alabastrową cerą. Monarchini uchodziła za ideał. Jednak nie każdy wie, że za jej wyglądem skrywała się pewna tajemnica... Elżbieta I - tajemnica królowej Córka Henryka VIII i jego drugiej żony, Anny Boleyn była uważana za jednego z najwybitniejszych monarchów brytyjskich. Imię nadano Elżbiecie na cześć jej dwóch babć. Nie miała łatwego życia. Błogie dzieciństwo księżniczki zakończyło się wraz ze śmiercią matki. Anna Boleyn została ścięta po bezpodstawnych oskarżeniach męża o zdradę, cudzołóstwo i praktykowanie czarów. Zaledwie 11 dni po egzekucji Anny, król poślubił Jane Seymour. Córkę pozbawił tytułu księżniczki i prawa dziedziczenia. Elżbieta mogła używać jedynie tytułu – lady. Jako kilkuletnia dziewczynka przyglądała się z uwagą zdarzeniom na królewskim dworze. Gdy Jane zmarła w wyniku komplikacji po porodzie, ojciec Elżbiety związał się z Anną z Kleve. Małżeństwo zakończyło się rozwodem. Wtedy w życiu króla pojawiła się Katarzyna Howard. Jednak szybko powtórzyła los swoich Anny Boleyn. Podobno na wieść o ścięciu Katarzyny, Elżbieta Tudor miała powiedzieć: „Nigdy nie wyjdę za mąż”. To dlatego nazywano ją później Królową Dziewicą. Dopiero ostatnia żona króla doprowadziła do pojednania między nim a Elżbietą. Dzięki jej interwencji księżniczka odzyskała prawo do dziedziczenia tronu. Po śmierci Henryka VIII zamieszkała razem z owdowiałą Katarzyną Parr i jej nowym mężem. Uczyła się języków (szkockiego, francuskiego, włoskiego, hiszpańskiego, łaciny i greki) i onieśmielała wszystkich swoją wiedzą. Córka Henryka VIII i Anny Boleyn mogła liczyć na staranne wychowanie. Poza tym, Elżbieta odziedziczyła po rodzicach nie tylko charyzmę, zdolność zjednywania sobie ludzi i niezwykły urok. Podobnie jak matka, księżniczka miała smukłą sylwetkę, była pełna wdzięku, ujmowała spojrzeniem. Po ojcu otrzymała inteligencję, jasną cerę i rude włosy, które stały się jej znakiem rozpoznawczym. Zobacz: Cesarzowa Sisi cierpiała na anoreksję, a na pielęgnację włosów poświęcała trzy godziny dziennie Elżbieta I Tudor - dlaczego nigdy nie wyszła za mąż? Po śmierci przyrodniego brata, a potem przyrodniej siostry – Marii Tudor, tron objęła Elżbieta. Ukoronowano ją 15 stycznia 1559 roku. Nigdy nie stanęła na ślubnym kobiercu i starannie odrzucała zaloty wszystkich kandydatów do swojej ręki. Jak na owe czasy, zachowanie Elżbiety Tudor było... nietypowe i uchodziło za dziwaczne. Jak sama podkreślała, do zamążpójścia zraził ją ojciec, który miał aż sześć żon i żaden z jego związków nie zakończył się szczęśliwie, a wręcz tragicznie dla wybranek króla. Mimo silnego stanowiska Elżbiety, doradcy sugerowali, by wybrała sobie męża. Ale królowa obawiała się utraty władzy. Nie chciała pozwolić na to, by utracić niezależność i uszczuplić swój majątek. Poza tym, władczyni nie wyobrażała sobie siebie w roli matki. Obawiała się komplikacji porodu, trudów ciąży. A może tak naprawdę bała się kochać i być kochaną? Cóż, mówiło się, że jej jedyną prawdziwą miłością był hrabia Leicester – Robert Dudley. Gdyby nie brak przychylności Rady Przybocznej, to on mógł zostać jej mężem. Jednak tajemnicza śmierć jego pierwszej żony, Letycji Knollys stawiała go w nienajlepszym świetle. Dla wielu jej życie było pełne tajemnic. Nie rozumiano, dlaczego chce pozostać w stanie panieńskim? W końcu o jej rękę starali się hiszpański król Filip II, car Rosji – Iwan IV Groźny, a także książę Francji Duc d’Alencon. Biografowie piszą wprost, że „żyła życiem mężczyzny - klęła jak szewc, potrafiła być wulgarna, arogancka, ale i wojownicza. Sama mawiała o sobie: „Mam ciało słabej i wątłej kobiety, ale serce i honor króla”. Pojawiały się sugestie, królowa cierpi na deformacje ciała i jest bezpłodna. Z kolei inne źródła podają, że monarchini cierpiała na zespół Morrisa – rzadką chorobę genetyczną, która charakteryzuje się tym, że osoba przychodzi na świat z cechami obu płci. To miałoby tłumaczyć fakt, że Elżbieta I skrywała swój wygląd pod mocnym makijażem czy rozbudowanymi strojami, które maskowały jej figurę. Na obrazach prezentowana jest jako rudowłosa kobieta o długich palcach i jasnej cerze, a olbrzymi kołnierz miał podkreślać jej zjawiskowo długą i smukłą szyję. A może tak naprawdę ukrywały jabłko Adama? Na każdym portrecie Elżbieta pozowała na silną, niezależną i pewna siebie damę. Chociaż część osób doszukuje się w jej spojrzeniu smutku. Czytaj także: Ścięta, wygnana, rozwiedziona, zmarła... Tak umierały żony króla Henryka VIII Elżbieta I podążała za ówczesnym kanonem piękna? Faktycznie, Elżbieta I ukrywała swoje ciało, ale po przebytej ospie. Królowa omal nie straciła życia. Wyzdrowiała, ale choroba zostawiła jej liczne blizny, które obsesyjnie próbowała przykryć bielidłem. Wizerunek władczyni był charakterystyczny. Stała się rozpoznawalna dzięki ognistej fryzurze i alabastrowej cerze. Wpasowała się w ówczesny kanon piękna. Elżbieta kreowała się na ideał – dostojna i urodziwa. W jednym z wierszy, sir John Davies tak opisywał królową: „Lecz mamy kolory: czerwień i biel Każda linia i proporcja właściwa Te linie, ta czerwień i biel Pragną jeszcze życia i światła Jej najjaśniejszego Majestatu”. Wiele kobiet marzyło, by upodobnić się do Elżbiety. W dodatku zachwycała nietypowymi strojami i podkreśla się, że to właśnie ona rozpoczęła nową modę na królewskim dworze – dopasowane kaftany, wysokie kołnierze, bogactwo klejnotów. Włosy? Zawsze starannie przyczesane. Królowa korzystała także z peruk i miała ich w swojej kolekcji osiemdziesiąt. Rozkochała się w nich po skończeniu 30. roku życia. Mogłaby zlecić ich wykonanie w innym kolorze, jednak nie zamierzała rezygnować z rudego odcienia. Wybierali go także dworzanie, którzy chcieli przypodobać się władczyni i podążali za modą. Kobiety farbowały włosy przy pomocy soku z rabarbaru lub kwasu siarkowego. Peruki zanurzały także w pudrze z siarki i płatków krokosza balwierskiego. Jak Elżbieta osiągała efekt alabastrowej cery, która w dawnych czasach była wyznacznikiem wysokiego statusu? Królowa nakładała na swoja twarz, dekolt i dłonie solidną warstwę pudru - bieli ołowianej. Dzięki temu skóra wydawała się satynowa, srebrzysta, ukrywała zmarszczki i blizny. Niestety, preparat zawierał w sobie substancje toksyczne. Przyswajane systematycznie ołów, węglan arsenu i kwas octowy doprowadzały jej organizm do ruiny. Paradoksalnie, kosmetyk także powodował blizny i przebarwienia. Dlatego nakładano go jeszcze więcej, by przykryć kolejne niedoskonałości. Elżbieta skarżyła się na bóle głowy, mięśni i problemy z ciśnieniem. Z czasem zaczęły wypadać jej włosy i zęby, pojawiły się nudności. Zdaniem historyków, monarchini stosowaniem tego kosmetyku sprowadziła na siebie powolną śmierć. Pod koniec życia cierpiała na żółtaczkę i reumatyzm. Zmarła 24 marca 1603 roku. Nie przeprowadzono sekcji zwłok, ponieważ jak podawano w źródłach, ciało królowej napęczniało do tego stopnia, że rozerwało trumnę, zanim ta została złożona do grobu. Elżbieta spoczęła obok przyrodniej siostry w opactwie westminsterskim. Źródła: Twojahistoria.pl; ciekawostkihistoryczne.pl; Historia.org.pl, astrahistoria.pl, Wikipedia.pl, wielka historia.pl
Jadwiga Andegaweńska praktykowała astrologię i czarną magię? Królowa szukała w nich bardzo ważnej odpowiedzi
Królowa uznana za świętą skłaniała się ku praktykom, które dziś Kościół potępia
Choć Jadwiga Andegaweńska była oddaną katoliczką, to odpowiedzi na wiele pytań szukała także... w okultyzmie. Dzisiaj horoskopy i przepowiadanie przyszłości są kategorycznie potępiane przez Kościół. W XIV wieku jednak duchowni odsuwali się od otwartej krytyki. Próbowali nawet w pewien sposób tłumaczyć te tajemnicze praktyki... Jakiej odpowiedzi usilnie szukała królowa? Jadwiga Andegaweńska praktykowała astrologię i czarną magię Na życzenie królowej Jadwigi Andegaweńskiej wykonano dla niej Psałterz floriański, na którym można było dostrzec motywy zodiakalne. Posługiwała się także monogramem w formie dwóch złączonych liter M, którego znaczenie owiane było tajemnicą. Przypisywało mu się wartość religijną, ale historycy nie wykluczają również tej magicznej. Zainteresowanie królowej astrologią i przepowiadaniem przyszłości można było zatem dostrzec już wcześniej, jednak prawdziwa fascynacja narodziła się, gdy po dwunastu latach małżeństwa zaszła w wyczekiwaną ciążę. Z korespondencji Jadwigi historycy wnioskują, że bała się ona śmierci w połogu. W obliczu niepewnej przyszłości i zagrożenia życia swoje nadzieje pokładała nie tylko w wierze katolickiej, ale również w okultyzmie. Królowa poprosiła jednego z uczonych, który przebywał wówczas na dworze królewskim o postawienie horoskopu. Władczyni chciała dzięki niemu poznać losy swojego dziecka. W ten sposób w 1398 roku powstał najstarszy zachowany polski horoskop. Był o tyle nietypowy, że opierał się na technikach, które praktykowali babilońscy kapłani Baala - starożytnego bóstwa, którego ludzie Kościoła niekiedy ilustrowali jako szatana: Belzebuba. Jakich odpowiedzi Jadwiga oczekiwała od horoskopu? Pragnęła tylko dowiedzieć się, czy jej dziecko spełni oczekiwania kraju, a więc, czy urodzi się mężczyzną. Autor horoskopu na podstawie takich danych jak data aktu zbliżenia królowej z małżonkiem, pod jaką egidą do niego doszło, położenie Księżyca i Słońca oraz charakter planety "rządzącej horoskopem", z trudem ustalił, że owszem, Jadwiga wyda na świat syna. Uczony przepowiedział nawet dokładną datę porodu, na 10 czerwca 1399 roku, jednak wszystkie napawające nadzieją przepowiednie okazały się błędne. "Podałem, że narodzi się chłopiec ten dnia dziesiątego, a była dziewczynka i urodziła się przed południem w niedzielę 22 dnia czerwca, około jednej godziny i dwudziestu ośmiu minut przed południem, a ja przewidziałem mającego się narodzić chłopca z głównych znaków, gdyż poczęcie w znaku męskim pobudza w łonie ku znakom męskim, lecz w znakach żeńskich, co więcej matka w kącie a, wznosiła się, a w znaku męskim znajdujący się Księżyc, rozumie się w wodniku", tłumaczył się później skruszony i zdezorientowany astrolog (cytat za wielkahistoria.pl). Sprawdziły się natomiast obawy Jadwigi, która po urodzeniu córki Elżbiety Bonifacji, nie przeżyła połogu i zmarła wycieńczona. Czytaj także: Powiedzieli sobie „tak” w oparach gazu łzawiącego. Historia miłości księżniczki Beatrix i niemieckiego dyplomaty Jadwiga Andegaweńska. Drzeworyt według wzoru Jana Matejki Czy kościół był przeciwny astrologii? W czasach, w których żyła królowa Jadwiga Andegaweńska, krytykowanie praktyk przepowiadania przyszłości i astrologii przez Kościół wyraźnie straciło na sile. Uczony, który sporządzał dla królowej horoskop, mógł być lekarzem, ale niewykluczone, że był także duchownym. Kilka lat przed odczytanym dla królowej horoskopem, dało się słyszeć głosy uczonych o tym, że przepowiadanie przyszłości na podstawie horoskopów jest częścią filozofii przyrody, której autorem jest sam Bóg; z kolei kanclerz uniwersytetu paryskiego ogłosił w owym czasie, że teologia i astrologia, to dziedziny pokrewne. "Podobne tłumaczenia były konieczne, bo nie dało się ukryć, że metody interpretowania znaków zodiaku wcale nie zrodziły się w świecie cywilizacji łacińskiej", pisał w swoim artykule historyk Kamil Janicki. "Astrolodzy pełnymi garściami czerpali z prac arabskich uczonych, a nawet – z zabiegów okultystycznych wypracowanych jeszcze przed narodzinami Chrystusa", dodał. Zobacz także: Maria I Stuart: miała za sobą trzy nieudane małżeństwa i 20 lat więzienia, które sprowadziła na nią kuzynka Malowidło, portret św. Jadwigi Królowej — reprodukcja w klasztorze oo. Karmelitów na Piasku Źródła: wielkahistoria.pl
Launer London – historia ulubionej marki torebek królowej Elżbiety II
Torebka marki Launer London była nieodłącznym elementem każdej stylizacji królowej Elżbiety II. Monarchini słynęła ze swoich nieraz dziwnych i osobliwych przyzwyczajeń, między innymi śniadania zawsze serwowano jej w pojemniku firmy Tupperware, makijaż wykonywała sama, a jej ulubiony drink musiał być koniecznie wykonany z konkretnego aperitifu od Dubonnet. Była także wierna marce Anello & Davide, gdzie kupowała buty na niskim obcasie, jednak zawsze szczególnie dbała o swoje torebki. Jaka historia za nimi stoi? PRZECZYTAJ O: Wielka Brytania. Co królowa Elżbieta II robiła ze swoimi starymi ubraniami i kapeluszami? Laurner London – marka, która skradła serce królowej Powstała w 1940 roku firma Laurner London specjalizuje się w wyrabianiu luksusowych torebek. Założył ją imigrant Sam Laurner pochodzący z Czechosłowacji, w swoim małym warsztacie w londyńskiej dzielnicy Soho stworzył niezwykle unikatowe i eleganckie modele, które w latach 50. odkryła matka królowej Elżbiety i jedną sztukę podarowała swojej córce. W 1968 roku marka otrzymała oficjalny dokument świadczenia usług dla rodziny królewskiej. W 1981 roku przejął ją Bodmer, za którego kadencji królowa zamawiała torby za pośrednictwem swojej osobistej doradczyni i krawcowej Angeli Kelly. Jednymi z ulubionych modeli monarchini były Royale i Trviata, które są ręcznie robione w Walsall w West Midlands. W 1991 roku królowa Elżbieta II odwiedziła fabrykę Laurner, aby lepiej zrozumieć proces powstawania jej ulubionego dodatku do każdej stylizacji. Była pod wrażeniem, że wykonanie każdej torebki trwa około osiem godzin, przez co jej szacowana wartość wynosi około 2 090 funtów. Bodmer tę wizytę wspomina następująco: Królowa była zauroczona rzemieślniczym procesem podczas wizyty i szczerze nim zainteresowana. Rozmawiała z każdym pracownikiem z osobna. Miała charyzmę i bardzo dobre poczucie humoru. Właściciel rozwiewa także plotki dotyczące ilości posiadanych przez monarchinię toreb. Wiele osób myśli, że miała ich dwieście, natomiast fakty są takie, że mogła mieć pięć, dziesięć lub maksymalnie jedenaście modeli w swojej kolekcji. Swoje ukochane modele wykorzystywała wielokrotnie i nigdy nie wymieniała na nowe lub wyrzucała. Jest to prawdą, gdyż w 2018 roku, kiedy podczas Tygodnia Mody w Londynie wręczała nagrodę Queen Elizabeth II Award For Design Richardowi Quinnowi, miała ze sobą model pochodzący z lat 80. Bardzo często je także dostawała od swoich dzieci, między innymi króla Karola III, dlatego jej kolekcja była aż tak duża. “Bez torebki nie czuję się w pełni ubrana” Królowa Elżbieta II była bardzo rzadko widywana bez torebki Launer London. Aktorka wcielająca się w jej postać w serialu “The Crown”, Olivia Colman podczas pracy na planie dowiedziała się, że torebka to coś więcej niż rekwizyt. Monarchini zawsze nosiła ją spacerując po pałacu Buckingham, podczas spaceru ze swoimi ukochanymi psami corgi, a nawet kiedy oglądała telewizję! Nawet na jej ostatnim zdjęciu, na którym stoi przy kominku w szkockiej spódnicy, kardiganie i bluzce oraz w niezawodnych czółenkach, błyszcząca torebka Launer jest perfekcyjnie przewieszona przez ramię. W rozmowie z brytyjskim Vogue królowa zdradziła kiedyś, że “bez torebki nie czuje się w pełni ubrana”. Choć torby Launer są dostępne w różnych kolorach i wykończeniach, monarchini zdecydowanie preferowała czarne modele z lakierowanej skóry, gdyż są one praktyczne i pasują do każdej stylizacji. Wyjątkiem był ślub księcia Williama z Kate Middleton w 2011 roku, kiedy do cytrynowożółtej kreacji wybrała beżowy model. Jednak jej torebki były wyjątkowe i unikatowe, gdyż królowa je modyfikowała poprzez dodanie dodatkowych kieszeni, wbudowanej portmonetki i przedłużając uchwyty, dzięki czemu łatwiej trzymało się je w dłoniach. Legenda głosi, że królowa torebki wykorzystywała do dawania umownych sygnałów w trakcie spotkań, przykładowo, kiedy przekładała je z prawego ramienia na lewe lub odstawiała je no podłogę sugerowała, że czas zakończyć spotkanie. Choć właściciel marki Launer London, Bodmer dementuje te plotki, argumentując, że będąc królową i posiadając taką władzę nie trzeba wysyłać żadnych sygnałów. Dodaje też, że królowa była niezwykle ważna dla niego, a współpraca z nią nad niestandardowymi fasonami, które nigdy nie weszły do sprzedaży, było czystą przyjemnością. Niestety odpowiedzi na pytanie, co królowa nosiła w torebce nie zna nikt. Jak myślicie, co monarchini mogła w niej trzymać?
Pogarda matki i brata, dewocja, wojny z mężem. Smutne losy Anny Jagiellonki
Do Anny Jagiellonki przylgnęła łatka starej panny i dewotki. Matka nie cieszyła się z jej narodzin, przez całe życie mogła liczyć tylko na wsparcie swoich sióstr... W 1575 roku, w wyniku drugiej wolnej elekcji, została wybrana na króla Polski. Niespełna pół roku później, jako 53-latka, wyszła za mąż za Stefana Batorego. Nigdy nie urodziła dzieci. Życie boleśnie ją naznaczyło i do dziś wydaje się jedną z najbardziej tragicznych postaci w polskiej historii... Niechciana córka. Matka nie cieszyła się z narodzin Anny Jagiellonki Przyszła na świat w Krakowie 18 października 1523 roku jako czwarte dziecko Bony Sforzy i Zygmunta Starego. Niestety, moment jej narodzin był tym jedynym, gdy matka zwróciła na nią uwagę. Była jednak zła i rozczarowana, że dziecko, które powiła, było córką. Chrzest Anny Jagiellonki odbył się bardzo szybko i został przygotowany w pośpiechu na polecenie królowej. Nie uczestniczył w nim nawet ojciec, przebywający wówczas na sejmie. Szybko też córką zaczęły zajmować się piastunki. O dziecku Bona nie wspominała nawet w listach – narodziny córki nie były czymś, czym należało się chwalić. Postawę tę dosyć szybko przejął również Zygmunt Stary, zaś później jego syn - Zygmunt August. Była dla nich podobno niewidzialna. Brat miał być wobec niej „srogiego umysłu”. Realnie zaczął się jej losem interesować wówczas, gdy okazało się, że utrzymanie Anny i jej sióstr wiąże się z niemałymi wydatkami. Nie mógł w rozwiązaniu tego problemu liczyć na matkę, która nie akceptowała jego związku z Barbarą Radziwiłłówną i po śmierci męża przeniosła się z córkami na Mazowsze. Tam przebywała przez osiem lat, ale dotarło do niej, że pojednanie z jedynym synem nie będzie możliwe. W 1556 roku opuściła więć Polskę i wyjechała do rodzinnego Bari. Wcześniej, na polecenie szlachty, musiała zrzec się wszelkich dóbr ziemskich nad Wisłą. Czytaj także: Na to pytanie królowa Elżbieta II czekała siedem lat. Przez niemal rok tylko najbliżsi znali prawdę Anna Jagiellonka w młodości, Reprodukcja Przypadkowi kandydaci i skandalicznie niski posag. Problemy z zamążpójściem Anny Jagiellonki Wówczas za mąż wydano już dwie córki Bony i Zygmunta: najstarszą Izabelę (w 1539 roku została żoną króla Węgier Jana Zapolyi) oraz średnią Zofię (w lutym 1556 została wydana za Henryka II, księcia brunszwickiego). I w przypadku jej zaślubin król Zygmunt August miał jasno sprecyzowane stanowisko, co wyjaśnił ustami hetmana Jana Tarnowskiego: „Dla Jego Królewskiej Mości lepiej, że zmniejszą się wydatki, bo łatwiej dwie siostry utrzymać niż więcej”. Ale przecież najlepiej byłoby, gdyby z królewskiego skarbca nie trzeba było łożyć na utrzymanie żadnej z królewien. Taka postawa położyła się cieniem na relacjach Zygmunta Augusta z siostrami. Najmłodsza z nich, Katarzyna, wprost miała stwierdzić, że „nigdy nie był dla niej bratem”. I z pewnością podpisać by się pod tym mogła również Anna... Plan wydania jej za mąż stał się sprawą wagi państwowej w 1556 roku. Już wówczas problemem był jej wiek, czyli ponad 30 lat. Jak na tamte czasy – dużo za dużo! Polski monarcha wiedział, że nie ma czasu do stracenia. Co prawda jego siostra nie odbiegała wówczas w kwestii wyglądu od innych panien na wydaniu (z pewnością nie była szpetna), ale też nie uchodziła za piękność. „Na portrecie wykonanym rok wcześniej Anna Jagiellonka wygląda wciąż świeżo i korzystnie. Twarz ma szczupłą, usta delikatne, a rysy twarzy przyjemne dla oka. Sylwetka jej ciała też jest drobna i zgodna z gustami epoki. Zdaniem biografki, Marii Boguckiej, królewna nie jest na tym obrazie „całkiem pozbawiona uroku”. Widać wprawdzie zaczątki przyszłej brzydoty – zbyt wysokie czoło, lekko wyłupiaste oczy, spiczastą brodę – ale Anna wciąż może się podobać. Na pewno wygląda korzystniej niż jej matka w podobnym wieku”, czytamy w publikacji autorstwa Kamila Janickiego na portalu WielkaHistoria.pl. Realnym problemem był żałośnie niski posag, który przeznaczył dla niej brat: trzydzieści dwa tysiące florenów. A to spowodowało, że z ubiegania się o rękę Anny Jagiellonki zrezygnowali m.in. Książę Pomorza Zachodniego Jan Fryderyk oraz jego brat Barnim i brat palatyna reńskiego Ryszard Wittelsbach. W Wiedniu na dworze Habsburgów ofertę wysłanników króla wyśmiano, zaś książę Eberhardt z Wirtembergii, narajony przez inną Jagiellonkę, Zofię, zmarł „zaraz po wysłaniu swatów”. Czarę goryczy przelał kandydat z duńskiego dworu Magnus, brat króla. „Pan Bóg go nawiedził, nie ma jednego oka i to ubogi pijanica” – tak pisała o nim Katarzyna Jagiellonka. W historii zapisał się jako niespełna rozumu alkoholik bez grosza przy duszy. Przez historyków duńskich jest do dziś określany mianem „nieudanego i zwyrodniałego”. A jeśli dodać do tego niemal dwudziestoletnią różnicę wieku nic dziwnego, że ostatecznie Zygmunt August jego konkury odrzucił. I to nawet wbrew temu, że – jak pisał w liście do Radziwiłłów – sprawa ożenku Anny stała się dla niego „obowiązkiem, którego już dłużej nie chce nosić”. Sytuacja z duńskim księciem odcisnęła na księżniczce piętno. Była rozgoryczona, że jedynie alkoholik i szaleniec był mężczyzną, który naprawdę chciał ją poślubić. Podejmowano kolejne próby wydania Anny za mąż, ale wypadały one dosyć żałośnie. Jak choćby inscenizacja zorganizowana w 1560 roku z okazji przybycia na dwór w Wilnie delegatów księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego. Mógł on wybrać, którą z dwóch księżniczek – Annę czy Katarzynę – chce pojąć za żonę. Posłom co prawda nie pozwolono na bezpośredni kontakt z nimi, ale „pokazano im je przez małe zamkowe okienko”. Obie siedziały przy kołowrotku i przędły kądziel. Podobno w zamyśle scenka rodzajowa miała podkreślić pokorę i pracowitość Anny. Odległość miała pomóc w ukryciu widocznych na jej twarzy zmarszczek oraz innych niedoskonałości. Ale i tym razem się nie udało. Iwan Groźny stwierdził, że za żonę pojąć może jedynie Katarzynę. Ale przecież ona była od Anny młodsza, więc takie rozwiązanie nie wchodziło w grę! Do czasu... Dwa lata później na dworze zjawili się delegaci księcia fińskiego Jana Wazy. Byli zdeterminowani, by ich władca pojął za żonę tę „młodą i piękną”. A to oznaczałoby, że na zamążpójście starszej siostry nie ma praktycznie szans. Ale – i był to bodaj jedyny raz, gdy Anna wykazała się inicjatywą i zajęła tak jednoznaczne stanowisko – do króla przyszła 39-letnia księżna i powiedziała, by „już dłużej nie pozbawiał szczęścia królewny Katarzyny”. Aby zrozumieć, co to znaczyło dla Anny, trzeba wiedzieć, jak silna więź łączyła ją z siostrą. Obie nie miały dobrych kontaktów ani z matką, ani z bratem, który został później władcą. Mieszkały razem, dzieliły ze sobą radości i smutki, znosiły wszelkie upokorzenia i rodzinne spięcia. Wcześniej mogły jeszcze liczyć na Zofię, ale jej zamążpójście rozbiło ten siostrzany trójkąt. Księżniczka Katarzyna była niezdecydowana. Wiedziała, że konsekwentne odmawianie kolejnym delegacjom skaże ją na staropanieństwo. Ale jednocześnie nie chciała zostawić Anny samej. W końcu miłość do siostry wzięła górę. „Innego stanu niż ten, w którym jestem teraz, nie pragnę”, miała powiedzieć w obecności rodzeństwa. Jakież było jej zdziwienie, gdy na tym dyskusja się nie skończyła! „Przecież Wasza Królewska Mość przede mną przyzwoliłaś! Po co inaczej mówić teraz?”, odparowała Anna. Zbiła w ten sposób młodszą siostrę z pantałyku i wprawiła w nie lada konsternację. I właśnie taki efekt chciała wywołać. Dlatego zwróciła się już bezpośrednio do Zygmunta Augusta: „Przyzwoliła, Miłościwy Królu! Nie racz Wasza Królewska Mość więcej pytać!”. I tak pchnęła ukochaną siostrę w ramiona Jana Wazy, który później zgotował żonie istne piekło, życie w lęku, więzienie i wielką niepewność. Czytaj także: Królowa Bona Sforza została otruta i oszukana. Na łożu śmierci wszystko zrozumiała i chciała zapobiec nieszczęściu Anna Jagiellonka, królowa Polski Dewotka, stawiająca na swoim. Taka była prywatnie Anna Jagiellonka Może z racji braku zainteresowania ze strony rodziców i brata, może z przyczyn zupełnie innych Anna nigdy nie uchodziła za silną osobowość. Wręcz przeciwnie: właściwie bardziej zlewała się z tłem. Dopóki na dworze towarzyszyły jej siostry: słynąca z pewności siebie i serdeczności Katarzyna oraz stanowcza i inteligentna Zofia, Anna wypadała całkiem nie najgorzej. One uzupełniały jej braki. Gdy wyszły za mąż, pozostała sama. Decyzja, którą podjęła w 1562 roku, wiele ją kosztowała. Była smutna i rozgoryczona i „cierpiała tak, jakby wyrwano jej część własnego ciała”. Wiedziała, że w ten sposób skazała siebie na samotność, że w spojrzeniach, którymi będą ją obdarzali inni, może liczyć jedynie na litość i pogardę. „Anna jest niezadowolona, że młodszą wydano przed nią” – zanotował sekretarz jednego z dworzan Zygmunta Augusta, a jednocześnie agent Albrechta Hohenzollerna (cytat za Kamilem Janickim). Ślub wzięła dopiero 14 lat później, 1 maja 1576 roku ze Stefanem Batorym, księciem siedmiogrodzkim. Miała wówczas 53 lata. Wcześniej, bo w grudniu 1575 roku, została wybrana na króla Polski. Choć oznaczało to właściwie, że wraz z małżonkiem mogła sprawować rządy równolegle, z czasem on odsunął ją od spraw państwowych. Nie doczekali się dzieci. Ich małżeństwo nie było udane. Prowadzili swoistą wojnę na tronie Polski. Spekulowano nawet o rozwodzie, ale plotki te okazały się nieprawdziwe. Faktem jest, że nie mogli się porozumieć, zaś część historyków nazywa Annę wprost „nudną i pełną dewocji starą panną”. Ale to jedynie połowa prawdy. Podobno Anna Jagiellonka była również osobą „energiczną, która za wszelką cenę dążyła do realizacji swoich zamierzeń”. Owdowiała w 1586 roku. Z racji tego, że w czasie drugiej wolnej elekcji została ogłoszona królem, mogła nie zgodzić się na bezkrólewie. Ale ostatecznie podjęła decyzję o usunięciu się w cień i zrzekła się korony. Na tronie zaś pomogła osadzić swojego siostrzeńca, syna ukochanej Katarzyny, Zygmunta III Wazę. Ostatnie lata życia spędziła w Warszawie. Zmarła 9 września 1596 roku. Na jej pogrzebie mowę wygłosił Piotr Skarga, który stwierdził, że „dała piękny koniec i zamknięcie domowi Jagiellońskiemu”. Jej ciało spoczęło w kaplicy Zygmuntowskiej, której budowę dokończyła w 1584, u boku ojca i brata. Zobacz też: Car Piotr I Wielki nie miał litości nawet dla swojego pierworodnego syna. Zemścił się na nim w przerażający sposób Rozmodlona Anna Jagiellonka, Reprodukcja
Królowa Konstancja przybyła do Polski z wielkim orszakiem. Uwagę wszystkich przykuła dwórka z brodą
W 1605 r. król Polski Zygmunt III Waza ożenił się z arcyksiężniczką austriacką Konstancją Habsburżanką. Nowej królowej towarzyszyły w podróży do Polski liczne damy dworu, z których jedna… miała bujną brodę. Helena Antonia: kim była? Ową tajemniczą brodatą dwórką, którą Konstancja Habsburżanka zapragnęła zabrać ze sobą do Polski, była Helena Antonina. Przyszła ona na świat w biskupstwie Lüttich, czyli w dzisiejszym Liège. Jej nazwisko nie jest znane, chociaż w niektórych źródłach można znaleźć informację, że brzmiało ono Galecka, co świadczyłoby o jej polskim lub przynajmniej słowiańskim pochodzeniu. Dokładniejszych informacji o dzieciństwie i młodzieńczych latach Heleny Antonii dostarcza dopiero pochodząca z początków XIX stulecia kronika Christiana Augusta Vulpiusa. Kiedy dziewczynka miała dziewięć lat, jej rodzice z niepokojem zauważyli, że na jej twarzy zaczęło pojawiać się męskie owłosienie. Początkowo próbowali golić nadmiarowy zarost, lecz ten rósł wówczas jeszcze gęściejszy. Dziś wiadomo już, że Helena cierpiała najprawdopodobniej na hirsutyzm, czyli chorobę spowodowaną nadmiernym poziomem męskich hormonów. W XVII wieku kobiety w jej sytuacji uważano jednak za wybryki natury i obwożono po świecie jako jarmarczną atrakcję. Niezamożni rodzice Heleny długo zastanawiali się, co zrobić z „kłopotliwym” dzieckiem. W końcu skontaktowali się z Ernestem Wittelsbachem – biskupem Lüttich, arcybiskupem Kolonii i księciem bawarskim w jednej osobie – i… podarowali mu swą córkę o „kasztanowej brodzie” w prezencie. Po kilku miesiącach Wittelsbach oddał Helenę pod opiekę arcyksięcia austriackiego Karola, ojca Konstancji Habsburżanki, czyli przyszłej żony Zygmunta III. Tak niewiasta z brodą trafiła z Lüttich na dwór Habsburgów w Grazu w Styrii. Czytaj także: Plotkowano, że urodziła małpkę, a ona ciężko chorowała. Dramat Marii Tudor Helena Antonia z Liege Helena Antonia: na dworach Habsburgów i Wazów Po przedwczesnej śmierci arcyksięcia Karola Heleną Antonią zaopiekowała się wdowa po nim, arcyksiężna Maria Anna, która darzyła swą brodatą dwórkę dużą życzliwością. „Była bardzo zdrowa, przyjacielska, łagodna, zręczna i doświadczona w wielu pracach, miała także wiele rozumu. Jej twarz była podłużna i drobna, miała błyszczące czarne oczy, czerwone policzki; a w wieku osiemnastu lat broda sięgała jej do piersi. Odziana w strój kobiecy z tamtych czasów nosiła się przeważnie na zielono, ozdobiona złotym łańcuszkiem” – opisywał Helenę Christian August Vulpius. W 1595 r. szesnastoletnia wówczas Helena Antonia została sportretowana przez jednego z nadwornych malarzy, a w ciągu kolejnych kilku lat doczekała się jeszcze trzech portretów pędzla Johannesa Löseliusa, Dominika Custosa i Ulisse’a Aldrovandiego. Można więc śmiało powiedzieć, że brodata dama cieszyła się na dworze dużym zainteresowaniem, a jej specyficzna uroda intrygowała artystów z całej Europy. Niemiecki medyk Johannes Schenck von Grafenberg podchodził jednak do Heleny z niechęcią i wstrętem, twierdząc, że „kobieta z natury jest delikatna i czarująca, a jeżeli posiada nadmierne owłosienie, jest potworem”. Niestety opinia zaprezentowana przez Schencka von Grafenberga nie była w owym czasie odosobniona. Czytaj także: Cecylia Beydale: córka księżnej Czartoryskiej nie znała swojego pochodzenia. Prawda zniszczyła jej życie Helena Antonia z Liege Helena Antonia: od dwórki do atrakcji dla gawiedzi Kiedy w grudniu 1605 r. arcyksiężniczka Konstancja Habsburżanka wychodziła za mąż za króla Polski Zygmunta III Wazę, zabrała ze sobą do Krakowa najbliższe jej dwórki. Królewskie zaślubiny poprzedził triumfalny wjazd monarchy i jego narzeczonej do Krakowa w towarzystwie przedstawicieli królewskiego dworu, polskiej szlachty i wojska. Wielkie wydarzenie zostało uwiecznione przez anonimowego malarza na Rolce sztokholmskiej zwanej również Rulonem polskim. Na liczącym ponad 16 metrów długości dziele sztuki widać również Helenę Antonię, która towarzyszyła Konstancji w podróży do Polski. Nie zachowały się dokładniejsze informacje na temat pobytu dwórki z brodą w naszym kraju, lecz na pewno wzbudziła ona duże zainteresowanie polskiej szlachty, która lubiła obserwować rozmaite „cuda natury” czy raczej „dziwadła”, bo tak niestety w owym czasie postrzegano karłów czy kobiety z brodą. Nie wiadomo, jak długo Helena przebywała w otoczeniu królowej Konstancji, lecz z czasem opuściła dwór i postanowiła się usamodzielnić. W 1621 r. Helena Antonia pojawiła się we Wrocławiu, gdzie ponownie wzbudziła zainteresowanie dwóch malarzy, który postanowili ją sportretować. W czerwcu 1700 r. wrocławski kupiec Gottfried Springer opatrzył jeden z obrazów następującym podpisem: „Portret panny Heleny Antonii urodzonej w biskupstwie Lüttich z dużą brodą, która to w r. 1621 przyjechała do Wrocławia i ukazała się publicznie”. W czasie owego pokazu mieszkańcy miasta kpili sobie z Heleny, twierdząc, że broda urosła jej z rozpaczy, ponieważ… żaden mężczyzna nie chciał pojąć jej za żonę. Los nie był więc łaskawy dla Heleny Antonii, która nie uniknęła łatki jarmarcznej atrakcji, ukazującej się żądnej wrażeń gawiedzi. Nie wiadomo, jak potoczyły się jej losy po wrocławskim występie z 1621 r. Pamiątką po niezbyt szczęśliwym życiu kobiety z brodą są natomiast jej liczne portrety, z których dwa znajdują się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Czytaj też: Katarzyna Habsburżanka. Ze strachu przed mężem zaszła w ciążę urojoną Konstancja Habsburżanka, 1588-1631
Plotkowano, że urodziła małpkę, a ona ciężko chorowała. Dramat Marii Tudor
Królowa Anglii Maria I Tudor marzyła o tym, żeby dać swojemu mężowi Filipowi II następcę tronu, który objąłby władzę w Anglii i Hiszpanii. Dwukrotnie myślała, że spodziewa się dziecka, lecz okazało się, że rzekome ciąże to objawy śmiertelnej choroby... Maria I Tudor: zakochana królowa Maria I Tudor zapisała się w historii Anglii jako królowa, która dążyła do przywrócenia w kraju katolicyzmu po protestanckich reformach swojego ojca Henryka VIII. To właśnie rozwód króla Anglii z matką Marii Katarzyną Aragońską doprowadził do tego, że wypowiedział posłuszeństwo papieżowi i ogłosił się głową Kościoła anglikańskiego. Kiedy więc w lipcu 1553 r. Maria została królową, zaczęła prześladować protestantów, czym zasłużyła sobie na miano „Krwawej Marii” – „Bloody Mary”. Krwiożercza monarchini miała jednak również łagodniejsze oblicze. Bardzo chciała zostać matką, lecz niestety zamiast radości macierzyństwa czekało ją cierpienie, a w końcu przedwczesna śmierć. W lipcu 1554 r. Maria I Tudor wyszła za mąż za Filipa II Habsburga, króla Neapolu i Sycylii, a od 1556 r. także Hiszpanii, który był od niej młodszy o jedenaście lat. Po ślubie Filip przyjął tytuł króla Anglii, lecz wszystkie dokumenty małżonkowie podpisywali wspólnie i de facto to w rękach Marii spoczywała władza nad krajem. Chociaż Filip mocno rozczarował się urodą monarchini, a właściwie jej brakiem, ona sama była w swoim mężu szaleńczo zakochana. Przede wszystkim zaś pragnęła wydać na świat syna, który w przyszłości zostałby królem Anglii i Hiszpanii. Czytaj także: Ścięta, wygnana, rozwiedziona, zmarła... Tak umierały żony króla Henryka VIII Maria I Tudor: dziecko, którego… nie było Nadzieja na narodziny dziedzica kilku koron pojawiła się we wrześniu 1554 r., kiedy Maria przestała miesiączkować i znacząco przytyła. Co więcej, zaczęły jej doskwierać poranne mdłości, a nawet – jak sama twierdziła – czuła w swoim łonie ruchy płodu. Nadworni medycy ogłosili więc, że królowa jest w ciąży. Teść królowej, cesarz Karol V, informował swojego sekretarza Francisco de Eraso: „Uważa się, że [Maria] spodziewa się dziecka, a lud raduje się z królem i wszystkimi”. Kilka dni później pisał zaś do syna, króla Filipa II: „Chciałbym tylko zaznaczyć, jak wielką radością napawa mnie, że Bóg da nam dzięki niej sukcesorów. [Królowa] nie musi się usprawiedliwiać, że nie napisała własnoręcznie listu. Moim pragnieniem jest, by uważała na swoje zdrowie i podchodziła do życia ze spokojem, szczególnie w swoim stanie”. W listopadzie 1554 r. wydawało się już pewne, że Maria jest w ciąży – to miał być trzeci miesiąc. „Nie ma wątpliwości, że królowa spodziewa się dziecka, ponieważ pokazuje to jej brzuch, a suknie już na nią nie pasują” – zawiadamiał ambasador Hiszpanii żądnego nowych wieści cesarza Karola V. Angielski dwór był przygotowany na różne scenariusze, nawet ten najgorszy, czyli śmierć Marii I Tudor w połogu. Filip zobowiązał się, że obejmie wówczas rządy regencyjne w imieniu małoletniego syna lub córki, a także… poślubi młodszą siostrę swojej żony, Elżbietę (przyszłą królową Elżbietę I). W końcu 30 kwietnia 1555 r. po Europie rozeszła się wieść o narodzinach syna Marii i Filipa, a w samej Anglii odbyła się z tej okazji uroczystość dziękczynienia. Biły dzwony, odpalono fajerwerki, a angielski lud wyszedł na ulicę, wiwatując i manifestując swoją radość w powodu przyjścia na świat następcy tronu. Po kilku dniach okazało się jednak, że informacja o porodzie jest nieprawdziwa. Maria cały czas wierzyła jednak w swój błogosławiony stan i z nadzieją wyczekiwała narodzin dziecka. Dopiero w sierpniu 1555 r., kiedy opuchlizna na jej brzuchu zeszła, zorientowała się, że nigdy nie była w ciąży. Nieprzychylni władczyni dworzanie rozpuścili wówczas plotkę, jakoby wydała ona na świat małpkę lub pieska i ze wstydu ukryła „dziecko” przed światem. Krążyły też pogłoski, że Maria zleciła jednemu z angielskich lordów znalezienie noworodka, którego w stosownej chwili podłożyłaby jako swoje własne dziecko. Sama monarchini obwiniała z kolei o swoje złamane marzenia o macierzyństwie… protestantów. Uważała bowiem, że jej dramat to kara boska za tolerowanie „heretyków” w królestwie. Czytaj także: Król Henryk VIII i Katarzyna Aragońska. Tragiczna historia skomplikowanej miłości Tudora Maria I Tudor: nadzieja umiera ostatnia Jesienią 1557 r. kolejny raz pojawiła się szansa na to, że Maria I Tudor wyda na świat potomka. Królowa poczuła się brzemienna i ogłosiła na dworze, że najpóźniej w marcu 1558 r. zostanie matką. Bardzo długo wierzyła, że faktycznie jest w ciąży, lecz w październiku 1558 r. z bólem pogodziła się z myślą, że nie urodzi Filipowi dziecka. W tym samym czasie jej stan zdrowia zaczął zresztą gwałtownie się pogarszać, a medycy byli bezradni wobec jej cierpienia. Najprawdopodobniej królowa Maria I Tudor cierpiała na raka macicy, torbiel jajnika lub puchlinę wodną, zaś trapiącą ją chorobę interpretowała jako oznaki odmiennego stanu. Zmarła 17 listopada 1558 r. w wieku 42 lat i została pochowana w opactwie w Westminster. Umierając, miała podobno przed oczami tańczące maleńkie dzieci, przypominające jej o marzeniu, którego nie udało jej się w życiu spełnić. Czytaj także: Nigdy nie wyszła za mąż, nazwano ją Królową Dziewicą. Kim była Elżbieta I?