Najmłodsza Polka na Mount Everest: 19-letnia Zoja Skubis napisała historię na Dachu Świata
Zoja Skubis po raz kolejny udowodniła, że dla odważnych nie ma rzeczy niemożliwych. Młoda influencerka i podróżniczka osiągnęła spektakularny sukces, który zachwycił internautów i poruszył opinię publiczną: jako najmłodsza Polka stanęła na szczycie Mount Everest. Jej niezwykłe osiągnięcie to nie tylko efekt ciężkiej pracy i determinacji, ale też dowód na to, że marzenia mogą prowadzić na sam szczyt – dosłownie i w przenośni. Dziś o Zoji mówi cała Polska, a jej historia inspiruje do przekraczania granic i sięgania po więcej.
Zoja Skubis to 19-letnia podróżniczka i influencerka, która od lat dokumentuje swoje wyprawy w mediach społecznościowych. Jest aktywna na Instagramie, gdzie zgromadziła ponad 370 tysięcy obserwatorów. W ostatnich latach zyskała popularność dzięki publikowaniu treści z egzotycznych zakątków świata, a jej profil przyciąga uwagę przede wszystkim młodych widzów zainteresowanych podróżami i ekstremalnymi wyzwaniami. Droga Zoi Skubis na Mount Everest Zoja Skubis rozpoczęła swoją ekspedycję na Mount Everest w kwietniu 2025 roku. 18 maja o godzinie 11:38 stanęła na szczycie najwyższej góry świata – Mount Everest – mierzącej 8848 metrów. Tym samym stała się najmłodszą Polką, która zdobyła ten szczyt. W poście na Instagramie podkreśliła, że był to dla niej ogromny wysiłek fizyczny i psychiczny, jednak widok z góry zrekompensował wszystkie trudności. W relacjach zaznaczyła również, że na wyprawę przygotowywała się przez wiele miesięcy, a wspinaczka była spełnieniem jej marzeń. „Oficjalnie, o 11:38, 18 maja 2025 roku stanęłam na szczycie Mount Everest, zostając tym samym najmłodszą Polką na Dachu Świata! W Nepalu jestem od dwóch miesięcy, jednak moja wyprawa zaczęła się już dawno temu. Ten szczyt, to najpiękniejsze, możliwe zwieńczenie wszystkich moich przygotowań, wyrzeczeń, treningów, łez i nerwów” czytamy w publikacji dumnej podróżniczki. Zobacz też: Szokująca historia Zoi Skubis: z TikToka na Mount Everest, przez stratę ojca do himalajskich szczytów Internauci pogratulowali sukcesu najmłodszej Polce na Dachu Świata Informacja o sukcesie Zoji błyskawicznie obiegła media społecznościowe. Jej post z Mount Everest zebrał tysiące reakcji i komentarzy. Fani gratulowali jej wyczynu, wyrażali podziw dla odwagi i determinacji. Nie brakowało też komentarzy od innych podróżników i influencerów, którzy wyrażali szacunek dla jej osiągnięcia. „Zoja, jesteś niesamowita! Ogromne gratulacje”, „Gratulacje jesteś niesamowita”, „niesamowite rzeczy robisz młodziutka, czapki z głów” czytamy wśród komentarzy. Wielu internautów uznało ją za wzór do naśladowania i symbol młodego pokolenia, które nie boi się sięgać po najwyższe cele. Sama podróżniczka nie przypisuje sobie jednak wielu zasług. W poście podziękowała swojej ekipie i sponosorom, a także wszystkich, którzy wspierali ją w tej podróży: „Natomiast przede wszystkim, dziękuję Wam! Powtarzam się, ale to Wy od zawsze stanowiliście podstawę wszystkich pomysłów, które kiełkują w mojej głowie. Dziękuję, że od zawsze mogę na Was liczyć!” pisała. Czytaj także: Dbaj o synów, nie martw się, wrócę - to były ostatnie słowa Jerzego Kukuczki do żony Cecylii
Szokująca historia Zoi Skubis: z TikToka na Mount Everest, przez stratę ojca do himalajskich szczytów
Zoja Skubis, 19-letnia podróżniczka z Krakowa, już zapisała się w historii jako najmłodsza Polka na ośmiotysięczniku. Obecnie zdobywa Mount Everest, a jej droga pełna jest emocji, determinacji i głębokiego hołdu dla zmarłego ojca, który zaszczepił w niej miłość do gór.
Zoja Skubis to nie tylko internetowa sensacja, ale i prawdziwa himalaistka młodego pokolenia. Po zdobyciu Manaslu i ukończeniu maratonu na Antarktydzie, 19-latka z Krakowa ruszyła na Mount Everest. Jej historia to również hołd dla zmarłego ojca, który zaszczepił w niej pasję do gór – i pozostaje z nią na każdym kroku ekstremalnych wypraw. Zoja Skubis – fenomen z TikToka i górskich szlaków Zaczynała od nietypowych filmików na TikToku, w których dzieliła się codziennością – spaniem na balkonie czy ćwiczeniami o 3 w nocy. Tak budowała swoją pozycję w sieci. Zoja Skubis zyskała popularność dzięki parodiowanym przez internautów vlogom o jej "napiętym grafiku". W wieku zaledwie 15 lat przeprowadziła się sama do Warszawy, ucząc się w "szkole w chmurze". Dziś jest nie tylko influencerką, ale też podróżniczką, której dokonania zachwycają. Czytaj też: Miłość do gór odebrała życie Jerzego Kukuczki. Wdowa po alpiniście każdego dnia pielęgnuje pamięć o nim Najmłodsza Polka na ośmiotysięczniku We wrześniu 2024 roku Skubis zdobyła Manaslu – ośmiotysięcznik w Himalajach o wysokości 8163 m n.p.m. Tym samym została najmłodszą Polką, która tego dokonała. Nie było to jednak jedyne wyzwanie, jakie sobie postawiła. W grudniu ukończyła maraton na Antarktydzie – 42 km biegu w niemal sześć godzin, pokonując 60 tysięcy kroków, 16 tysięcy kilometrów od domu. Wyprawa na Mount Everest przed 20. urodzinami Dziś, mając 19 lat, Zoja jest w trakcie wyprawy na najwyższy szczyt świata – Mount Everest. Jeśli zdobędzie szczyt przed swoimi urodzinami 30 maja, zostanie najmłodszą Polką, która tego dokonała. Obecnie jej postępy można śledzić w mediach społecznościowych oraz przez stronę internetową, na której udostępnia swoją lokalizację w czasie rzeczywistym. Zobacz również: Jej śmierć skrywa wiele tajemnic, wczoraj obchodziłaby urodziny. Co się stało z Wandą Rutkiewicz? Poruszające wyznanie o ojcu: "Był dokładnie taki jak ja" Za swoją pasją do gór Zoja stoi jednak także bolesna historia. W 2020 roku jej ojciec zginął podczas wspinaczki na pięciotysięcznik w rosyjskim Kaukazie. W podcaście "Jestem Kobietą" Zoja wspomniała o jego nieodpowiedzialności: „Mój tata był bardzo nieodpowiedzialnym wspinaczem, bo on chodził wszędzie sam albo z partnerem. Był silny, ale przeceniał swoje możliwości. Niczego się nie uczył ze swoich poprzednich wypraw” – przyznała. Jej refleksja była poruszająca: „Jeżeli nie zginąłby na tej wyprawie, co zginął, to zginąłby na następnej”. Miłość, która przetrwała stratę W czerwcu 2024 roku Zoja opublikowała na Instagramie wpis poświęcony zmarłemu ojcu. Pisała: „Pomimo że dane mi było spędzić z tatą tylko 14 lat, zawdzięczam mu bardzo wiele. To od taty otrzymałam pasję, wytrwałość i ogromne pokłady miłości do świata (...). Kocham Cię od 19 lat, kochać Cię będę, gdy zrównamy się już wiekiem, a nawet, gdy razem z moją 42 wiosną stanę się starsza od Ciebie. Niezmiennie tęsknię i wierzę, że z dumą spoglądasz na mnie z góry, tato”. Czytaj też: Siostra Wandy Rutkiewicz od lat nie może pogodzić się ze stratą: „Zostawiam sobie jedną tysięczną procenta szansy” Zoja Skubis – głos młodego pokolenia z pasją i misją Wśród młodych ludzi Zoja staje się symbolem determinacji i odwagi. Jej historia pokazuje, jak pasja – nawet ta dziedziczona w trudnych okolicznościach – może stać się siłą napędową. Przed nią Mount Everest, ale dla wielu już teraz jest przykładem, że niemożliwe nie istnieje. Źródła: krakow.eska.pl, pudelek.pl
Jej śmierć skrywa wiele tajemnic, wczoraj obchodziłaby urodziny. Co się stało z Wandą Rutkiewicz?
Zginęła ponad 30 lat temu. Nowe fakty wyjawiła siostra
Była pierwszą kobietą, która zdobyła drugi co do wysokości ośmiotysięcznik na świecie, K2. Jako pierwsza Polka i pierwsza Europejka stanęła na szczycie „dachu świata”, czyli Mount Everestu. Zaginęła na stokach Kanczendzongi 12 maja 1992 roku na wysokości około 8200 metrów. Miała wówczas 49 lat. Jej ciała nigdy nie odnaleziono... Za datę śmierci przyjęto dzień 13 maja. Co wiemy o wypadku polskiej alpinistki i himalaistki, której rocznica urodzin wypada właśnie dziś? Tajemnica śmierci Wandy Rutkiewicz To miał być dziewiąty zdobyty ośmiotysięcznik w jej karierze. Mimo że, Wanda Rutkiewicz miała na koncie szereg wypraw wysokogórskich, w trakcie tej ostatniej, na Kanczendzongę, zmagała się z licznymi dolegliwościami. Wykazywała się jednak niebywałą wytrzymałością, dlatego wraz z kierownikiem wyprawy, Meksykaninem Carlosem Carsolio podjęła się 12 maja 1992 roku ataku szczytowego. On stanął na wierzchołku po 12 godzinach wspinaczki. W trakcie zejścia na wysokości 8200 metrów spotkał Polkę w jamie śnieżnej. Mimo braku odpowiedniego sprzętu zadeklarowała, że spróbuje wejść na wierzchołek Kanczendzongi następnego dnia i zdecydowała się biwakować w ekstremalnych warunkach. Niestety, nigdy nie powróciła do bazy pod trzecim co do wysokości ośmiotysięcznikiem świata. Nikt nie wie, co się z nią stało, choć ten najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada, że na skutek przebywania w „strefie śmierci” (powyżej 8 000 metrów) zbyt długo, jej wyczerpany organizm nie wytrzymał i odeszła we śnie z wychłodzenia oraz niedoboru tlenu. Mogła również odpaść od ściany przy próbie zdobywania szczytu lub zejścia z niego kolejnego dnia. Wiadomość o zaginięciu i śmierci 49-latki dotarła do Polski dopiero dwa tygodnie później, pod koniec maja. CZYTAJ TEŻ: Gdy miał 3 lata jego rodzice się rozwiedli. Potem kontakt z mamą się urwał. Trudna relacja Macieja Dowbora i Katarzyny Dowbor Siostra Wandy Rutkiewicz o możliwych scenariuszach jej śmierci W najnowszym wywiadzie dla Przeglądu Sportowego siostra zmarłej alpinistki i himalaistki opowiedziała o kilku wątkach, które dotąd dla wielu pozostawały tajemnicą. Okazuje się, że Wanda Rutkiewicz prywatnie chciała budować swoje szczęście u boku Kurta Lyncke-Kruegera, niemieckiego neurochirurga, który podzielał pasję do gór. Nikt nie przypuszczał, że zginie on podczas wyprawy na Broad Peak w 1990 roku. Czy to mogło załamać Wandę i skłonić ją do samobójczej wyprawy? „To był wielki cios — zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym. Spotkałam się z głosami, że późniejsza wyprawa na Kanczendzongę to było świadome pójście po śmierć. Że została tam celowo. […] Takie myśli też się pojawiały. Ile byśmy jednak na ten temat nie dywagowali, to i tak prawdy się nie dowiemy. Na to pytanie nie ma odpowiedzi. Trzeba po prostu zaakceptować, że jej nie ma i nigdy do nas nie wróci.”, wyjawiła Janina Fies. Siostra Wandy Rutkiewicz nie miała pojęcia, że wciąż w niej znajduje się tyle bolesnych emocji związanych z odejściem siostry. Podczas wywiadu dały one jednak o sobie znać. Pani Janina kilka razy była bliska płaczu. „Wydawało mi się, że kiedyś będę w stanie pogodzić się z jej stratą. Ale tak naprawdę się nie da. Wystarczy, że coś mi o niej przypomni i od razu ściska mi gardło i serce. Podchodzę do tego bardzo emocjonalnie. Nie spodziewałam się, że tak długo będzie mnie to wzruszać”, czytamy na stronie Onetu. Co ciekawe, wśród historii, które przytoczyła siostra Wandy Rutkiewicz, była też ta o najgorszej możliwej przepowiedni. Choć himalaistka ją zignorowała… „Przypomniała mi się teraz pewna historia, czytałam o niej chyba w dzienniku Wandy. Podczas ostatniej wyprawy siostra szła do bazy w Nepalu i spotkała swego rodzaju szamankę. Ona wzięła Wandę za rękę, popatrzyła się jej w oczy i powiedziała: "Ty już nie wrócisz". Miało to być przesłanie Kanczendzongi — kobieto, nie pozwolę ci tam wejść. […] One nie brała nawet pod uwagę, że może się jej nie udać. Tylko się zaśmiała i odpowiedziała, że nie ma co się o nią martwić, bo wróci jak zawsze. Ale nie wróciła... Ktoś mógłby powiedzieć, że zlekceważyła ostrzeżenie tamtej kobiety. Tylko że teraz nie ma co już tego roztrząsać, bo to już nic nie wnosi. Pozostaje za to ból, że już jej nie ma”, dodała Janina Fies w rozmowie z Przeglądem Sportowym. Matka Wandy Rutkiewicz, Maria Błaszkiewicz nigdy nie uwierzyła w śmierć córki Jej matka, Maria Błaszkiewicz, nigdy jednak nie uwierzyła w śmierć córki. Co roku z okazji jej urodzin w gronie przyjaciół Wandy Rutkiewicz organizowała w jej mieszkaniu na Ursynowie spotkanie wspominkowe. Nie lubiła, gdy mówiło się przy niej, że himalaistka zmarła. Wierzyła, że córka zdecydowała się po prostu zamieszkać w jednym z tybetańskich klasztorów w okolicach Kanczendzongi, zmęczona światem, „który ją rozczarował i w którym nie czuła się szczęśliwa”. Zobacz też: Była gwiazdą serialu Plebania! Tak dziś wygląda życie Małgorzaty Teodorskiej Co jeszcze wiemy o ostatniej wyprawie najwybitniejszej polskiej himalaistka? Tego dowiesz się, oglądając nasz materiał wideo. Ponad cztery lata temu na cześć pani Wandy odsłonięto we Wrocławiu przepiękny mural. Ma on przypominać o bohaterstwie i odwadze Polki. W ten i inny sposób już zawsze będziemy pamiętać o pasji i odwadze Polki.
Dbaj o synów, nie martw się, wrócę - to były ostatnie słowa Jerzego Kukuczki do żony Cecylii
Dziś mija 75. rocznica urodzin himalaisty
Cecylia Ogrodzińska, wdowa po Jerzym Kukuczce, wierzy, że mąż cały czas jakoś z nią jest. Czasem ją upomina albo przychodzi do niej w snach. W okrągłe rocznice jego tragicznej śmierci ona jeździ pod Lhotse, pod ośmiotysięcznik, który stał się jego grobem. Wtedy czuje się bliżej niego, może z nim „porozmawiać”. Długo nie mogła uwierzyć, że zginął. Łudziła się, że jednak odnajdzie się żywy, że ona usłyszy dzwonek, pobiegnie i zobaczy męża w drzwiach domu. Jerzy Kukuczka: był wyczynowcem Jerzy Kukuczka uważany jest za jednego z najwybitniejszych himalaistów w historii. Jako drugi człowiek na ziemi — pierwszym był Reinhold Messner – zdobył 14 ośmiotysięczników i Karakorum. Mówiono, że Messner był szybszy, ale Kukuczka był lepszy. Jego bilans jest nie do pobicia jeśli chodzi o trudne trasy, zimowe podejścia, ekstremalne warunki. Wyznaczył kilkanaście nowych tras, a jego drogi na K2 do tej pory nikt nie powtórzył. Był wyczynowcem, w 1982 roku wszedł na Broad Peak bez wspomagania tlenem. Zobacz też: Roman Wilhelmi i Marika Kollar: przykładnym mężem i ojcem był tylko na początku Pisał: „Tkwi we mnie coś takiego, co sprawia, że nie interesuje mnie gra o małe stawki. Dla mnie liczy się jedynie naj. Tylko to mnie bierze naprawdę”. Zginął w 1989 roku podczas wejścia na Lhotse nową drogą przez słynną, niezdobytą wówczas południową ścianę. Lhotse to czwarty co do wysokości szczyt ziemi, leży na granicy Chin i Nepalu. Jerzy Kukuczka miał zaledwie 41 lat, żonie obiecał, że to już ostatnia taka wyprawa. „Jeszcze tylko Lhotse”, mówił. Zapewniał ją: „Dbaj o synów, nie martw się, wrócę”. Zawsze jej to obiecywał i zawsze wracał. Tym razem została sama. Jak wyglądało życie Cecylii Ogrodzińskiej i Jerzego Kukuczki? Jerzy Kukuczka: dzieciństwo, odkrycie pasji życia Jerzy Kukuczka urodził się w 1948 roku w Katowicach, ale cała jego rodzina pochodziła z Istebnej, byli góralami z Beskidu Śląskiego. Od lat Cecylia Ogrodzińska prowadzi tu Izbę Pamięci męża, przychodzą tłumy ludzi. Jerzy Kukuczka do nauki głowy specjalnie nie miał, lubił geografię i wychowanie fizyczne. Skończył zawodówkę, pracował przez kilka lat w katowickich Zakładach Wytwórczych Urządzeń Sygnalizacyjnych, był elektrykiem. Sport kochał, trenował m.in podnoszenie ciężarów, chciał zostać Mistrzem Polski. Ale w 1965 roku wstąpił do Harcerskiego Klubu Taterniczego. Poszedł w góry i odkrył pasję swojego życia. „Po raz pierwszy dotknąłem skały w sobotnie popołudnie 4 września 1965 roku. Od tej pory wszystko przestało się liczyć”, pisał w książce „Mój pionowy świat”. Pierwszym ośmiotysięcznikiem, na który wszedł, było Lhotse, w 1979 roku. Góra, na której 10 lat później zginął. Czytaj także: Polacy pokochali Lidię Fiedosiejewę-Szukszynę za rolę w „Balladzie o Januszku”. Jak dziś wygląda jej życie?! Jerzy Kukuczka i Cecylia Ogrodzińska: historia miłości Jerzy Kukuczka i Cecylia Ogrodzińska poznali się w 1972 roku. Stało się to przypadkiem – ona wybrała się z koleżanką na ploteczki do „Cafe sport”, znanego lokalu na katowickim rynku. Było pełno ludzi, ale zobaczyły, że zwalnia się jeden ze stolików. Podeszły, siedziało przy nim trzech młodych mężczyzn, już się podnosili, ale uznali, że jak „takie ładne panie przyszły, to zostaną”. Okazało się, że był między nimi Jerzy Kukuczka, który obchodził urodziny. Posiedzieli, pogadali, wypili wino. Potem on odprowadził ją do domu. Zaczęli spotykać się, randkować. Podobał jej się, bo jak wspominała w rozmowie z Michałem Bugno, miał w sobie spokój, miał spokojne, rozmarzone oczy. „Dostrzegłam, że to jest dobry człowiek”, mówiła. W sprawach damsko-męskich był nieśmiały. Oświadczyny przeżywał tak, że ze zdenerwowania bukiet wręczył siostrze Cecylii. Jerzy Kukuczka i Cecylia Ogrodzińska: historia miłości Po trzech latach znajomości wzięli ślub w Istebnej, w niewielkim kościele pod wezwaniem Krzyża Świętego. Jerzy Kukuczka był wtedy po niezbyt udanej dla siebie wyprawie na Alaskę, odmroził tam sobie palec, nie mógł jechać w góry, miał przerwę. Postanowili, że w tym wolnym czasie wezmą ślub. Cecylia zdawała sobie sprawę, że góry będą dla niego najważniejsze, albo że będzie rozdarty między miłością do rodziny a pasją do gór, która była nie do odparcia. Nigdy nie robiła mu awantur, że znowu wyjeżdża. Wiedziała, że nie odciągnie go od gór, chociaż chciała, by więcej czasu spędzał z rodziną. Często go brakowało. „Ja wiem, że to była droga bardzo trudna, żeby osiągnąć to, co on osiągnął w swoim życiu (…) A my żeśmy z kolei zostawali sami, też nam było bardzo trudno żyć, bo nie mieliśmy tego wsparcia, tej męskiej ręki. Ja musiałam nauczyć się wszystko robić sama, bo po prostu nie mogłam liczyć na nikogo - nie było męża w domu miesiącami, więc nawet takie małe, męskie rzeczy musiałam się nauczyć wykonać: przybić gwóźdź młotkiem, naprawić lampę czy inne rzeczy. Nie było łatwo nam żyć, ale żyłam zawsze tą nadzieją, że on wróci z tych gór, że po prostu kiedyś to nasze życie będzie wspólne, że kiedyś będziemy razem, że kiedyś zostawi te góry i będzie po prostu tylko dla nas. No niestety... nie udało się”, wspominała żona Jerzego Kukuczki (cytat za rmf.fm/magazyn/news). Zawsze wiedziała, że mąż ją kocha i że kocha dzieci. Wiedziała, że on zdaje sobie sprawę, jak za nim tęsknią. On też tęsknił. Zobacz też: Przed ostatnią wyprawą żegnał ją we łzach, nigdy już nie wrócił. Historia miłości Macieja i Ewy Berbeków Jerzy Kukuczka: życie prywatne, rodzina Kiedy jednak wracał z wypraw, ich życie rodzinne kwitło. Najpierw mieszkali w małym mieszkanku w Katowicach, po jakimś czasie Jerzy Kukuczka odkupił od rodziny drewniany dom w Istebnej, to był ich kawałek świata, dom i ogród, które wydawały się idylliczne. Jerzy Kukuczka uciekał tam od zgiełku Katowic, gdzie szykował nowe wyprawy, załatwiał mnóstwo rzeczy. Był dobrym ojcem, cieszył się z narodzin synów – w 1979 roku urodził się Maciej, pięć lat później Wojciech, uczył ich jeździć na nartach. Żeby wynagrodzić rodzinie swoją nieobecność, przywoził prezenty. Dzieciakom zabawki, żonie hinduskie kolorowe sukienki, wtedy nie do kupienia w Polsce, biżuterię. Cecylia Ogrodzińska śmiała się: „przekupywał nas”. Z ostatniej wyprawy miał przywieźć spinki do włosów, sukienkę, klapki-japonki. Zapisał to sobie. Wspominała, że jej mąż żył szybko, ledwo wrócił z gór, organizował kolejne wyprawy, co nie było łatwe, bo w Polsce tamtych lat wszystkiego brakowało: nie było sponsorów, sprzętu, jedzenia na wyprawy. Jerzy i tak miał ułatwione nieco życie, w Istebnej znały go panie ze sklepów, często wyjmowały spod lady, a to wędliny, a to jakieś dobre mięso. A on lubił dobrze zjeść, przepadał za golonką. Poza szykowaniem wypraw, studiował już wtedy na AWF, miał zostać trenerem wypraw górskich. Dzisiaj jest patronem tej uczelni. I oczywiście spędzał czas w domu, z rodziną. W tym całym pośpiechu cieszył się życiem, uwielbiał piosenkę Edyty Geppert: „Kocham Cię, życie”. Śpiewał tę piosenkę, schodząc z Sziszapangmy, ostatniego ośmiotysięcznika, który miał do zdobycia. „Był wtedy taki szczęśliwy", wspomina jego żona. Jerzy Kukuczka: tragiczna śmierć 24 października 1989 roku to był piękny słoneczny dzień. Cecylia Ogrodzińska nie miała żadnych przeczuć. Potem dowiedziała się, że ich synowi Wojtkowi śniło się nad ranem, że jedzie z tatą windą, która nie może się zatrzymać i słyszy: „alarm, alarm, alarm”. Gdy zobaczyła w drzwiach prezesa klubu wysokogórskiego z Katowic i jego żonę wiedziała, że coś się stało. Jerzy Kukuczka odpadł od ściany na wysokości 8300 metrów. Zerwała się lina, potem odrywały się błyskawiczne kolejne asekuracyjne przeloty. Obaj z Ryszardem Pawłowskim, z którym wchodzili wtedy na Lhotse, wiedzieli, że idąc na tej linie, ryzykują. Ryszardowi Pawłowskiemu się udało, lina urwała się i nie pociągnęła go za sobą, nie spadł, zdołał dojść do namiotu. Jerzy Kukuczka spadł w dwukilometrową przepaść. Ciała nie znaleziono, w oficjalnym komunikacie napisano, że zginął (a nie zaginął) i został pochowany w szczelinie lodowej. Dzięki temu można było np. wypłacić rodzinie odszkodowanie, nie czekając pięć lat na orzeczenie specjalnej komisji. Zobacz też: Broad Peak okazał się górą jego przeznaczenia. Czy Maciej Berbeka musiał na niej zginąć? Cecylia Ogrodzińska: żałoba po mężu Cecylia Ogrodzińska była zrozpaczona. Nigdy nie rozmawiali z mężem o tym, co może się stać. Nie omawiali wypadków jego przyjaciół, choć bardzo je przeżywał. Jak mówił himalaista Krzysztof Wielicki: „w górach porażka jest jedna, ma na imię śmierć”. Oni o śmierci nie rozmawiali. Czasem Cecylia Ogrodzińska myślała: „Boże, co ja zrobię, jeśli on nie wróci?!” Ale zawsze wracał, wydawał się silny, przygotowany na wszystko. „Od śmierci w dolinach zachowaj nas, Panie’’, mówił do przyjaciół. Kiedy wyjeżdżał na swoją ostatnią wyprawę, pożegnali się szybko, na dworcu było dużo ludzi, nie było jak pogadać. Szybko wskoczył do pociągu. Siedem lat po śmierci męża Cecylia Ogrodzińska założyła Izbę pamięci w domu Kukuczków w Istebnej, na przysiółku Wilcze. Zrobiła to trochę pod wpływem ludzi, którzy tu zaglądali, pytali, czy są jakieś zdjęcia, pamiątki. Zaglądali, fotografowali dom. Dzisiaj można tu obejrzeć fotografie z wystaw, sprzęt wspinaczkowy, medale i odznaczenia, jakie dostał polski himalaista. Przewodnikiem jest Cecylia Ogrodzińska, która zawsze mówi o mężu ze wzruszeniem. Zobacz też: Ryszard i Hanna Rynkowscy spędzili razem ponad dwie dekady... Kim była pierwsza żona artysty?
Broad Peak okazał się górą jego przeznaczenia. Czy Maciej Berbeka musiał na niej zginąć?
Poznaj niezwykłą historię wybitnego polskiego himalaisty
Wyjątkowy człowiek. Kochający mąż i ojciec. Wybitny polski himalaista, który jako pierwszy człowiek w historii przekroczył granicę 8000 metrów w Karakorum zimą. Maciej Berbeka zmarł na górze, która w jego życiu miała wyjątkowe znaczenie. Jego ciała nigdy nie odnaleziono. Czy musiał odejść? Dlaczego wrócił na górę, która okazała się jego górą przeznaczenia? Jak wyglądały ostatnie chwile jego życia? Na te i inne pytania odpowiedź może przynieść książka „Berbeka. Życie w cieniu Broad Peaku”, autorstwa Dariusza Kortki i Jerzego Porębskiego, której fragmenty prezentujemy. Maciej Berbeka: himalaista, mąż i ojciec Przyszedł na świat w Zakopanem jako syn Krzysztofa i Elżbiety Berbeków. Jego ojciec również życie związał z górami. Zmarł na skutek urazów i odmrożeń, których doznał w trakcie wypadku 18 marca 1964 r., w czasie zejścia z Dent d’Hérens w Alpach na granicy szwajcarsko-włoskiej. Syn Maciej miał wówczas niespełna 10 lat. Mimo tej tragedii, poszedł ślady ojca... Mawiał, że wychowały go góry. Został ratownikiem TOPR-u, choć z wykształcenia był... artystą. Ukończył Wydział Wzornictwa Przemysłowego Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Później pracował jako nauczyciel w Państwowym Liceum Technik Plastycznych im. A. Kenara w Zakopanem. Uczył projektowania mebli. Maciej Berbeka swoim podopiecznym zawsze powtarzał, że mają być one nie tylko atrakcyjne wizualnie, lecz także użyteczne. Współpracował również z Teatrem im. S. I. Witkiewicza w Zakopanem jako malarz i scenograf. Swoją przyszłą żonę poznaje na początku 1980 roku. Jest uważana za najpiękniejszą studentkę Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Tak twierdzi również jej mama. Na pierwszą randkę z Maciejem Berbeką Ewa Dyakowska idzie na... stary cmentarz. Wcześniej przyszły himalaista wręcza jej sztuczną różową gerberę. To była miłość od pierwszej wejrzenia. Gdy po raz pierwszy się spotkali, nie wiedzieli o sobie nic. „Nagle na wysokości Poczty Głównej widzę, że idzie w moją stronę facet. Na jego widok nogi się pode mną ugięły [...] Patrząc mi w oczy, przechodzi obok mnie mężczyzna mojego życia. Wszystko trwa dosłownie chwilę. On patrzy na mnie, ja na niego. Powaliło mnie. Strzała Amora trafiła tak celnie, że nie mogłam złapać tchu. Minęłam go i chwiejnym krokiem z walącym sercem poszłam dalej, czując, że on się za mną ogląda”, wspominała żona himalaisty w książce „Jak wysoko sięga miłość”. ZOBACZ: Przed ostatnią wyprawą żegnał ją we łzach, nigdy już nie wrócił. Historia miłości Macieja i Ewy Berbeków Maciej Berbeka i Ewa Dyakowska-Berbeka, dzień ślubu, 6. października 1984 roku Maciej Berbeka zabiera ukochaną na randki w Tatry. To dla niej nie lada poświęcenie: nie lubi zimna i śniegu, na nartach jeździ bez wielkiej przyjemności. Ale może przebywać z mężczyzną swojego życia, więc jest szczęśliwa. Ślub cywilny biorą 27 września 1980 roku w Zakopanem. 25 grudnia na świecie pojawia się ich pierwszy syn, Krzysztof. To jedyne dziecko, które urodziło się tego dnia w szpitalu w zimowej stolicy Polski. Ślub kościelny biorą cztery lata później, 6. października 1984 roku na Wiktorówkach. Wesele organizują na Rusinowej Polanie. Tego dnia Maciej Berbeka – wyjątkowo – ma na sobie garnitur. To jedna z niewielu okazji, by go w nim zobaczyć. Jego żona z kolei, poza tradycyjnym strojem, zakłada również własnoręcznie zrobiony sweter z owczej wełny. Para doczeka się jeszcze czterech synów. 25 czerwca 1985 roku na świat przychodzi ich drugi syn, Stanisław. Później himalaista i jego żona cieszyli się jeszcze z narodzin Franciszka (listopad 1989 roku) oraz Jana (1998 rok). Mateusz zmarł krótko po porodzie. Żył zaledwie nieco ponad dobę. Jak wspominała jego żona, byli zgodnym małżeństwem. Nigdy się nie kłócili, choć zdarzały im się ciche dni. Ale Ewa Dyakowska-Berbeka wiedziała, że największą miłością jej męża są góry. Nigdy o tym nie rozmawiali. Nie musieli. Wszystko było jasne i ukochana nigdy nie robiła wspinaczowi wymówek, gdy znikał na kilka miesięcy w związku z kolejnymi wyprawami... Ewa Dyakowska-Berbeka z synami: Krzysztofem, Stanisławem, Franciszkiem i Janem, baza pod Broad Peak po 2013 roku Maciej Berbeka z najmłodszym synem Janem, po 2000 roku Maciej Berbeka a Broad Peak. Jedna wyprawa, która zmieniła wszystko Zdobył 5 ośmiotysięczników. Dokonał pierwszych zimowych wejść na Manaslu (1984 z Ryszardem Gajewskim), Czo Oju (1985 z Maciejem Pawlikowskim) oraz Broad Peak (5 marca 2013 roku z Adamem Bieleckim, Tomaszem Kowalskim i Arturem Małkiem). Ta ostatnia wyprawa zakończyła się tragicznie. Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski po zdobyciu szczytu nie zdołali wrócić do bazy na noc. Musieli biwakować w ekstremalnych warunkach., w tzw. strefie śmierci, około 7900 m. n.p.m. Berbeka był widziany jeszcze następnego dnia rano na ścianie pod przełęczą, prowadzącą do obozu szturmowego. Co stało się później? Tego nie wie nikt. Ciała himalaisty nigdy nie odnaleziono... Maciej Berbeka zdobył również Annapurnę – nową, południową drogą (1981), zaś w 1993 roku wstąpił się na Mount Everest od strony chińskiej. Jednak to wyprawa z 1988 roku na zawsze zmieniła jego życie... Wówczas to wraz z Aleksandrem Lwowem postawili sobie za cel zdobycie zimą K2. Niestety, fatalne warunki atmosferyczne im to uniemożliwiły. Postanowili zatem podjąć próbę wejścia na pobliski Broad Peak. Wydawało się, że tutaj mają o wiele więcej szczęścia. Zdarzały się słoneczne, spokojne dni. 6 marca 1988 roku Maciej Berbeka ogłosił, że osiągnął cel. Jako pierwszy w historii zdobył zimą ten ośmiotysięcznik. Radość była wielka, ale... szybko okazało się, że przedwczesna. Z racji ciemności i złych warunków pogodowych, nie zauważył, że wspiął się jedynie na przedwierzchołek Rocky Summit (8028 m. n.p.m.), niższy od właściwego szczytu o 23 metry. Wysokość ta miała kolosalne znaczenie w życiu Macieja Berbeki. Gdy wraca do bazy, mówi, że zapomniał wziąć ze szczytu kamienie na pamiątkę. Jego koledzy mają już pewność, że nie osiągnął głównego celu. Tam bowiem leży tylko śnieg. Nikt jednak początkowo go nie powiadamia o fatalnej pomyłce. Kulisy całej sprawy opisują w książce „Berbeka. Życie w cieniu Broad Peaku” Dariusza Kortki i Jerzy Porębski. Kulisy wyprawy na Broad Peak 1988. Ona zaważyła na życiu Macieja Berbeki „Andrzej Zawada, legendarny „Lider”, od razu musiał o nim pomyśleć. Maciek Berbeka jako jedyny na świecie miał przecież na koncie dwa pierwsze zimowe wejścia na ośmiotysięczniki. 12 stycznia 1984 roku, razem z Ryszardem Gajewskim, zdobywa Manaslu. To pierwsze wejście zimowe na ośmiotysięcznik bez dodatkowego tlenu, co zdaniem Reinholda Messnera było po prostu niemożliwe. Rok później, 12 lutego 1985 roku, Maciek z drugim Maćkiem – Pawlikowskim – jest na Czo Oju. Dlatego wśród polskich himalaistów nie było pewniejszego kandydata do zespołu narodowej zimowej wyprawy na K2. Zawada od lat o niej marzył. Problemem były pieniądze. Szukał więc sponsorów, w kraju i za granicą. Już jesienią 1981, rok po tym, jak Wielicki i Cichy weszli zimą na Mt. Everest (dowodził oczywiście „Lider”), opowiada w Kanadzie o sukcesach Polaków w górach wysokich. Jeździ z odczytami: Montreal, Ottawa, Toronto, Calgary, Vancouver. Wszędzie pełne sale. Narodowy Kanadyjski Klub Alpejski zaprasza go do Banff. To narciarski kurort, jest miło. Zawada jeździ na nartach po szerokich, świetnie utrzymanych stokach, cieszy się z dopasowanych, wygodnych butów, doskonali technikę. Jak nie zjeżdża, namawia Kanadyjczyków na K2. Wyprawa mogłaby być polsko-kanadyjska. I sukces też wspólny. Trudny cel, wielka sprawa, sława. Kanadyjczycy dają się przekonać. 13 grudnia 1981 roku Zawada ma wracać do Polski. Tylko że wszystkie media trąbią: zamach na „Solidarność”, Wałęsa internowany, czołgi na ulicach, masowe zatrzymania. Stan wojenny! Nigdzie nie poleci, na razie nie zorganizuje też wyprawy na K2. W zamian kanadyjski urząd emigracyjny proponuje mu kartę stałego pobytu, kurs językowy i pieniądze na utrzymanie. „Starsi” emigranci zazdroszczą, bo dotąd nie było tak łatwo zostać w Kanadzie. Ale Zawada odmawia – w Warszawie została żona, znana aktorka Anna Milewska. Władze pewnie nie dałyby jej zgody na wyjazd z Polski. No i co z wyprawami w wysokie góry? W kraju ma już wydeptane ścieżki, tutaj musiałby zaczynać od nowa. Wsiada w samolot do Londynu, skąd pierwszym możliwym rejsem wraca do Warszawy. – Cóż to za porządki! Nie było mnie parę tygodni i już rewolucja? – rozradowany krzyczy do żony, która czeka w hali przylotów lotniska Okęcie. Maciej Berbeka w Zakopanem, prawdopodobnie lata 70. XX wieku Szybko zrozumie, że stan wojenny to nie temat do żartów. Wiosną 1982 roku udaje mu się wyrwać na kilka dni do Londynu, na konferencję o Himalajach. W hotelu pisze list do przyjaciół, którzy mieszkają w Afryce Południowej: „W Polsce sytuacja ponura, wszyscy są mocno przygnębieni. Nie wiadomo, co będzie dalej. Wyjechać za granicę można tylko służbowo, jak ja, lub jeśli się jest emerytem, i to tylko na zaproszenie rodziny. Żadnych listów wywozić nie wolno (...). Człowiek ciągle naraża się na chamstwo ze strony wszechpotężnych patroli milicji i żołnierzy. Zatrzymują ludzi na ulicy, każą otwierać torebki i teczki, sprawdzają kieszenie. Szukają ulotek i nie wiadomo czego. Samochody osobowe przeszukują dokładnie, potrafią zatrzymać 5-6 razy w ciągu dnia. Po godzinie milicyjnej, jak kogoś złapią, płaci się 5 tysięcy złotych i siedzi do rana w więzieniu – tak jest, kiedy ten ktoś pracuje, jeśli nie, wysyłają do obozu pracy na 50 dni. Mogą każdego bez żadnego nakazu aresztować, pobić, chamsko nagadać i nawet nie można się odwołać, bo to stan wojenny. Do marca był w ogóle zakaz przejeżdżania z miasta do miasta. Ludzie wolą siedzieć w domach, żeby się na to wszystko nie narażać. Wszędzie kolejki, w sklepach brak wszystkiego, ceny rosną. Może trochę lepiej z żywnością, bo na kartki. Kwitnie czarny rynek. Bony towarowe po 400 zł – dolary trochę droższe. Kto ma samochód, dostaje przydział na 45 litrów benzyny na miesiąc. Telewizja nie do oglądania. Tępa propaganda. Aktorzy odmawiają występów. (...) Z PKO można jedynie podejmować bony. (...) Wszyscy zastanawiają się nad jednym – jak długo ten stan wojenny potrwa. Niestety, nie zanosi się na szybki koniec. W społeczeństwie wyczuwa się postawę biernego oporu, wielu angażuje się w małą konspirację – rozprowadzanie ulotek. Panie przenoszą nielegalne gazetki w... majtkach. Wszyscy pocieszają się dowcipami, niektóre dość posępne: słychać stukanie w nocy do drzwi: Kto tam? – Gestapo. – No, nareszcie!”. Maciej Berbeka w trakcie wyprawy na Czo Oju, luty 1985 W kraju ponuro, biednie, ale mimo to dla Maćka Berbeki to zaskakująco dobry czas. W tych latach odnosi największe sukcesy: w przededniu ogłoszenia stanu wojennego zakopiańska wyprawa zdobywa Annapurnę ekstremalnie trudną, nową drogą na południowej ścianie. 23 maja 1981 na szczycie stają Maciek Berbeka i Bogusław Probulski. Potem są udane zimowe wyprawy na ośmiotysięczniki. Wszystko ledwie parę lat po ślubie z Ewą Dyakowską. Mówi, że wiedziała, za kogo wychodzi za mąż. Pokochała himalaistę i nigdy nie próbowała ściągnąć go z gór. Co nie znaczy, że w jej życiu nie było strachu o Maćka. „Przez całe życie nie mogłam się do tego uczucia przyzwyczaić, bo też nie ma jak się do tego przyzwyczaić – opowiadała w książce Jak wysoko sięga miłość?. – Dlatego musiałam znaleźć jakiś wentyl bezpieczeństwa. Zawór, który nie pozwalał rozkręcać się emocjom. No i znalazłam”. Praca, tyrka, harówka – to był „idealny zagłuszacz strachu” Ewy Berbeki. „Gdy Maciek wyjeżdżał, robiłam wszystko, żeby mieć mnóstwo spraw do załatwienia. Żeby ten strach przywalić prozą życia, przygnieść toną drobnych i mniej drobnych spraw, zasypać nimi każdą szczelinę, przez którą mogła wypełznąć mara”. Nie było trudno zapełnić sobie czas. W naznaczonych niedoborem wszystkiego latach 80. Maćkowi i Ewie rodzi się trzech synów: Krzysztof, Mateusz i Staszek. Mateusz żył niewiele dłużej niż dobę. To na razie jedyny mroczny cień, który pojawił się w tamtych latach w życiu Maćka. Dopiero wyprawa na K2 przyniesie kolejny. Maciej Berbeka w bazie pod K2, 1987/88 Tymczasem u Zawadów kryzys. Anna rozdrażniona, w domu sprzeczki, wieczne napięcia. Andrzej częściej niż zwykle jeździ służbowo do Krakowa. Anna we wspomnieniach: „Może [jeździł] nie tylko służbowo – nie sprawdzałam, nie dociekałam; to były jego sprawy, możliwe, że krzyżowały się, poza mną, jakieś konkurentki?”. Zawada nie ukrywa zniecierpliwienia. Pisze szkic artykułu: „Jak dotąd, poza Everestem, wszystkie ośmiotysięczniki czekają na swoich zdobywców. Powinniśmy jak najprędzej zorganizować kolejną zimową wyprawę na któryś z nich, nie wyłączając planów największego celu, jakim jest teraz drugi szczyt świata K2. Polacy mają do tego większe podstawy niż inni. Nie wolno nam trwonić sił i środków na drugoplanowe cele. Nie mogliśmy odegrać aktualnej roli przy zdobywaniu ośmiotysięczników latem, nie straćmy okazji zimą. Czas ucieka”. W styczniu 1983 roku zabiera Jacka Olka, którego poznał w Kanadzie, na rekonesans pod K2. Mają sprawdzić, czy zimą da się w ogóle dojść pod ścianę. Z hotelu w Skardu Zawada pisze do żony: „Lepsze hotele zamknięte, nasz obskurny o pięknej nazwie Shangrila, bez ogrzewania (...). Trwają targi z tragarzami o stawki. Nie mają, niestety, śpiworów, spodni, materacyków. Śniegu jest niewiele, ale tubylcy uważają, że w ogóle jest strasznie i do bazy pod K2 iść nie można! Jednak jest paru, którzy się na to zgodzili, choć obawiają się niskich temperatur”. Tragarze odprowadzają ich do wioski Dassu, potem towarzyszą jeszcze przez dziesięć dni i zostawiają. Dalej nie pójdą, bo to zbyt niebezpieczne. Zawada i Olek sami przedzierają się przez lodowiec Baltoro. Dochodzą na wysokość 4150 m. Pogoda się psuje, pada gęsty śnieg, jest go coraz więcej. Trzeba założyć rakiety, żeby się w nim nie zapadać. Maciej Berbeka na K2, 1988 rok Po powrocie z rekonesansu Zawada opowiada wszystkim o koźle górskim, który padł na lodowcu. Olek wyciął z niego kawał polędwicy na befsztyki. Smażyli je na kocherze. „Nigdy nie jadłem tak pysznego mięsiwa, pachnącego naturalnie górskimi ziołami” – napisze we wspomnieniach. Ale kozioł to tylko anegdotka dla przyjaciół. Ważniejsze są wnioski z wycieczki: zimą można – choć nie bez kłopotów – podejść pod ścianę K2. Wyprawa jest możliwa. Co z tego, skoro na trzy kolejne podania o zgodę na zimową wspinaczkę władze Pakistanu odpowiadają twardo: nie! Ale Zawada uparty. Szuka sojuszników, przekonuje, pisze prośby. W końcu otwiera kopertę z ministerstwa kultury i turystyki Pakistanu. Pewnie znów odmowa. Czyta raz, drugi, nie wierzy. „Zostałem upoważniony do poinformowania Pana, że rząd Pakistanu zdecydował się udzielić zgody na zdobywanie szczytu. Załączam szczegóły: – ekspedycja międzynarodowa, polsko-kanadyjska – nazwa szczytu: K2 – wysokość: 8611 –trasa: Rawalpidi-Skardu- (samolotem lub samochodem) -Shigar-Dassu-Askole-Korofon-Paiju-Urdukas-Concordia-Lodowiec Godwin Austen-szczyt K2, powrót tą samą trasą – pozwolenie ważne od 15 listopada 1987 do 15 marca 1988 – liczba uczestników: 28”. Zawada w szale organizacji, cały plan ma w głowie. Pierwszy problem – wynajęcie tragarzy. Pobieżnie oblicza, że do bazy trzeba będzie przetransportować 14 ton ładunku. Pakistan chce, żeby zimą płacić tragarzom podwójnie. Majątek! Decyzja: wyprawa zostanie podzielona na dwa etapy. Jesienią, kiedy jest taniej, pod K2 pojedzie pierwsza grupa, która rozbije bazę i popilnuje bagażu. W grudniu zmieni ją zespół, który będzie się wspinał na szczyt. Drugi problem – nawet dla Kanadyjczyków koszty wyprawy są zbyt wysokie. Muszą poszukać sponsora. Brytyjska firma Karrimor produkująca sprzęt sportowy, znana z doskonałych plecaków i mat do spania (stąd karimata), zgadza się wesprzeć himalaistów. Stawiają jeden warunek: do ekipy dołączy kilku Anglików. Ale trzon wyprawy to wciąż jednak Polacy. Zawada pod K2 zabiera najlepszych: zimowych zdobywców Everestu Krzysztofa Wielickiego i Leszka Cichego, zimowego zdobywcę Manaslu i Czo Oju Maćka Berbekę, jego towarzysza z Czo Oju Maćka Pawlikowskiego. Do tego Chrobak, Heinrich, Gardzielewski... Elita. Maciej Berbeka w trakcie jednej z wypraw Współpraca z Karrimorem się opłaca. „Jak przyszedł w paczkach sprzęt i ubrania, to wszyscy spadliśmy z krzeseł – wspominała Ewa Berbeka. – Po raz pierwszy widzieliśmy polary, goreteksy i termiczną bieliznę, nic więc dziwnego, że każdą rzecz dokładnie oglądaliśmy, macaliśmy, a nawet wąchaliśmy. To było jak odkrycie Ameryki! Termiczna bielizna, kalesony, koszulki, na to cienki polar, potem gruby, jedna kurtka, druga kurtka, puchy! Wszystko to, w co teraz ubrani są himalaiści i co jest normą! Ale wtedy był tysiąc dziewięćset osiemdziesiąty siódmy rok”. U nas normą wciąż były flanelowe koszule, śpiwory i kurtki szyte przez utalentowanych rzemieślników z tego, co udało się zdobyć. „Przez nasz dom przewinęły się całe hordy wspinaczy, którzy chcieli zobaczyć te cuda na własne oczy i dotknąć niebiańskich materiałów – opowiadała żona Maćka. – Zachwycały nie tylko faktura materiału czy lekkość strojów, ale i design. Bielizna była w kolorze turkusowym, a rzeczy na wierzch w różnych odcieniach fioletu połączonego z turkusową zielenią i szarością. To są kolory Nepalu, więc wszystko zdawało się przemyślane. Kolekcja stanowiła serię limitowaną, uszytą specjalnie na potrzeby wyprawy, i trzeba przyznać, że jak czterdzieści osób włożyło te stroje, to naprawdę robiło wrażenie”. Kłopot trzeci – w pierwszych dniach października 1987 roku Zawada formuje w Dassu jesienną karawanę (nie ma w niej jeszcze Berbeki) i wyjeżdża na chwilę do kraju. Kiedy wraca z trzonem ekipy, wszystko wydaje się im sprzyjać. W Pakistanie piękna pogoda, słońce pali, nie powinno być żadnych kłopotów. Ale zima nie zamierza czekać. Dopada wyprawę kilka dni potem. Urdukas zawalone śniegiem, nie da się dalej iść. Zawada prosi o wsparcie polską ambasadę. Prezydent Pakistanu Muhammad Zia ul-Haq posyła na pomoc wojskowe śmigłowce. To one zastąpią tragarzy i przetransportują sprzęt do bazy. Tymczasem w bazie pod K2 śniegu tyle, że trzeba kopać tunele między namiotami. Inaczej niż pod Everestem osiem lat wcześniej. Tam też wiało, ale niebo było czyste. Tutaj z ciężkich chmur wciąż sypie gęsty śnieg. Potwornie zimno. Żeby dojść z namiotu do jadalni, często trzeba zakładać anorak, jak wysoko w górze. – Mieszkańcy okolicznych wiosek wiedzieli, że wyprawie towarzyszy medyk, więc miałem pełne ręce roboty – opowiada Roman Mazik, lekarz wyprawy. – Pewnego dnia miejscowi zawieźli mnie do wioski, do kobiety chorej na płuca. Podałem jej antybiotyk, trochę się jej poprawiło, więc mąż podarował mi koguta. Nasz kucharz przywiązał go sznurkiem do namiotu i choć dostawał żarcie, chudł w oczach. Wyglądał strasznie, odmroził sobie grzebień, który zmienił kolor z czerwonego na czarny. Na dodatek przestawił mu się budzik i zaczynał piać już o czwartej. W końcu kucharz zlitował się nad nim i skrócił jego męki. „Nie jest, jak mawiają górale, za cudnie – zanotował w pamiętniku Mirosław „Falco” Dąsal. – Nafty do kuchni wystarczy może na 4-5 dni, helikoptery, które mają dostarczyć niezbędny sprzęt i żywność, zajęte są innymi, ważniejszymi sprawami. W rejonie przełęczy Siachen doszło ponownie do krwawych starć pomiędzy dzielną armią Pakistanu a uzurpującymi sobie prawo do K2 i okolic najeźdźcami hinduskimi. Teraz wszystkie trzy helikoptery zaangażowane są w loty militarno-bojowe i nie interesuje ich nie wiadomo komu potrzebna, niechby i międzynarodowa, wyprawa”. Myli się. Śmigłowce przylatują, a pakistańscy oficerowie chętnie odwiedzają bazę. Pytają o metody ochrony przed mrozem i chorobami. Chcą je wykorzystać w wojnie z Indiami. Poza tym nuda. – Czasami robiło się okno pogodowe, ale nigdy nie trwało dłużej niż dzień, maksymalnie dwa – wspomina Krzysztof Wielicki. – W nocy były piękne gwiazdy, wszyscy szykowali się do wyjścia w góry, ale ta bajka szybko się kończyła. Ledwie udało się wbić w ścianę, znowu następowało załamanie. Wyjść było dużo, ale wiele z nich w dupówie. Przy takiej pogodzie niewiele da się zrobić. Jeden obóz w miesiąc, na więcej nie można liczyć. Trzeba odreagować frustrację i nudę. Do „odreagowywania” Berbeka był zawsze pierwszy. Specyficzne, absurdalne poczucie humoru oraz śmiech i dowcip jako narzędzia komunikacji ze światem – to jego znaki rozpoznawcze. jego znaki rozpoznawcze. – Kanadyjczycy przywieźli foliowe torebki strunowe, które można było szczelnie zamknąć – wspomina Leszek Cichy. – W Polsce jeszcze takich nie było. Sikaliśmy do nich, klęcząc w śpiworze. Obozowa starszyzna, czyli Gienek Chrobak i Zyga Heinrich, uważała, że nie powinno się sikać w namiocie, tylko wychodzić. Ale w takie zimno? Zrobiliśmy więc z Maćkiem Berbeką napis: „Laboratorium Moczu” i udekorowaliśmy ich namiot kilkudziesięcioma napełnionymi i zamarzniętymi woreczkami z moczem. Oczywiście była awantura, ale skończyło się na śmiechu. Na śmiechu musiało się kończyć, bo w bazie szybko wyczerpały się zapasy alkoholu. Zawada nigdy zresztą nie brał go zbyt dużo. – Ale i na to były sposoby – wspomina Ryszard Gajewski. – Firma Inter Fragrance dawała na wyprawy jakieś pachnidła na spirytusie. Okropne, ale wypijaliśmy po nakrętce. Jakoś trzeba było przetrwać. Maciek nigdy nie pisał listów z wypraw. Spod K2 też nie. Ale było radio. Monika Olszewska, matka Ewy Berbeki, wspominała, że jej córka była zadowolona, bo po raz pierwszy na bieżąco wiedziała, co się dzieje z mężem. Nie, to nie Maciek się z nią kontaktował. To Bogdan Jankowski wysyłał przez radio informacje dla polskich mediów. Były one również źródłem informacji dla rodzin himalaistów. Za to Andrzej Zawada wysyłał do żony długie listy. Raczej mało optymistyczne. 14 lutego 1988 roku tak pisze do żony: „Jest bardzo ciężko, ludzie zaczynają być zmęczeni tym wyczekiwaniem. W ciągu 50 dni pobytu w bazie mieliśmy tylko 5-6 dni pogody. Co można zrobić w takich warunkach? Mamy założone tylko dwa obozy, z najwyższym poświęceniem. Chłopcy złapali różne odmrożenia. Czasami przeczekiwali potworne wichury po 2 i 4 dni w obozie I lub II. Mamy co prawda jeszcze dokładnie miesiąc przed sobą, ale czy ta pogoda się poprawi? Potrzebujemy 10 dni ciszy, żeby założyć obóz III i IV i zrobić chociaż jeden czy dwa ataki szczytowe. Nastrój wśród uczestników dobry, bardzo koleżeńska atmosfera, wszyscy się już poznali i myślą o jednym – jak zdobyć w tych warunkach K2. Wspinamy się w mieszanych zespołach – chłopcy dobrali się według kondycji i umiejętności, a nie według narodowości”. 5 stycznia Maciej Berbeka, Krzysztof Wielicki, Maciej Pawlikowski i Anglik Jonathan Tinker (bardzo się z Maćkiem zaprzyjaźnił, w 1993 roku wraz z nim zdobędzie Everest od strony chińskiej) rozbijają pierwszy obóz na wysokości 6100 m. Dopiero po miesiącu staje obóz drugi, 600 m wyżej. Przetrwa tylko jedną noc. Zawada relacjonuje przez radio polskiemu ambasadorowi w Islamabadzie: 29 stycznia, po długim oczekiwaniu na pogodę, Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki zdołali założyć obóz drugi na wysokości 6800 m. Przenocowali tam i zrezygnowali na drugi dzień z powodu bardzo złej pogody i silnego wiatru. Zabezpieczyli jak mogli namiot, w którym zostawili śpiwory i cztery butle tlenu. Do „dwójki” próbuje dotrzeć Maciek Berbeka. Wraz z nim idą Kanadyjczyk Pierre Bergeron i Maciek Pawlikowski. Nie wiedzą, że po obozie nie ma już śladu, choć namiot był obciążony butlami tlenowymi i przymocowany linami. Jednak nie wytrzymał naporu huraganowego wiatru. Klną na czym świat stoi – to jeden z niewielu sposobów, jaki mają, żeby wyrzucić z siebie napięcie i stres. – Nie ma namiotu, dostaliśmy w dupę strasznie, wieje jak skurwysyn, ale co zrobić... – Maciek Berbeka relacjonuje kolegom w bazie. A potem zaczyna śpiewać: Poszła Karolina do Gogolina…. Zawada traci cierpliwość: – Dobra, dobra... Ale co z tym namiotem? Berbeka: – Po pierwszym namiocie nie ma śladu. Został tylko czekan. – Ale mówisz poważnie czy nie? Coś tam sobie śpiewasz, a ja chcę wiedzieć – złości się Zawada. – Zostało mi tylko śpiewanie – odpowiada Berbeka. – Nie ma namiotu. Nie ma, kurwa, nic! Tylko ten czekan. Cichy stoi obok Zawady. Cieszy się i z dumą dopowiada: – To mój czekan! Berbeka, Bergeron i Pawlikowski planują przeczekać noc w trójkę w jednym namiocie, ale rano rezygnują. – I w ruki chałodna, i w jajca chałodna – informuje Maciek. „Falco” też odpowiada żartem: – Jajca niektórym już niepotrzebne, ale ruki mogą się jeszcze przydać. Muszą wracać do bazy, lekarz opatruje im odmrożone palce stóp. Do góry ruszają kolejne zespoły, a Zawada robi dobrą minę do złej gry. Z bazy śle informacje, że jest nadzieja na zdobycie szczytu K2, i dopiero po powrocie przyzna dziennikarzom: „Warunki były tak ciężkie, że w pewnym momencie po prostu nie miałem serca wysyłać do góry kolejnych zespołów”. Tymczasem pod K2 niewiele się dzieje, a himalaiści z mozołem zdobywają kolejne metry góry. W radiowych rozmowach z bazą nadrabiają humorem. Alek Lwow: – Pi*dzi strasznie, cztery razy bardziej niż tam u was na dole – melduje. – Musimy poczekać na słoneczko. Przepraszam, że tak niewyraźnie mówię, bo mam rybę w gębie. Baza: – To już wszystko wiemy. A chociaż dobrą rybę wpier*alasz? – Najlepszą. Kilka dni potem Zawada pyta Andrzeja Heinricha o pogodę: – U nas w bazie jest jakieś minus pięć stopni, jakby odwilż. A jak na górze? Heinrich: – Huraganowy wiatr. 5 lutego Lwow melduje: – Wstaliśmy o wpół do siódmej, ale położyliśmy się z powrotem do śpiworów. Wiatr non stop. Pogoda tak beznadziejna, że nie znajduję słów, żeby ją opisać. Samopoczucie dobre, nastrój podły. Heinrich: – Wieje tak mocno, że można się udusić, a jak się odwrócisz od wiatru, to się próżnia robi i też się dusisz. Człowiek w panikę wpada. Naprawdę nie da się wspinać. Lekarz wyprawy Michał Tokarzewski rozmawia z Alkiem Lwowem, który czeka w obozie pierwszym na poprawę pogody: – Siedzę w bazie w naszym „salonie”, dobrze sobie robię i czekam na ciebie, bo mi tutaj samotnie. Lwow: – No widzisz, a ja nie mogę nawet ręki do śpiwora włożyć, bo muszę radiotelefon trzymać. Słyszałem, że wczoraj wychlaliście ostatnią butelkę napoju. – Wypiliśmy połowę, ale bez specjalnych wrażeń. Jakieś to chyba, kurwa, oszukane było. Naprawdę, za dużo frajdy z tego nie mieliśmy. Lwow rozżalony: – Tylko dlaczego ta frajda zawsze mnie omija? Już drugi raz się zdarzyło, że ja w górze dupę moczę, a wy tam sobie dogadzacie. Tokarzewski: – Tutaj piździ jak skurwysyn, chałupką trzęsie, więc się spokojnie nastawiaj jutro na to, że schodzisz down. – A w tej twojej skrzyni z medykamentami jest jeszcze coś ciekawego do wypicia albo chociaż do włożenia sobie w dupę? – Poza jedną ampułką niczego nie ma. – Masz na myśli te ampułki, które schowałeś w pudełkach po kawie? – Ty, ty! Wara!!! Lwow: – Czyli ani haszu, ani alkoholu, ani dziewczyn... To nic, to dobranoc. Lekarz: – Aluś, ale dla ciebie na powrót to ja coś jednak mam. – Tak, tak. Pewnie parę tych chusteczek higienicznych nasączonych spirytusem do wyssania. – Blisko, blisko. Jak to mówią górale: „Ty to masz taką pizdę, co by mi się zdała”. Lwow: – To od siódmej rano zapierdalam na dół. Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy wchodzą najwyżej – na 7200 m, pokonując tzw. Czarną Piramidę. Zakładają tam obóz trzeci. – Niesamowite – zauważy potem Wielicki. – Taką wysokość latem można osiągnąć w cztery dni. Nam zajęło to ponad dwa miesiące. W bazie pod K2 jest mnóstwo czasu na rozmyślania. Najchętniej o domu, żonach, dzieciach. I o górach. Filozofię górską Zawady można łatwo opisać, bo mówi: „Uważam, że potrzeba wspinania tkwi głęboko w naszej psychice. Pokonać nieosiągalne to odwieczne wyzwanie”. O motywach: „Przez całą moją działalność górską traktowałem alpinizm jak sport, i to sport wyczynowy, związany z dużymi ambicjami uzyskiwania wyników. Ale na szczęście alpinizm nie jest tylko sportem. Jest to działalność niezmiernie bogata, tyle ma różnych stron, tyle różnych znaczeń. Jest jak życie. Jest to właściwie samo życie”. O cenie wspinaczki: „Nie potrafiłbym konsumować słodyczy cywilizacji, gdybym nie był przekonany, że w warunkach ekstremalnych potrafię zaryzykować własne życie. Nie umiałbym żyć bez tej pewności, że mogę rzucić wszystko, wrócić w góry i zrobić coś takiego, co nie ma żadnego związku z wygodnym, leniwym i bardzo nieciekawym życiem mieszczucha”. O przeżyciach: „Ważne jest uczucie jedności z naturą ogarniające nas w czasie wspinaczki, uczucie zespolenia ze spokojem gór”. I jeszcze: „Alpinizm, mimo udogodnień technicznych, to wciąż kontakt z przyrodą nieskażoną cywilizacją i nieustanna walka, w której nie zawsze jest dane zwyciężyć człowiekowi”. O radości: „Nie wierzę alpiniście, który powie, że odczuwa radość z przebywania na tych wysokościach. Są to jednak warunki nienormalne dla człowieka, niezależnie od tego, czy się wspina, czy tylko przebywa na dużej wysokości. Ból głowy, mdłości, ciężkie sprawy. A mimo to... W końcu jest to sprawa właściwie intelektualna. Chodzi o realizację idei, którą ma się w głowie”. Maciej Berbeka na Broad Peak, marzec 2013 A co o wspinaczce i górach sądził Maciej Berbeka? Nie prowadzi zapisków, z kolegami nie gada o takich rzeczach, woli żartować, żonie się nie zwierza. Rzadko też udziela wywiadów. W 1996 roku rozmawiał jednak z dziennikarzem „Gazety Wyborczej” Dariuszem Wołowskim. Nagranie trwało kilka godzin, ale po powrocie do Warszawy okazało się, że na taśmie są tylko szumy. Dziennikarz słowa Berbeki rekonstruował z pamięci: – Po co tam idziemy? Mnie odpowiada najbardziej trywialne: „bo góry są”. Bywa tak, że nie potrafię wysiedzieć w domu, nosi mnie. Jest jakiś głód, chęć sprawdzenia, przeżycia. Na wysokości człowiek czuje się jakoś inaczej, nawet fizycznie. To dziwny stan. Wracając z Himalajów, czuję się odmieniony. – W tym kraju przyjęło się mówić, że robi się coś dla czegoś – opowiada o Berbece Andrzej Dziuk, twórca i dyrektor zakopiańskiego Teatru Witkacego, z którym Maciek związał się w swoim nizinnym życiu. – Dla kraju, dla polskiego alpinizmu, rekordu. A jeśli się mówi, że coś robi się dla siebie, to najczęściej deprecjonuje ten wyczyn. A Maciek, mam takie poczucie, szedł w góry dla siebie. I to było w nim fantastyczne. Przy czym to „siebie” trzeba pisać dużą literą. To wielkie, ale przede wszystkim głębokie „ja” Maćka nie ładowało sobie prestiżu wspinaczką. W jego wspinaniu chodziło o pokorę i wiarę. To było coś poza racjonalnością. Nie należy tego definiować ani o tym dużo mówić. Maciek był człowiekiem ciszy. I w ciszy rzucał się w swoje pasje. Jak pracował, to w opętaniu, oddawał się bezgranicznie. Ryszard Gajewski, jeden z najbliższych przyjaciół Maćka, całą jego górską filozofię zamyka w jednym zdaniu: – Powoli, ale skutecznie przeć do góry. Może dlatego Berbeka zgadza się pójść z Lwowem na Broad Peak. Wielicki: – Nie wiem, jak to się stało, kto wymyślił ten Broad Peak. Czy to pomysł Zawady, Maćka Berbeki, Alka Lwowa? Dla mnie to było wariactwo. Nie mogliśmy wejść na K2, osiągnęliśmy 7200 m, a tu nagle dwóch ludzi wybiera się na górę ośmiotysięczną, na której wcześniej nie byli latem. A wszystko zaczęło się tak: 26 lutego Lwow po raz piąty schodzi ze ściany K2 do bazy. Towarzyszy mu wyczerpany Tinker. Lwow obliczy, że był to 90. dzień wyprawy i 64. dzień pobytu w bazie. Czas najwyższy na rozstrzygnięcia. Kalkuluje: jest dobrze zaaklimatyzowany, ale coraz bardziej wyczerpany zimnem, wiatrem i brakiem sukcesu. Zawada czuje, że przegrał z K2, wszyscy to czują. A obok wznosi się Broad Peak, ośmiotysięcznik również nigdy nie zdobyty zimą. Pięknie widać go z bazy, pogoda na nim lepsza, wiatr rozpędza chmury. Droga na szczyt wydaje się łatwa. Zawada w sprawozdaniu dla „Taternika” napisał: „Alek Lwow zwrócił się do mnie, abym wyraził zgodę na jego samotny atak na Broad Peak. Znając jego predyspozycje psychiczne, uznałem ten pomysł za mało poważny. Już w fazie organizacji wyprawy miałem kłopoty z dołączeniem Lwowa do składu ekipy, bo groziła mu sprawa dyscyplinarna za dwukrotne naruszenie przepisów – wszedł bez zezwoleń na Lhotse i Czo Oju”. Ale Lwow wie, że Zawada pragnie sukcesu. Na organizację wyprawy wydał majątek – wprawdzie nie swój, ale czuje odpowiedzialność za te ciężkie tysiące dolarów i miliony złotych. Nie może wrócić z pustymi rękami. Broad Peak? Pierwsze w historii zimowe wejście dokonane w Karakorum? Brzmi nieźle. „Zastosowaliśmy perfidną metodę męczenia Andrzeja na zmianę” – wspominał Lwow. I dodaje, że to Berbeka po organizowanej przez Zawadę wyprawie na Czo Oju lepiej znał jego czułe miejsca. Maciek Berbeka powtarza więc „Liderowi”, że chce iść z Lwowem. Uważa, że zdobycie szczytu jest całkiem realne. – Ale nie mamy zezwolenia – za każdym razem przypomina mu Zawada. – Nasz oficer łącznikowy nie ma nic przeciwko, poprze nas – odpowiada Lwow. Berbeka: – No to jak? Zawada w sprawozdaniu: „Kiedy Maciej Berbeka zgłosił chęć pójścia razem z Lwowem, wiedziałem, że decyzja jest przemyślana i odpowiedzialna.” Zobacz też: Dlaczego Andrea Bocelli stracił wzrok? Smutna historia sławnego tenora Maciej Berbeka w trakcie wyprawy na Broad Peak, luty/marzec 2013 – Sprinterskie wejście na Broad Peak? – Jan Piekarski, polski ambasador w Islamabadzie, upewnia się, czy dobrze słyszy. Zwykle jego rozmowy z Zawadą są nudne: co w bazie, kto choruje, kto w którym obozie, jak daleko do wierzchołka. Tym razem jednak zaczynają grać emocje. Piekarski jest stanowczy. Co to w ogóle za pomysł? Pozwolenie jest na K2. Mają zdobyć ten szczyt, żadna inna góra nie wchodzi w grę. Kropka. Ale z Zawadą nawet ambasador musi się liczyć. Tym bardziej że „Lider” chce sukcesu i nie ustępuje: – Po tylu dniach mamy [pod K2 – przyp. aut.] założone dopiero dwa obozy, o trzecim można nie mówić, w górze jest silny wiatr, a Broad Peak jest tuż obok, o 600 m niższy, więc w ten sposób chcielibyśmy się zabezpieczyć… Mam w tej chwili tutaj dwójkę bardzo silną, która jest zdecydowana wyruszyć. Chcieliby to zrobić w ciągu trzech-czterech dni. Pomysł Lwowa i Berbeki zaskakuje też uczestników wyprawy. Andrzej Heinrich, już za życia jedna z legend himalaizmu, uczestnik niemal wszystkich najważniejszych polskich wypraw w góry wysokie, rozmawia przez radio z Mirosławem Dąsalem, który siedzi w obozie na zboczu K2. – Rozwścieczyła mnie wiadomość, że Andrzej załatwia zezwolenie na Broad Peak. Dąsal: – My też jesteśmy mocno zaskoczeni, może to gdzieś w kuluarach się wykluło? Heinrich: – Teraz, bracie, bez poręczówek iść tak na friko, bracie, na te załamania pogody, to jest cholernie niebezpieczne! Berbeka i Lwow nie czekają na oficjalne pozwolenie. Rankiem 3 marca 1988 roku opuszczają na nartach bazę pod K2. Pogoda nie jest najlepsza, pada drobny śnieg. Szybko docierają na morenę lodowca, gdzie zwykle rozkładają bazy ekipy szturmujące Broad Peak. Zaczyna świecić słońce – dobry znak. Ale miękki śnieg lepi się im do raków, zapadają się po kolana. Do kitu z taką pogodą! O zmierzchu rozbijają biwak. Rano słuchają radiowej korespondencji między ambasadorem Piekarskim a Zawadą: – Pozdrowienia od prezydenta Zia ul-Haqa, który dzwonił do mnie wczoraj za dziesięć dwunasta w nocy i pytał, co u was dobrego słychać – mówi Piekarski. Zawada: – Dziękujemy za pozdrowienia od prezydenta. Piekarski: – Wykorzystałem tę okazję, żeby oczywiście załatwić wam Broad Peak. Dzisiaj rano już formalnie jest pozwolenie! Wszystkie sprawy załatwione. – Dzień dobry, panie ambasadorze – włącza się Maciek Berbeka. – Pozdrawiamy z wysokości 6000 m! Wspinaczka idzie sprawnie, drugi biwak zakładają na 6500, ostatni na 7300 m, na skraju pól lodowych, pod kopułą szczytową. Znowu świeci słońce, wspaniale! Ale tylko do zmroku. Po zachodzie mróz przenika do kości, nie pozwala zasnąć, zapiera dech w piersiach. Przed świtem zaczynają gotować wodę na herbatę, ale śnieg nie chce się topić. Najpierw długo ogrzewają zewnętrzne botki i ochraniacze, potem je zakładają. Wychodzą dopiero o 8.30. Późno. Na szczęście śnieg jest twardy, a pola lodowe dość łatwe do pokonania. Idą szybko. Potem jest już gorzej. Śnieg staje się grząski, zapadają się, tempo gwałtownie spada. Jest już południe, a oni mają bardzo daleko do przełęczy między wierzchołkami głównym a pośrednim. Stamtąd na szczyt jeszcze dwie-trzy godziny! Zimowy zdobywca Everestu Leszek Cichy: – Mieliśmy w bazie lunetę, więc widzieliśmy ich dokładnie. Pogoda była dobra. Partner Cichego z Everestu, Krzysztof Wielicki, zdobył Broad Peak cztery lata wcześniej, latem 1984 roku, i to w ekspresowym tempie. Właściwie wbiegł na szczyt i wrócił w ciągu jednej doby. Teraz udziela wskazówek przez radio: – Na wysokości 6800 macie półkę, na której niektórzy zatrzymują się na biwak. A w zasadzie to wszyscy rozbijają namioty na 7200, pod kopułą szczytową, ale bardziej z prawej strony. I tam się z reguły zakłada obóz. Berbeka: – A to jest na piargu czy na lodzie? Wielicki: – Na lodzie. Jak będziecie tam szli, radzę związać się liną, bo są szczeliny. Berbeka: – Czy tam jakichś strzępów namiotów można się spodziewać? Wielicki: – Na 7200 na pewno nie. Następnego dnia Zawada od rana tkwi przy radiu: – Halo, halo! Jestem tak podniecony, że muszę z wami porozmawiać. Jak wam noc przeszła? Berbeka: – No nie najlepiej. Zasypało nas, bo wiało, ale żeśmy się wygrzebali trochę później o godzinę, niż planowaliśmy. No i drepczemy sobie. Mamy tu piękny widok, takiego widoku ja jeszcze nie miałem, słuchaj, Maszerbrum, Nanga Parbat, Ogre i tak dalej, i tak dalej. No same góry! Lwow: – Dotarliśmy na wysokość 7200, tam, gdzie się zakłada normalnie trzeci obóz. Z tego punktu planowaliśmy atak szczytowy. Berbeka: – Nie ma lodu, weszliśmy na chujowy śnieg do połowy łydki i on nas przez co najmniej godzinę męczył. Jaki odcinek przeszliśmy? Cichy: – Oceniamy, że jesteście na 7650, może 7700, czyli macie około 200 m do przełęczy. Berbeka: – To optymistyczna wiadomość, bo nam się wydawało, że ugrzęźliśmy w tym śniegu zasranym. – Wygląda na to, że posuwacie się bardzo szybko, świetne tempo – uspokaja Cichy. – Krzysiek podpowiada, żeby ten malutki seraczek ominąć z lewej, a potem prosto na górę do przełęczy. Ale nie jest tak prosto, jak mówią w bazie. Za serakiem drogę do przełęczy zagradza olbrzymia szczelina. Wydaje się, że to koniec marzeń o Broad Peaku. „Poczułem się zmęczony, zniechęcony i bezradny – wspominał Lwow. – Samo obejście szczeliny nie było problemem technicznym, ale wymagało sporo czasu”. Co robić? Lwow czuje, że nie jest dobrze. Nawet jeśli pokonają szczelinę i dojdą na szczyt, nie uda im się wrócić do namiotu przed nocą. Czeka ich biwak w śnieżnej jamie. Tylko że są w strefie śmierci, powyżej 7500 m. Człowiek zwykle jest w stanie tam przetrwać nie dłużej niż trzy, cztery dni. Potem może zdarzyć się wszystko: masywny krwotok, zator płuc, uszkodzenie mózgu. Szaleństwo. Maciek nie był za dobry w skale, nie był finezyjnym wspinaczem, nie ta budowa ciała – mówi Ryszard Gajewski. – Był za to bardzo wytrzymały i mocny psychicznie. Dlatego tak dobrze czuł się zimą w wysokich górach, bo tam właśnie to jest kluczowe. Berbeka staje na krawędzi szczeliny. Mówi do Lwowa, że trzeba iść dalej. „Trzeba? – wspominał później Lwow. – Bez przekonania ruszyłem w ślad za Maćkiem”. Berbeka znajduje zwężenie pod skałami, potem 300 m stromego podejścia przeciętego dwoma dwumetrowymi uskokami. Na chwilę zatrzymaliśmy się – pisał Lwow. – Wypiliśmy po łyku z termosu, przegryzając kawałkiem prince polo. Bazę poinformowaliśmy, że kontynuujemy wspinaczkę. Powoli i z trudem przetorowałem jeszcze kilkadziesiąt metrów w parszywym śniegu. Potem na prowadzenie wyszedł Maciek i tak już pozostało”. Maciek bardzo chce stanąć na Broad Peaku, więc idzie jak czołg. Lwow słabnie, zostaje w tyle. Berbeka przez radio prosi Zawadę: – Porozmawiaj z nim, bo on mi się tu łamie. – A co mu jest? – pyta kierownik. – Nie wiem, wolniej idzie i marudzi. Jakby co, to mam plan, że biorę linę, zapierdalam w górę i po jasności wracam – odpowiada Berbeka. – No jasne, szkoda byłoby zmarnować ten wysiłek – potwierdza Zawada. Lwow czuje, że ma odmrożone nogi. Nie chce iść wyżej. – Andrzeju – mówi Zawadzie. – Chciałem ci zakomunikować, że decyduję się schodzić. – Ale co się dzieje, źle się czujesz? – Chciałbym zachować siły na zejście, a zaczynam już zauważać, że słabnę. Zawada: – Tak jak patrzymy w lornetce, to jesteście jakieś 80 m od przełęczy... – Tak, jesteśmy bliziutko tej przełęczy, tylko tam hula straszliwy wicher. Zawada: – To jaką decyzję podejmujecie? Berbeka: – Jeżeli moglibyśmy, to Alek by schodził, a ja bym szedł do góry. Powiedz mi tylko, która godzina. Zawada: – Wpół do czwartej, wpół do czwartej. Berbeka: – Jeżelibym do piątej nie był na szczycie, to zawracam. Ambasador Piekarski słucha radiowej rozmowy w Islamabadzie. Zaniepokojony. Dlaczego Berbeka idzie sam? Zawada: – To niedobrze, jak się rozdziela zespół, ale co robić? Berbeka powiedział, że będzie szedł do góry do godziny piątej, więc sądzę, że nie ma szans, żeby osiągnąć wierzchołek. Chrobak z obozu na K2: – Nie puszczajcie Maćka, przecież tam jest trudny odcinek na grań! Biwak dla niego będzie niezwykle ciężki do przetrzymania, a potem zejście jest jeszcze. Zatrzymajcie go! Na tej wysokości to już człowiek dobrze nie myśli, jest zaprogramowany na szczyt. Leszek Cichy: – Widzieliśmy, jak się rozdzielili, jak Maciek idzie na przełęcz, potem po grani, na widoczny z bazy Rocky Summit. Potem już nic. Lwow: „Schodziłem powoli i ostrożnie, co chwilę spoglądając w górę ku Maćkowi dochodzącemu do przełęczy. Namiot, do którego zdążałem, był zaledwie małym punktem daleko w dole. Gdy dotarłem do niego, zapadał zmrok, a wiatr szalał z pełną siłą. Załamanie pogody stało się faktem. Pozbawiony radiotelefonu mogłem tylko czekać. Dramat rozgrywał się poza mną, choć byłem jednym z jego uczestników. Dla Maćka, dla wszystkich kolegów w bazie i na stokach K2 oraz dla mnie – de facto odciętego od świata – zaczęły się godziny próby. Próby nerwów dla jednych, sił, doświadczenia i twardości dla drugich”. Maciej Berbeka zda potem dziennikarzom suchą relację: „O godzinie 18 byłem na szczycie, tonąc we mgle”. Mirek Dąsal, Mirek Gardzielewski i Krzysztof Wielicki grają w karty. – Kiedy schodząc, Maciek dał znać, że nic nie widzi, bo jest mgła, wieje i pada, ale że będzie schodził i szukał namiotu, zrozumieliśmy, że mogą być jaja – wspomina Wielicki. Nie wahają się. Całą trójką wyruszają z bazy na Broad Peak. Ci, którzy zostali, próbują dodać Berbece otuchy. Cichy: – Słyszę cię, Maciek. Słyszę. Baza słyszy. Schodź ostrożnie w dół, powoli, staraj się iść w tym samym kierunku, w którym żeś schodził. Czy jesteś odmrożony? – Nie czuję palców. – Jesteśmy na nasłuchu, trzymaj się, no! Jacek Olek: – Dwa Mirki plus Wielicki idą do góry. Berbeka: – Nie czuję się najlepiej, ale muszę zejść. – A co z nogami? – Są drętwe. Cichy do ekipy ratunkowej: – Gdzie jesteście? Wielicki: – Jesteśmy pod ścianą, strasznie w dupę wzięliśmy, cholera, ta zamieć tu taka... Doszliśmy do kijków, są kijki pozostawione przez Alka i Maćka. Cichy przerywa: – Słuchaj, jest Maciek, wyłącz się, wyłącz! Berbeka: – Jestem znów w martwym punkcie, nic nie widzę. Nie wiem, gdzie iść. Zawada: – W końcu się trochę przejaśni, jak poprzednio... „Ruszyłem w dół, żeby zdążyć przed nocą – relacjonował Maciek Berbeka po powrocie z Pakistanu. – Ale przyszło załamanie pogody. Zapadł zmrok, czekałem na księżyc, ale on wyjrzał tylko na chwilę przez ciężkie chmury. Nie wiedziałem, gdzie góra, gdzie dół. Zejście, które powinno trwać sześć godzin, przedłużyło się do 36. Koledzy myśleli, że już nie wrócę”. Maciek utrzymuje łączność z bazą. Zawada pyta, czy ma coś do jedzenia. – Mam kilka cukierków! – Prosimy, łącz się co godzinę – błaga kierownik. Ale Maciek łączy się sporadycznie, co doprowadza Zawadę do szału. Kolejny seans dopiero rano. Maciek relacjonuje: – Wstałem, minąłem szczelinę, cały czas zapierdalam. Widoczność zerowa. Chyba się zgubiłem. – Nie widzisz śladów? – Wszystko zawiane. Jest rok 1988, wiadomości nie rozchodzą się tak szybko jak dziś, nikt jeszcze nie słyszał o internecie, mediach społecznościowych, komunikatorach, Skypie. Jest tylko radio i teleks. W Polsce nikt więc jeszcze nic nie wie o zdobyciu przez Berbekę zimą Broad Peaku. Rankiem 7 marca do Ewy, żony Maćka, dzwoni Hania Wiktorowska. To główna sekretarz Polskiego Związku Alpinizmu, żywa legenda. Jej głos w słuchawce oznaczać może albo triumf, albo tragedię. – Maciek wszedł na szczyt, ale jeszcze z niego nie zszedł – mówi. Ewa zamiera. Przecież to oznacza, że całą noc spędzi w strefie śmierci! Z każdą kolejną godziną jego szanse będą topniały. Dwie godziny później znowu Wiktorowska: – Jeszcze go nie ma i nie bardzo wiemy, co się dzieje, bo na górze rozpętała się burza. Ewa Berbeka powie potem dziennikarzom: – Chodziłam dzień i noc, nie mogłam sobie znaleźć miejsca. Wszyscy myśleli, że Maciek nie żyje. To był moment, w którym chyba po raz pierwszy odczułam ciężar jego pasji. Dotarło do mnie, że naprawdę może się źle skończyć. Że mogę go stracić. To trwało wieczność. Klęczeliśmy i modliliśmy się o cud. Nasz najstarszy syn Krzyś miał wtedy siedem lat, a Staś trzy. Dwaj kolejni – Franek i Jasiek – mają się dopiero urodzić, za półtora roku i za ponad dziesięć lat. Czytaj także: Bliźniaczki Woźnickie miały talent i sławę, jednak ich życie przerwała ogromna tragedia. Jakie tajemnice skrywały? Maciej Berbeka na tle domu, 1989 rok Lwow czeka na Berbekę w obozie na wysokości 7200 m. Potem napisze: „Wicher szarpał namiotem, widoczność nie przekraczała 20 m, padał śnieg. Maciek nie powrócił ani wieczorem, ani w nocy. Przez cały następny dzień zamieć nie słabła. Po raz pierwszy w życiu byłem przekonany, że lada moment wiatr porwie mnie razem z namiotem i rzuci w przepaść. Przez dwie godziny bezsilny i przerażony przytrzymywałem stelaż rękami, całym ciężarem ciała przyciskając go do podłoża. Nigdy nie sądziłem, że istnieje uczucie, które można nazwać »obojętnym przerażeniem«. Zacząłem rozważać warianty ewentualnego samotnego zejścia. Szanse na szczęśliwy powrót Berbeki malały z każdą godziną. Dziwiłem się sam sobie, z jakim spokojem myślę o rzeczach tak dramatycznych czy wręcz tragicznych. Nie bałem się – pewnie dlatego, że nie ma strachu w ludziach pozbawionych wyboru. Byłem zdecydowany czekać jeszcze do następnego ranka, a potem ratować, co się da, czyli siebie”.Sytuacja wydaje się beznadziejna. Dwie noce w strefie śmierci, poza namiotem, bez picia, jedzenia, przy temperaturze dochodzącej do minus 40 stopni. – Myśleliśmy tylko o tym, żeby zszedł, żeby się nic złego nie zdarzyło – mówi Cichy. I jeszcze: – To była pierwsza zimowa wyprawa w Karakorum. Gdyby doszło do wypadku, Pakistan pewnie zablokowałby możliwość zimowej wspinaczki, a my, zarażeni ideą przez Andrzeja Zawadę, chcieliśmy za rok czy za dwa wrócić pod K2. O godzinie 18 leżałem już w śpiworze – wspomina Lwow. – Czekać – to było jedyne zajęcie, jakie mi pozostało. W pewnym momencie usłyszałem słaby krzyk, ale łomot ścianek zagłuszał, a zaciągnięty kaptur kurtki puchowej tłumił wszelkie dźwięki. Byłem pewien, że to halucynacja, może nawet początek szaleństwa – tyle się o tym czytało. Wyjrzałem z namiotu i poświeciłem w czarną otchłań zamieci. Nic. Nim jednak zdołałem dobrze ułożyć się na powrót w śpiworze, znowu usłyszałem wołanie. Tym razem w ciemności przez moment mignęło mi słabe światełko. Była 19, gdy Maciek niczym zjawa dotarł do namiotu. Bez słowa stanął w absydzie i czekał, póki nie ściągnąłem mu raków. Był bardzo wyczerpany”. Berbeka doda, że światło Lwowa uratowało mu życie, bo w śnieżycy ledwo widział własne stopy, szedł na oślep i już zaczął skręcać w niewłaściwą stronę. Mały cud, bo niebo na chwilkę się przetarło i wtedy zobaczył światło latarki Lwowa, kontur namiotu. – W jakim on jest stanie? – pyta Cichy przez radio. – Krótko powiedz, chociaż dwa słowa. Lwow: – Nie najgorzej jak na tyle dni. W bazie wybuch radości. Zawada: – Maciek, przekazujemy ci najserdeczniejsze życzenia i w ogóle ściskam cię mocno w imieniu wszystkich. Berbeka: – Dziękuję, Andrzeju, dziękuję. Także i dla Alka. Gdyby go tutaj nie było, to cienko, cienko by było. Zawada: – No więc tam, w Polsce... Już cała Polska jest postawiona na nogi. Berbeka: – Najpierw trzeba poczekać, a potem stawiać. Zawada: – Wzywam grupę ratowniczą na Broad Peak. Wielicki: – Zaraz wychodzimy, lejemy ostatnią wodę do termosu, ubieramy się i wychodzimy. Lwow: – A my się prawdopodobnie koło 11 już wygramolimy… – Następnego dnia naszym oczom ukazał się najpierw Alek zjeżdżający na linie i jakiś czas potem Maciek schodzący bardzo powoli – wspomina Marek Dąsal. – Szliśmy tuż obok niego. Już się nie spieszyliśmy. Wszyscy nocują w namiocie, który ekipa ratunkowa rozbiła w miejscu, gdzie zwykle urządzane są pierwsze obozy. Wielicki dociera tam pierwszy, z Lwowem. Mówi mu, że Maciek Berbeka wcale nie był na szczycie Broad Peaku. Wątpliwości pojawiły się tuż po tym, jak Berbeka poinformował bazę, że jest na szczycie. Zawada wpadł w euforię. Ale obok Cichego, który obsługuje radio w bazie, stał Krzysztof Wielicki. Coś mu nie pasowało. Berbeka meldował, że dotarł na Broad Peak pół godziny od ostatniego łączenia. Za szybko. Cholera, on nie jest na szczycie, tylko na przedwierzchołku! Wielicki szepcze do Cichego: – To jest Rocky Summit. Rocky Summit. Ale nie powie tego na głos. Czy Berbeka mógł się aż tak pomylić? Z Rocky Summit na szczyt Broad Peaku jest niecała godzina drogi. Pisał o tym Kurt Diemberger, jeden z czwórki pierwszych zdobywców szczytu, jeszcze w 1957 roku: „Po południu docieramy na 7800 m, pomiędzy środkowym a głównym wierzchołkiem. Tempo pięć oddechów na krok. Męczarnia, idziemy na sile woli. Jest osiemnasta i wraz z Marcusem [Schmuckiem] staję na szczycie Rocky Summit. Rozglądamy się i grań szczytowa pod nami opada łagodnie w dół i znów się wznosi. Właściwy szczyt, wyższy o 15-20 m, oddalony jest jeszcze o godzinę drogi! Jest zbyt późno na atak, musimy się wycofać”. Tamtego dnia Diemberger, wracając ze szczytu, spotkał pod Rocky Summit Hermanna Buhla. Wszedł z nim ponownie na wierzchołek. Berbeka o tym zapomniał? Ryszard Gajewski tłumaczy: – Nie wiedział! Maciek przygotowywał się do wyprawy na K2. Nie znał topografii Broad Peaku. Przecież wtedy nie było Google’a, nie dało się ściągnąć map i zdjęć, żeby sobie w bazie wszystko dokładnie pooglądać. Zawada też nie informował Berbeki, że to dopiero Rocky Summit. Próbował za to go uspokajać: – Nie jest tak późno, jeszcze się nie przejmuj. Jak się czujesz? Berbeka: – W miarę dobrze, gdyby dalej wiało, to kopię jamę. Zawada: – Zrób zdjęcia. Ale Maciek nie miał siły, żeby robić zdjęcia. Po Wielickim i Lwowie do namiotu rozbitego przez ratowników wchodzi Maciek Berbeka asekurowany przez Dąsala i Gardzielewskiego. Przygotowują się do snu, gdy Maciek mówi: – Zapomniałem zabrać kamienie ze szczytu na pamiątkę. Wielicki szepcze do Lwowa: – Mówiłem? Kamienie są tylko na przedwierzchołku. Na szczycie głównym jest wyłącznie śnieg. 9 marca tuż przed południem wszyscy są już w bazie. Na Maćka czeka śmigłowiec, ma go zwieźć do szpitala w Skardu. Tragarze zakładają mu naszyjnik z rupii i dolarów. To taki wysokogórski wawrzyn. I wtedy powstaje najsłynniejsze zdjęcie tamtej wyprawy. Wieniec jakby ciążył Maćkowi, ciągnął go ku ziemi. Opiera się ciężko na kijach. Na jego twarzy dziwny grymas: radości i bólu jednocześnie. Koledzy obściskują Maćka, drzwi helikoptera się zatrzaskują. Tyle. Nikt nie mówi o żadnych wątpliwościach. Ani słowa. Dlaczego nikt mu nie powiedział? Po co Zawada zameldował, że polsko-kanadyjska wyprawa odniosła sukces? I że znany himalaista Maciej Berbeka stanął na Broad Peaku? Trzecim ośmiotysięczniku zdobytym przez niego zimą. Absolutny rekord świata! Dlaczego koledzy nie powiedzieli Maciejowi Berbece w 1988 roku, że nie zdobył Broad Peaku? 1988 rok, Islamabad. Po wyjściu ze szpitala Maciek Berbeka zatrzymuje się w rezydencji polskiego ambasadora Jana Piekarskiego. Przez pierwsze dwa dni nie wychodzi z pokoju. – Był w jakiejś chwilowej depresji, więc zanosiliśmy mu na górę posiłki – opowiada Piekarski. – Potem zaczął się otwierać. Mówił, że strasznie się boi wrócić do Zakopanego. Nie chciał się pokazywać żonie w tym stanie. Ledwie chodzi. Ma czarne palce. Bandażuje stopy, które z trudem mieszczą się w skarpetkach. – Poza tym Maciek nosił w sobie jakiś rodzaj poczucia winy – dodaje Piekarski. – Teraz myślę, że wiedział, iż nie był na głównym wierzchołku, ale nie przyjmował tego do wiadomości. Ryszard Gajewski: – Bzdura, nic nie wiedział. – Był absolutnie pewien, że stanął na szczycie. Mówił mi, że się tam nawet położył – potwierdza Paweł Rymarz, przyjaciel Maćka. Prezydent Zia ul-Haq zaprasza na przyjęcie. Chce uczcić pierwsze zimowe wejście na ośmiotysięcznik w Karakorum. Wszyscy świętują z Maćkiem, ale wciąż nikt głośno nic nie powie. Szepczą po kątach. W samolocie do Polski Zawada ani słowa o wątpliwościach. Pozostali też milczą jak zaklęci. Ewa czeka na męża w hali przylotów Okęcia. Stoi z synami, obok niej Wanda Rutkiewicz i mnóstwo dziennikarzy. Wspomina: „Trzaskają flesze, słychać pokrzykiwania, oklaski i nagle w wyjściu pokazuje się Maciek. Idzie w takich dziwnych kapciach, powłócząc nogami. Opiera się o wózek z bagażem, dzięki temu jest w stanie zachować pion. Dostrzega nas w tłumie i skręca w naszą stronę, ale ledwo zdołał się z nami przywitać, gdy nagle wyrósł przed nim jakiś ekspert PZA i natychmiast rozpoczął dochodzenie: »Gdzie wszedłeś? O której byłeś? Co widziałeś? Mam nadzieję, że masz zdjęcia? Czekam na nie«. Nawet na obiedzie u przyjaciół cały czas go dręczył. Pytał, doprecyzowywał, chciał znać wszystkie szczegóły. Zadawał pytania z nutą niedowierzania w głosie. Było tak nieprzyjemnie, że w pewnym momencie ktoś rzucił: »Czas to skończyć!«”. Ale Maćkowi wciąż nikt nic nie mówi. Kilka tygodni później w drugim numerze pisma „Taterniczek” z 1988 roku ukazuje się artykuł Alka Lwowa pod tytułem „Zwyciężyć znaczy przeżyć”. Maciej Berbeka czyta, że „w rzeczywistości wszedł na tzw. przedwierzchołek Broad Peaku (8030 m n.p.m.). Jest on niższy od głównego zaledwie o 17 m [w rzeczywistości Broad Peak ma 8028 m n.p.m. i jest wyższy o 23 m – przyp. aut.], lecz odległy od niego aż około godziny wspinaczki eksponowaną granią. Ta godzina więcej mogłaby po prostu Maćka zgubić. Może więc dobrze się stało, że nie zorientował się w swej pomyłce?”. – Ktoś musiał to zrobić, prędzej czy później by to wypłynęło, bo o tym fakcie wiedzieli wszyscy z wyjątkiem Maćka – tłumaczył się potem Lwow. Po paru latach doda: „Alpinizm nie ma sędziów, na przestrzeni lat ukształtowała się niepisana zasada, że oświadczenie alpinisty jest emanacją prawdy i nawet nie trzeba mieć konkretnych dowodów, żeby komuś zaliczyć szczyt, jeśli oświadczył, że na nim był (...). Generalnie obowiązuje domniemanie prawdomówności. Ta piękna zasada rzadko kiedy jest jeszcze stosowana w innych obszarach ludzkiego życia, zatem pielęgnowanie czystości stylu w sporcie alpinistycznym powinno być oczkiem w głowie nas wszystkich”. Berbeka jest w szoku. Nie może darować kolegom, że mu nie powiedzieli. Nie rozumie dlaczego. – Straszliwie to przeżył – wspomina Paweł Rymarz. – Najbardziej się bał, że ktoś mógłby pomyśleć, że jest częścią tej mistyfikacji. Że jest kłamcą. Po artykule Lwowa obejrzał zdjęcia i przyznał, że był tylko na Rocky Summit. Potem w wykazach swoich przejść zawsze pisał Broad Peak, w nawiasie Rocky Summit. Miał żal do Lwowa o ten artykuł, ale z drugiej strony był mu wdzięczny za uratowanie życia. O Alku Lwowie mówił Rymarzowi: „Mieliśmy tylko jedno radio, zabrałem je ze sobą, więc nie mieliśmy ze sobą łączności. Alek nie wiedział, gdzie jestem, nie powinien na mnie czekać, a zaczekał”. A co z innymi? Mogli mu powiedzieć, ale woleli milczeć. Przyjaciele, kur*a. Sprawdź również: Maria Pakulnis o śmierci męża: nieraz zdarzyło mi się w bólu wykrzyczeć: „Jak mogłeś mnie z tym zostawić?!”
Katarzyna Zdanowicz o odejściu z TVN24 i książce „Zawsze mówi, że wróci”
„Już jakiś czas temu zaczęłam szukać dla siebie nowego miejsca”, podkreśla
Dziennikarka, która postanowiła zrobić życiową woltę. Pisarka, która podjęła niezwykle trudny, intymny temat odchodzenia najbliższej osoby. Katarzyna Zdanowicz w osobistej rozmowie z Krystyną Pytlakowską o tym, dlaczego zdecydowała się odejść z TVN24, o karierze, ważnych wyborach i książce „Zawsze mówi, że wróci”, która stanowi niezwykły zapis historii partnerek znanych wspinaczy. Krystyna Pytlakowska: Dlaczego napisałaś książkę „Zawsze mówi, że wróci”? Czy telewizja to za mało? Katarzyna Zdanowicz: Już dawno była dla mnie niewystarczająca. Zresztą właśnie złożyłam wymówienie i odchodzę z TVN24. A co będę dalej robić, naprawdę jeszcze nie wiem. Ale już jakiś czas temu zaczęłam szukać dla siebie nowego miejsca, żeby wyjść poza stół prezenterski. Zaczęłam pisać więc dla tygodnika „Polityka”, a wcześniej do „Gazety Wyborczej”. Po drodze było radio, do telewizji trafiłam dopiero później. Przebyłam chyba dobrą drogę dziennikarską, bo i do „Polityki”, i do portalu TVN24 pisałam głównie reportaże i wywiady. A od jakiegoś czasu myślałam o książce. Uważałam ją za kolejny etap w mojej pracy dziennikarskiej. Wybrałaś trudny temat. Masz jakiś osobisty kontakt z górami? Nie, jestem typową turystką. Chętnie wyjeżdżam w góry, ale nie pociągają mnie na tyle, żeby się wspinać ekstremalnie czy poświęcać im każdą wolną chwilę. Wiem, że wybrałam sobie temat trudny, ale nie do końca zdawałam sobie z tego sprawę, jak bardzo, i jak niełatwo będzie otworzyć kobiety, które żyją w cieniu wspinaczki swoich mężów i rzadko mówią o swoim życiu prywatnym. Po prostu nie mają takiej potrzeby. Dopiero gdy zaczęłam do nich docierać, uświadomiłam sobie, że w tych rozmowach dotykamy uniwersalnych tematów, jak samotność, lęk, żałoba. Wspinaczka wysokogórska, wiadomo, jest niebezpieczna. A jednak istnieją ludzie, dla których staje się pasją i dla tej pasji wszystko poświęcają - karierę zawodową, rodzinę. Często w tych rozmowach przeplatały się problemy wyboru: kariera czy dom, żona i dzieci. Nad życiem partnerek wspinaczy wisi ciągły strach: czy on wróci czy nie? Dlatego dałaś tytuł „Zawsze mówi, że wróci”? Bo zawsze próbuje uspokoić swoją partnerkę, że wszystko będzie dobrze. Tak naprawdę o wielu przeżyciach z nią nie rozmawia, nie opowiada jej. Zazwyczaj, kiedy mężowie wracają do domu z jakiejś podróży, opowiadają szczegółowo, co tam widzieli i co przeżyli. A himalaiści milczą. Często więc ich kobiety mierzą się z samotnością bez przerwy. Kiedy mężowie są na wyprawie, one muszą ogarnąć cały dom, dzieci i swoją pracę. A gdy ich partnerzy wracają, także są bardzo samotne, ponieważ oni nie opowiadają, oni zamykają się w milczeniu. Często więc zdobywają wiedzę o tym, co się działo podczas wyprawy od kolegów męża, łowiąc kątem ucha ich rozmowy i opowieści. Jak myślisz, dlaczego wspinacze wysokogórscy nie lubią opowiadać o górach i sytuacjach, w jakich tam się znaleźli? Moje bohaterki mówią: bo nie chcą nas martwić. I boją się ultimatum: albo góry, albo ja. One jednak zapewniają, że nigdy nie postawiły sprawy na ostrzu noża. Wiedzą, że to tak silna pasja, iż jej nie pokonają. Dla ich mężów zdobywanie szczytów to jak zażywanie heroiny. Niezwykle trudno się z tego wyleczyć, wyrwać. One wiedzą więc, jakiego wyboru ich mężczyźni by dokonali. Bo wybraliby góry. Góra to rywalka. Dlaczego himalaiści się w ogóle z kimś wiążą, dlaczego chcą mieć rodzinę, wiedząc, że skazują swoje kobiety na samotność? Oni o tym nie myślą, są całkowicie skupieni na sobie. Ale nawet egoista chce być szczęśliwy, chce mieć dom, do którego się wraca. Nawet, jeżeli w tym domu panuje cisza. Zresztą oni też doświadczają wielkiej samotności - to poczucie jest im potrzebne, żeby się wspinać, być sam na sam z górą. Ale chcą mieć jednak do kogo wrócić. Dajesz jednak też przykłady, gdy partnerzy Twoich bohaterek zrezygnowali ze wspinania. Tak, mąż Asi Łukaszewskiej czy Maciek Pawlikowski zrezygnowali, bo przyszedł moment opamiętania. Z czasem dotarło do nich, że jednak można żyć inaczej. Chociaż tej połowy życia bez rodziny, bez dzieci, już nigdy nie nadrobią, nigdy im już nie zwrócą. Czytaj także: Dziś obchodziłby urodziny... Tak wyglądały ostatnie chwile życia Jerzego Kukuczki Do której z Twoich bohaterek było trafić najtrudniej? Do kobiet, którym góry zabrały partnera. Do Eli Dąsal, Izy Hajzer czy Agnieszki Korpal. I do Ani Solskiej-Mackiewicz? Ania Mackiewicz funkcjonuje w świecie medialnym, znamy historię jej i Tomka. Nie ma więc oporów w opowiadaniu o tym, i powrocie myślami do tragedii, jaka się tam wydarzyła. Najtrudniej było dotrzeć do kobiet, które śmierć partnera przeżyły, ale zakopały w sobie wspomnienia, na nowo próbując ułożyć własne życie. Rozdrapywanie ran jest dla nich kolejnym ciosem, bo wracają do sytuacji, o której chciałyby zapomnieć. Nieważne, ile lat minęło od śmierci ich partnerów, to zawsze boli. Jeżeli jednak ktoś spodziewa się, że zastanie płaczącą wdowę ubraną na czarno, a w domu zobaczy ołtarzyk, przed którym modli się kobieta, która już nie potrafiła ułożyć sobie życia, to duży błąd. Dla tych kobiet życie biegnie do przodu. One, które mogły zajmować się jedynie domem, po tragedii muszą zapewnić byt rodzinie, nie mają więc czasu na użalanie się nad sobą. Ela Dąsal na przykład otworzyła sklepy w Częstochowie i stała się, jak sama żartuje, częstochowską bizneswoman. Zaczęła od tego, że jej mąż Falco przywoził z wypraw różne egzotyczne gadżety czy ubrania, na które w Polsce był duży popyt. Agnieszka Korpal z kolei zgodziła się opowiedzieć swoją historię, żeby jej opowieść trafiła do osób, które straciły też kogoś bliskiego. Tyle wokół nas jest śmierci, a nie umiemy o niej mówić. Ona chciała przełamać stereotyp niemądrego stwierdzenia: wszystko będzie dobrze. Nigdy nie będzie dobrze dla kogoś, kto zmierzył się z taką traumą. Chciała też pokazać, że sytuacja się zmienia, bo jest dostęp do psychologów, można korzystać z profesjonalnej pomocy. Ale nie wszyscy chcą po nią sięgać, a żałoby nie da się zamieść pod dywan, trzeba przejść przez wszystkie jej etapy. A tu dochodzi jeszcze wielki żal, że te kobiety nie mogą się pożegnać ze swoimi partnerami, którzy najczęściej zostają w górach. Dlatego tak bardzo chcą pojechać potem w to miejsce - to kolejny etap żałoby, pożegnanie się z tym, który odszedł. Piszesz też o przeczuciu tragedii. Wiele kobiet o tym mówiło. Ela Dąsal, która biegnie na peron z synem, żeby zdążył się pożegnać z Falco, odjeżdżającym na wyprawę. A potem okazuje się, że to ostatnia z nim rozmowa. Ania Mackiewicz budziła się w nocy, chociaż w ogóle nie brała pod uwagę, że stanie się coś złego. Ale później te obrazy ze snu skleiły się w całość. Zdała sobie sprawę z tego, że dostała sygnał, przeczucie tego, co się wydarzy. Telepatia? Można to tak nazywać. Przeczucia świadczą o więzi między tymi ludźmi. To nie tak, że mężczyźni pojadą, a kobiety zostaną i będą jak co dzień sprzątać, gotować, robić zakupy. Pod każdą z tych czynności podświadomie kryje się lęk. Ela Pawlikowska mówi, że wolała wyprawy, podczas których jej mąż Maciek wysyłał listy, bo kiedy dostawała je z miesięcznym opóźnieniem, wiedziała, że nic mu się nie stało. Nie lubiła wypraw, podczas których można było łączyć się przez telefon. Każdy z nich był wielką niewiadomą. Bo mógł zadzwonić ktoś z ekipy i powiedzieć, że jej mąż nie żyje. Co Cię najbardziej zaskoczyło podczas pisania tej książki? To niełatwe pytanie. Chyba fakt, że te kobiety zburzyły obraz, jaki nosiłam w sobie - takie stereotypowe myślenie o żonach himalaistów. One nie są kobietami, które tylko czekają w domu na męża i żyją jego światem. Wiele z nich oczekiwało i oczekuje związku partnerskiego, chcą mieć swoje życie, żeby nie postrzegano ich jako uzależnionych cierpiętnic. A nie zaskoczyło Cię, że część z Twoich bohaterek też jest pasjonatkami gór i też się wspinają? Nie, bo ludzi przyciągają do siebie podobieństwa i wspólne pasje. Dzięki temu, że niektóre z nich chodzą po górach, albo wspinały się nawet zawodowo, lepiej rozumiały swoich mężów. Ich opowieści to też forma terapii? Możliwe. A może chęć ujawnienia, że ich świat nie wygląda tak kolorowo, jak się go często opisuje. Schodzą z gór, rozgłos, poklask dla ich wyczynu, a tak naprawdę wygląda to zupełnie inaczej. O tym bardzo przejmująco opowiada Ewa Kurtyka i analizuje poczucie samotności w tym związku. Wyrwała się z tego małżeństwa, bo to był ratunek przed cierpieniem i bólem. Jak długo zbierałaś materiały do tej książki? Pisałam ją ponad rok, bo zaczęła się pandemia, więc trudno było się z kimś spotkać i porozmawiać. Największą trudnością było dotarcie do tych kobiet, a szczególnie do takich, które nie funkcjonują w mediach. Kasia Wielicka na przykład zburzyła stereotyp żony himalaisty, a stała się synonimem walki o równouprawnienie w himalaizmie. A Aniela Łukaszewska, której małżeństwo przetrwało - w przyszłym roku będą obchodzili 50-lecie - najpierw oboje się wspinali, później ona zrezygnowała, a po niej mąż. Zrobili to dla córki. Każda z tych opowieści różniła się od innych i to dla mnie było bardzo ciekawe. A co ta książka znaczyła dla Ciebie? Pozwoliła mi odnaleźć równowagę. Gdy wróciłam do domu z pierwszym egzemplarzem, mój syn powiedział: „mamo, przecież to książka o tobie. Ty zawsze mówisz, że wrócisz”. Tak często mnie nie ma z racji pracy, wieczornych programów i innych obowiązków. Maks więc wieczory musiał spędzać z tatą, który ma pracę bardziej usystematyzowaną. Ta książka otworzyła mi oczy. A jeżeli przyniesie coś dobrego czytelnikom i w nich też otworzy jakieś drzwi, to po prostu będę szczęśliwa. Teraz zresztą zaczynam spotkania autorskie, z nadzieją, że pandemia mi w nich nie przeszkodzi. Rozmawiała: KRYSTYNA PYTLAKOWSKA Czytaj także: Broad Peak okazał się górą jego przeznaczenia. Czy Maciej Berbeka musiał na niej zginąć? Okładka książki „Zawsze mówi, że wróci”
Jerzy Kukuczka zdobył Koronę Himalajów i Karakorum 34 lata temu!
Dokonał tego jako drugi człowiek w historii świata
Jako drugi człowiek na Ziemi zdobył Koronę Himalajów i Karakorum – wszystkie 14 głównych szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów. Miało to miejsce 18 września 1987 roku. Jest uważany za jednego z najwybitniejszych wspinaczy w historii. Jerzy Kukuczka zginął tragicznie na południowej ścianie Lhotse, na wysokości około 8300 metrów, 24 października 1989 roku, gdy pod ciężarem pękła lina asekuracyjna, zaś Polak runął w dwukilometrową przepaść. Jego ciała nigdy nie odnaleziono. Osierocił dwóch synów, Macieja oraz Wojciecha. Największe osiągnięcia Jerzego Kukuczki Choć to Reinhold Messner jako pierwszy człowiek na Ziemi zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, Polakowi zajęło to dwa razy mniej czasu. Włoch dokonał tego w 16 lat i cztery miesiące, zaś Jerzy Kukuczka w niespełna osiem lat. Jego osiągnięcia do dziś budzą podziw i w niektórych przypadkach nie zostały przez nikogo powtórzone. Wytyczył on m.in. jedenaście nowych dróg na ośmiotysięczniki, które zdobył, w tym drogę na K2, która do tej pory nie została powtórzona. Siedem razy wszedł na najwyższe góry świata w stylu alpejskim (bez zakładania obozów, jedynie z najpotrzebniejszym sprzętem i plecakiem). Co więcej, jako jedyny człowiek na świecie zdobył dwa ośmiotysięczniki w ciągu jednej zimy! Na tym jednak nie koniec. Na cztery najwyższe góry świata wspiął się zimą po raz pierwszy: Dhaulagiri I, Kanczendzongę, Annapurnę oraz Czo Oju, na które wszedł z Zygmuntem Andrzejem Heinrichem 3 dni po pierwszych zimowych zdobywcach tego szczytu – pierwszego zimowego wejścia dokonali Maciej Berbeka i Maciej Pawlikowski 12 lutego 1985). Wszedł także samotnie na Makalu, wytyczając przy tym nową drogę na szczyt. Środowisko wspinaczy odnotowuje także fakt, że Jerzy Kukuczka w ciągu niecałych dwóch lat (od 21 stycznia 1985 do 10 listopada 1986) zdobył aż... sześć ośmiotysięczników, z czego trzy po raz pierwszy zimą, zaś na trzech kolejnych udało mu się wytyczyć nowe drogi (w tym na znajdujące się w ścisłej czołówce najniebezpieczniejszych szczytów świata Nanga Parbat i K2). View Burdaffi on the source website Jego osiągnięcia doceniono w 1988 na igrzyskach olimpijskich w Calgary. Wraz z Reinholdem Messnerem został na nich nagrodzony srebrnym Orderem Olimpijskim. Włoch nie przyjął odznaczenia zaznaczając, że „uważa alpinizm za twórczość, a nie rywalizację”, Polak natomiast odebrał medal, argumentując to faktem, że „w alpinizmie, jak w szachach, jest miejsce na swego rodzaju twórczość i sportową rywalizację. Gdyby jej zabrakło, być może nigdy bym się nie wspinał”. Zobacz: Wanda Rutkiewicz nie zginęła na Kanczendzondze? Film o jej życiu ujawni nowe fakty! Wspinał się z tak wybitnymi himalaistami, jak Wojciech Kurtyka, Artur Hajzer, Krzysztof Wielicki czy Ryszard Pawłowski. Utrzymywał również kontakty z Wandą Rutkiewicz, która w maju 1992 roku zaginęła przy szczycie Kanczendzongi. Życie prywatne Jerzego Kukuczki Ożenił się z Cecylią Ogrodzińską. Para ma dwóch synów Macieja i Wojciecha. Młodszy z nich, Wojciech, wspiął się na szczyt Mount Everest. Zobacz także: Wanda Rutkiewicz, Jerzy Kukuczka, Tomasz Mackiewicz… W Himalajach zginęło wielu polskich himalaistów Pamięć o Kukuczce jest wciąż kultywowana przez środowisko wspinaczy oraz przyjaciół i rodzinę himalaisty. Archiwalne dokumenty z wypraw, bogatą galerię zdjęć oraz faktografię można znaleźć na stronie internetowej Wirtualnego Muzeum Jerzego Kukuczki
Kinga Baranowska: „Góry uczą pokory, siłować się z nimi nie należy, bo szanse już na starcie są mizerne”
„To, że ktoś jest wspinaczem, wcale nie znaczy, że jest aniołem”
W ramach cyklu Archiwum VIVY!: wywiady przypominamy rozmowę z polską himalaistką i zdobywczynią dziewięciu ośmiotysięczników – Kingą Baranowską. Wywiad ukazał się w marcu 2013 roku w magazynie VIVA!. View Ediplayer on the source website Kinga Baranowska wywiad VIVA! Co góry mają w sobie, że tak przyciągają? Nieraz się nad tym zastanawiałam... Pamiętam, gdy po raz pierwszy się tam pojawiłam. Było to na początku studiów – mieliśmy praktyki z geologii. Kompletnie oszalałam. Moment, w którym stanęłam po raz pierwszy nad chmurami, był mistyczny. Wbiegałam na szczyty jak dzikus, dwa razy szybciej niż inni. Już wtedy zauważyłam, że przychodzi mi to niesamowicie łatwo. I nie chodziło o rywalizację. Chciałam zobaczyć wszystko naraz. Miałam też szczęście do ludzi. Trafiłam na prawdziwych pasjonatów gór, a nie takich, co chcieli odbębnić zajęcia. Teraz co innego pociąga mnie w górach. Kiedy jadę nie w celach treningowych, a turystycznie, ze znajomymi w Tatry, do celu przychodzę ostatnia. Szaleństwo zmieniło się w delektowanie. Szukałaś w górach samotności? Ta chęć, by mieć góry bardziej dla siebie, przyszła później. Pamiętam, jak siedziałam kiedyś w dzikim tłumie na szczycie Kościelca i w pewnym momencie zauważyłam dwójkę wspinaczy na drugim jego wierzchołku. Siedzieli sobie w spokoju, zachwycali się górami. Wtedy stwierdziłam, że i ja tak chcę. Wróciłaś do domu i już wiedziałaś, że będziesz się wspinać? Wróciłam do Gdańska, bo tam studiowałam, ale wiedziałam już, że w góry będę wracać. Chciałam koniecznie przenieść się na studia do Krakowa, żeby być bliżej Tatr. Nie udało się, jednak cały czas tam jeździłam. W piątek wieczorem wsiadałam w pociąg nocny do Zakopanego, a w poniedziałek rano z niego wysiadałam i szłam prosto na uczelnię. W wakacje brałam namiot i wyjeżdżałam w Alpy albo w góry byłego Związku Radzieckiego, bo były na studencką kieszeń. Spałam chyba już wszędzie: pod przeróżnymi wiatami, na przystankach, na schodach kościoła. Wtedy definitywnie wyleczyłam się z myślenia, że brak pieniędzy uniemożliwi mi moje plany górskie. Pomógł też fakt, że jako pierwszy fakultet studiowałam geografię. Po wakacjach studenci geografii opowiadali, kto gdzie był. Najbardziej „cool” był ten, kto wydał mniej kasy, a zwiedził więcej. Studiując później ekonomię, zauważyłam, że przelicznik na bycie „cool” zrobił się inny. Potem zapisałam się do klubu wysokogórskiego i tak poszło. Zobacz też: Elisabeth Revol: „Tomek bardzo uważnie słuchał swojego ciała. Ale tego nie możesz przewidzieć” Powiedziałaś rodzicom, że zostaniesz himalaistką? Wtedy jeszcze tego nie wiedziałam. Po studiach pracowałam jako menedżer. W alpinizmie nie ma żadnych wskazówek, jak prowadzić swoją karierę górską, to nie jest sport olimpijski. Za komuny, owszem, był system, trzeba było mieć kartę taternika, zrobić wykaz przejść w Tatrach i najlepsi jechali w góry wysokie. Dodatkową motywacją było otrzymanie paszportu, dotacje z budżetu i dobrze płatna praca na kominach. A teraz? To nie tylko romantyczne bujanie się nad chmurami, ale też twarde realia: umiejętność zorganizowania logistycznie i finansowo wyprawy w najdziksze zakątki świata, gdzie jest się odciętym od cywilizacji przez parę tygodni. Przygotowanie się technicznie i kondycyjnie, zadbanie o trenera i wynagrodzenie dla niego, o zdrowie i opiekę medyczną, ale też powrót do twardej rzeczywistości, czyli na przykład zapłacenie rachunku za prąd. Jednym słowem odnalezienie się w zawodzie, którego przecież w Polsce nie ma. Musiałam się tego nauczyć. Dlatego jak powiedziałam rodzicom: „Będę himalaistką”, zabrzmiało to tak, jakbym oświadczyła: „Zostanę kosmonautką”. Najpierw osłupieli, a potem zapytali: „To z czego będziesz żyła?”. Zrezygnowałaś ze stałej pracy? Tak, po kilku wyprawach. W firmie pracowałam do wieczora, a potem, ryjąc nosem po ziemi, szłam na trening, który był nieefektywny. Wybrałam wysokie góry, bo je kochałam, i zaczęłam się do nich profesjonalnie przygotowywać. Po sześciu zdobytych ośmiotysięcznikach zaczął mi pomagać Polski Związek Alpinizmu. Ale bez etatu jest trudno. Na początku tak. Okazało się chociażby, że wracam z wyprawy w glorii i chwale, a nie mam z czego zapłacić rachunku, gdyż oszczędności poszły na niespodziewany lot helikopterem z bazy, bo zapadł się most w jednej z wiosek. Wszyscy chcieli zjeść ze mną tak zwany lunch, a nikt się nie spytał, jak się czuję i czy mam na życie. To było jak kubeł zimnej wody. Poza tym niezła lekcja z przedsiębiorczości. Dlatego rodzice nie rozumieli mojej decyzji. Kaszubi są do bólu pragmatyczni. Dla nich ważne jest, by mieć fach w ręku. A co to jest himalaizm? Ty nie lubisz, gdy jest za łatwo? Tu nie chodzi o to, co się lubi, tylko o to, jakimi możliwościami dysponujemy. Pewnie wychowując się na Marszałkowskiej, miałabym inne szanse. Jednakże wątpię, czy trafiłabym wtedy w Himalaje. Ale wychowałam się w małej miejscowości, do szkoły szłam parę kilometrów z buta, droga do liceum zabierała kilka godzin dziennie, nie dziw się więc, że dla mnie stówka na rowerze jest teraz banałem. A teraz jesteś czwartą kobietą na świecie w rankingu zdobytych wysokich gór – masz osiem ośmiotysięczników na koncie... Tak, a szczególne miejsce na tej liście ma Kanczendzonga. Kanczendzonga... ośmiotysięcznik, na którym zaginęła Wanda Rutkiewicz. Nie tylko ona. Gdy przygotowywałam się do tej wyprawy, dowiedziałam się, że tam zginęło kilkanaście kobiet, zaledwie dwie stanęły na szczycie, a tylko jedna przeżyła. Marna statystyka. W Polsce, od czasów zaginięcia Wandy, żadna z kobiet się tam nie wybrała. O tej górze mówiło się, że kobiet nie lubi. Zobacz też: Andrzej Piaseczny o odsunięciu go od Tańca z gwiazdami. Tak ocenia nowe show. Padło nazwisko Kasprzyk Po tej wyprawie w 2009 roku od razu stałaś się sławna, nie tylko w Polsce. Czy zrobiłaś to właśnie dla sławy? Myślisz, że ryzykowałabym życie dla popularności? Jest kilka prostszych metod, jak chociażby skorzystanie z propozycji udziału w różnych tańczących programach czy też sesjach odsłaniających to i owo. Dedykowałaś tę wyprawę Wandzie. Często o niej myślisz? Nie poznałam jej nigdy osobiście. Na szczycie stanęłam 18 maja, zaś 13 maja była rocznica jej zaginięcia. Pamiętam, że wraz ze wspinaczami z innych krajów wspominaliśmy ją tego dnia i modliliśmy się za nią. Nie miałaś nigdy ochoty zawrócić? Zdarzało mi się zawracać 100 metrów od szczytu. Istnieje taka linia, której nie przekraczam, gdyż stanowi próg ryzyka dla mnie nieakceptowalny. Nie na darmo mówi się, że góry uczą pokory, siłować się z nimi nie należy, bo szanse już na starcie są mizerne. Jedyne, co mogę zrobić, to być dobrze przygotowaną, czekać na sprzyjające warunki i je wykorzystać. Należy też wiedzieć, kiedy zawrócić. Ale by to wiedzieć, trzeba poznać samą siebie. Jeśli 100 metrów przed szczytem pomyślałabym: „No, teraz będę sławna”, to mogłabym skończyć marnie, gdyż zaciera mi to realną ocenę sytuacji. Chcesz powiedzieć, że należy się wsłuchiwać w swój strach, instynkt? Nie chcę się tu zagłębiać w transcendencję. Sam strach jest w sobie dość prostą emocją. W zależności od nasilenia działa albo paraliżująco, albo mobilizująco. Dla himalaistów jest o tyle dobry, że nie chojrakują i nie popadają w rutynę. Czyli trzeba mieć jednocześnie imperatyw zwycięstwa i być przygotowanym na zawrócenie spod szczytu? I tu jest pies pogrzebany. Samo nakręcenie się, że jest się mistrzem świata i można góry przenosić, jest prostym mechanizmem. Jeśli dodatkowo ma się rywali wokół siebie, wiadomo, komu dołożyć i z kim się ścigać. W górach to nie popłaca. Tak więc z kim? Z górą? To nierówna walka. Ze sobą? Po tylu wyprawach znam swoje słabości na wylot. Znalezienie tej idealnej harmonii, czyli supermotywacji połączonej z gigantyczną pokorą, nie jest proste. Masz poczucie, że nieustannie ryzykujesz, igrasz z losem właściwie? Tak to widzisz? Właśnie tak. Ja Cię podziwiam, ale czym, jeśli nie ryzykiem, jest wspinanie się bez tlenu? Wspinaczka bez tlenu na ośmiotysięczniki jest dla profesjonalnego wspinacza normą. Odkąd kilkanaście lat temu pojawiły się w górach wyprawy komercyjne, które głównie skupiają się na Evereście, to fama poszła w świat, że na ośmiotysięczniki trzeba wspinać się z tlenem. A to nieprawda. Osiemdziesiąt procent całego ruchu wspinaczkowego w Himalajach w ostatnich latach to właśnie Everest, na resztę jedzie garstka wspinaczy, którzy nie mają pieniędzy, by transmitować na żywo swoje wejścia, a te odbywają się zazwyczaj bez tlenu i bez szerpów. Rząd Nepalu nie skąpi wydawania pozwoleń na Everest, bo to żyła złota, a potem w świat idą transmisje z przesłaniem: jaki to tłok w tych Himalajach i że na tlenie. Nie wymaga się jednak, by osoby, które nie zajmują się tym profesjonalnie, wspinały się bez tlenu. To niepotrzebne ryzyko. A fakt, że idziesz na wyprawę w małej ekipie albo tylko z jedną osobą i kiedy ona odpada, wspinasz się dalej samotnie, nie jest niepotrzebnym ryzykiem? Mówisz o mojej ostatniej wyprawie na Lhotse? W dzisiejszych czasach nie organizuje się dużych wypraw. Taki styl obowiązywał w Polsce w latach 80., kiedy organizowaliśmy duże wyprawy narodowe, na które było i ze 30 chętnych. Kiedy jechałam w 2009 roku na Kanczendzongę, nie mogłam znaleźć ani jednej osoby z Polski i pojechałam z grupą Basków. Teraz stawia się na małe zespoły, lekki sprzęt, szybkość i trudność drogi. Na ostatniej wyprawie wspinałam się z jednym tylko wspinaczem. Pierwsze podejście do szczytu okazało się zbyt wolne i zbyt ryzykowne, więc zawróciliśmy z 8200 metrów (Lhotse ma 8516 m). Na drugi atak szczytowy wyszłam już sama, bo mój partner ocenił, że nie chce wchodzić ponownie. Ja stwierdziłam, że mam jeszcze spory zapas sił. ZOBACZ TEŻ: Jedna poszła w ślady mamy, obie unikają blasku fleszy. Dariusz Szpakowski ma wyjątkową relację z córkami To, że możesz stanąć na ośmiotysięczniku dwa razy z rzędu w ciągu paru dni, nie napawa Cię zbytnią dumą? Nie. Raczej powoduje, że jeszcze bardziej muszę uważać, wiedząc, jaką wydolność ma mój organizm, by nie przegiąć. Nigdy nie zawiodłaś się na ludziach podczas wspinaczki? Ufasz, że podadzą Ci rękę, gdybyś opadła z sił? Bywało różnie. To, że ktoś jest wspinaczem, wcale nie znaczy, że jest aniołem. Może być skończonym łajdakiem, tyle że w górach od razu to wychodzi na wierzch, bo nikt nie ma siły udawać, tak jest ciężko. Macie swój kodeks etyczny? Mamy. Polega na zaufaniu. Takie chociażby związanie się z kimś liną oznacza, że tej osobie się ufa, bo powierza jej się swoje bezpieczeństwo. Lina jest więc dla nas nie tylko kawałkiem sznurka do wspinania, ale i pewnym symbolem. Przyjętą powszechnie zasadą jest, że nie sprawdza się, czy dany osobnik stanął na szczycie. Jeśli ktoś łamie ten kodeks, czyli na przykład ściemnia, że był na szczycie, a nie był, to czeka go kara. Najsroższa z możliwych: nikt nie zwiąże się z nim liną. Co robisz, jak wracasz z wyprawy? Odpoczywasz, balujesz? Po prostu żyję. Tuż po wyprawie staram się odpocząć i zresetować głowę. Nabrać dystansu. Zajmuję się więc zupełnie normalnymi sprawami. Pracuję, prowadzę wykłady motywacyjne dla firm, robię trekkingi dla ludzi. Zarabiam pieniądze. Codzienność jest najlepszym remedium na wszystko. Tu nie mam czasu na bujanie w obłokach, poza tym mam sporo zaległości po takiej wyprawie. Pamiętam, jak kiedyś wróciłam z jednej ekspedycji, media trąbią, że pierwsza Polka, a tu następnego dnia dzwoni pani z urzędu skarbowego i opieprza mnie z góry na dół, że „źle wypełniłam PIT i jak ja śmiem przez dwa miesiące nie odbierać telefonu!”. To od razu mnie postawiło do pionu. I od razu wynajęłam księgową. Nie ciągnie Cię, żeby po prostu kupić sobie jakąś ładną kieckę i buty na obcasie? Poczuć się kobietą? Mam pół szafy kiecek i chodzę w nich bardzo często. Butów na obcasie też niemało. A to, że stoją na półce razem z butami do wspinaczki? I tamta osoba w kombinezonie puchowym, i ta tutaj to ciągle ja. A o swoją kobiecość się nie martwię. W Twoich rodzinnych stronach jesteś pewnie teraz bohaterką? Gdy jadę na Kaszuby do domu rodzinnego, czuję się jak na wakacjach, bo moja bratowa cudownie gotuje, a ja lubię dobrze zjeść. Ale sądzę, że faktycznie, niektórzy ludzie oczekują ode mnie opowieści o tym, jak śpię na lodzie i wiszę na jednym palcu. Chcą słuchać mrożących krew w żyłach historii. Na przykład jak odpadłaś od ściany i zawisłaś nad przepaścią, ale uratował Cię anioł? Nie było takiej sytuacji. Pamiętam jednak jedną, bardzo dla mnie trudną, w 2007 roku. To właśnie wtedy zawróciłam 100 metrów przed wierzchołkiem Dhaulagiri. Oceniliśmy wówczas z moim partnerem wspinaczkowym, że jest zbyt późno i mimo tych 100 metrów w pionie do szczytu czeka nas jeszcze parę godzin wspinaczki po długiej, wylodzonej grani. Zejście odbywałoby się już po ciemku i w terenie niebezpiecznym. Zawróciliśmy, zaczął padać śnieg, i to w gigantycznych ilościach. Spadła też widoczność, prawie do zera. Zamiast jednego dnia, schodziliśmy pięć. Nie rozmawialiśmy, trzeba było oszczędzać siły. Skupiliśmy całą swoją uwagę tylko na następnym kroku, nie panikowaliśmy. Między innymi dzięki temu wyszliśmy stamtąd bez szwanku. Jednakże po zejściu spałam 18 godzin non stop. Dowiedziałaś się wtedy czegoś o sobie? Że w sytuacjach trudnych trzeba się skupić tylko na kolejnym kroku i za dużo nie filozofować. Bo nasza wyobraźnia potrafi spłatać niezłego psikusa. A ponadto korzystam od tamtej pory z profesjonalnych prognoz pogody. Dajesz sobie swoje prywatne nagrody za zdobycie szczytu? Nie potrzebuję wiele. Cieszę się z małych rzeczy. Na przykład z tego, że siedzimy teraz w pięknym ogrodzie, kelner przyniósł nam herbatę, a jeszcze tydzień temu przez godzinę roztapiałam lód, by zrobić kubek wrzątku. Czyż to nie jest fantastyczne?
K2 zdobyte zimą po raz pierwszy w historii! Wielki sukcesów Szerpów
To wielki dzień dla światowego himalaizmu! 10 Szerpów z Nepalu wspięło się na ostatni niezdobyty dotąd zimą ośmiotysięcznik. Chodzi o mityczne K2 (8611 m n.p.m.). Dokonali tego Nirmal Purja, Gelje Sherpa, Mingma David Sherpa, Mingma Gyalje Sherpa, Sona Sherpa, Mingma Tenzi Sherpa, Pem Chhiri Sherpa, Dawa Temba Sherpa, Kili Pemba Sherpa oraz Dawa Tenjing Sherpa. Wejście nastąpiło o godzinie 17.00 czasu lokalnego! Prawdopodobnie część zdobywców wspomagała się tlenem. Pierwsze zimowe wejście na K2. Szerpowie zdobyli szczyt O tym, że mają szansę na ten historyczny sukces, głośno zaczęło być w piątek 15 stycznia. Wówczas to świat obiegła informacja, że Szerpowie wspinający się na K2 ustanowili zimowy rekord wysokości. Dotarli aż na 7800 m n.p.m.! Wcześniejszy należał do Polaków, którzy w trakcie ekspedycji na przełomie 2002 i 2003 roku pod kierownictwem Krzysztofa Wielickiego wspięli się na wysokość 7650 m n.p.m. Zawdzięczaliśmy to trójce wybitnych wspinaczy: Marcinowi Kaczkanowi, Piotrowi Morawskiemu oraz Denisowi Urubce. W piątek 15. stycznia potwierdzono, że dziesiątka Szerpów przeprowadzi kolejnego dnia atak szczytowy. W tym celu połączono dwa zespoły. „Dziś nasz obóz postawiliśmy na 7350 m. Zdołaliśmy położyć liny poręczowe do wysokości 7600 m. Tworzymy obecnie zespół z ekipą Mingma G oraz „braćmi” z SST. Będziemy razem współpracować”, napisał Nirmal Purja. Final summit towards K2 pic.twitter.com/hU6bdyFx4K — Jibran Bloch (@jibranbloch) January 16, 2021 Atak rozpoczął się o 4.00 czasu polskiego. Obecnie na K2 zapada zmierzch, jest przed godziną 17.00. W sobotę rano poinformowano, że Szerpowie minęli Bottleneck. Jest to wąskie gardło, znajdujące się przy słynnym Żebrze Abruzzi. Od szczytu dzieli je zaledwie 400 metrów. Z kolei około południa czasu polskiego portal Alpine Adventure Guides podał, że cała dziesiątka himalaistów zgromadziła się na wysokości 8600 m n.p.m., czyli zaledwie 11 metrów przed wierzchołkiem. Wówczas nastąpił planowany wcześniej postój. W relacjach w mediach społecznościowych podkreślono, że Szerpowie czują się niezwykle silni. O godzinie 17.00 udało się osiągnąć cel! Potwierdził to Dawa Sherpa. Na szczycie stanęło równocześnie 10 Szerpów. W związku z tym, jak poinformował Alan Arnette, pierwszy indywidualny zdobywca nie zostanie wskazany. Niestety, przed grupą teraz bardzo trudne zejście, które już się rozpoczęło. Nad K2 zaszło słońce. Temperatura odczuwalna spadła do -58 stopni Celsjusza!
Elisabeth Revol nie zdobyła Nanga Parbat? Polski himalaista nie ma wątpliwości!
Boleśnie uderza w partnerkę wspinaczkową Tomasza Mackiewicza
Ich los w styczniu 2018 roku z zapartym tchem śledził cały świat. Elisabeth Revol i Tomasz Mackiewicz zdobyli wówczas szczyt Nanga Parbat, jednak w trakcie zejścia Polak zaczął mieć objawy choroby wysokościowej. Partnerka zdecydowała się więc schodzić samotnie, by ułatwić dotarcie do niej ratownikom. W wywiadzie udzielonym Onetowi Ryszard Gajewski, uznany polski himalaista twierdzi, że Francuzka wcale nie zdobyła szczytu ośmiotysięcznika. Dlaczego? Ryszard Gajewski o Elisabeth Revol i zdobyciu Nanga Parbat: „Ja jej nie wierzę” 25 stycznia 2018 roku miało im udać się to, o czym tak bardzo marzyli. Wówczas Tomasz Mackiewicz i Elisabeth Revol stanęli na szczycie Nanga Parbat, dziewiątej co do wysokości góry świata. W trakcie zejścia mężczyzna zaczął mieć objawy choroby wysokościowej. Ruszyli im na pomoc himalaiści z Narodowej Zimowej Wyprawy na K2: Adam Bielecki, Denis Urubko, Jarosław Botor i Piotr Tomala. Dwóm pierwszym udało się dotrzeć do Francuzki, gdy zeszła do wysokości około 6 000 metrów. Niestety, z powodu zbyt małej liczby ratowników, złych warunków pogodowych oraz wymagającego hospitalizacji stanu zdrowia Elisabeth Revol, zdecydowano się nie kontynuować akcji. Tym samym Tomasz Mackiewicz na zawsze pozostał na górze, którą kochał. W najnowszym wywiadzie Ryszard Gajewski zakwestionował, że Francuzce udało się wówczas wspiąć na sam szczyt. Jeden z wybitnych polskich himalaistów, który jako pierwszy człowiek na świecie zdobył ośmiotysięcznik bez wspomagania tlenem zimą (było to w roku 1984 roku, wspiął się wówczas na Manaslu) podkreśla, że nie ma na to dowodów. „Kilka miesięcy temu spotkałem się w Warszawie z Revol i spytałem ją, czy nie ma problemów związanych z tym, że brakuje jednoznacznego dowodu zdobycia szczytu przez nią i Tomasza Mackiewicza. Zaczęła mówić o sprawozdaniu, które napisała po wyprawie i które, jak twierdziła, nie budziło wątpliwości”, zapytał Ryszarda Gajewskiego autor wywiadu, Jakub Radomski. Himalaista odpowiedział bez chwili namysłu. „Ale dowodów nie ma i ja jej nie wierzę, że weszła na szczyt. Gdy nie potrafisz udokumentować wejścia, masz pecha i może lepiej spróbować tej góry jeszcze raz? Argument, że ktoś uwierzył jej na podstawie tego, co napisała, niezbyt mnie przekonuje”, stwierdził sceptycznie. Ryszard Gajewski o Tomaszu Mackiewiczu W tej samej rozmowie nie szczędził ciepłych słów tragicznie zmarłemu Tomaszowi Mackiewiczowi. Podkreślił, że było w nim wiele pasji i fascynacji, związanej z Nanga Parbat, na której zboczach zmarł. „To był człowiek, który znalazł sobie sposób na życie. Miał problemy – zdrowotne, psychiczne, był narkomanem, ale udało mu się z tego wyjść. Tacy ludzie potrzebują czegoś, co okaże się dla nich najlepszą formą leczenia i dla Tomka tym stały się wysokie góry, choć on, zwłaszcza na początku, nie miał zielonego pojęcia o wspinaniu”, przypomina himalaista. „Później wiedza Mackiewicza była coraz większa, dochodził coraz wyżej, więc znaleźli się ludzie, którzy go wspierali. Był kompletnie spoza środowiska, ale poza nim niewiele się działo w polskim himalaizmie, więc uznano, że na bezrybiu i rak ryba”, podkreśla Ryszard Gajewski. Zwrócił również uwagę na terapeutyczną funkcję wspinaczki i obcowania z wysokimi szczytami. „On oczywiście nie był jakimś super himalaistą, nie pokonywał zbyt wielu trudnych technicznie dróg, ale nie zamierzam go krytykować. Nazwałbym go himalaistą jednego szczytu. Góry mają moc leczniczą, są dobre dla ludzi z problemami. Sam znam dobrze dwie osoby, których historia właśnie to pokazuje. Mackiewicz to jednak najlepszy przykład”, zapewnia. Czy Ryszard Gajewski doczeka się odpowiedzi ze strony Elisabeth Revol? Czas pokaże... Ryszard Gajewski w marcu 2013 roku:
Elisabeth Revol: „Tomek bardzo uważnie słuchał swojego ciała. Ale tego nie możesz przewidzieć”
Pod koniec stycznia 2018 roku akcję ratunkową na Nanga Parbat śledził z zapartym tchem cały świat. Wówczas to Adam Bielecki i Denis Urubko ruszyli na pomoc dwójce innych himalaistów: Elisabeth Revol i Tomaszowi Mackiewiczowi, schodzących ze szczytu tego ośmiotysięcznika w ekstremalnych warunkach. Niestety, udało im się odnaleźć jedynie Francuzkę. Z uwagi na trudne warunki nie było szans, by ruszyć wyżej i sprowadzić na dół Polaka. Przed naszą kamerą 40-latka opowiedziała o ryzyku, pasji do gór i życiu na krawędzi... Elisabeth Revol o himalaizmie i górach Co oznacza dla niej ekstremalna wspinaczka? – To dla mnie warunki, stan, które chcę przetestować w górach. Pochodzę z Alp, zawsze wspinam się w stylu alpejskim, więc w Himalajach robiłam tak samo. Nie chciałam używać tlenu, lin zabezpieczających ani niczego takiego. Chciałam poznać siebie w górach - deklaruje Elisabeth Revol. Czy według niej we wspinaczce górskiej istnieje logika? Czy jest to jedynie zdanie się na własną intuicję i instynkt? – Trudno powiedzieć. W górach zasady są z góry ustalone. Potrzebujesz punktu, którego nie przekroczysz, więc wszystko musi być zawczasu określone. Ale później musisz patrzeć z różnych stron: na warunki, na pogodę, na czas, na wydarzenia. Na dużych wysokościach zawsze coś się dzieje i musisz decydować. Tu jest różnica: możesz wszystko ustalić, ale wciąż musisz decydować – podkreśla. Elisabeth Revol o granicach, problemach zdrowotnych i Tomaszu Mackiewiczu Co w opinii wspinacza sprawia, że podejmuje decyzję o kontynuowaniu lub przerwaniu wyprawy? – To kwestia odczucia i doświadczenia, które posiadasz. Ja znam bardzo dobrze moje ciało, znam poszczególne jego części. Jeśli to wiesz, to później kwestią samopoczucia jest, czy możesz kontynuować wyprawę i warunki są sprzyjające, czy dzieje się coś złego i musisz wracać. Ale bardzo trudno to ocenić. Granica może być przekroczona - zastrzega Elisabeth Revol. A który znak jest dla wspinacza pierwszym, dotyczącym tego, że coś jest nie tak? – Jeśli to twój organizm, to pierwszy znak to ból głowy. To oznacza, że zbyt szybko poruszasz się na wysokościach i nie jesteś wystarczająco zaaklimatyzowany. Ale czasami możesz nie zauważyć tego pierwszego symptomu – wyjaśnia. I dodaje, że w przypadku Tomasza Mackiewicza ten symptom niemal na pewno nie wystąpił. – Jestem prawie pewna, że Tomka nie bolała głowa, bo bardzo uważnie słuchał swojego ciała. Później nastąpił kolejny znak, związany ze wzrokiem. Ale tego nie możesz przewidzieć – zapewnia himalaistka. Pełny zapis rozmowy z Elisabeth Revol znajdziesz powyżej.
Znów zdobywa górskie szczyty, ale w domu czeka na nią ktoś bliski. Kim jest mąż Elisabeth Revol?
Nanga Parbat Elisabeth Revol zdobyła wraz z Tomkiem Mackiewiczem. Niestety on został w górach na zawsze, ona wróciła i musiała się uczyć żyć ze świadomością, że w górach zostawiła przyjaciela. Nie było lekko. By rozliczyć się z bolesną przeszłością i uwolnić się od tego cierpienia, które cały czas nie pozwalało jej iść naprzód napisała książkę, w której opowiedziała swoją historię. „Musicie zrozumieć, że tam, na górze nie ma właściwych decyzji. Jeżeli wspinamy się tylko z jednym partnerem, to dokonujemy pewnego wyboru i nigdy nie ma pewności, że w momencie zagrożenia coś da się zrobić”, mówi wprost w rozmowie z Krystyną Pytlakowską w najnowszym wydaniu magazynu VIVA!. Dziś po przepracowaniu tragedii, znów zdobywa górskie szczyty. W spełnianiu kolejnych marzeń pomaga jej ogromne wsparcie, którego udziela jej ukochany mąż, Jean-Christophe. Wspina się od dziewiętnastego roku życia. Zawsze wybierała najtrudniejsze szlaki. Jako pierwsza kobieta w ciągu 16 dni samotnie zdobyła Broad Peak, Gaszerbrum I i Gaszerbrum II. Miłość do sportu wyniosła z domu - zaszczepili w niej to rodzice. Jej miłość do gór przeżyła poważny kryzys w 2009 roku. Zdobywając Annapurni straciła partnera, Martina Minarika. Czech zginął podczas schodzenia ze szczytu. Wtedy również samotnie udało jej się zejść na niższą wysokość. Była skrajnie wyczerpana, miała liczne odmrożenia, na chwilę porzuciła górską wspinaczkę. Powróciła do niej cztery lata później, namówiona przez Tomasza Mackiewicza. Razem rozpoczęli tę wielką, ale niezwykle trudną wyprawę. Udało się. W 2017 roku całkowicie poświęciła się wspinaczkom po Himalajach. Znów postanowiła w towarzystwie Polaka udać się w góry. Tym razem ich celem było zdobycie Nanga Parbat. Ta przygoda nie zakończyła się jednak pomyślnie. On został w górach na zawsze, ona wróciła i musiała się uczyć żyć ze świadomością, że w górach zostawiła przyjaciela. „Musicie zrozumieć, że tam, na górze nie ma właściwych decyzji. Jeżeli wspinamy się tylko z jednym partnerem, to dokonujemy pewnego wyboru i nigdy nie ma pewności, że w momencie zagrożenia coś da się zrobić”, mówi wprost w rozmowie z Krystyną Pytlakowską w najnowszym wydaniu magazynu VIVA!. „Moja decyzja była dla Tomka jedyną szansą i dlatego ją podjęłam. Miałam nadzieję, że gdy zejdę niżej, spotkam się z ratownikami, oni podejdą na górę i pomogą sprowadzić Tomka. Wtedy nie wiedziałam, jaki będzie koniec naszej historii. I dlatego w pewnym sensie tej decyzji żałuję. Żałuję tego, że tam Tomka zostawiłam”, dodaje. Wówczas jej miłość do gór nieco osłabła. Elisabeth Revol musiała zmierzyć się z ogromną krytyką, ale i poczuciem winy. „Cały czas miałam nadzieję, że się uratujemy, że Tomka uda się sprowadzić, mimo że wszystkie moje zmysły krzyczały: Tomek umiera, dla niego to koniec. Myślę, że on w momencie umierania zaakceptował to i nie chciał na siłę zatrzymywać duszy, która się uwalniała z jego ciała. Nie chciałam moimi myślami być dla niego przeszkodą, zatrzymywać go, skazywać na dalsze cierpienia. Ale ja trwałam w tej myśli, że moje przemyślenia to błąd. Kurczowo trzymałam się tego, że Tomka jednak uda się sprowadzić. Chyba taka wiara była mi wtedy potrzebna, bo pewnie zostałabym przy nim i nie wrócilibyśmy oboje. Dziś jednak zdaję sobie z tego sprawę, że on odchodził już w momencie, kiedy ja go zostawiałam. Że umarł tej nocy, którą ja spędziłam niżej. Jego dusza uwolniła się właśnie w tym momencie. Jego twarzy, oszronionych wąsów, oczu nigdy nie zapomnę. Te oczy już mnie nie widziały. Nie jest łatwo ubrać w słowa takie odczucia”, mówi w rozmowie z Krystyną Pytlakowską dla magazynu VIVA!. Uświadomienie sobie tego i pogodzenie się z tym, co się stało zajęło jej parę miesięcy. Na szczęście miała u swego boku ogromne wsparcie. Mąż Elisabeth Revol, Jean-Christiane towarzyszył jej każdego dnia, dodając otuchy. „Oboje byliśmy przepełnieni emocjami. Płakaliśmy, a kiedy pierwszy raz usłyszałam jego głos, to on pobudził mnie do życia. Wtedy jeszcze nie docierało do mojej świadomości to, co się stało dwa dni wcześniej”, zdradza w rozmowie z Krystyną Pytlakowską dla magazynu VIVA!. „Przede wszystkim moi bliscy nie zostawili mnie w mojej czarnej dziurze, w którą wpadłam po powrocie. Ale najlepszym lekarstwem był mój powrót w wysokie góry, no i pisanie tej książki. Dopiero wtedy zaczęłam powracać, odkrywać na nowo siebie i uwalniać się od Nanga. Krok po kroku. Przedtem jednak musiałam wpaść w rozpacz, dotknąć dna tej rozpaczy i dopiero tam zobaczyłam światło, które pomogło mi odbić się i wypłynąć na powierzchnię. Ten pierwszy okres był dla mnie trudny. Ciągle płakałam i cały czas przetwarzałam w głowie to, co się wydarzyło. Wyobrażałam sobie różne scenariusze, mówiłam sobie: „A gdyby to czy tamto, to może potoczyłoby się to wszystko inaczej”. I wtedy zdecydowałam się sięgnąć po pomoc terapeutów, którzy pozwolili mi spojrzeć na te wydarzenia z innej perspektywy. I zdystansować się od mojego poczucia winy. Pomogli mi też nabrać dystansu do opinii innych ludzi, którzy mnie krytykowali. To dzięki nim zdałam sobie sprawę z tego, że nie powinnam siebie obwiniać za to, że ja żyję, a Tomek nie”, dodaje. Dziś jej miłość do gór jest jeszcze silniejsza. Pokonała swoje słabości i lęki i znów zdobywa kolejne szczyty, bo jak mówi: „Dla mnie góry to najpiękniejsza szkoła życia. One mnie ukształtowały. Dały mi taką jakość życia, której nie ma nigdzie na świecie”.
Himalaista Piotr Pustelnik o katastrofalnych zmianach klimatu
“Musimy ograniczyć nasz apetyt na konsumpcję”, podkreśla
Lodowce stopnieją, na ziemi rozszaleją się pożary, udusi nas smog. Tak może być, jeśli nie powstrzymamy szalonego tempa rozwoju i apetytu na konsumpcję. Himalaista Piotr Pustelnik w mocnej rozmowie z Elżbietą Pawełek mówi, jak zmienia się nasz klimat i co możemy zrobić, aby zapobiec tym zmianom. Cały wywiad w najnowszej VIVIE! Eko już w punktach sprzedaży i w sieci w formie e-wydania. Elżbieta Pawełek: Jeśli wierzyć prognozom, do końca tego wieku roztopi się jedna trzecia himalajskich lodowców. Może się okazać, że góry się kompletnie zmienią. Piotr Pustelnik: Wchodzimy w skomplikowaną kwestię, bo z jednej strony zwiększa się produkcja przemysłowa, a przez to zużycie prądu, wody, surowców, do atmosfery pchamy gazy cieplarniane, przez co ociepla się planeta. A z drugiej, jak wskazują astrofizycy, Ziemia, która – jak wiadomo – nie jest kulą, a geoidą, kręcąc się, zmienia bardzo nieznacznie swoje położenie względem Słońca, co też może wpływać na klimat. Bardzo dużo rzeczy wpływa na zmianę klimatu. Mówi się, że do ocieplenia klimatu o półtora stopnia Celsjusza może dojść już około 2030 roku, co doprowadzi do „wyrwania się dżina z butelki”. Arktyka zacznie topnieć, fale upałów i susze spowodują pożary, z którymi niedawno walczyła Kalifornia czy Australia… Tak może być, niestety. Ale o ile na naszą działalność mamy jakiś wpływ, to na geofizykę czy astrofizykę już nie. To, co musimy zrobić, a przecież chyba świadomi ludzie rządzą kulą ziemską, to ograniczyć nasz apetyt na konsumpcję. Wciąż są jeszcze wśród nas ludzie zaślepieni wszechpotężną ekonomią, chęcią zysku i potworną chciwością, która dla mnie jest czymś niewyobrażalnym, takim chciejstwem, żeby mieć więcej i więcej… Ale mam nadzieję, że to się zmieni. Pojawiają się w społeczeństwach ruchy antykonsumpcyjne, prośrodowiskowe, głównie wśród młodych, choćby takich jak Greta Thunberg. Teraz żyjemy w czasach, kiedy ludzkość jest sparaliżowana lękiem pandemicznym, a trzeba pamiętać, że epidemie pojawiały się już nieraz w historii, tylko na mniejszą skalę, bo świat nie był tak globalną wioską, jak jest teraz. Ale, paradoksalnie, zobaczmy, co stało się w Chinach po wybuchu epidemii wywołanej koronawirusem. Poprawiła się jakość powietrza, bo zmniejszyła się produkcja przemysłowa, ilość odpadów, zużycie wody, surowców, energii. To jeszcze jeden dowód na to, że sami jesteśmy sprawcami tego, co się dzieje w powietrzu. Może niektórzy cyniczni decydenci liczą na to, że ich armagedon nie dosięgnie, a że kolejne pokolenia będą przeżywać katusze, to już nieważne. Dla mnie takie myślenie jest czymś koszmarnym. Wciąż jednak latamy samolotami, które emitują masę dwutlenku węgla, jeździmy samochodami, kupujemy mnóstwo niepotrzebnych rzeczy, których produkcja wyzwala gazy cieplarniane. Przybywa nas w zastraszającym tempie, a każdy człowiek to kolejne tony dwutlenku węgla. Czy można to zatrzymać? Cały czas nam się wydaje, że musimy się rozwijać, produkcja musi rosnąć, firmy muszą mieć coraz większe obroty i zyski. Tak myśli się już od stuleci, ale czy dzięki temu świat zmierza w dobrym kierunku? Nie wiem. Jeśli kiedyś uważaliśmy, że musimy mieć wszystkiego więcej, żyć w coraz bardziej rozwiniętym środowisku, to może spowolnijmy rozwój. Może to jest panaceum na naszą bolączkę klimatyczną? Musimy znaleźć na to odpowiedź. Niech ona będzie szczątkowa, ale niech coś zmieni. Inaczej świat przestanie istnieć. Cały wywiad przeczytasz w najnowszej VIVIE! Eko już w punktach sprzedaży i w sieci w formie e-wydania. Piotr Pustelnik jest zdobywcą wszystkich 14. ośmiotysięczników na świecie: Jak podkreśla - himalaizm stał się już w latach 90. mocno skomercjalizowany:
Himalaista Piotr Pustelnik o nadciągającej klimatycznej katastrofie
„Komercja opanowała góry”, podkreśla zdobywca Korony Himalajów i Karakorum
Długi czas wierzyłem, że zmiany klimatyczne są częścią natury. Bo pewnie są. Ale jak po 20 latach obcowania z górami zobaczyłem, jak zmienia się klimat w Himalajach, to zastanawiam się, czy nadchodzi nowa epoka cieplarniana w historii Ziemi. I, prawdę mówiąc, nikt tego nie wie”. Piotr Pustelnik, wybitny himalaista w rozmowie z Elżbietą Pawełek o tym, jak zmieniły się góry, marzeniach o podróży na Antarktydę i o tym, czy czeka nas klimatyczna katastrofa w najnowszej VIVIE! Eko już dostępnej w punktach sprzedaży i w sieci w formie e-wydania. Himalaista Piotr Pustelnik o komercjalizacji gór Elżbieta Pawełek: Powiedziałeś kiedyś, że góry są najbardziej przyjazną scenerią dla Twojej duszy. Bo w górach zmysły reagują najżywiej. Nawet powietrze pachnie tam inaczej… Piotr Pustelnik: Tak jest do dzisiaj. W górach odkryłem harmonię i spokój, czego nie ma na nizinach. Kiedy szumi tam wiatr, to jest niesamowita symfonia dźwięków, to jest Brahms, Beethoven, Mozart. Najpiękniejsza muzyka świata. A nie cierpisz, kiedy w tę scenerię wdziera się komercja? Szczyty i szlaki są zatłoczone. Czasem aż trzeba odrzucić śmieci, żeby rozstawić namiot. To gwałt na naturze. Cierpię, bo jak przypominam sobie moją pierwszą wyprawę w Himalaje, to góry były samotne i surowe. Oprócz naszej ekipy kręcili się tam pakistańscy żołnierze i inni alpiniści, ale to wszystko było naturalne. Wtedy nic mnie jeszcze nie dziwiło poza tym, że góry okazały się większe i trzeba było bardziej się starać podczas wspinaczki. Ale już w połowie lat 90. zaczęło do mnie docierać, że dzieje się coś niedobrego. Pamiętam 2000 rok, kiedy pierwszy raz trafiłem do bazy pod Mount Everestem i przeżyłem szok, bo bytowało w niej ponad pół tysiąca osób. Musiało minąć trochę czasu, zanim zdałem sobie sprawę, że ta piękna dolina stała się ofiarą najazdu turystów i wypraw komercyjnych. Teraz już komercja opanowała wszystkie góry. Może jestem złym prorokiem, ale za chwilę na 14 ośmiotysięcznikach nie znajdziemy już białych plam, gdzie alpiniści mieli swój ogródek wspinaczkowy, na którym mogli się sprawdzić. Mechanizm jest prosty. Przybywa amatorów zdobywania wysokich gór, więc miejscowa ludność robi wszystko, żeby im to ułatwiać, bo z tego żyje. Drogi, hotele, knajpy… A to powinno tak wyglądać: „Chcecie mieć naturę, dobrze, ale żadnych dróg, knajp, hoteli”. A tu jest odwrotnie. Więc tam już nie ma górskiej romantyki przyciągającej alpinistów z mojego pokolenia. Ale czy teraz ktoś jej potrzebuje? Tu się gubię, bo nie wiem, czy młode pokolenie chce być samo w górach, czy może tłok w górach mu nie przeszkadza. (…) Gdzie najchętniej widziałbyś się w najbliższym czasie – na Antarktydzie, gdzie planowałeś kiedyś wyprawę? Jasne, że tak. Antarktyda jest dla mnie takim Babilonem. Chciałbym tam kiedyś dotrzeć, zobaczyć ją, nawet gdyby to była tylko wycieczka. Po prostu samo to, że dotknąłbym tego lodu i mógł zobaczyć niezwykłe zjawisko, którego nigdzie nie ma na świecie, byłoby wspaniałym przeżyciem. Instrukcja mówi tak: „Wyciągnij łyżkę, wyczyść ją bardzo dokładnie, połóż na śniegu i przyjdź za dwa lata. Obejrzyj ją ponownie, a nie znajdziesz na niej krztyny pyłu”. To cud? Nie, tam w powietrzu nie ma żadnych pyłów wytwarzanych przez cywilizację. Chciałbym choćby przez kilka dni nim pooddychać. Czy to znaczy, że Antarktyda najlepiej opiera się zmianom klimatycznym? Tak, a zawdzięcza to ostrym restrykcjom, jakie tam narzucono. Jasne, że gdzieś w termosferze pyły krążą i niewielki ich ułamek do niej dotrze, ale nie ma tak wielkich zanieczyszczeń jak na innych kontynentach. Jest to efekt świadomego działania, że nie pozwolono nikomu Antarktydy skomercjalizować. Grenlandia też nie poddała się komercjalizacji w środku, tylko na samych brzegach, gdzie doszło do dużych zmian klimatycznych. Antarktyda obroniła się przed nimi i zrobił to człowiek. Można? Można, tylko trzeba mieć wielką determinację, więcej serca dla Ziemi i przestrzegać surowych zasad, które są ciężkie do zaakceptowania przez ludzkość. Mam nadzieję, że dotrzesz na Antarktydę, zanim się roztopi? Myślę, że mój żywot będzie krótszy niż jej topnienie, ale nawet jak będę zamykał oczy, to będę chciał ją zobaczyć. W głębi duszy pozostałeś marzycielem… Czym byłoby życie bez marzeń, kiedy za niczym się już nie tęskni? Mówię więc sobie, że człowiek ma psi obowiązek marzyć do końca. Cała rozmowa z Piotrem Pustelnikiem w najnowszej VIVIE! Eko dostępnej w punktach sprzedaży i w sieci w formie e-wydania.
Wielki sukces w cieniu tragedii. Mija 7 lat od zimowego zdobycia Broad Peaku
O dramacie, który rozegrał się na ośmiotysięczniku, powstał film
Gdy 5 marca 2013 roku czwórka Polaków po raz pierwszy zdobyła zimą ten szczyt, radość szybko przerodziła się w napięcie i oczekiwanie. Jedynie dwóch wspinaczy – Adam Bielecki i Artur Małek – dotarło z wierzchołka Broad Peaku do obozu czwartego. Pozostali, czyli 58-letni Maciej Berbeka i 27-letni Tomasz Kowalski, noc spędzili na wysokości około 8 tysięcy metrów, w strefie śmierci. Nigdy nie zeszli niżej. Mija 7 lat od tragedii, która wstrząsnęła Polską. Broad Peak 2013: śmierć Macieja Berbeki i Tomasza Kowalskiego w trakcie zejścia Mimo że wyprawa pod kierownictwem Krzysztofa Wielickiego zakończyła się sukcesem, do dzisiaj budzi ogromne emocje. Internauci i Ci, którzy pamiętają rozmiar tragedii, zadają sobie szereg pytań: dlaczego do ataku szczytowego ruszyły aż cztery osoby? Czy dramatu dało się uniknąć? Dlaczego, mając świadomość zapadającego zmroku, mniej sprawni fizycznie członkowie ekspedycji nie zdecydowali się zawrócić? I czy Adam Bielecki i Artur Małek, którzy jako pierwsi stanęli zimą na wierzchołku Broad Peaku, powinni byli pomóc kolegom, którzy zostali w tyle? Wszystko zaczęło się 23 stycznia 2013 roku, gdy po sześciu dniach wędrówki lodowcem Baltoro Polacy stanęli u stóp Broad Peaku – niezdobytego wówczas zimą ośmiotysięcznika. Bazę postawili pod zachodnią ścianą wierzchołka. Wiedzieli, że czeka ich trudne zadanie, ale byli zdeterminowani, by osiągnąć cel. Pierwsze próby wspięcia się na szczyt 27-letni Tomasz Kowalski, 29-letni wówczas Adam Bielecki, 33-letni Artur Małek i 58-letnii Maciej Berbeka podjęli już trzy dni później, 26 stycznia. Niestety, połowa lutego nie była dla nich sprzyjająca z uwagi na złe warunki atmosferyczne. Mimo podjęcia jednej próby, 200 metrów przed wierzchołkiem pierwszy dwuosobowy zespół Polaków zatrzymały niebezpieczne szczeliny. One zresztą – według niektórych – zadecydowały kilka tygodni później o tragedii, która rozegra się na Broad Peak. Drugi zespół musiał z kolei zawrócić z powodu mającego nastąpić załamania pogody. Adam Bielecki po powrocie do Polski, marzec 2013 Przełom przyszedł na początku marca. Prognozy były sprzyjające, w czwórkę Polaków na nowo wstąpiła nadzieja. „4. osobowy zespół szturmowy w składzie Maciej Berbeka, Adam Bielecki, Artur Małek, Tomasz Kowalski wyszedł z obozu szturmowego na wys. 7400 do ataku na szczyt o 5.15 czasu lokalnego 5 marca”, pisano w oficjalnych komunikatach. Niestety, szybko okazało się, że zdobycie wierzchołka będzie okupione dużym opóźnieniem. Wszystko przez wspomniane wcześniej lodowe szczeliny. Cała czwórka wspięła się na szczyt dopiero między 17 a 18, czyli tuż przed zachodem Słońca. Jako pierwszy dokonał tego Adam Bielecki, następnie Artur Małek. Trzeci był Maciej Berbeka a czwarty mało doświadczony Tomasz Kowalski. Zejście dwóch ostatnich było dramatyczne. Nie zdołali dotrzeć do obozu czwartego, rozstawionego na wysokości 7400 metrów. Musieli biwakować w ekstremalnych warunkach. Krzysztof Wielicki, kierownik wyprawy, był w stałym kontakcie radiowym z najmłodszym uczestnikiem ekspedycji. 27-latek wykazywał niepokojące objawy, był wyczerpany, bardzo wolno pokonywał krótkie odcinki. Miał też problemy ze schodzeniem, wynikające z niezbyt dobrej jakości posiadanego sprzętu. W trakcie schodzenia przewrócił się, wypiął mu się rak i nie mógł go ponownie zapiąć. Artur Małek po powrocie do Polski, marzec 2013 Niestety, o 6 rano kontakt się urwał. Maciej Berbeka z niewiadomych względów nie używał natomiast radiotelefonu, jednak osoby obecne w bazie widziały na grani światło lampy czołowej, która należała do niego. Prawdopodobnie udało mu się zejść do przełęczy, ale tam mógł wpaść do którejś z niebezpiecznych szczelin. „Tempo Tomka i idącego przed nim Maćka zaraz po zdobyciu szczytu od pierwszych minut było dramatycznie wolne. Do ok. drugiej w nocy 6 marca, przez 7-8 godzin pokonali oni odcinek zaledwie do przełęczy, który standardowo zajmuje ok. godzinę”, relacjonował później Krzysztof Wielicki. Wszyscy obecni w bazie jeszcze przed dwa dni wypatrywali zaginionych na stoku. Później pogoda załamała się, wiatr znacznie przybrał na sile, widoczność spadła. 8 marca kierownik wyprawy ogłosił koniec ekspedycji i uznał Macieja Berbekę i Tomasza Kowalskiego za zmarłych. „Mając na uwadze wszystkie okoliczności, zaistniałe warunki, moje doświadczenie i historię himalaizmu jak i wiedzę z zakresu fizjologii i medycyny wysokogórskiej, po jeszcze dodatkowych konsultacjach z lekarzami i współorganizatorami wyprawy w Polsce można uznać Macieja Berbekę i Tomasza Kowalskiego za zmarłych”, wyjaśniał w komunikacie. Kierownik wyprawy Krzysztof Wielicki na tle portretów Tomasza Kowalskiego i Macieja Berbeki, marzec 2013 Broad Peak 2013: krytyka Adama Bieleckiego. Raport Polskiego Związku Alpinizmu Po powrocie do Polski ogromna krytyka spadła na Adama Bieleckiego i Artura Małka. Polski Związek Alpinizmu wszczął postępowanie wyjaśniające okoliczności śmierci ich kolegów z zespołu. Raport jednoznacznie sugerował winę Bieleckiego, którego zachowanie określono jako „naganne”. Zarzucano mu m.in. „zerwanie integralności grupy” i brak jakiejkolwiek próby pomocy słabszym kolegom. „Za zerwanie integralności grupy, której trwanie było jednym z najważniejszych argumentów przyjętej taktyki atakowania zespołem czteroosobowym, odpowiada w największym stopniu Adam Bielecki. Uczynił to w sposób świadomy i nieuzgodniony. Artur Małek także nie przejawił woli pozostania w grupie”, pisano. Raport wywołał burzę w środowisku wspinaczkowym, część uznanych himalaistów wprost krytykowała go za stronniczość i obarczanie winą Bieleckiego. Internauci oraz eksperci podkreślali, że ryzyko jest wpisane w ten sport i w dużej mierze każdy decyduje sam, czy chce podjąć atak szczytowy czy wycofać się z dalszej wspinaczki. Do pewnych działań nie można nikogo zmusić lub od nich odwieść. Film o tragedii na Broad Peak: data premiery, obsada, rola główna 8 stycznia 2021 roku, dwa miesiące przed 8. rocznicą tragedii na Broad Peak, do kin trafi film fabularny, który przybliży widzom losy tej dramatycznej wyprawy. Wydarzenia, które rozegrały się w 2013 roku, zostaną opisane z perspektywy Macieja Berbeki. W produkcji ważne miejsce zajmie również wątek związku małżeńskiego himalaisty. „Broad Peak” to opowieść o pięknej, ale i niszczycielskiej pasji oraz niesamowitej determinacji, która pcha człowieka ku niebezpiecznej krawędzi. To również wzruszająca historia wielkiej, ale i trudnej miłości, jaka połączyła Maćka i Ewę Berbeków. Reżyserem filmu jest Leszek Dawid – twórca wielokrotnie nagradzanego hitu „Jesteś Bogiem” oraz popularnych seriali „Pakt” i „Nielegalni”, czytamy w informacji prasowej. A kogo zobaczymy na dużym ekranie w rolach tytułowych? „W roli głównej zobaczymy Ireneusza Czopa, znanego m.in. z filmów „Konwój” i „Pokłosie”. Żonę Macieja Berbeki, Ewę zagra dwukrotna laureatka Telekamery i nagrody Polskiej Akademii Filmowej Orzeł – Maja Ostaszewska („Pitbull. Niebezpieczne kobiety”, „Body/Ciało”). W postać Krzysztofa Wielickiego, szefa wyprawy na Broad Peak, wcieli się zdobywca Orła za „Boże Ciało” oraz nagrody aktorskiej Festiwalu Filmowego w Gdyni za rolę w filmie „Amok” – Łukasz Simlat. Adama Bieleckiego zagra trzykrotny zdobywca tej samej nagrody – za role w obrazach „Cicha noc”, „Obietnica”, „Ikar. Legenda Mietka Kosza” – Dawid Ogrodnik; Tomka Kowalskiego – Maciej Raniszewski, Artura Małka – Maciej Kulig, a Andrzeja Zawadę – Tomasz Sapryk”, pisze producent. Reżyseria: Leszek Dawid („Jesteś Bogiem”, „Ki”, „Pakt”, „Nielegalni”) Scenariusz: Łukasz Ludkowski Produkcja: East Studio Producenci: Maciej Rzączyński, Dawid Janicki, Krzysztof Rzączyński, Paweł Rymarz Koproducenci: TVN, Kino Świat, Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny, Krakowskie Biuro Festiwalowe Film jest współfinansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej, a także dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Poniżej możesz zobaczyć niepublikowane zdjęcia z planu. Dawid Ogrodnik jako Adam Bielecki Maciej Kulig jako Artur Małek Łukasz Simlat jako Krzysztof Wielicki Maciej Raniszewski jako Tomasz Kowalski Ireneusz Czop jako Maciej Berbeka Od lewej: Maciej Kulig, Ireneusz Czop, Łukasz Simlat, Dawid Ogrodnik i Maciej Raniszewski
Gdzie znajduje się ciało Tomasza Mackiewicza na Nanga Parbat?
Czescy himalaiści pokazali poruszające zdjęcie
Półtora roku temu media obiegła sensacyjna informacja, że czescy wspinacze odnaleźli na Nanga Parbat namiot, w którym spoczywa ciało Tomasza Mackiewicza. Z powodu bariery psychicznej nie odważyli się jednak odkopać wejścia do niego. „Kiedy wchodziliśmy pod górę było ciemno, więc nikt nie myślał o wypatrywaniu jego namiotu. Minęliśmy go jednak w drodze na szczyt i z powrotem. To było 15 metrów od naszej głównej drogi, gdzie najprawdopodobniej wystawała z wielkiej góry lodu niewielka część jego namiotu. Może 20 albo 30 centymetrów”, powiedział Pavel Burda, jeden z uczestników wyprawy w programie Alarm. View Ediplayer on the source website Ciało Tomasza Mackiewicza zostało odnalezione W jednym z wywiadów Czech wyjawił natomiast kulisy tego dramatycznego odkrycia. Okazuje się, że przed wyruszeniem himalaistów na Nanga Parbat skontaktowała się z nimi... Elisabeth Revol, która w styczniu 2018 roku wraz z Tomaszem Mackiewicz zdobyła ten wymagający i niebezpieczny ośmiotysięcznik. „Odezwała się do Pavla Burdy”, potwierdzają uczestnicy lipcowej wyprawy w rozmowie z Wirtualną Polską. Przekazała im tym samym wszelkie wskazówki dotyczące tego, na jakiej wysokości znajduje się namiot, gdzie dokładnie jest zlokalizowany i jak do niego trafić z głównego szlaku. „Eli przekazała nam wszelkie wskazówki, szczegóły i opis miejsca, w którym po raz ostatni widziała Tomka. Wiedzieliśmy mniej więcej, czego mamy „szukać” po drodze”, potwierdził jeden z himalaistów, Lukas Dubsky. Jak podkreślają, prawdopodobnie udało im się tego dokonać, jednak nie ma co do tego stuprocentowej pewności. „Znaleźliśmy pozostałości po kilku wyprawach. Zawsze w górach tak jest. Natomiast kilkanaście metrów od drogi, którą szliśmy, zauważyliśmy szczyt namiotu. Był prawie cały zasypany. Widać było ok. 30 cm tego namiotu, który został po prostu zasypany śniegiem i przykryty lodem”, mówią uczestnicy wyprawy. Lukas Dubsky niemal od razu zlokalizował to miejsce i podał nawet dokładną wysokość, na której odnaleziono namiot. „Około 7330 m n.p.m. Zapadła mi w pamięć ta liczba”, przyznał poruszony. Czesi, którzy wówczas bardzo dokładnie śledzili to, co działo się Nanga Parbat przyznają jednak, że nie odważyli się odkopać wejścia i zajrzeć do środka. Dlaczego? „Można było tam skręcić i nawet lekko odkopać pokrywę śnieżną i próbować zajrzeć do środka. To dało się zrobić. Fizycznie nie byliśmy aż tak wyczerpani. Jednak proszę nas zrozumieć. Emocjonalnie to był cholernie trudny moment. Przez kilka minut patrzyłem na ten namiot, nie znałem Tomka osobiście, ale tam i w tym momencie czułem, jakbym stracił najlepszego przyjaciela. Tomek osierocił trójkę dzieciaków, ja mam dwójkę. Rozkleiłem się. Po drugie, schodząc z okrutnej Nangi, naprawdę ostatnią rzeczą, jaką chcesz zobaczyć, jest ciało innego człowieka. To nie byłoby dobre dla naszej psychiki, która i tak była na granicy wytrzymałości. Dlatego nie odważyliśmy się tam pójść”, wyjaśnił Pavel Burda. Inny czeski wspinacz podkreśla natomiast, że postać Tomasza Mackiewicza już na zawsze będzie związana z Nanga Parbat. „Nikt z nas nie znał osobiście Tomka. Jego historia jest jednak wpisana w tę górę już na stałe. Na każdym kroku można to usłyszeć. Albo wręcz zobaczyć”, potwierdził. Pakistańczycy postawili niedaleko szczytu pomnik upamiętniający Tomasza Mackiewicza Okazuje się, że rdzenni mieszkańcy regionu w wyjątkowy sposób upamiętnili Tomasza Mackiewicz. W drodze na Nanga Parbat znajduje się swoisty pomnik upamiętniający polskiego himalaistę. W obozie bazowym na wysokości ok. 3600 m n.p.m. Pakistańczycy zmontowali prowizoryczny monument dla Tomka Mackiewicza, który ma za zadanie uczcić pamięć nieżyjącego polskiego himalaisty. Każdy, kto zamierza zdobyć niebezpieczny szczyt, musi go minąć (zdjęcie dostępne poniżej). View oEmbed on the source website
„Za marzenia zapłacił najwyższą cenę”. Historia Tomasza Mackiewicza wciąż budzi emocje!
Zdobycie Nanga Parbat było jego największym marzeniem. Tomasz Mackiewicz nie podejrzewał jednak, że gdy już tego dokona, zapłaci za realizację celu najwyższą cenę. O tragedii, która wydarzyła się pod koniec stycznia 2018 roku w Himalajach mówiła cała Polska. Historia tego człowieka wciąż porusza setki osób na całym świecie. Ale czy tylko dlatego, że odszedł, osiągając to, o czym marzył przez ostatnie lata życia? Dziś Tomasz Mackiewicz obchodziłby swoje 45. urodziny. Historia Tomasza Mackiewicza: Nanga Dream, ostatnia wyprawa, plotki o odnalezieniu ciała Zdobywanie szczytów było jego pasją. Robił to, by uciec od zgiełku codzienności, w której funkcjonowało mu się z mniejszymi i większymi trudnościami. Środowisko wspinaczkowe nie szczędziło Tomaszowi Mackiewiczowi gorzkich słów zarzucając mu, że nie przeszedł odpowiednich szkoleń i naraża swoje życie. On mimo wszystko kroczył swoją drogą. Wiedział, co robi – był typem fightera, który przeszedł terapię w ośrodku uzależnień MONAR. Po tym zaczął czerpać z życia pełnymi garściami. Uczył angielskiego dzieci w Indiach, przemierzał świat rowerem, był złotą rączką i świetnie odnajdywał się w pracach manualnych. Miał rodzinę, był wspaniałym i oddanym ojcem, dzieci go uwielbiały. Ale góry były czymś, co dawało mu poczucie wolności. To w nich odnajdywał spokój. Jechał tam, wspinał się, by odpocząć od codziennych problemów. Jedni twierdzą, że Nanga Parbat była jego obsesją. Inni, że największym marzeniem. Tomasz Mackiewicz po śmierci stał się symbolem i uosobieniem idealisty, który na przekór świata walczył o realizację swoich celów. Odszedł w miejscu, które kochał. Co czuł w tych ostatnich chwilach? O kim i o czym myślał? Czy był szczęśliwy? Tego już nigdy się nie dowiemy...
Choroba wysokościowa, odmrożenia... Mimo ryzyka, wspinają się na ośmiotysięczniki
Akcja ratunkowa na Nanga Parbat z udziałem polskich himalaistów wstrząsnęła całą Polską. Czterech członków wyprawy na K2 ocaliło w ubiegłym roku Francuzkę, Elisabeth Revol. Niestety nie udało im się ruszyć na pomoc pozostawionemu wyżej (na wysokości 7200 metrów) Tomaszowi Mackiewiczowi, którego ratowanie uniemożliwiły fatalne warunki pogodowe. Akcja została przerwana i zakończona. Zaledwie kilka dni temu na pomoc ruszono dwóm innym śmiałkom, którzy próbowali zdobyć szczyt Nanga Parbat zimą. Niestety, wczoraj pojawiła się informacja, że dla 42-letniego Włocha Daniele Nardi i 31-letniego Brytyjczyka Toma Ballarda nie ma już nadziei... Ciała dwóch himalaistów znaleziono na niebezpiecznym odcinku ośmiotysięcznika, ale internauci wciąż stawiają pytania. Jaki jest sens wspinaczki i co motywuje himalaistów, którzy mimo ogromnego ryzyka, atakują ośmiotysięczniki? Akcja na Nanga Parbat. Dlaczego himalaiści podejmują takie ryzyko? Grozi im ślepota śnieżna, odmrożenia, choroba wysokościowa. Ruszają w wędrówkę, nie zabierając ze sobą butli tlenowej, a czasami nawet odpowiedniego sprzętu. Świadomi ryzyka, podążają w górę, by podbijać ośmiotysięczniki. Po co? Dlaczego? - pytają internauci. Co motywuje ich do wspinania? Dlaczego narażają swoje życie? „Nie powinniśmy osądzać ludzi, którzy szukają niebezpieczeństwa w najwyższych miejscach świata, lub wymagać od nich odpowiedzi na pytanie o sens tego, co robią. (…) Kiedy płacą najwyższą cenę za swoją pasję, powinniśmy po prostu o nich pamiętać”, mówiła Wanda Rutkiewicz, znana polska himalaistka, która jako pierwsza Polka, stanęła na Mount Evereście, niestety zaginęła w maju 1992 podczas ataku szczytowego na Kanczendzongę. W emitowanym na TVN24 programie zaproszeni goście debatowali rok temu o tym, co motywuje himalaistów do wspinania. Himalaista Jerzy Natkański i psychoterapeuta Robert Rutkowski próbowali odpowiedzieć na pytania dotyczące wyprawy Mackiewicza i Revol. W internecie pojawiały się opinie mówiące, że polski himalaista wyszedł z jednego uzależnienia, by wpaść w drugie (przypomnijmy, że w młodości był uzależniony od narkotyków). Sam Tomasz Mackiewicz mówił w wywiadzie dla Dzień Dobry TVN przed laty, że góry pomagają mu zmagać się z jego własnymi demonami i nawet jeśli jego pasja odbierana jest jako uzależnienie to „doświadczenie jest czyste, naturalne. To doprowadziło do tego, że faktycznie w pewnym momencie góry były kontynuacją poszukiwaniem tego stanu, którego człowiek doświadcza [będąc na haju - przyp. red.]”. Na pytanie, czy podejmowanie takiego ryzyka jest uzależnieniem odpowiedział himalaista Jerzy Natkański: „Podobnie jak każda inna pasja, na przykład Rajd Dakar, to wciąga. To nie jest tak, jak ludzie mówię, że "idą szaleńcy". Tam naprawdę człowiek 15 razy sprawdza, czy się dobrze przypiął”. To, że wspinaczka jest dla himalaistów pewnego rodzaju uzależnieniem, skomentował również psychoterapeuta Robert Rutkowski: „Tu nie chodzi tylko o emocje. Ich nigdy nie jest dość. Jest to coś z obszaru neurobiologii, neurohormonów. Nawet coś na poziomie uzależnienia. Rozum nie ma nic do rzeczy, wiedza też. To, co dzieje się z człowiekiem powyżej paru tysięcy metrów nad ziemią, to totalny odlot, totalny haj - nieporównywalny z niczym innym. W tym momencie bazuję na relacjach innych. Dla mnie są oni bohaterami, których podziwiam. Jednocześnie sam bym się na taką wysokość nie wybrał”, wyznaje. Jak zrozumieć pasję himalaistów? „Dochodzi do takich sytuacji, że bardzo łatwo przekroczyć cienką granicę, kiedy dopadnie nas ten zespół całych różnych odwodnień, wychłodzenie plus niedotlenienie, które jest chyba największym problemem, które sprawiają, że jeśli się natychmiast nie schodzi na dół to można powiedzieć, że jest już pozamiatane”, mówi himalaista. Tomasz Mackiewicz i Elisabeth Revol zdobyli szczyt Nanga Parbat, ale polski himalaista był zbyt słaby, by zejść o własnych siłach do bazy. W sieci o akcji ratowniczej na Nanga Parbat pojawiały się nie tylko pozytywne komentarze, wychwalające bohaterski czyn Polaków, którym udało się dotrzeć do Francuzki, ale także negatywne, w których himalaiści krytykowani byli za nie podjęcie próby podejścia po Mackiewicza. Teraz mieliśmy okazję być świadkami kolejnej akcji ratunkowej na Nanga Parbat. Daniele Nardi i Tom Ballard chcieli powtórzyć sukces Alexa Txikona, Simone Moro i Aliego Sadpary, którzy w 2016 roku jako pierwsi w historii wspięli się na szczyt Nanga Parbat zimą. Dla Włocha była to już piąta próba dorównania kolegom, dla Brytyjczyka pierwsza. Niestety, według wielu specjalistów, Daniele i Tom marzyli o dokonaniu niemożliwego. „Ta wspinaczka była samobójcza z powodu lawin i spadających brył lodu tak wielkich jak samochody. Decyzja o wspinaniu się niebezpiecznym Żebrem Mummery’ego była jak gra w rosyjską ruletkę. Pakistański wspinacz, który był w zespole Nardiego i Ballarda zrezygnował, twierdząc, że nie chciał umrzeć", mówił mediom włoski wspinacz Simone Moro. Wczoraj podano, że dla pasjonatów gór nie ma już nadziei... Wielu internautów stawia jednak pytanie: Czy wspinaczka wysokogórska ma sens i jak zrozumieć pasję himalaistów? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale próbował to wytłumaczyć w swoim felietonie dla Polityki Jan Hartman. „Jeśli wspinanie nie ma sensu, to nie ma go również życie (...). Bo czymże są nasze życiowe cele i aspiracje? Żeby umierając, pozostawić po sobie następców, którzy również poumierają? Żeby trochę popracować, zażyć miłości i przyjaźni? Może i tak, lecz górska wyprawa nie wydaje się ani trochę mniej sensowna w tym znaczeniu. Jest tak samo ściśle ludzką i emocjonalnie ważną tylko dla nas samych rzeczywistością, jak rodzina, krąg przyjaciół i praca. Życie człowieka ostatecznie i tak jest czymś małym, a dla świata generalnie zbędnym. Niepraktyczność i ekscentryczność himalaizmu odzwierciedla egzystencjalną prawdę odkrytą przez nasze czasy, prawdę, która powiada, że to nasze zaangażowanie nadaje sens temu, co robimy i całej tej krzątaninie, którą nazywamy życiem. (…)”, pisał jakiś czas temu. Nanga Parbat zabójcza góra Tomaszowi Mackiewiczowi udało się zdobyć upragniony szczyt, jednak zapłacił za to najwyższą cenę. Himalaista w wyniku fatalnych warunków pogodowych i nasilających się dolegliwości (choroba wysokościowa, ślepota śnieżna, odmrożenia) nie był w stanie w pewnym momencie poruszać się o własnych siłach. „Nikt nie chodzi w górach po to, by się zabić. Nikomu taka intencja i taki cel nie przyświeca. Himalaiści są zachłanni na życie i to życie kochają. Jeśli jednak mamy mówić o tej granicy, to dla każdego pewnie przebiega ona w innym miejscu i jest to sprawa bardzo subiektywna”, przekonywał himalaista Marcin Miotk w rozmowie z Anitą Czupryn dla polskatimes.pl. Znani himalaiści, którzy zabierali głos w sprawie akcji na Nanga Parbat mówili wprost o pasji Mackiewicza - tego nie trzeba rozumieć, to trzeba po prostu zaakceptować. „Historia tej góry pokazuje, jak kruchą istotą jest człowiek, ale i jak wspaniałą. Nanga pozwala zobaczyć to wszystko uderzająco wyraźnie. Prawdziwe wartości, prawdziwy alpinizm – pomimo kłamstw i krętactw. Tak bardzo ludzkich”, mówił o górze Nanga Parbat Denis Urubko, himalaista, który brał udział w akcji ratowniczej. Himalaizm był dla zmarłego rok temu Mackiewicza sposobem na walkę ze słabościami, ułomnościami i demonami przeszłości. „Możemy żyć ostrożnie, uważając na każdy ruch, ale ja przyjąłem taką wersję, że daję z siebie wszystko, co mam”, podkreślał. Po sześciu nieudanych próbach w końcu udało mu się zdobyć upragniony szczyt, choć zapłacił za to najwyższą cenę, ale nie nam to oceniać. W końcu każdy z nas ma swój własny Nanga Parbat
Himalaiści Daniele Nardi i Tom Ballard nie żyją! Zginęli na Nanga Parbat…
Ponad rok temu ta sama góra zabrała Tomasza Mackiewicza
Od kilku dni śledziliśmy akcję ratunkową w pobliżu góry Nanga Parbat, której szczyt chcieli zdobyć 42-letni Włoch Daniele Nardi i 31-letni Brytyjczyk Tom Ballard. Niestety, kilka godzin temu pojawiła się oficjalna informacja o tym, że nie ma już nadziei... Ciała dwóch himalaistów znaleziono na niebezpiecznym odcinku ośmiotysięcznika. Szczegóły śmierci Toma Ballarda i Daniele Nardiego Pasjonaci gór chcieli powtórzyć sukces Alexa Txikona, Simone Moro i Aliego Sadpary, którzy w 2016 roku pierwsi w historii wspięli się na szczyt Nanga Parbat zimą. Dla Włocha była to już piąta próba dorównania kolegom, dla Brytyjczyka pierwsza. Niestety, według wielu specjalistów Daniele i Tom marzyli o dokonaniu niemożliwego. „Ta wspinaczka była samobójcza z powodu lawin i spadających brył lodu tak wielkich jak samochody. Decyzja o wspinaniu się niebezpieczym Żebrem Mummery’ego była jak gra w rosyjską ruletkę. Pakistański wspinacz, który był w zespole Nardiego i Ballarda zrezygnował, twierdząc, że nie chciał umrzeć", mówił mediom włoski wspinacz Simone Moro. Choć jeszcze wczoraj w mediach pojawiły się informacje, że akcja ratunkowa mężczyzn, z którymi od 24 lutego nie było kontaktu, wciąż trwa, dziś podano pewne informacje o odnalezieniu na Żebrze Mummery’ego (jedna z części ośmiotysięcznika) ciał Toma Ballarda i Daniele Nardiego. „Przytłoczeni bólem informujemy, że poszukiwania Daniele i Toma zostały zakończone. Jakaś ich część na zawsze pozostanie na Nanga Parbat”, czytamy w komunikacie zamieszczonym przez bliskich zmarłego Włocha. Akcja poszukiwawcza trwała od 28 lutego. Wiadomość Daniele Nardiego dla syna Na profilu 42-latka rodzina zostawiła też kilka zdań pięknego wspomnienia o himalaiście. „Daniele pozostanie mężem, ojcem, synem, bratem i przyjacielem straconym przez marzenie, które zawsze akceptowaliśmy i szanowaliśmy. Będziemy pamiętać, jaki naprawdę jesteś: zakochany w życiu, żądny przygód, skrupulatny, odważny, lojalny, zwracający uwagę na szczegóły i zawsze gotowy pomóc w potrzebie”, napisali bliscy Nardiego. „Przede wszystkim jednak chcemy Cię zapamiętać poprzez Twoje własne słowa: „Chciałbym być zapamiętany jako człowiek, który próbował zrobić coś niesamowitego, niemożliwego, ale nie poddał się. A jeśli nie wrócę to chciałbym przekazać wiadomość mojemu synowi: nie przestawaj, nie poddawaj się, rób swoje”. Daniele Nardi i Tom Ballard to kolejni po Tomaszu Mackiewiczu himalaiści, którzy chcieli wejść na niebezpieczny szczyt zimą. Niestety, góra znów pokazała swoje okrutne oblicze... Wyrazy współczucia dla ich rodzin i przyjaciół.
Zauważono dwie sylwetki na ścianie góry Nanga Parbat! Czy himalaistów uda się uratować?
Daniele Nardi i Tom Ballard zaginęli 11 dni temu
Wbrew wcześniejszym doniesieniom akcja ratunkowa na Nanga Parbat nie została zakończona. Wciąż istnieje szansa na to, że Daniele Nardi i Tom Ballard żyją. Jak poinformował właśnie Alex Txikon, wraz z zespołem udało im się dostrzec z bazy za pomocą drona dwie sylwetki na jednej ze ścian Nanga Parbat, a dokładniej na Żebrze Mummery’ego. Jak na razie nie ma jednak informacji, że to właśnie oni, ale zespół Txikona nie traci nadziei. Akcja na Nanga Parbat - Daniele Nardi i Tom Ballard Daniele Nardi i Tom Ballard zaginęli na Nanga Parbat 11 dni temu. Himalaiści chcieli powtórzyć czyn swoich poprzedników: Alexa Txikona, Simone Moro i Aliego Sadpary, którzy trzy lata temu jako pierwsi w historii zdobyli ten szczyt zimą. W ubiegłym roku tego zadania podjęli się Elisabeth Revol i Tomasz Mackiewicz. Niestety, choć oboje weszli szczyt, mieli ogromne trudności z zejściem z niego. Elisabeth Revol zdołała powrócić dzięki heroicznej akcji ratunkowej z udziałem uczestników polskiej ekspedycji na K2. Do Tomasza Mackiewicza nie udało się dotrzeć, odszedł w miejscu, które kochał. Siedmiokrotnie próbował zdobyć górę, która stała się jego „obsesją”. Poświęcił jej osiem lat, ale także życie. Został jednak pierwszym Polakiem, któremu udało się zdobyć niebezpieczny szczyt zimą. Revol natomiast jest pierwszą kobietą i pierwszą Francuzką, która zdobyła Nanga Parbat zimą. Teraz ten wyjątkowo trudny szczyt postanowili zdobyć Daniele Nardi i Tom Ballard. Himalaiści wyruszyli 22 lutego, ale niestety utknęli na Nanga Parbat. W zeszłą niedzielę (24 lutego) udało im się dotrzeć na wysokość 6300 m.n.p.m., po czym urwał się z nimi kontakt. W środę pojawiły się doniesienia o zakończeniu akcji poszukiwawczej. Śmigłowce pakistańskiej armii, które nie znalazły śladu zaginionych, wróciły do bazy. Wczorajszego wieczoru pojawiły się nowe informacje. Himalaista Alex Txikon, który brał udział w akcji ratunkowej poinformował, że wraz z zespołem (w skład którego wchodzą: Ali Sadpara, Felix Criado i Rahmat Ullah Baig), za pomocą drona dostrzegli dwa obiekty na jednej ze ścian góry. Być może są to sylwetki zaginionych. Txikon nie ma co do tego pewności, ale nie traci nadziei. Obecnie trwa obserwacja, a w najbliższym czasie planuje się wyruszenie śmigłowców, które mają sprawdzić, czy to rzeczywiście poszukiwani himalaiści. Czy Daniele Nardiego i Toma Ballarda uda się uratować?
„Powiedział, że w górach nie zginie”. Wdowa po Tomaszu Mackiewiczu o śmierci męża…
Gdy odchodził pod koniec stycznia zeszłego roku na swojej górze przeznaczenia, Nanga Parbat, czuła, że już nigdy go nie zobaczy. Wierzyła jednak, że czuwa nad nią i ich córką Zoją. Anna Solska-Mackiewicz w poruszającej i bardzo osobistej rozmowie z Krystyną Pytlakowską opowiedziała o ich trudnym związku, samotności oraz pewności, że miłość nigdy nie przemija... Krystyna Pytlakowska: Opętany górami i niebezpieczeństwem, które ciągle musiał pokonywać. A może pewnego razu nie wróci? Zadawałaś sobie to pytanie? Anna Solska-Mackiewicz: Kiedyś o tym rozmawialiśmy i powiedział, że w górach nie zginie i że to mi obiecuje. Byłam więc spokojna. Chciałam wierzyć nawet wbrew rozsądkowi. Wiedziałam też, jaki jest silny i jak się nie poddaje. Bywał impulsywny, szalony, czasami emocje tak nad nim panowały, że przestawał myśleć racjonalnie. Zwłaszcza gdy czuł się zraniony, skrzywdzony. Ale w górach był wcieleniem opanowania i rozsądku. Przecież nigdy go w górach nie widziałaś, bo Ty się nie wspinasz. Widywałam, gdy biega po pagórkach i ściankach. Zachowywał się jak cudotwórca, nagle wchodził w jakąś szczelinę i w sekundę wychodził z drugiej strony. Widziałam jego sprawność i spokój. Opowiadał mi, że w górach skupia się na każdym ruchu i że to jest jak taniec. Widziałam też, jak wspina się na maszty, bo to była jego praca. On je serwisował. Krytykowano go, bo wspinał się bez asekuracji. Tłumaczył, że przepinając linę, się rozprasza, a to sprawia, że ryzyko błędu jest większe. Ja to rozumiałam. Wiedział, że to co robi, jest bardzo ryzykowne, ale wszystko miał przemyślane. Komuś, kto nie rozumie takiej pasji, nigdy nie polecałabym związku z takim człowiekiem. Ale związek z kimś to wybór. Miłość natomiast nie jest wyborem, bo ona człowieka zagarnia. Dlaczego wybrał właśnie Ciebie? O to jego trzeba byłoby zapytać. Tomku, powiedz coś, wszyscy czekają na twoje słowa, a ja za ciebie muszę je wypowiadać (Ania patrzy w górę). I brać na siebie odpowiedzialność za twoje myśli. Pamiętasz jednak, dlaczego Cię kochał. Mówił ci to wiele razy w e-mailach i SMS-ach. Mówił, że jestem jego aniołem, że w ogóle jestem aniołem. A dla mnie to on był aniołem. I tak się wzajemnie anieliliśmy. Byliśmy do siebie podobni w naszej wrażliwości na świat i ludzi. Wierzę, że dla Tomka byłaś aniołem, bo mu się zburzyło poprzednie życie, rozstał się z poprzednią żoną, Joanną, została z nią dwójka jego dzieci, bo Xavery – jeden z bliźniąt – umarł, zanim się urodził, a on siebie o to obwiniał. Czy on w ogóle chciał ponownego związku? Chyba każdy chce, nawet gdy mówi, że nie. Tomek na pewno szukał akceptacji, bo przez całe życie doświadczał odrzucenia, wynikającego z jego inności. Myślę, że oboje znaleźliśmy w byciu razem pewną bezwarunkowość. Ja byłam trochę inna, dziwna i zamknięta. Żyłam w swoim świecie, uparcie robiąc to, co sobie wymyśliłam. Mieliśmy podobne problemy. Też cierpiałaś z powodu odrzucenia? Podejrzewam, że doświadczyłam odrzucenia w mniejszym stopniu niż Tomek. Ale oboje nosiliśmy takie dziecięce cierpienie wynikające z nadwrażliwości. I Tomek u mnie znalazł całkowitą akceptację tego, jaki jest. Jaki? Trudny, nie do wytrzymania. Czasami nieznośny, ryzykant, bardzo emocjonalny, czasami impulsywny. Często konfrontujący ludzi z samymi sobą. Można by wymieniać jego cechy w nieskończoność. Najważniejsza jest chyba lojalność i dotrzymywanie słowa. A ja bym powiedziała, że po prostu uczciwość. I Tomek, wbrew temu, co się o nim mówi, był bardzo odpowiedzialny. Czasami się zapędził w swoje szalone pomysły, ale przez całe życie miał wielkie poczucie odpowiedzialności, a jeśli ktoś twierdzi inaczej, to znaczy, że go po prostu nie znał. Pełny wywiad z Anną Solską-Mackiewicz, żoną tragicznie zmarłego Tomasza Mackiewicza, przeczytasz w najnowszym wydaniu magazynu VIVA!, dostępnym na rynku od czwartku 21 lutego
Szokujące słowa partnerki Tomasza Mackiewicza rok po jego śmierci!
„Straszny jest we mnie ból z tego powodu”
Akcja na Nanga Parbat zapisała się w historii polskiego himalaizmu. Niestety wyprawa na ośmiotysięcznik nie skończyła się jednak dobrze dla polskiego alpinisty, Tomasza Mackiewicza. Niebawem minie rok od akcji, którą przez kilka dni śledziła cała Polska. Na jaw co rusz wychodzą kolejne szczegóły dotyczące zarówno wyprawy w góry, jak i życia prywatnego alpinisty. Partnerka Tomasza Mackiewicza często zwierzała się w mediach, że ma żal do wielu osób. Nigdy jednak wprost nikogo nie oskarżyła. Teraz w wywiadzie z dziennikarką Wysokich Obcasów zdecydowała się na odważne wyznanie. Partnerka Tomasza Mackiewicza o akcji Nanga Parbat Anna Solska-Mackiewicz w rozmowie z Dorotą Wodecką dla Wysokich Obcasów wspomina tragiczne wydarzenia, jakie miały miejsce prawie rok temu. Przypomnijmy, że Tomasz Mackiewicz i Elisabeth Revol osiągnęli szczyt Nanga Parbat 25 stycznia 2018 roku. Gdy tego dokonali, stan polskiego wspinacza znacznie się pogorszył… Doznał licznych odmrożeń, miał objawy ślepoty śnieżnej i choroby wysokościowej. Mimo podjęcia decyzji o natychmiastowym zejściu, Francuzka była zmuszona pozostawić Tomasza Mackiewicza w szczelinie na wysokości około 7200 metrów, ponieważ nie był on w stanie samodzielnie schodzić dalej. Sama, dzięki temu, że udało jej się dotrzeć znacznie niżej, na około 6000 metrów, została odnaleziona przez członków ekipy ratunkowej, w skład której wchodzili Adam Bielecki i Denis Urubko. Z powodu pogarszających się warunków atmosferycznych wejście wyżej było niemożliwe, a Tomasza Mackiewicza nie udało się uratować. Dziś w wywiadzie dla Wysokich Obcasów Anna Solska-Mackiewicz, partnerka Tomasza Mackiewicza wspomina wydarzenia sprzed roku. „Tym razem byłam wyjątkowo spokojna. O ile w trakcie jego wcześniejszych wypraw na Nangę byliśmy w częstym kontakcie, o tyle teraz ostatni raz napisałam do niego 13 stycznia, w dniu jego urodzin. Wysłałam mu Winter Song i słowo „kocham”. Nie odczytał tych życzeń. Kiedy Eli przysłała mi SMS-a, by organizować akcję ratunkową, pomyślałam: koniec, nie wróci do mnie. Nie chciałam się z tym pogodzić”, opowiada. I choć Tomasza Mackiewicza nie udało się uratować, Anna twierdzi, że wszystko, co wydarzyło się w ciągu tych kilku dni zakrawa o cud: „Cud to ingerencja nadprzyrodzonej siły, która splata okoliczności. Dla mnie tą siłą był Tomek. Cudem było to, że zszedł z Eli ze szczytu niżej, bo w przeciwnym razie ona zostałaby z nim na zawsze na Nandze. Eli opowiadała, jak potwornym wysiłkiem przemieszczali się dół. Ile dał z siebie wtedy. Cudem było, że być może dał jej sygnał, że musi go zostawić w szczelinie i ruszyć po pomoc. Ona nie chciała go zostawiać, chciała tam czekać. A potem – że trafiła na poręczówki, które są zwykle przysypane śniegiem, zamarznięte”, wylicza. „Cudem było odnalezienie Eli przez Denisa i Adama. Tempo, w jakim wspięli się do niej. Trudno kogoś odnaleźć w górach, w dodatku w nocy, przecież to są nieprawdopodobne odległości. A w końcu cudem było zebranie pieniędzy na akcję ratunkową. Polacy dawali pieniądze na ratowanie Tomka. To znaczy zdawali sobie sprawę, że dają na ratowanie dwóch żyć, ale to Tomek, jego energia wyzwoliła w ludziach taką moc. Potem stało się dużo złego. Niektórzy, chociaż była ich na szczęście mniejszość, obrażali się, że oni „przecież dali pieniądze na ratowanie Tomka!”. W tym sensie Tomek był jedną z osób, które ocaliły życie Eli”, mówi. Anna Solska-Mackiewicz: Mam straszny żal do Krzysztofa Wielickiego Do tej pory partnerka Tomasza Mackiewicza przyznawała w wywiadach, że ma żal do wielu osób. Tym razem mówi wprost: „Mam straszny żal do Krzysztofa Wielickiego, który kierował wyprawą na K2, o to, że natychmiast nie próbował wysłać po Tomka helikoptera. Mieli opłacony depozyt, mogli go wykorzystać na ratowanie Tomka. Straszny jest we mnie ból z tego powodu”, zaczyna swą opowieść. „To śmigło stało gotowe do wykorzystania dla polskiej wyprawy, a ja w tym czasie z chatki w irlandzkiej wiosce organizowałam z kilkoma przyjaciółmi 50 tys. dolarów na zapłacenie za helikopter Pakistańczykom”, dodaje. Jej wypowiedź wywołała burzę zarówno w środowisku himalaistów, jak i wśród internautów i wielu Polaków, którzy bacznie śledzili całą sprawę. Przypomnijmy, że polska wyprawa na K2 ruszyła na pomoc Revol i Mackiewiczowi. Ostatecznie udało im się uratować jedynie Francuzkę. Zespół bał się wyruszać jeszcze wyżej po Polaka, gdyż jego poszukiwania mogłyby skończyć się tragicznie dla wszystkich. Jak sama przyznaje, nigdy nie rozmawiała o tej sprawie z Wielickim, jest jednak przekonana, że ten starałby się jej wytłumaczyć, że w tamtych okolicznościach wysłanie helikoptera byłoby niezwykle skomplikowaną operacją. Anna Solska-Mackiewicz zapewnia jednak, że nie ma żalu do Elisabeth Revol, z którą Tomasz Mackiewicz zdecydował się podjąć próbę zdobycia szczytu. Czy Krzysztof Walicki zdecyduje się odpowiedzieć na te oskarżenia?
Czescy wspinacze odnaleźli ciało Tomasza Mackiewicza?!
Ekipa widziała namiot himalaisty na Nanga Parbat
Sensacyjne odkrycie czy tabloidowe spekulacje? Czeska ekipa, która w lipcu zdobyła szczyt Nanga Parbat, twierdzi, że w trakcie wspinaczki widziała czubek namiotu, wystający spod śniegu, w którym mogło znajdować się ciało Tomasza Mackiewicza. „Kiedy wchodziliśmy pod górę było ciemno, więc nikt nie myślał o wypatrywaniu jego namiotu. Minęliśmy go jednak w drodze na szczyt i z powrotem. To było 15 metrów od naszej głównej drogi, gdzie najprawdopodobniej wystawała z wielkiej góry lodu niewielka część jego namiotu. Może 20 albo 30 centymetrów”, powiedział Pavel Burda, jeden z uczestników wyprawy w programie Alarm. View Ediplayer on the source website Ciało Tomasza Mackiewicza na Nanga Parbat zostało odnalezione? Namiot miał znajdować się 15 metrów od ścieżki prowadzącej na szczyt Nanga Parbat, którą wspinała się czeska ekspedycja. Był on przysypany śniegiem, himalaiści dostrzegli jedynie jego czubek. „Były też tam fragmenty innych namiotów. Kiedy go zobaczyłem, od pierwszej chwili wiedziałem, że jest to namiot Tomka. Nie ma tam zbyt wielu miejsc, gdzie można zbudować namiot. To było jedyne dogodne, ponieważ było odsłonięte od lawin, blisko głazów. Jestem w stanie sobie wyobrazić, że właśnie tam zbudowałbym sobie namiot. Najprawdopodobniej tam był właśnie Tomek. Nie zrobiliśmy jednak nic”, relacjonuje Pavel Burda w programie TVP. Czescy wspinacze nie mają żadnych dowodów na potwierdzenie swoich słów Niestety, wyznanie to ma w sobie więcej z tabloidowych spekulacji niż przełomowego odkrycia. Wszystko z powodu braku jakichkolwiek dowodów, o czym otwarcie mówią czescy wspinacze. „Nie robiliśmy zdjęć. Nikt nas nie był zdolny, żeby wejść i sprawdzić czy jest w środku. Może ktoś powinien zrobić zdjęcia, ale nikt nie chciał fotografować szczątków. Podszedłem bliżej namiotu. Stałem tam około minutę, może dwie i myślałem o tym, co wtedy musiał się wydarzyć”, mówił wyraźnie poruszony Pavel Burda. Akcja ratunkowa na Nanga Parbat Pod koniec stycznia cała Polska śledziła to, co działo się na jednym z najbardziej niebezpiecznych ośmiotysięczników. Tomasz Mackiewicz wraz z francuską wspinaczką Elisabeth Revol podjęli kolejną próbę zdobycia Nanga Parbat – on po raz siódmy, ona po raz czwarty. Udało im się, jednak krótko po osiągnięciu szczytu Polak zacząć wykazywać objawy choroby wysokościowej oraz ślepoty śnieżnej. Jego partnerce udało się sprowadzić go na wysokość 7200 metrów. Pozostawiła go w obozie. Sama zeszła ponad 1000 metrów niżej. Tam zastała ją polska ekipa ratunkowa spod K2, dzięki której została przetransportowana na wysokość osiągalną dla helikopterów. Niestety, z powodu złych warunków pogodowych oraz nikłych szans na powodzenie dalszych działań, Adam Bielecki i Denis Urubko nie kontynuowali akcji ratowniczej, mającej na celu odnalezienie Tomasza Mackiewicza
Polscy himalaiści zostawili na K2 tony śmieci?!
Szokujące nagranie ujrzało światło dzienne. Jest odpowiedź Polaków!
Ta sprawa oburzyła polskich internautów. Kanadyjski podróżnik Jean-Pierre Danvoye opublikował na swoim profilu na Facebooku filmik, na którym widać sterty śmieci niedaleko obozu, który w trakcie zimowej wyprawy na K2 rozbili Polacy. Sprawa odbiła się w mediach na tyle szerokim echem, że do bulwersujących oskarżeń postanowił odnieść się Polski Himalaizm Zimowy, wydając specjalne oświadczenie. View Ediplayer on the source website Sterta śmieci po polskich himalaistach na K2 Nagranie faktycznie robi piorunujące wrażenie. Walające się tony śmieci, w tym plastików, pustych opakowań, butelek, puszek i foliowych toreb, zalegających na ośmiotysięczniku, zbulwersowały polskich internautów. Podkreślili oni, że jest to skrajna nieodpowiedzialność i czyn godny potępienia tym bardziej, że himalaiści powinni dawać przykład, jak dbać o czystość środowiska w trakcie górskich wypraw. Filmik opublikowany przez Jeana-Pierre'a Danvoye zdobył w sieci ogromną popularność, setki komentarzy i przedruki w polskich i zagranicznych mediach. Na reakcję Polskiego Himalaizmu Zimowego nie trzeba było długo czekać. Polski Himalaizm Zimowy o bulwersującym filmiku spod K2 Przedstawiciel organizacji przeprosił za zaistniałą sytuację i wyjaśnił, że filmik został nakręcony w połowie czerwca, zaś w połowie lipca na miejsce przybyła ekipa, która starannie uprzątnęła odpadki. „Ekspedycja, gdy opuszczała bazę, zostawiła po sobie bezwzględny porządek. Wszelkie śmieci były uprzątnięte i przygotowane w szczelnie zamkniętych worach, dobrze zabezpieczonych przed warunkami atmosferycznymi. Niestety prawdopodobnie część worów została splądrowana. Nie wiemy przez kogo. Obecnie wyjaśniamy sytuację z pakistańskim Agentem. Zaprezentowany film nagrany został 21 czerwca. Agent Pakistański zapewnił nas, ze w połowie lipca pod K2 pojawiła się ekipa w pełni posprzątała wszystko, co zostało tam zostawione. Chcemy zapewnić, że zależy nam na jak najszybszym wyjaśnieniu sytuacji. Naturalne piękno gór zawsze powinno priorytetem, jak również zachowywanie porządku oraz czystości po każdej ekspedycji”, wyjaśnił Piotr Tomala
Wanda Rutkiewicz nie zginęła na Kanczendzondze? Film o jej życiu ujawni nowe fakty!
Twórczynie dokumentu zdradziły sensacyjne szczegóły
Była pierwszą Europejką, która stanęła na szczycie Mount Everest i pierwszą Polką i kobietą na świecie, która zdobyła K2. Lista jej sukcesów jest długa i do dziś uważana jest w środowisku wspinaczy za jedną z najwybitniejszych himalaistek na świecie. Nic dziwnego, że życie Wandy Rutkiewicz inspiruje kolejnych twórców do dociekań na temat tego, kim naprawdę była. Film dokumentalny, zatytułowany Ostatnia wyprawa, którego premiera wstępnie przewidziana jest na 2020 rok, jest kolejną próbą opowiedzenia historii polskiej alpinistki. Odpowiadają za niego Eliza Kubarska (reżyseria) i Monika Braid (produkcja). Czy odpowie na dręczące wielu pytanie, czy Wanda Rutkiewicz faktycznie zginęła na szczycie Kanczendzongi w 1992 roku? View Ediplayer on the source website Film dokumentalny Ostatnia wyprawa o Wandzie Rutkiewicz Nakręcenie filmu o życiu jednej z najwybitniejszych polskich himalaistek było w kręgu zainteresowań obu pań od dawna. Podjęcie działań zmierzających do realizacji planów zbiegło się w czasie z wydaniem ponad rok temu książki Anny Kamińskiej zatytułowanej Wanda. Opowieść o sile życia o śmierci. Eliza Kubarska i Monika Braid nie miały jednak pewności czy pomysł zyska aprobatę Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i tym samym uda im się zdobyć środki finansowe na jego realizację. „Nikt nie ma monopolu na Wandę i jest oczywiste, że tak niesamowita biografia inspiruje wielu twórców, zarówno pisarzy, poetów, kompozytorów, filmowców, jak i reżyserów teatralnych. Zapoznałyśmy się z książką, która jest źródłem wielu informacji”, zdradziła Braid w w wywiadzie dla portalu Aleteia. Pierwsze szkice i materiały powstały kilka lat temu, gdy panie pracowały nad filmem K2. Dotknąć nieba (2015) o dzieciach himalaistów, którzy zginęli na tym uznanym za jeden z najniebezpieczniejszych na świecie ośmiotysięczników. „Od tamtego czasu historia Wandy cały czas wracała do nas w rozmowach. Wiedziałyśmy, że pewnego dnia zrobimy o niej film”, deklarują. Czy Wanda Rutkiewicz zginęła na szczycie Kanczendzongi? Autorka wywiadu, Jolanta Tokarczyk, zadała pytanie o to, jakim tropem autorki podążają w filmie i czy stawiają sobie za cel rewolucyjne przedstawienie sylwetki Wandy Rutkiewicz. „Nie możemy kompletnie wykluczyć teorii, że Wanda nie zginęła na Kanczendzondze. Jej ciało nie zostało znalezione. Sprawdziłyśmy, że pod względem technicznym jest to możliwe, że mogła zejść na drugą stronę tej góry. Wiemy też, że rok wcześniej była na wyprawie w tym rejonie i od strony południowej (...) zostawiła depozyty. Wiedziała więc, że jest tam jedzenie i gaz”, zdradziła Monika Braid. Jednak zapewniła równocześnie, że taki scenariusz jest bardzo mało prawdopodobny i nie będzie stanowił głównej osi fabularnej filmu. „Jakie są szanse? Niezmiernie małe. Jednak od czasu do czasu pojawiają się wątpliwości, a także ludzie, którzy twierdzą wręcz, że ją widzieli. Kiedy traci się w życiu ważną osobę, trudno się pogodzić z jej śmiercią. Kiedy nie ma ciała, zawsze zostaje nadzieja. Zdroworozsądkowo należałoby powiedzieć, że Wanda zginęła. Ale my, tak samo jak mama Wandy i jej przyjaciółka mówimy, że Wanda zaginęła. Matka Wandy walczyła w sądzie o to, aby nie uznawano jej córki za zmarłą. Wiedziała, jakie Wanda ma plany, że ma dość życia tu i że chce to zmienić”, wyjaśniła. W wywiadzie poruszono również wątek telefonu, jaki do swojej przyjaciółki, dziennikarki Ewy Matuszewskiej, miała wykonać Wanda Rutkiewicz, gdy wiadomość o jej zaginięciu dotarła do Polski. „Jestem w buddyjskim klasztorze w Tybecie i jest mi zimno”, miała wówczas powiedzieć. „Rano następnego dnia była na sto procent pewna, że jej się to przyśniło, ale zobaczyła, że słuchawka telefonu nie leży na widełkach. Zadzwoniła do mamy Wandy i opowiedziała jej, co się wydarzyło. Wanda miała dzwonić z klasztoru w Tybecie. Reakcja mamy była równie szokująca. Przyjęła wiadomość od Ewy Matuszewskiej ze spokojem, bo to potwierdzało jej teorię”, zdradziła Monika Braid. Autorki dokumentu podjęły również wysiłek i odwiedziły bazę pod Kanczendzongą, by zweryfikować krążące od lat plotki i spekulacje dotyczące tego, że Wanda Rutkiewicz mogła przejść na drugą stronę góry i schroniła się w jednym z buddyjskich klaszotorów. Rozmawiały nawet z Szerpami, którzy brali udział w ostatniej wyprawie himalaistki. „Udało nam się również ustalić, że po tybetańskiej stronie, blisko granicy z Nepalem, stosunkowo niedaleko Kanczendzongi, choć przez wysokie przełęcze himalajskie, znajdują się klasztory niedostępne turystom. Dotarcie do nich będzie sporym wyzwaniem dla ekipy filmowej. To są miejsca znane tylko lokalnej ludności, gdzie mieszkają mnisi, a Tybetańczycy przychodzą się modlić”, wyjaśniła producentka. Zapewnia jednocześnie, że dokument nie będzie bazował na taniej sensacji, ma być natomiast rzetelnym udokumentowaniem ostatnich chwil z życia Wandy Rutkiewicz. „Nie robimy filmu detektywistycznego, który miałby na celu odnalezienie żyjącej Wandy. Planujemy zdjęcia w Himalajach, dlatego że to było dla niej najważniejsze miejsce. Nie da się opowiedzieć o Wandzie, nie będąc w najwyższych górach świata. Ale, jak to najczęściej bywa, nie cel jest najważniejszy, ale nasza droga, w trakcie której będziemy odkrywać, kim naprawdę była Wanda, kim się stała i dlaczego”, podkreśla. Film o życiu Wandy Rutkiewicz Ostatnia wyprawa: kiedy premiera? Niestety, ta nie nastąpi zbyt szybko z różnych względów. „To niestety kwestia kilku lat. Zakładając najbardziej optymistyczny wariant, byłby to koniec przyszłego roku, ale wariant bardziej realistyczny to rok 2020”, wyjaśniła Braid. Ostatnia wyprawa to oficjalny tytuł filmu dokumentalnego poświęconego polskiej himalaistce, Wandzie Rutkiewicz. Reżyserią zajmie się Eliza Kubarska, która na swoim koncie ma już film poświęcony legendom himalaizmu. Jest autorką popularnego dokumentu K2. Dotknąć nieba o dzieciach himalaistów, którzy zginęli na ośmiotysięczniku. Produkcją zajmuje się natomiast Monika Braid, polska producentka od 20 lat mieszkająca w Anglii