Gdy Roman Polański to usłyszał, nie mógł uwierzyć. Twórcy „Chopin, Chopin” o kosztach i kulisach powstania filmu
To drugi po "Quo Vadis" najdroższy film w polskim kinie. Co zjadło największą część budżetu? Jakie były największe wyzwania na planie? I jak aktorzy chcieli zbudować swoje postaci? Podczas premiery filmu o Chopinie pytał Rafał Kowalski
Premiera filmu „Chopin, Chopin” zgromadziła w Teatrze Wielkim plejadę znakomitych gwiazd. Nam udało się porozmawiać z twórcami filmu, o którym mówiło się już od kilku miesięcy. Produkcja wejdzie do kin 10 października, ale najbardziej niecierpliwi widzowie już zastanawiają się: czy na ekranie zobaczymy biografię Chopina, czy wyobrażenie reżysera o nim; jak zostanie ukazane życie muzyka oraz na co dokładnie wydano 70 milionów złotych? Relacja z premiery „Chopin, Chopin”. Ile kosztował ten film? Podczas spotkania z reżyserem filmu Michałem Kwiecińskim udało się nam go zapytać, o koszty, jakie wygenerowało opowiedzenie historii Chopina na dużym ekranie. Filmowiec wyjaśnił nam, co było najdroższe. „Na pewno część tego budżetu największą pochłonęło pobyt we Francji i po prostu zdjęcia za granicą, bo tam wszystko było de facto cztery razy droższe. Ale nie tylko. Precyzja, z którą dziewczyny podeszły do scenografii, była niezwykła. Tu nie ma żadnego kostiumu polskiego z naszych magazynów, tam jest bardzo dużo kostiumów autentycznych”, opowiadał nam przed kamerą VIVY.pl reżyser. „Zresztą sam Roman Polański zobaczył ten film i zapytał: „Za ile to zrobiłeś?”. Ja powiedziałem: no tak mniej więcej 18 milionów euro. A on na to: „Nie no błagam Cię, to jest niemożliwe. To powinno być minimum 70 milionów euro!”. Więc po prostu my ciągle - i szkoda, jesteśmy w takim poczuciu – uważamy, że to jest bardzo dużo, a ja uważam, że żeby dobrze przygotować film z taką należytą starannością, to kosztuje właśnie takie pieniądze. I uważam, że my i tak te filmy robimy bardzo tanio, bo umiemy robić tanio”, dodał Michał Kwieciński. Jak Roman Polański ocenił cały film? „Ja myślę, że mu się bardzo podobał, więc nie ukrywam, że byłem z tego dumny. I powiedział, że nie wyobrażał sobie, że dowie się tak bardzo wielu nowych rzeczy na temat Chopina. Czegoś, o czym w ogóle nie miał pojęcia. Nigdy nie chciał zrobić filmu o Chopinie, więc pewnie tak bardzo nie wnikał, ale wiem, że Chopina bardzo ceni, lubi i jest mu bliski”, usłyszeliśmy przed kamerą VIVY.pl. A co zdradzili nam aktorzy filmu? Zobacz cały materiał i dowiedz się. View oEmbed on the source website
Eryk Kulm jako Chopin: zwiastun najdroższego polskiego filmu już dostępny!
Już 10 października 2025 roku na ekrany kin trafi "Chopin, Chopin!" – filmowa opowieść o życiu Fryderyka Chopina. W roli głównej Eryk Kulm jr., a za reżyserię odpowiada Michał Kwieciński. Zobacz zwiastun tej niezwykłej produkcji!
Historia pełna emocji, pasji i wielkiej sztuki – taka właśnie zapowiada się najnowsza superprodukcja "Chopin, Chopin!". W rolę wybitnego kompozytora wcielił się Eryk Kulm jr., który nie tylko gra, ale i gra… na fortepianie! Zobacz, jak wygląda życie Fryderyka Chopina oczami twórców najdroższego polskiego filmu ostatnich lat. Filmowa biografia Chopina jakiej jeszcze nie było Jesień 2025 roku zapowiada się wyjątkowo emocjonująco. To właśnie 10 października do kin trafi "Chopin, Chopin!" – spektakularna ekranizacja fragmentu życia jednego z największych muzycznych geniuszy. Reżyser Michał Kwieciński postanowił opowiedzieć o Chopinie inaczej niż dotychczas – bez patosu, ale z wielką dbałością o szczegóły i uczucia. Budżet produkcji to imponujące 64 miliony złotych. To kwota, która stawia film na podium najdroższych polskich produkcji ostatnich dekad. Ale nie chodzi tylko o pieniądze – chodzi o artystyczną wizję, która ma poruszyć serca widzów na całym świecie. ZOBACZ TEŻ: Zagra Fryderyka Chopina, w social mediach jest otwartą księgą. Eryk Kulm to nowe odkrycie polskiego kina Eryk Kulm jr. – młody, utalentowany i… Chopin Eryk Kulm jr. w roli Fryderyka Chopina to castingowy strzał w dziesiątkę. Aktor, który zachwycił już wcześniej swoją ekspresją i głębią, tym razem musiał zmierzyć się z ikoną narodowej kultury. I zrobił to z niezwykłym wyczuciem – nie tylko zagrał, ale też sam wykonał wszystkie utwory fortepianowe w filmie. Bez dublerów, bez efektów specjalnych. Tylko on i muzyka. Film pokazuje Fryderyka Chopina w wieku 25 lat – artystę już znanego i cenionego, który zdobył serca paryskiej arystokracji, bywał na dworach, przyjaźnił się z koronowanymi głowami. Ale to także historia człowieka wrażliwego, poszukującego, zmagającego się z własnymi emocjami. Paryski blask i polskie pejzaże – gdzie kręcono „Chopina”? Choć akcja filmu toczy się głównie w XIX-wiecznym Paryżu, zdjęcia realizowane były w wielu zachwycających lokalizacjach. W Polsce ekipa odwiedziła m.in. Dolny Śląsk, Lubiąż, Szczawno-Zdrój, Żelazno, Pszczynę i Żagań. Każde z tych miejsc zostało pieczołowicie przygotowane, by odtworzyć klimat epoki. Za granicą filmowcy pracowali w Bordeaux we Francji oraz na Majorce – miejscach nierozerwalnie związanych z życiem i twórczością kompozytora. Taka różnorodność lokacji ma sprawić, że widz zanurzy się w świecie Chopina jeszcze głębiej. Międzynarodowa obsada – gwiazdy na ekranie Obok Eryka Kulma jr. w filmie zobaczymy plejadę aktorskich gwiazd. Lambert Wilson, Victor Meutelet, Joséphine de La Baume to tylko część międzynarodowej obsady. Z Polski na ekranie pojawią się także Maja Ostaszewska, Karolina Gruszka, Martyna Byczkowska, Dominika Ostałowska i Masza Wągrocka. Ten międzynarodowy miks zapowiada wyjątkowe aktorskie kreacje. Niedawno światło dzienne ujrzał oficjalny zwiastun filmu. W sieci zaroiło się od komentarzy – jedni są oczarowani atmosferą i muzyką, inni podchodzą do tematu z dystansem. Jedno jest pewne – film wzbudza emocje i prowokuje do dyskusji, a to najlepszy dowód na jego siłę. View oEmbed on the source website Źródło: Kmag
Niesamowite odkrycie! Nieznane dzieło Fryderyka Chopina ujrzało światło dzienne
Czy to możliwe, że dzieło najwybitniejszego polskiego kompozytora odkryto po prawie 200 latach? Wszystko na to wskazuje. W Nowym Jorku odnaleziono nieznany dotąd utwór Fryderyka Chopina. Gdzie znajdowała się kompozycja? Co o niej wiemy? [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 30.10.2024 r.] Dzieło Fryderyka Chopina zostało odnalezione po 200 latach Utwór skomponowany przez Fryderyka Chopina znajdował się w USA w skarbcu Morgan Library & Museum na Manhattanie. Pośród pocztówek podpisanych przez Picassa, listów Brahmsa czy Czajkowskiego był także on. Na dzieło polskiego pianisty natknął się kurator Robinson McClellan. Sensacyjne znalezisko było oznaczone jako walc i podpisane nazwiskiem Chopina. „Kiedy McClellan natrafił na przedmiot nr 147, zamarł. Był to podniszczony zapis nutowy wielkości karty z katalogu z drobną notatką i wyraźnie widocznym nazwiskiem”, informował The New York Times. Kurator, który sam komponuje postanowił zagrać utwór w domu. Następnie skontaktował się z badaczem twórczości polskiego pianisty z Uniwersytetu w Pensylwanii i przesłał mu zapis nut. Jeffrey Kallberg nie krył swojego zaskoczenia. „Opadła mi szczęka. Nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałem”, miał przekazać badacz. Czytaj też: Ich związek uchodził za niemoralny, żyli bez ślubu. O miłości George Sand i Fryderyka Chopina Tajemnica nieznanego utwory Chopina Od późnej wiosny cały sztab prowadził intensywne prace nad ustaleniem autentyczności dzieła. Zbadano papier oraz atrament, którym zapisane zostały nuty. A z zewnętrznymi ekspertami skonsultowano styl muzyczny zawarty na pożółkłych kartkach. Utwór trwa krócej niż pozostałe walce artysty (ma 80 sekund) i został napisany w tonacji A-moll. Wniosek był jeden - prawdopodobnie okryto nieznany walc Chopina. „Natrafianie na nieznane utwory Chopina zdarza się rzadko, gdyż był on mniej płodny niż inni kompozytorzy”, pisze The New York Times. Niewykluczone, ze utwór mógł powstać między 1830 a 1835 rokiem. „Mamy całkowitą pewność, że nasze wnioski są słuszne. Nadszedł czas, by świat mógł się przyjrzeć znalezisku i wyrobić sobie o nim własne zdanie”, przekazał Robinson McClellan z Morgan Library & Museum. Na prośbę dziennika utwór został zagrany przez Lang Langa. Muzyk nie ukrywa, że dzieło nie jest skomplikowane, ale rzeczywiście posiada oryginalny styl Chopina. „To nie jest najbardziej skomplikowany utwór Chopina, ale pod względem stylu wydaje się tak autentyczna, jak tylko można sobie wyobrazić”, opisywał. Utworu można posłuchać na stronie New York Timesa. Analizy walca podjął się polski pianista klasyczny, wykładowca akademicki, Youtuber i ekspert w dziedzinie muzyki fortepianowej Fryderyka Chopina - Grzegorz Niemczuk. „Czy to w ogóle utwór skończony? […] Niewątpliwie nie. Porównując do wszystkich walców, które Chopin napisał, trzeba jasno powiedzieć i to zaraz wyjdzie w trakcie analizy, że jest to zaledwie pierwsza fraza, pierwszy walc”, podkreślił. Posłuchajcie sami! Źródło: PAP, Dzień Dobry TVN, TVN24, The New York Times Sprawdź też: Natalia Niemen odwołała koncert z powodu stanu zdrowia. Artystka zaapelowała do swoich fanów View oEmbed on the source website
Zagra Fryderyka Chopina, w social mediach jest otwartą księgą. Eryk Kulm to nowe odkrycie polskiego kina
Młody aktor zachwyca talentem i charyzmą
Mówi się o nim, że jest odkryciem współczesnego świata filmu. Eryk Kulm już w 2025 roku pojawi się na ekranach z tytułowej roli Fryderyka Chopina. Wszyscy zastanawiają się, jak młody aktor wystąpi w roli kompozytora. Jego wielki debiut wydaje się być jednak formalnością, ponieważ już wielokrotnie pokazał swój talent, charyzmę i umiejętności aktorskie. Jaki jest Eryk Kulm jr i co go wyróżnia? Eryk Kulm: kim jest? Ma 33 lata i to właśnie jego pięć minut. Zachwycający talent, który odziedziczył z pewnością również po utalentowanych rodzicach. Jego ojciec, Eryk Kulm był jednym z najlepszych perkusistów jazzowych, zaś mama Alina Gorbatowska, malarka. Laureat nagrody im. Zbyszka Cybulskiego oraz Orła za najlepszą główną rolę męską w filmie pt. „Filip”. Wyróżnia go charakterystyczna uroda, która również pomogła mu w zdobyciu roli Fryderyka Chopina, w której zobaczymy go już w przyszłym roku. ZOBACZ: Ale numer! Córka Banderasa wychodzi za Polaka, który ma znanego ojca Eryk Kulm Junior nie boi się mocnych słów Młody aktor daje się poznać szerzej przez swoje social media, w których nie boi się poruszać kontrowersyjnych i trudnych kwestii. Przy okazji dyskusji na temat molestowania kobiet, twardo stawał po ich stronie. Chętnie publikuje kadry ze swojego codziennego życia, a fanów talentu i urody aktora z dnia na dzień przybywa. CZYTAJ: Talent rodziców sprawiał, że czuł zawodową presję. Mikołaj Krajewski szczerze o relacjach z ojcem W rozmowie z „Elle” Eryk Kulm przyznał, że choć jest odważny, to wiele rzeczy sprawia, że odczuwa lęk. To niesamowite, zwłaszcza w obliczu tak trudnego zawodu, jaki wykonuje. Eryk Kulm w roli Fryderyka Chopina Już w 2025 roku Eryka Kulma zobaczymy w roli Fryderyka Chopina, w filmie „Chopin, Chopin!”. Będzie tu zupełnie nowa odsłona życia kompozytora. Co niezwykłe, Kulm sam wykona wszystkie utwory Chopina, które usłyszymy w filmie. Choć jeszcze niewiele wiadomo o całej produkcji, udział Kulma i pierwsze zdjęcia zachwycają. Wizerunkowo aktor został dobrany doskonale. Z wywiadu dla „Elle” możemy się dowiedzieć, że w trakcie angaż do filmu unika słońca, ponieważ Chopin miał niezwykle bladą cerę, a do tego cierpiał na suchoty. Przygotowania do roli muszą być wyjątkowe i nie możemy się doczekać, aż zobaczymy Eryka Kulma w tej roli! Źródło: Elle, Onet, Zwierciadło, Styl.pl
Eryk Kulm jr zagra Fryderyka Chopina w niemal najdroższej polskiej produkcji filmowej
Mamy pierwsze zdjęcia z planu. Co za metamorfoza!
Od premiery ostatniego filmu o Chopinie minęło ponad 20 lat. Teraz czeka nas kolejna produkcja opowiadająca historię życia tego wybitnego kompozytora. Jak podaje Polski Instytut Sztuki Filmowej, budżet na film wynosi aż 64 mln złotych, a zdjęcia będą kręcone w Polsce, we Francji i na Majorce. Za reżyserię odpowiada Michał Kwieciński, a w rolę Chopina wcieli się Ery Kulm jr, który za rolę w filmie „Filip” otrzymał Orła. Na pierwszych zdjęciach z planu widać go w pełnej charakteryzacji i naprawdę do złudzenia przypomina kompozytora. To trzeba zobaczyć! ZOBACZ TAKŻE: Ich związek uchodził za niemoralny, żyli bez ślubu. O miłości George Sand i Fryderyka Chopina Film „Chopin! Chopin!” premiera w 2025 roku Historia pokazana w filmie obejmie kilkanaście momentów z biografii kompozytora, skupiając się przede wszystkim na momencie, gdy mieszkał we Francji. Jak czytamy w informacji prasowej: „Fryderyk Chopin jest już wtedy gwiazdą Paryża i żadne przyjęcie nie może obejść się bez jego obecności. Mimo druzgocącej diagnozy - gruźlicy, mężczyzna stara się żyć pełnią życia. Przede wszystkim chce tworzyć i całkowicie poświęcić się muzyce – tak jak Bach i Mozart, jedyni kompozytorzy, których cenił”. Zdjęcia do filmu rozpoczną się w sierpniu tego roku i będą realizowane w Polsce, Francji i na Majorce. Na ekranie zobaczymy również międzynarodową obsadę, a postacie będą mówić po polsku, francusku i hiszpańsku. Za zdjęcia odpowiada Michał Sobociński, a scenariusz napisał Bartosz Janiszewski. Z kolei za całą produkcję odpowiada Akson Studio, które zrealizowało takie filmy jak: "Wałęsa. Człowiek z nadziei", "Miasto 44", "Filip", "Teściowie" czy "Powidoki". To bez wątpienia gwarancja sukcesu. A co o filmie mówi jego reżyser? „Chopin wypowiedział muzyczną wojnę przeszłości - i ją wygrał. Bez niego jazz i wiele innych nurtów w muzyce nie byłoby takie, jakie znamy. W jego krótkim życiu towarzyszyły mu trzy siły: miłość, muzyka, choroba, które walczyły o niego do końca. I o tym właśnie będzie film „Chopin, Chopin!” o losie i psychice unikalnego, pięknego człowieka", podkreśla Michał Kwieciński. ZOBACZ TAKŻE: Szwajcarski dziennikarz wysnuwa mocną tezę: Fryderyk Chopin był gejem. Jak ją udowodnił? Eryk Kulm jr jako Fryderyk Chopin - metamorfoza do filmu W rolę Fryderyka Chopina wcieli się Eryk Kulm jr, który za tytułową rolę w filmie „Filip" Michała Kwiecińskiego otrzymał Polską Nagrodę Filmową - Orła, nagrodę imienia Zbyszka Cybulskiego, która przyznawana jest obiecującym aktorom o wyjątkowej charyzmie i indywidualności oraz nagrodą im. Elżbiety Czyżewskiej dla najlepszego aktora na Nowojorskim Festiwalu Filmów Polskich. Co bardzo ciekawe, Eryk Kulm jr zapowiedział, że wszystkie utwory w filmie zagra samodzielnie! W końcu pochodzi z muzycznej rodziny - jego ojciec Eryk Kulm jest znanym muzykiem jazzowym. A jak będzie wyglądał? Zobaczcie pierwsze zdjęcia aktora w pełnej charakteryzacji.
Ich związek uchodził za niemoralny, żyli bez ślubu. O miłości George Sand i Fryderyka Chopina
Dziś mija 147. rocznica śmierci George Sand
Romans Fryderyka Chopina i pisarki George Sand to jedna z największych historii miłosnych XIX wieku. Ona była dla niego matką, opiekunką, kochanką, przyjaciółką. Zakochała się w nim bez pamięci i zdobyła go. Kiedy się poznali, Chopin miał już status gwiazdy, wszyscy chcieli zobaczyć jak gra - był nie tylko kompozytorem, ale i wirtuozem fortepianu. Paryżanki mdlały na jego widok, z wrażenie, że widziały takiego wielkiego człowieka. Georg Sand zwracała na siebie uwagę, nosiła męskie ciuchy, paliła cygara, przeklinała, przyjęła męski pseudonim. Ich pierwsze spotkanie nie było najbardziej udane. „Czy ona naprawdę jest kobietą? Jestem gotów w to wątpić”, pisał ironicznie w liście do Franciszka Liszta. Ale potem wybuchła miłość, która przeszła do legendy. Dziś mija 147. rocznica śmierci francuskiej pisarki. Fryderyk Chopin i George Sand: historia miłości Spotkali się w 1837 roku na wieczorku towarzyskim w salonie George Sand. On miał wtedy 26 lat ona była o 6 lat starsza. Fryderyk Chopin planował, że do Paryża przyjedzie jedynie na chwilę, ale był w nim już od 5 lat i jak się miało okazać, pozostał do śmierci. Z Polski wyjechał mając przed oczami obraz swojej pierwszej, wielkiej miłości – Konstancji Gładkowskiej, wybitnej sopranistki. Chopin uwielbiał operę, a śpiew Konstancji robił na nim ogromne wrażenie. Jednak platoniczna miłość, która miała trwać wiecznie, urwała się po roku. Już na emigracji zakochał się w pięknej Marii Wodzińskiej i starał się o jej rękę. Ale rodzice Marii przestraszeni jego słabym zdrowiem, nie chcieli zgodzić się na ślub. On z tego powodu cierpiał. George Sand, nazywała się w rzeczywistości Amantine Lucile Aurore Dupin. Mówiono do niej Aurora, w rodzinie wróżono jej, że będzie szczęśliwa. Jako mała dziewczynka stale była świadkiem kłótni miedzy ukochaną babcią (matką ojca) a swoją mamą. Skarżyła się: mama i babcia na kawałki rozdzierają moje serce. Uczyła się w szkole, która promowała angielskie wychowanie - panny mówiły po angielsku, piły herbatę, uczono je, jak być damą. Dzieciństwo spędziła z babcią w Nohant, do Paryża przyjechała z matką jako panna na wydaniu. Szybko wpadła w oko baronowi Casimirowi Dudevant. Był młody, piękny, czarujący, w 1822 roku wzięli ślub, niby byli szczęśliwi, zamieszkali w Nohant, powitali na świecie dwoje dzieci: syna Maurycego i córkę Solange. Ale Georg Sand zanotowała, że „małżeństwo jest przyjemne tylko do ślubu”. Mąż ją zaniedbywał, a ona wdawała się w kolejne romanse. Po ośmiu latach związku postanowiła wrócić do Paryża, zaczęła pisać, najpierw jako dziennikarka w popularnej do dzisiaj gazecie „Le Figaro”. Potem modne stały się jej odważne obyczajowo powieści, które wydawała jako George Sand. W 1836 roku oboje decydują się na rozwód. Paryż huczy od plotek. Małżonkowie toczą batalie o prawo do dzieci. Baron Dudevant oskarża George Sand o niemoralność. „Ktoś tak zepsuty nie może wychować moich dzieci”, mówi przed sądem. Potem będzie się skarżył, że w małżeństwie z George zaznał „okropnych męczarni jako mąż i ojciec”. Ona ma trudną sytuację, bo wszyscy wiedzą, że miała kochanków, m.in. poetę Alfreda de Musseta. Dzieci zostawiła w Nohant. Ale wygrywa proces, syn i córka są pod jej opieką! Zobacz też: Życie boleśnie doświadczyło Ewę Morelle, pierwszą polską celebrytkę… Śmierć syna, zawiła relacja z wnuczką Kim była George Sand? Rok później George Sand spotkała Fryderyka Chopina. Byli inni. On delikatny, szczupły, średniego wzrostu, miał wyrazistą twarz, żywe oczy i orli nos. Ona niska - niewiele ponad 1.50 wzrostu. Z opisu hrabiego Alfreda de Vigny wynika, że miała piękne włosy (wijące się i czarne) i piękne oczy. Ale ciężkawą twarz i niezbyt ładne usta. Ruchy i głos – męskie. Na pierwszym wieczorku „on dał się namówić do gry i zasiadł do fortepianu. Ona siedziała przy kominku z głową owiniętą szkarłatną chustką i słuchała z napiętą uwagą, paląc cygaro za cygarem. Zamiast spódnicy miała na sobie szarawary z czerwonego aksamitu, tak że wyglądem przypominała Turczynkę. Miała lat trzydzieści dwa i była niekonwencjonalna zarówno w swoich powieściach, jak i w stylu bycia. On w liście do rodziny pisał, że »spotkał ważną i sławną osobistość Madame Dudevant, znaną pod nazwiskiem George Sand«, dodając, że nie przypadła mu specjalnie do gustu i że jego zdaniem jest raczej mało atrakcyjna" (cytuję za książką „Miłości ich życia” Luisa Baldwina). Oboje szukali pocieszenia po nieudanych związkach. Chopin dostrzegał męskie cechy George Sand, na początku ani mu się nie podobała ani nie wydawała się miła. Potem zobaczył w niej intrygującą i silną kobietę, która ochroni go i zaopiekuje się nim, co zresztą nastąpiło. Zobacz też: Stracił cały dobytek w pożarze, założył własny kościół… Tak wyglądało życie Kazimierza Mazura Jak się poznali? Znajomość zainicjowała George Sand. Kompozytor budził w niej matczyne uczucia, nazywała go dzieckiem, w listach do Alfreda de Musseta pisała: „mój mały Chopin”. W znanej sztuce Jarosława Iwaszkiewicza „Lato w Nohant”, Geroge Sand mówi do przyjaciela artysty: „Chopin to moje trzecie dziecko. Pan nie wie?”. Naprawdę się w nim zakochała, zerwała ze wszystkimi swoimi kochankami, uwodziła Chopina na wszelkie sposoby. Ubierała się w biało-czerwone rzeczy, wiedząc, jak jest czuły na patriotyczne uczucia. „Spodziewała się znaleźć w nim doskonałość, której daremnie poszukiwała u innych kochanków. (...) Organizowała więc przypadkowe spotkania na przypadkowych przyjęciach z przypadkowych okazji. Gdziekolwiek występował, znajdowała się zawsze wśród słuchaczy, śledząc jego grę z ostentacyjnym, acz niekłamanym zainteresowaniem.” (cytuję za onet.pl). On zauważa jej „ogniste spojrzenie, które nim zawładnęło". Pisze: „Moje serce zostało zdobyte". Czytaj również: Iwona Katarzyna Pawlak i Adam Marjański: choć na ekranie zostali parą, zaraz po premierze ich ścieżki się rozeszły George Sand i Fryderyk Chopin: jak wyglądała ich relacja? Zimą 1938 roku zakochani wyjeżdżają na Majorkę, biorą ze sobą dwójkę dzieci George. Na początku wydaje się, że są w raju. Zachwycają się palmami, szmaragdowym morzem, lazurowym niebem. Ale pogoda szybko się pogarsza, ich willa „Róża wiatrów” okazuje się naprawdę wietrzna, do tego wilgoć fatalnie wpływa na zdrowie Chopina. Właściciel każe im się wynosić przerażony, że ma u siebie gruźlika. Pali wszystkie meble, i żąda od swoich byłych gości odszkodowania. Wieść o chorobie szybko się rozchodzi, Chopin i Sand nie mogą wynająć nowego domu, wszyscy boją się zarażenia. „Jeszcze miesiąc i umrzemy w Hiszpanii, Chopin i ja, on z melancholii i wstrętu, ja z gniewu i oburzenia”, pisze George Sand. Wreszcie wynajmują na Majorce stary opuszczony klasztor w miejscowości Valdemosse. Żyją niemal w odosobnieniu, nie są tu mile widziani, uchodzą za niemoralnych i jeszcze do tego chorych. Mają kłopot, by ktoś przywiózł im jedzenie. George Sand większość czasu spędza w domu, opiekuje się kompozytorem, zajmuje się codziennym życiem, dziećmi, pisze. Muzykolog Irena Poniatowska uważała nawet, że George Sand była dla Chopina „samarytanką”. On mimo złego samopoczucia komponuje. Wciąż się kochają, choć trudy życia doprowadzają do napięć. Ale George wciąż patrzy na Chopina jak na wyjątkowego artystę i człowieka, na którego ten podły świat nie zasługuje. Podejrzewała Chopina o związek ze swoją córką W 1839 roku wracają do Francji i osiedlają się w Nohant, wiosce w środkowej Francji. Dzisiaj zjeżdżają tu tłumy turystów, by zobaczyć posiadłość George Sand, w której mieszkał i tworzył słynny Fryderyk Chopin. Niestety nie zachował się jego pokój na piętrze. Po rozstaniu Sand go zniszczyła. Ale spędzili tu razem z przerwami 7 lat. Chopin mógł zająć się wyłącznie komponowaniem, nie musiał zarabiać dając lekcję. Miał u boku opiekuńczego anioła, który dbał, by niczego mu nie brakowało. Ale atmosfera gęstniała. Coraz więcej było awantur, pretensji, żalu. Stan zdrowia Fryderyka Chopina pogarszał się, co sprawiało, że cierpiał nie tylko fizycznie. Był coraz trudniejszy dla otoczenia: popadał w skrajne nastroje, był kapryśny, kłótliwy. Do tego pojawiły się problemy z dziećmi pisarki. Jej syn – Maurice nienawidził kompozytora i chciał, by jak najszybciej zniknął z ich życia. Wszyscy wiedzieli, że jest dziko zazdrosny o matkę, nienawidził jej wszystkich kochanków. Czuł się zepchnięty na drugi plan. Z kolei młodziutka Solange zaprzyjaźniła się z Chopinem, o co zazdrosna była George Sand. Podejrzewała kochanka o romans z córką, Solange pytana o to, nie zaprzeczała, co doprowadzało George Sand do białej gorączki. Być może Solange karała w ten sposób matkę, przez którą czuła się nie dość kochana. Nawet jeśli między Chopinem a Solange nic nie zaszło w sensie erotycznym – nie ma na to dowodów np. w listach, to emocjonalnie ten trójkąt był zabójczy. Chopin zawsze staje po stronie Solange, w sprawach drobnych i zasadniczych jak jej małżeństwo. Podobno właśnie konflikt wokół Solange stał się powodem rozstania pary jesienią 1846 roku. Fryderyk Chopin wyjeżdża z Nohant. Nigdy już tam nie wróci. George Sand w jednym z listów pisze, że „żyła z człowiekiem martwym”. Czytaj również: Po rozwodzie rodziców córka odcięła się od Elżbiety Góralczyk. Nie zmieniła tego nawet śmiertelna choroba Śmierć Chopina George Sand z pozoru jest zadowolona. W liście do znajomej pisze: „Przyznaję, wcale nie gniewam się za to, że on (Ch) nie pozwolił mi dalej kierować jego życiem, za które on i jego przyjaciele chcieli zepchnąć na mnie pełną odpowiedzialność. Jego charakter psuł się z dnia na dzień; doszło do tego, że wytaczał mi sceny zazdrości, wylewał na mnie rozgoryczenie i złość w obliczu przyjaciół i dzieci!”. Odsyła mu fortepian. W liście oficjalnie kończy znajomość. Oboje to przeżywają, ona gdy spotyka go w Paryżu – wiosną 1848 roku, chwyta jest zimne, drżące dłonie, chce porozmawiać, ale Chopin zrywa kontakt, odchodzi. Nie chce jej, a jednocześnie czeka na list od niej. Czuje się coraz słabiej, umiera 16 października 1849 roku. Jest przy nim siostra z córką i mężem, podobno była także Solange. Przed śmiercią miał szeptać: „Mówiła, że umrę na jej rękach”. Ale George Sand nie ma, nie zjawi się też na pogrzebie. Ani podczas mszy w kościele pod wezwaniem św. Magdaleny, ani na cmentarzu Père-Lachaise. George Sand odeszła w czerwcu 1876 roku, przeżyła Chopina o 27 lat! George Sand nie byłą jedyną kobietą w życiu Fryderyka Chopina, w ostatnich latach życia łączyła go przyjaźń ( miłość?) z Delfiną Potocką. Dzisiaj coraz częściej mówi się też o homoseksualiźmie Chopina. Taką tezę postawił dwa lata temu szwajcarski dziennikarz Moritz Weber, na podstawie analizy listów kompozytora. Jednak niezależnie od wszelkich okoliczności związek z George Sand był dla Fryderyka Chopina niesłychanie ważny, nikt nie rozumiał go tak, jak ona i nikt nie dał mu z siebie aż tyle! Korzystałam z książki: Luis Baldwin „Miłości ich życia. Romantyczne związki od czasów Antoniusza i Kleopatry" , wyd. Świat książki, 1995 i tekstu Alicji Dzisiewicz „Romantyczne serca na paryskim bruku", Magazyn wileński – magwil.lt
Nazywano ją wdową po Chopinie. Kim była tajemnicza Jane Stirling i dlaczego została zapomniana?
Jane miała przyczynić się do śmierci Chopina, sfinansowała jego pogrzeb, zachowała dorobek
To Jane Stirling zorganizowała ostatni koncert Fryderyka Chopina, zagrany 16 listopada 1848 roku w Londynie. Ona zadbała o wykonanie maski pośmiertnej artysty i opłaciła jego pogrzeb. Wynajęła najlepszych śpiewaków, by wykonali „Requiem” Mozarta. Kupiła ostatni fortepian Chopina i wszystkie meble. Kochała go bezwarunkowo, wiedząc, jak niewiele dostanie w zamian, czy go wykorzystywała? Pomagała mu, czy chciała go od siebie uzależnić? Relacje między Fryderykiem Chopinem a szkocką pianistką, jego uczennicą Jane Stirling, nie są jasne. Pojawiła się po rozstaniu Chopina z pisarką George Sand. Była zazdrosna o ich związek, pytana, co wie o relacji Chopina i George Sand, odpowiedziała chłodno: „Nie mówił o niej w ostatnich chwilach życia”. Jane była jego uczennicą – podobno podobała mu się jej gra, opiekunką, sekretarka, menedżerką. Czy była też kochanką? Mówiono, że są potajemnie zaręczeni, bo stale przy nim była. Ale Chopin chyba nie chciał żadnego formalnego związku. Pisał, że ma „bliżej do trumny niż do weselnego łoża”. I że z tą „nieżeniatą”, jak ją dosyć pogardliwie nazywał, nie ma żadnej fizycznej attrait – atrakcji. Dlaczego Jane Stirling była ważna dla Chopina i dlaczego została zapomniana? Kim była Jane Stirling? Poznali się prawdopodobnie około 1843 roku. Jane miała wtedy 39 lat i była o sześć lat starsza od uwielbianego mistrza. Urodziła się 1804 roku w Dunblane w Szkocji jako najmłodsze z trzynaściorga dzieci. Dorastała w bogatej, arystokratycznej rodzinie, należała do szkockiego klanu „Stirlings of Keir”. Jej ojciec był jednym z wielkich właścicieli ziemskich. Fortuny dorobił się na plantacjach cukru w ​​Indiach Zachodnich. Jane była protestantką, kalwinistką. Podobała się i miała – jak się wtedy mówiło — nienaganną reputację. Podobno odrzuciła ponad 30 propozycji małżeństwa. Jako dorosła kobieta wyjechała do Paryża, gdzie poznała Fryderyka Chopina. Ona chciała się uczyć muzyki i poznać wielkiego artystę, on potrzebował pieniędzy. Uważał ją za zdolną pianistkę, grała jego trudne technicznie utwory, m.in. Etiudy op. 10 i 25, Fantazja op. 49. Fryderyk Chopin i Jane Stirling: historia ich relacji Ale Jane starała się też dbać o Chopina i urządzić mu życie. Wezwała nawet na pomoc swoją siostrę – Catherinę Erskine. Pomagała mu finansowo i płaciła jego długi. Chopin – coraz bardziej chory, chwilami miał dosyć ciągłej obecności Jane. Mówił o niej i o jej siostrze: „Moje Szkotki” albo „Poczciwe Erskiny”. W liście do przyjaciela Wojciecha Grzymały pisał: „one mnie przez dobroć zaduszą, a ja im tego przez grzeczność nie odmówię”. Pisał też: Moje Szkotki poczciwe [...], ale takie nudne, że niech P. Bóg chowa!... Co dzień listy odbieram, na żaden nie odpisuję i jak tylko gdzie pojadę, tak za mną przyciągną, jeżeli mogą. To może myśl komu dało, że się żenię; ale jednakże trzeba fizycznego jakiego attrait, a za bardzo do mnie podobna ta, co nieżeniata. Jakże się z sobą samym całować... Przyjaźń przyjaźnią, (…) ale prawa do niczego innego nie daje”. Fryderyk Chopin musiał być zirytowany plotkami o swoim małżeństwie, bo zwykle nie komentował prywatnych spraw. Czytaj także: Ich związek uchodził za niemoralny, żyli bez ślubu. Ona nie chodziła do kościoła – o miłości George Sand i Fryderyka Chopina Zachłanna miłość Jane doprowadziła do zguby Chopina? Nie wiadomo jednak, czy nie chciał Jane, bo mu się nie podobała. Może czuł się już za słaby na taki związek. Do Adolfa Gutmanna, swojego ulubionego ucznia, mówił: „Żenili mnie z Panną Stirling; równie dobrze mogłaby sobie wziąć śmierć za męża”. Tak czy inaczej, sprawa była komentowana. Jane Stirling chcąc pomóc finansowo Chopinowi, zorganizowała mu tournée po Anglii i Szkocji. Chopin nie cieszył się tam takim powodzeniem, jak we Francji i na niektóre koncerty panna Jane musiała sama wykupić bilety. Ale to były przypadki. Bo artysta mimo wszystko był znany, wystąpił nawet - dzięki Jane - przed królową Wiktorią i królem Albertem. Można sądzić, że Jane też trochę lansowała się przy wielkim artyście. Zobacz też: „Jestem optymista z natury, sceptyk z rozumu i doświadczenia”, mówił o sobie poeta Miron Białoszewski Między majem a październikiem 1848 roku Jane Stirling i Fryderyk Chopin podróżowali do wielu różnych brytyjskich miast, Jane organizowała spotkania kompozytora z arystokracją i fabrykantami. Jeździli od pałacu do zamku. Chopin był wykończony. Wielu ludzi, których odwiedzali, to byli znajomi i rodzina Jane. Ile w tym było jej popisywania się. A ile chęci, żeby wylansować go także jako nauczyciela muzyki. Chopin zawsze potrzebował pieniędzy, uczniowie przychodzili i odchodzili. To nie były stabilne dochody. Tą podróżą Chopin był coraz bardziej zmęczony. Czuł się tak źle, że w październiku 1948 roku w Edynburgu napisał swój testament. Po powrocie do Paryża przeżył jeszcze rok, zmarł 17 października 1849 roku. Chopin miał kłopot z zaaklimatyzowaniem się w wilgotnej, chłodnej Anglii i Szkocji. Pisał do swoich przyjaciół: „moje zdrowie zmienia się z godziny na godzinę. Rano czasami myślę, że zakaszlę się na śmierć”. Na wyspach nie czuł się też dobrze jako artysta. „Czuję się samotny, samotny, samotny, chociaż jestem otoczony”, zwierzał się. Poeta Kazimierz Wierzyński pisał w książce "Życie Chopina": „Nieoględność panny Stirling, która chcąc pomóc ukochanemu człowiekowi, robiła wszystko, by przyspieszyć jego zgubę, wydaje się być niepojęta [...]. Wolno przypuszczać, że winna była temu nieporadna, nieszczęśliwa miłość. [...] Zachłanne jej uczucie uczepiło się myśli, że po wyjeździe z Francji Chopin należy do niej, że może pozostać w Anglii i potrzebować pomocy. Panna Stirling szukała zapewne potwierdzenia tych nadziei, a Chopin zapewne ich unikał”. Czytaj też: Fryderyk Chopin, czyli najwybitniejszy polski kompozytor, którego życiorys skrywa mroczne tajemnice... Jane płaciła mu anonimowo pieniądze, kochała go do końca swojego życia Po powrocie do Paryża Jane kupiła dla Fryderyka 7-pokojowe mieszkanie w luksusowej dzielnicy, przy placu Vendôme. Ponieważ nie miał sił na lekcję, ograniczał je, ona wpłacała anonimowo datki, by miał za co żyć. Fryderyk Chopin zmarł w wieku 39 lat i został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise. Jane Stirling zwana „wdową po Chopinie" nie tylko w całości opłaciła koszty pogrzebu kompozytora, ale też podróż jego starszej siostry Ludwiki Jędrzejewiczowej z Warszawy do Paryża. Z Ludwiką Chopin był bardzo związany, w dzieciństwie to ona uczuła go muzyki, potem mieli stały, żywy kontakt, była jego powierniczką. Podobno miała duże zdolności jako kompozytorka, niestety nie zachował się żaden jej utwór. Jane często korespondowała z Ludwiką, opisywała swoje wizyty na grobie kompozytora, dbała o to, by zawsze były tam świeże kwiaty. Zobacz też: Fryderyk Chopin i Delfina Potocka. Gdy umierał, śpiewała mu i przygrywała na fortepianie Poprosiła nawet Ludwikę o przesłanie słoika z polską ziemią, by mogła ją rozrzucić na jego grobie na Père-Lachaise. Czasem robiła to w imieniu rodziny. „Złożyłam 12 wieńców wrzosowych od jego ukochanej Matki, Siostry i jej męża, od Pani i jej męża i Waszych dzieci, od Ciotki Zuzanny i od nas obu. Tam oto chodzimy z największą... przyjemnością, nie jest to właściwym słowem, lecz może tym, gdy brak już słów” pisała. Kupiła jego ostatni fortepian, zadbała o rękopisy kompozycji i całą spuściznę. Otaczała go kultem i miłością do swojej śmierci w 1859 roku. Ale romans Chopina i George Sand znają dzisiaj wszyscy, dziwną relację z Jane Stirling znają chyba tylko wielbiciele mistrza. Może to sprawa sztuki Jarosława Iwaszkiewicza "Lato w Nohant" i filmów, jakie nakręcono o kompozytorze. Trudno powiedzieć, dlaczego Jane praktycznie nie istnieje w popularnej biografii artysty. Fryderyk Chopin napisał dla niej dwa nokturny: f-moll i Es-dur Opus 55 Korzystałam m.in. z pracy Pauliny Pieńkowskiej „Rola Jane Wilhelminy Stirling w życiu Fryderyka Chopina i kultywowaniu dziedzictwa i pamięci o kompozytorze”.
Fryderyk Chopin, czyli najwybitniejszy polski kompozytor, którego życiorys skrywa mroczne tajemnice...
Choć jego imię i nazwisko zna każdy, to do dziś nie wiadomo, kiedy dokładnie się urodził. Najprawdopodobniej jednak już w momencie narodzin pojawiła się u niego niechęć do muzyki. Wszystko przez zaborczego ojca, który wiązał z synem ogromne nadzieje. Fryderyk Chopin miał zrealizować marzenie ojca. Już w wieku pięciu lat rozpoczął grę na fortepianie. Stał się lubiany przez rówieśników za poczucie humoru i pozytywne nastawienie do życia, a pokochano go za niezwykły talent i ogromną pasję. Do najsłynniejszych utworów Fryderyka Chopina należą: Etiuda opus 10 nr 3, Walc a-moll, I, II i III Sonata fortepianowa czy Polonez opus 53. A kim były kobiety jego życia i dlaczego nazywano go człowiekiem interesu? Dziś przypada 175. rocznica śmierci Fryderyka Chopina. Przypominamy tekst Macieja Wesołowskiego, który ukazał się na łamach magazynu VIVA! w 2010 roku. [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 17.10.2024 r.] Fryderyk Chopin - utwory, ciekawostki, życiorys Dłużej tego nie zniosę! Nie, nie! Albo zaczniesz grać i myśleć, albo wynoś się!”. Chopin nerwowo przebiegł pokój. Złapał krzesło i rzucił o podłogę. Drewniane nogi rozprysły się na wszystkie strony. „Żegnam panią!”. Zofia Rosengart, którą sam nazywał swoją najlepszą uczennicą, skuliła się przy klawiaturze fortepianu. Tego dnia nie zobaczyła już mistrza. Wściekły popędził przez Chaussée d’Antin, w pochmurny Paryż. Przypomniał sobie słowa Mickiewicza, który nieraz przekonywał go, że rozmienia się na drobne: „Panie Chopin, rzuć pan to! Pan jesteś stworzony, by napisać nam, Polakom, narodową operę, a nie tracić czas na kładzenie nut do głowy znudzonych pannic”. Ale pomyślał o 20 frankach, które dostawał za lekcję. Tego wieczoru wypił więcej niż zwykle. Wpierw czerwone wino, potem szampana. Na salonach czuł się jak ryba w wodzie. Zawsze z wymodelowaną fryzurą, w wypastowanych butach, nienagannie skrojonym fraku i charakterystycznych białych rękawiczkach. „Panie Chopin, niech się pan nie da prosić. Niechże pan zagra”, kokietowała Delfina Potocka. Jej, pochodzącej z bogatej arystokratycznej rodziny damie i byłej uczennicy, nie potrafił odmówić. Była uosobieniem wszystkiego, czego romantyczny artysta szukał w kobiecie. Pasja, namiętność, oszałamiająca uroda, ogromny temperament... Pod jej urokiem jest pół Paryża. Francuscy książęta i malarze, polscy poeci i muzycy. Wpatrzony w nią Chopin dedykuje jej swój wspaniały Koncert f-moll op. 21. Czy są kochankami? Tego nikt nie wie na pewno. W salonie dało się wyczuć zapach palonego opium. Chopin siadł do fortepianu. Nonszalancko zaczął grać. Kilka wielbicielek zaczęło omdlewać. Po chwili sala wybuchła śmiechem. W Paryżu nie było lepszego parodysty. „Liszt! Liszt! Jak żywy!”, chórem wykrzykiwali nazwisko wirtuoza, którego grę imitował. To dopiero początek show. Fryderyk niemal położył się na klawiaturze. Kolejne walce i nokturny wydobyły się spod jego... łokci. „Było nudno, ale w końcu Chopin się upił i zaczął grać (...). Bawiliśmy się do rana”, zanotował później Juliusz Słowacki. Czytaj też: Miłość sprowadziła na nią wielkie nieszczęścia. W gazecie znajomi czytali jej nekrolog Fryderyk Chopin: życie w Paryżu Mieszkał w Paryżu od września 1831 roku. Gwiazdą bohemy stał się po pierwszym występie. „Chopin wszystkich tutejszych fortepianistów zabił na śmierć, cały Paryż ogłupiał”, pisał skrzypek Antoni Orłowski w 1832 roku. Robert Schumann ogłosił: „Panowie, czapki z głów, oto geniusz”. Sam Chopin w jednym z listów pisał z ironią: „Wszedłem w pierwsze towarzystwa, siedzę między ambasadorami, książętami, ministrami. (...) Zaraz masz większy talent, jeżeli cię w ambasadzie angielskiej czy austriackiej słyszano”. Sukces nie przyszedł jednak od razu. Chopin, mimo że miał już za sobą kilka koncertów w kulturalnej stolicy Europy, jaką był wówczas Paryż, nie znaczył wiele. Przez pierwsze miesiące nikt nie chciał zorganizować mu koncertu. W Paryżu czuł się samotny. Popadał w coraz większą frustrację i biedę – początkowo utrzymywała go polonijna elita, która od początku wierzyła w jego geniusz. Był tym zniechęcony, myślał o emigracji do Stanów Zjednoczonych. Został. Również dlatego, że odkrył w Paryżu miasto żyjące podskórnym, tajemnym życiem. „Jest tu największy przepych, największe świństwo, największa cnota, największy występek”, pisał. Cieszyła go rosnąca popularność i świadomość bycia w centrum wydarzeń. To samo go odrzucało. „Ja nie nadaję się do występowania na koncertach, przeraża mnie tłum, duszę się w jego oddechach”, pisał do Liszta. Także dlatego w całym życiu dał jedynie 30 publicznych koncertów, z czego 19 podczas 18 lat życia w Paryżu. Zobacz też: Pokochała go bez pamięci. Ostatni mąż zginął na jej oczach, nigdy nie poradziła sobie z tą traumą Fryderyk Chopin: emigracja Przez pierwsze emigracyjne lata dręczą go wyrzuty sumienia. Z Warszawy wyjeżdża 2 listopada 1830 roku, tuż przed wybuchem powstania listopadowego. Ma jechać w świat, robić karierę. Powstanie zastaje go w Wiedniu. Ma wówczas 20 lat i, jak większość młodych, chce walczyć. Sprzeciwia się temu rodzina. „Więcej zrobisz, mówiąc o Polsce na europejskich salonach”, przekonują. Tej decyzji będzie żałował długo. Jedzie do Stuttgartu. Tu powstają notatki – „Dziennik stuttgarcki”. Powstaje też szkic jednego z najsłynniejszych dzieł kompozytora – Etiuda c-moll zwana „Rewolucyjną”. Słowa „Dziennika...” współcześni psychiatrzy podają jako dowód na psychozę maniakalno-depresyjną. Już jako młody człowiek Chopin przechodzi z depresji w euforię. Być może wpływ na te wahania nastrojów ma syfilis, choroba, której nabawił się po inicjacji seksualnej z prostytutką. Człowiek interesu Wbrew temu, co można by sądzić o artystach epoki romantyzmu, doskonale zdawał sobie sprawę, że komponowanie jest nie tylko jego powołaniem, lecz także zawodem. Bardzo dbał o własne interesy. „Za tę Balladę chciałbym dostać tysiąc franków na Francję i Anglię. 2-o dwa Polonezy (z których Pan zna jeden, A-dur) – za nie żądam tysiąc pięćset franków na wszystkie kraje kuli ziemskiej. 3-o Trzecie Scherzo – ta sama cena co za Polonezy, na całą Europę”, pisał do wydawcy Kamila Pleyela. Jego stawki były jednymi z najwyższych w Paryżu. Za dwugodzinny koncert otrzymywał nawet sześć tysięcy franków – sumę, na którą przeciętny paryżanin musiał pracować kilka lat. Za prawa autorskie do utworów płacono mu od 500 do 1500 franków. Był najlepiej opłacanym nauczycielem muzyki w Paryżu – jego miesięczne honoraria dochodziły do trzech tysięcy franków. Był „twarzą” firmy Pleyel i dostawał procent od każdego sprzedanego przez nich fortepianu. Ta drobiazgowość w rachunkach nie uratowała go przed biedą. W ostatnich miesiącach życia nie miał oszczędności. Pieniądze wydawał szybko na stroje, prezenty, przyjęcia, alkohol, opium... Lubi luksus. W surduty, zwykle popielate, w kolorze malwy lub pruskiego błękitu, zaopatruje się u Dauremonta, słynnego i bardzo drogiego krawca. Kiedy jest w dobrym humorze, pozwala sobie na finansowe szaleństwa. Dla kaprysu kupuje na przykład powóz. A potem wsiada do niego tylko po to, by poinformować kogoś, że... nie przyjdzie na umówione spotkanie. Fryderyk Chopin i Maria Wodzińska Ma 26 lat, gdy poznaje 17-letnią Marię Wodzińską. Spotykają się w Dreźnie, wkrótce są zaręczeni. Do ślubu nie dochodzi. Wodzińscy nigdy do końca nie zaakceptowali cherlawego bon vivanta w roli kandydata na męża córki. Nie bez znaczenia było też to, że już w miesiąc po zaręczynach w życiu Chopina pojawia się kolejna kobieta – Aurore Dudevant, dziś znana głównie z literackiego pseudonimu George Sand. Na salonach George znana jest jako niedoceniana pisarka, a także femme fatale, kochanka de Musseta, Balzaka, Liszta... Wpadają na siebie na przyjęciu u hrabiny Marii d’Agoult. I raczej nie była to miłość od pierwszego wejrzenia. „Jakże odpychająca ta George Sand! Czy to aby na pewno kobieta?”, mówił zdegustowany. Ona odpłacała mu krótkim: „nudziarz”. Ale już dwa miesiące później, w grudniu 1836 roku, podczas towarzyskiej herbatki w domu Chopina przy Chaussée d’Antin coś iskrzy. Nowy polski znajomy przypomina George jej dawnego kochanka – poetę Alfreda de Musseta. Jest równie szczupły, niewysoki, jak tamten nadwrażliwy i chorowity. Teraz siedzi wpatrzona we Fryderyka. On szybko odwzajemnił jej zainteresowanie, a potem uczucie. Aurore nie była skończoną pięknością w stylu Delfiny Potockiej czy Marii Wodzińskiej. Miała jednak coś, co intrygowało mężczyzn. Tajemniczość, charyzmę. Na przełomie 1838/1839 roku (od dwóch lat są kochankami) wspólnie wyjeżdżają na Majorkę, do wioski Valldemosa. Wspomnienia z tej wyprawy Sand zbierze później w książkę „Zima na Majorce”. Wyjazd okazuje się koszmarem. To tu, w Valldemosie, Chopin zdaje sobie sprawę, jak poważnie jest chory. Ma zaawansowaną gruźlicę. Ich relacje po powrocie z Majorki się zmieniają. Szaleńcza miłość przeradza się w dość szczególny związek, w którym sześć lat starsza Aurore, matka dwojga dorastających dzieci: Maurycego i Solange, zaczyna traktować go jak kolejnego podopiecznego. Wiele lat później Sand oskarżycielsko ogłosi: „Żyłam jak z trupem!”. I przyzna, że przez dziewięć lat ani razu nie kochała się z Fryderykiem. Mimo to związek trwa. Dzięki George przez sześć kolejnych lat (1841–1846) Chopin ucieka z Paryża do jej rodzinnego Nohant. Tam powstaje wiele z jego najwspanialszych kompozycji. Nad klawiaturą i kartką spędza całe dnie i noce. Kiedy nie ma weny, wpada w histerię. Wścieka się, przeklina, rzuca wszystkim, co wpadnie mu pod rękę. Nie chce nikogo widzieć. „Pomysły muzyczne przychodziły nagle, niespodziewanie (...). Czasami gdy siedział przy fortepianie, czasem znowu na spacerze. W tym ostatnim razie niecierpliwie oczekiwał końca przechadzki, żeby jak najprędzej mógł dostać się do fortepianu i usłyszeć zachowane w pamięci pomysły muzyczne”, wspominała Sand. „To, co stworzył w myśli jako całość gotową i wykończoną, gdy miał przelać na papier, analizował aż do przesady; a gdy dane szczegóły nie okazywały się odpowiednimi, wpadał w prawdziwą rozpacz. Zamykał się w swym gabinecie na długie godziny, ślęczał całymi dniami nad swą pracą, płakał, rzucał się jak opętany, łamał pióra, często jeden takt po sto razy przekreślał i przerabiał. Na drugi dzień rozpoczynał tę samą historię z godną współczucia wytrwałością. Nieraz nad jedną stronicą siedział sześć, osiem tygodni, a w końcu napisał swój utwór tak, jak za pierwszym razem przelał go na papier”. W Nohant doszło do ich nawiększej, jednej z ostatnich kłótni. Jej powodem był Jean-Baptiste Auguste Clésinger, rzeźbiarz, który wpierw został kochankiem samej George, by następnie porzucić ją dla jej córki, 18-letniej Solange. Chopin ujął się za Solange. Sand wpadła w szał. Wydziedziczyła córkę, przestała odzywać się do Fryderyka. To był ostatni akord ich związku. Czytaj również: Zdobyła osiem ośmiotysięczników, zginęła, próbując zdobyć kolejny. Matka Wandy Rutkiewicz do końca wierzyła, że jej córka żyje Fryderyk Chopin: choroba Rozstali się w 1847 roku. Chopin był już wówczas przeżarty chorobą, bardziej niż zwykle blady i chudy – w ostatnich latach życia ważył nieco ponad 40 kilogramów przy wzroście 170 centymetrów. W oczy rzucają się wyszczerbione, psujące się zęby, podkrążone oczy i wielki – wydawało się, że większy niż wcześniej – nos, do którego miał dystans (w listach nazywał go „zwiędłym wąchalitis”). Jest wycieńczony. Czuje się opuszczony, samotny. Nie ma z czego żyć. Za namową pochodzącej ze Szkocji uczennicy, Jane Stirling, rusza w kolejną, ostatnią już podróż – do Wielkiej Brytanii. Tam udziela lekcji i daje kameralne koncerty. Gra ostatkiem sił, a każdy występ ciężko odchorowuje. „Żeby ten Londyn nie był taki czarny, a ludzie nie tacy ciężcy i odoru węglowego ani mgły nie było, tobym już i po angielsku się nauczył”, notuje. „Ale ci Anglicy tacy różni od Francuzów, do których jak do swoich przylgnąłem; tak wszystko na funty biorą, sztuki dlatego lubią, że to lux; poczciwe serca, ale takie oryginały, że rozumiem, jak można samemu zesztywnieć albo się w machinę obrócić. Żebym był młodszy, tobym się może i na machinę puścił, dawałbym koncerta po wszystkich kątach i wygrywał najbezgustowniejsze awantury (byle za pieniądze!); ale teraz...”. 16 listopada 1848 roku w Londynie pojawia się na scenie po raz ostatni. Tydzień wcześniej w czasie wykonywania Sonaty op. 35 gwałtownie wstaje i wybiega. Po dłuższej pauzie wraca, by dokończyć występ. Pisze o tym do Solange: „Kiedy w gronie przyjaciół angielskich grałem moją Sonatę b-moll, zdarzyła mi się niezwykła przygoda. Wykonałem mniej więcej poprawnie allegro i scherzo i już miałem zacząć marsz, gdy nagle ujrzałem wyłaniające się z na wpół otwartego pudła fortepianu przeklęte widziadła, które pewnego wieczoru ukazały mi się w Chartreuse. Musiałem wyjść na chwilę, żeby się opamiętać, po czym bez słowa zacząłem grać dalej”. Zaraz potem wraca do Paryża. Pół roku później lekarz diagnozuje ostatnie stadium gruźlicy. Bez szans na wyleczenie. Na ostatnie tygodnie przenosi się do mieszkania przy placu Vendôme. Poza Stirling, która z czasem zyska sobie przydomek „wdowy po Chopinie”, opiekuje się nim jedna z uczennic, Marcelina Czartoryska. Do końca jest też autor jego najbardziej znanego portretu Eugène Delacroix. W tym czasie odwiedza go Norwid. Echem tego spotkania są słynne strofy: „(...) Byłem u Ciebie w dni te, przedostatnie, Gdy podobniałeś – co chwila, co chwila Do upuszczonej przez Orfeja liry, W której się rzutu-moc z pieśnią przesila, I rozmawiają z sobą struny cztery (...)” Dwa dni przed śmiercią śpiewa mu Delfina Potocka. On sam prosi, by na pogrzebie zagrać mu „Requiem” Mozarta. Umiera 17 października 1849 roku. Maskę pośmiertną zdejmuje mu Clésinger. Twarz Chopina jest tak wymęczona chorobą, że wygląda jak twarz 80-latka. Także dlatego na lata zostanie ona szczelnie zamknięta w archiwum rodziny Mickiewiczów.
XVIII Konkurs Chopinowski za nami. Zwycięzca zachwyca, kim jest Bruce Liu?
Polak również został nagrodzony! Które miejsce zajął?
Po kilkuletniej przerwie w Polsce ponownie odbył się Konkurs Chopinowski, który jest jednym z najbardziej prestiżowych konkursów muzycznych na świecie. Wydarzenie odbywa się regularnie co pięć lat. Wiadomo już, że tegorocznym jego laureatem został kanadyjski pianista Bruce Liu. Kim jest ceniony muzyk? Wyróżnienie otrzymał też polski pianista! Które miejsce zajął? Konkurs Chopinowski wygrywa Bruce (Xiaoyu) Li Niestety z powodu wybuchu pandemii w 2020 roku zmagania młodych wirtuozów nie mogły zostać zorganizowane planowo, dlatego zostały przesunięte na ten rok. Ostatecznie XVIII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina odbył się w dniach 18-20 października 2021 roku. Każdy muzyk miał za zadanie zagrać jeden z koncertów Fryderyka Chopina: e-moll op. 11 lub f-moll op. 21. W pierwszym etapie wzięło udział 87 pianistów, wśród nich 16 osób z Polski. Do drugiego zakwalifikowało się 45 osób, z kolei do trzeciego, ostatniego etapu, dostały się tylko 23 osoby. Jury pod przewodnictwem prof. Katarzyny Popowej-Zydroń długo zastanawiało się, kogo wyróżnić laurem pierwszego miejsca. Po wielu godzinach obrad, o 2:00 w nocy ogłoszono werdykt, pomimo że wstępnie planowano go ogłosić o 23:30. Wielkim zwycięzcą XVIII Konkursu Chopinowskiego został Bruce (Xiaoyu) Liu z Kanady. Kolejne miejsca prezentowały się następująco: II nagroda ex aequo – Alexander Gadjiev reprezentujący Włochy i Słowenię oraz Kyohei Sorita z Japonii III nagroda – Martin Garcia Garcia z Hiszpanii IV nagroda ex aequo – Aimi Kobayashi z Japonii oraz Jakub Kuszlik z Polski V nagroda – Leonora Armellini z Włoch VI nagroda – J J Jun Li Bui z Kanady Wygrany nie krył wzruszenia po ogłoszeniu werdyktu jury. „Naprawdę nie wiem, co powiedzieć. To jest wspaniałe uczucie stać tutaj. To była wspaniała przygoda grać z tymi wspaniałymi ludźmi Chopina na estradzie Filharmonii Narodowej w Warszawie. Było to wielkie przeżycie. Na pewno cieszy się moja rodzina i przyjaciele. Ja naprawdę nie mam słów, to wielkie przeżycie i radość”, powiedział dumny i zakłopotany Bruce Liu. „Jeśli masz pasję do czegoś, po prostu to rób. Nie patrz na innych, na to, co mówią i myślą. Podążaj za tym, co uważasz za dobre dla siebie. Na swojej drodze zawsze napotkasz porażki, problemy i negatywne osoby, w takich momentach musisz podążać dalej i nie poddawać się”, dodał muzyk. Czytaj także: Najbardziej prestiżowy Konkurs, jaki odbywa się w Polsce, ma już 90 lat Bruce Xiaoyu Liu, XVIII Konkurs im. Fryderyka Chopina, Warszawa, 20.10.2021 rok Kim jest Bruce Liu? Bruce (Xiaoyu) Liu przyszedł na świat 8 maja 1997 roku w Paryżu, jest absolwentem Konserwatorium Muzycznego w Montrealu w klasie Richarda Raymonda. Obecnie kontynuuje naukę pod kierunkiem Dang Thai Sona. Miał okazję współpracować z orkiestrą symfoniczną z Cleveland i z Montrealu, Orkiestrą Filharmonii Izraelskiej, Orchestrą of the Americas, Camerata Jerusalem. Jednocześnie koncertował z China NCPA Orchestra. Był też uczestnikiem dwóch tras koncertowych po Chinach z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Ukrainy i Orkiestrą Symfoniczną Lwowskiej Filharmonii Obwodowej, występując m.in. w pekińskich National Centre for the Performing Arts i Concert Hall oraz Oriental Arts Center w Szanghaju, a także z Orchestre Lamoureux w Salle Gaveau. Do tej pory udało mu się zwyciężyć w kilku międzynarodowych konkursach pianistycznych, m.in. w Sendai, Montrealu, Viseu i Tel Awiwie. Czytaj także: Szwajcarski dziennikarz wysnuwa mocną tezę: Fryderyk Chopin był gejem. Jak ją udowodnił? Bruce Xiaoyu Liu, XVIII Konkurs im. Fryderyka Chopina, Warszawa, 20.10.2021 rok Natalia Kukulska gratuluje zwycięzcy Informacja o wygranej kanadyjskiego pianisty w Konkursie Chopinowskim nie umknęła uwadze Natalii Kukulskiej, która za pośrednictwem swoich mediów społecznościowych pogratulowała zwycięzcy i pozostałym uczestnikom. „To są sporty ekstremalne w ramach największych muzycznych wrażliwości! W takich „niezmierzalnych” dziedzinach nigdy nie jest na pewno, nigdy nie będzie wyniku, który usatysfakcjonuje wszystkich. Ale zawsze za każdym wirtuozem stoi talent, ciężka praca i weryfikacja z trudnymi emocjami konkursowymi", napisała piosenkarka na Instagramie. Wtórowała jej Natasza Urbańska: „Gratulacje dla wszystkich laureatów
Fryderyk Chopin i Delfina Potocka. Gdy umierał, śpiewała mu i przygrywała na fortepianie
Fryderyk miał pisać do Delfiny listy tak pikantne, że trudno było się nie zarumienić przy ich lekturze
Choć ich korespondencję najprawdopodobniej sfałszowano, historia znajomości tych dwojga intryguje do dziś. Delfina z Komarów Potocka, muza poetów, malarzy i muzyków okresu romantyzmu, miała być jedną z miłości Fryderyka Chopina. Poznali się w Dreźnie, jednak ich znajomość nabrała kolorów, gdy oboje zamieszkali na stałe w Paryżu. Fryderyk Chopin i Delfina Potocka: historia miłości To właśnie do stolicy Francji Delfina uciekła przed mężem, Mieczysławem Potockim, którego prawdziwa natura miała się objawić po kilku latach małżeństwa. Z relacji świadków wynika, że Potocki bił i poniżał młodą żonę, wykazując się niebywałym okrucieństwem. Miał ją nawet głodzić i więzić w ich wspólnym domu. Uwolniwszy się od męża-tyrana, Delfina rozkwitła. W Paryżu od razu dostrzeżono jej urodę – Potocka już od młodzieńczych lat zachwycała mężczyzn, a o jej rękę ubiegało się kilku adoratorów. Uroda szła w parze z talentem: Delfina mówiła po francusku, interesowała się rysunkiem i malarstwem, grała na klawikordzie i śpiewała. „Rzadko zdarzało mi się zetknąć z czymś równie doskonałym”, pisał o jej głosie wyraźnie zauroczony Eugène Delacroix. Nauczyciel i uczennica Chopina poznała na jednym z przyjęć. On bywał na nich często, roztaczając wokół siebie aurę młodego, obiecującego kompozytora, który szuka protekcji. Chciała, by uczył ją gry na fortepianie. Choć okazała się niezwykle utalentowaną i pilną uczennicą, wkrótce nie potrzebowali już pretekstu, by się spotykać. Nawiązała się między nimi więź, która trwała przez całe ich życie. Wielu do dziś próbuje dociec, czy uczucie, które ich łączyło, było wyłącznie platoniczne. W końcu w Delfinie kochali się Honoriusz Balzak, Hieronim Bonaparte (brat Napoleona), Zygmunt Krasiński – ten ostatni miał być jej największą miłością. Bliskie stosunki utrzymywała również z Juliuszem Słowackim (o którego Chopin był ponoć zazdrosny), a Adam Mickiewicz nazywał ją „największą grzesznicą”. Związek z Chopinem nie byłby zatem niczym zaskakującym. Czytaj także: Jane Austen, rozważna czy romantyczna? Nigdy nie odnalazła swojego pana Darcy’ego Listy, których nie było O ich rzekomym romansie pierwszy raz napisał w 1852 roku historyk Józef Mycielski. Krytykował on Potocką, a wśród jej kochanków wymienił właśnie Fryderyka. Najprawdopodobniej była to jedynie plotka – sam Mycielski nigdy nie poznał osobiście Chopina, a ów list do żony pisał kilka lat po śmierci kompozytora. „Pani Delfina Potocka, którą wiecie, jak bardzo kocham, parę dni temu do Nicei wyjechała...”, pisał muzyk w liście do rodziny sporządzonym dwa lata przed śmiercią. Choć mogłoby to wskazywać na uczucie łączące go z Potocką, niezbitym dowodem potwierdzającym romans tych dwojga miał być zbiór listów kompozytora do hrabiny. W 1939 roku, tuż przed wybuchem wojny, do Polskiego Radia w Wilnie zgłosiła się Paulina (nazywana również Polą) Czernicka, wielka entuzjastka twórczości Chopina. Wyjawiła, że posiada zbiór nieujawnionych dotąd listów miłosnych kompozytora i chciałaby przygotować na ich temat audycję. Jej plany pokrzyżowała wojna, jednak w 1945 roku Czernickiej udało się przeczytać fragmenty korespondencji na antenie Polskiego Radia w Poznaniu. Frywolne opisy intymnych scen pomiędzy domniemanymi kochankami wzbudziły podejrzenia historyków i biografów zaznajomionych z twórczością i temperamentem Chopina. Wątpliwości wzbudzało również tłumaczenie Czernickiej, w jaki sposób weszła w posiadanie listów. Po wnikliwych analizach historycznych, lingwistycznych i grafologicznych okazało się, że listy zostały spreparowane. Udało się to ustalić dopiero 20 lat po ujawnieniu korespondencji, na długo po śmierci Czernickiej. Z relacji znających ją osób wynika, że kobieta miała skłonności psychopatyczne i cierpiała na zaburzenia psychiczne. W 1949 roku, w setną rocznicę śmierci Chopina, odebrała sobie życie. Czytaj także: Helena Modrzejewska chciała być i artystką i gwiazdą. I to jej się udało. Potocka towarzyszyła Chopinowi na łożu śmierci Choć listy Chopina do Potockiej okazały się fałszywe, nie oznacza to, że ich relacja nie była prawdziwa. Niektórzy nawet twierdzą, że miłość może i była, ale nieodwzajemniona: uczucie Fryderyka do Delfiny mogło być szczere, ją jednak zadowalała przyjaźń. Tuż przed śmiercią muzyka Potocka przyjechała z Nicei do Paryża, by towarzyszyć przyjacielowi w chorobie. Spędzała przy jego łóżku długie godziny, śpiewając i grając na fortepianie. To jej Chopin zadedykował swój II koncert fortepianowy f-moll op. 21 z 1829.
Szwajcarski dziennikarz wysnuwa mocną tezę: Fryderyk Chopin był gejem. Jak ją udowodnił?
Wyciekła treść listów, które kompozytor pisał do mężczyzn
Szwajcarscy dziennikarze piszą wprost: Fryderyk Chopin był gejem. Skąd taka teza? Dziennikarze wysnuli ją na podstawie treści listów jakie wybitny pianista miał pisać do Tytusa Woyciechowskiego. Ich zdaniem treści wiadomości sugerują, że panowie mieli romans. Czy aby na pewno? To nie pierwszy raz, kiedy pojawiają się plotki o homoseksualizmie Fryderyka Chopina… Czy Fryderyk Chopin był gejem? Fryderyk Chopin pozostawał w bliskiej relacji z wieloma mężczyznami, a wśród nich był m.in. Tytus Woyciechowski. Taką tezę przedstawił w swoim słuchowisku Mężczyźni Chopina dziennikarz Moritz Weber. Na kanale szwajcarskiej SRF 2 przedstawiono, jak wyglądało życie miłosne Fryderyka Chopina, głównie skupiono się jednak na jego kontaktach z mężczyznami. Swoją tezę dziennikarz opiera o treść listów, jakie Chopin i Woyciechowski wzajemnie wymieniali. „Zawsze, nawet w tej chwili noszę ze sobą Twoje listy. Jakże cudownie mi będzie (...) wyciągnąć twój list i zapewnić się szczerze, że mnie kochasz (...) A przynajmniej spojrzeć na pismo i rękę tego, którego mogę tylko kochać”, cytuje wiadomość Fryderyka Chopina datowaną na 27 marca 1830 roku plejada.pl. Treść listów zaintrygowała również polskiego aktywistę LGBT, Barta Staszewskiego, który ujawnił kolejny fragment romantycznych wiadomości: „Pójdę się umyć. Nie całuj mnie teraz, bo jeszcze się nie umyłem. Ty? Nawet gdybym natarł się bizantyjskimi olejkami, nadal być mnie nie pocałował, chyba że zmusił bym cię do tego magnetyzmem. W naturze jest jakaś siła. Dzisiaj będziesz śnić, że mnie całujesz. Muszę ci odpłacić za paskudny sen, który przyniosłeś mi zeszłej nocy”, cytuje list Fryderyka Chopina do Tytusa Woyciechowskiego z 4 września 1930 roku Bart Staszewski na swoim Facebooku. Mój chłopak właśnie czyta listy Chopina do Tytusa Woyciechowskiego. Wiele z nich wzruszających i pięknych. "Dzisiaj... Opublikowany przez Bart Staszewski Sobota, 21 listopada 2020 Marek Teler, historyk i dziennikarz histmag.org w rozmowie z Sergiuszem Królakiem dla Plejada.pl tłumaczy jednak, że treść listów wcale nie musi oznaczać, że Fryderyk Chopin miał skłonności gejowskie: „Do doniesień o domniemanych skłonnościach homoseksualnych Fryderyka Chopina należy podchodzić z dużą dozą sceptycyzmu. Musimy mieć na uwadze fakt, że w XIX w. mieliśmy inne realia: inaczej pisano listy, przyjaciele całowali się na powitanie, a mężczyźni mówili o wzajemnej miłości bez homoerotycznego kontekstu”, mówi. „W literaturze poświęconej kompozytorowi można odnaleźć wiele informacji o jego związkach z kobietami, wśród nich można wymienić m.in. pierwszą miłość Konstancję Gładkowską, narzeczoną Marię Wodzińską, pisarkę George Sand czy pianistkę Jane Stirling. Przypisywano Chopinowi też romanse z hrabiną Delfiną Potocką, a nawet z córką George Sand, Solange Dudevant. W niektórych przypadkach nie ma jednak pewności, czy były to miłości platoniczne, czy faktyczne romanse”, dodaje. Fryderyk Chopin mógł być homoseksualny, ale listy, które pisał do Tytusa Woyciechowskiego, nie mogą być traktowane jednoznacznie, bowiem jak tłumaczy historyk Marek Teler w rozmowie z Sergiuszem Królakiem dla plejada.pl. : „Badając homoseksualizm na przestrzeni wieków, należy go poszukiwać właśnie w niedomówieniach, niuansach, niejednoznacznych sformułowaniach. Tak więc nie można wykluczyć, że Chopin miał jakieś homoseksualne skłonności, ale listy do Tytusa Wojciechowskiego nie mogą być traktowane jako jednoznaczny dowód w sprawie”. Plotki o homoseksualizmie Fryderyka Chopina pojawiały się już wielokrotnie. Podobno kompozytor znany był z tego, że niechętnie nawiązywał bliższe stosunki z kobietami, ale te zawsze go fascynowały. Argumentowano te doniesienia tym, że miał trzy siostry, które lubiły go irytować, co znacząco wpłynęło na jego brak umiejetności nawiązywania bliższych relacji z płcią piękną. Mimo to oficjalnie mówi się, że związany był z Marią Wodzińską, z którą się zaręczył. Wiele lat później związał się z George Sand, z którą rozstał się po dziewięciu latach. Jedno jest jednak pewne, niezależnie od tego, kogo kochał, Fryderyk Chopin, przeszedł do historii muzyki, a jego twórczość ceniona jest na całym świecie.
Andrzej Wajda i Olga Tokarczuk mieli zrobić wspólny film! Wiemy o kim
Opublikowano prywatną korespondencję twórców
Niedawno w Archiwum Andrzeja Wajdy odnaleziono dotąd nieupublicznianą korespondencję między znakomitym reżyserem, a zeszłoroczną laureatką Nobla, Olgą Tokarczuk. Fragmenty listów opublikował kwartalnik Zeszyty Literackie. Dzięki temu mogliśmy dowiedzieć się o pewnym niezrealizowanym projekcie, który miał być wspólnym dziełem dwóch wybitnych osobowości. View Ediplayer on the source website Wspólny film Andrzeja Wajdy i Olgi Tokarczuk Jak wynika z listów, Andrzej Wajda ogromnie podziwiał Olgę Tokarczuk i jej twórczość. Korespondencja pochodzi z końca lat 90. i zawiera propozycje współpracy, które reżyser kierował do utalentowanej pisarki. Okazuje się, że film, który planowali zrealizować miał opowiadać o życiu... Fryderyka Chopina! Produkcja miała nawet już swój tytuł - Chopin – portret podwójny. Wajda przedstawiając w korespondencji swój projekt wyznał, że ten pomysł narodził się w jego głowie już w latach 70. Pierwotnie miał to być cały cykl filmów wyświetlanych w telewizji. Tego projektu nie udało się zrealizować, ale reżyser ponowił próbę w latach 90. i chciał namówić do udziału Tokarczuk. Początkowo pomysł zafrapował pisarkę. Film miał opowiadać o spotkaniu Fryderyka Chopina i jego ukochanej George Sand z malarzem Eugène’em Delacroix. Francuz stworzył portret kochanków, jednak gdy doszło do rozstania pary, zniszczył obraz przedzierając go na dwie części. Fragment z podobizną kompozytora zyskał wielką sławę, natomiast zupełnie zapomniano o tym, na którym widniała Sand. Niestety Tokarczuk musiała zrezygnować z projektu, ponieważ przytłoczył ją ogrom pracy w związku z jej książką - Domem dziennym, domem nocnym. W 1999 roku listownie przekazała Wajdzie odpowiedź, że jego propozycja ją przerasta. Temat jeszcze powracał w korespondencji twórców, jednak ostatecznie zakończył się w 2006 roku. Andrzej Wajda i Olga Tokarczuk kolejna współpraca przy "Tataraku" Kolejna okazja do współpracy twórców pojawiła się w 2005 roku, gdy obchodzono okrągłą rocznicę śmierci Jarosława Iwaszkiewicza. Aby uczcić pamięć o pisarzu, Olga Tokarczuk opublikowała w Tygodniku Powszechnym esej pod tytułem Mój Iwaszkiewicz. Tekst zainspirował Andrzeja Wajdę do stworzenia adaptacji Tataraku, opowiadania Iwaszkiewicza. Potrzebował kogoś, kto przerobiłby tekst na scenariusz. Okazało się, że zeszłoroczna noblistka pragnęła zaangażować się w ten projekt. Udało jej się nawet ukończyć scenariusz, jednak później produkcja poszła w zupełnie inną stronę niż na początku planowano. Końcowy efekt zawierał w sobie jedynie kilka pomysłów Tokarczuk. Pisarka zadecydowała więc, że film nie powinien być podpisany jej nazwiskiem.