Agnieszka Smoczyńska – reżyserka filmowa i teatralna
Zdobywczyni Złotych Lwów na festiwalu w Gdyni za film „Silent Twins”
Agnieszka Smoczyńska w swoich filmach podejmuje tematy nieoczywiste. Zahacza o wątki psychologiczne, które wywołują w widzach konsternację, zaniepokojenie, skłaniają do refleksji nad zastanym status quo. Jednocześnie reżyserka stroni od popadania w schematy. Każdy jej film jest inny – intrygujący i otwierający nową przestrzeń do rozmowy. Spis treści: Skrócony życiorys reżyserki Aria Diva (2007) – nagrodzony film krótkometrażowy Córki dancingu (2015) – muzyczna przygoda w Warszawie lat 80. Fuga (2018) – opowieść o amnezji i chorobie dysocjacyjnej Silent Twins (2022) – film o niemym pakcie bliźniaczek Skrócony życiorys reżyserki Agnieszka Smoczyńska urodziła się 18 maja 1978 r. we Wrocławiu. W liceum chodziła do klasy z edukacją filmową. Rozszerzony program nauczania obudził w niej miłość do kina i teatru. Po zakończeniu szkoły średniej nie była pewna, w którym kierunku chce się rozwijać, dlatego wybrała historię sztuki na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu oraz kulturoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim. W tym czasie asystowała Mikołajowi Grabowskiego w przygotowywaniu spektaklu Król Lear w teatrze w Łodzi. To wtedy poznała swojego obecnego męża Andrzeja Konopkę. Studia reżyserskie W 2002 roku podjęła studia reżyserskie na Wydziale Radia i Telewizji na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Po studiach w Katowicach zdecydowała się na kurs dokumentalny w szkole filmowej Andrzeja Wajdy w Warszawie. Pracę z filmem rozpoczęła od dokumentów: Sieroty (2005) – historia dzieci utrzymujących swoich rodziców, Artykuł 567 (2005) – o Sławomirze Sikorze, którego życiorys był inspiracją dla filmu „Dług” (1999) w reżyserii Krzysztofa Krauzego. View oEmbed on the source website Pierwsze filmy fabularne Agnieszki Smoczyńskiej W czasie studiów filmowych powstały także etiudy: „Kapelusz” (2003), Guanipa (2003) i „3 love” (2004). Za film „Kapelusz” reżyserka otrzymała II nagrodę na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”. Etiuda „3 love” została nagrodzona na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Brnie w 2006 r. Ta ostatnia opowiada historię dziewczyny zamordowanej przez chłopaka, z którym umówiła się na randkę. Agnieszka Smoczyńska, tworząc ten film współpracowała ze scenarzystą Robertem Bolesto – z którym ponownie spotkała się przy realizacji filmu krótkometrażowego „Aria Diva” i pierwszego filmu pełnometrażowego „Córki dancingu”. View oEmbed on the source website Kolejne filmy w długim formacie, teatr i praca nad serialem W 2018 r. powstał film „Fuga” według scenariusza Gabrieli Muskały, która odegrała także główną rolę, a w 2022 r. – „Silent Twins” w koprodukcji polsko–amerykańsko–brytyjskiej na podstawie reportażu Marjorie Wallace. Reżyserka podjęła się na także pracy nad utworem scenicznym – w 2018 r. w teatrze Komuna Warszawa miał premierę jej spektakl pt. „Święta Kluska”. Jest to humorystyczna opowieść w formie musicalu o parze pracowników korporacji i ich bulterierce. W 2020 r. zaangażowała się w reżyserię serialu fantasy „Warrior Nun” na podstawie komiksu Bena Dunna. View oEmbed on the source website Aria Diva (2007) – nagrodzony film krótkometrażowy To opowieść o kobiecie, realizacji i weryfikacji marzeń. Basia (Gabriela Muskała) zrezygnowała z życia zawodowego, aby zajmować się domem i dziećmi. Wiedzie spokojne i pozornie szczęśliwe życie do momentu, w którym do mieszkania nad nią wprowadza się Joanna (Katarzyna Figura). Nowa lokatorka jest diwą operową, a jej piękny głos, który Basia codziennie słyszy w swoim mieszkaniu, staje się początkiem jej życiowego przełomu. View oEmbed on the source website Córki dancingu (2015) – muzyczna przygoda w Warszawie lat 80. To film o syrenach, które wychodzą z Wisły prosto w sam środek tętniącej życiem i muzyką Warszawy lat 80. Złota i Srebrna (Michalina Olszańska i Marta Mazurek) próbują poznać, czym jest życie prawdziwej kobiety. Zgadzają się na występy z zespołem Figi i Daktyle, szybko stając się estradową sensacją. Za ten obraz reżyserka otrzymała szereg nagród: w 2015 r. – Nagrodę Specjalną „Kryształowa gwiazda Elle” i dwie nagrody indywidualne – za reżyserię i najlepszą charakteryzację (w wykonaniu Janusza Kalei i Tomasza Matraszka) na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, w 2016 r. – Orły za reżyserię w kategorii: odkrycie roku, nagroda na festiwalu Sundance za wizję artystyczną, Jantar na festiwalu Młodzi i Film za dźwięk, wyróżnienie specjalne i nagroda FIPRESCI na OFF CAMERA w Krakowie. View oEmbed on the source website Fuga (2018) – opowieść o amnezji i chorobie dysocjacyjnej Główną bohaterką jest kobieta (Gabriela Muskała) cierpiąca na zaburzenie świadomości nazywane fugą dysocjacyjną. Nie jest w stanie przypomnieć sobie swojej prawdziwej tożsamości. Trafia do zakładu psychiatrycznego pod opiekę doktora Michała (Piotr Skiba) i przyjmuje nowe imię Alicja. Po udziale w programie telewizyjnym odzywa się mężczyzna, który podaje się za jej ojca. Twierdzi, że kobieta naprawdę nazywa się Kinga Słowik i przed zaginięciem mieszkała pod Wrocławiem ze swoim mężem Krzysztofem (Łukasz Simlat) i synem Danielem. W 2018 r. film zdobył dwie nagrody specjalne i dwie indywidualne (za reżyserię i zdjęcia) na festiwalu Złote Lwy w Gdyni, nagrodę Złoty Szczeniak na Festiwalu Aktorstwa Filmowego (za rolę Krzysztofa w wykonaniu Łukasza Simlata). Rok później na festiwalu Orły został nagrodzony scenariusz autorstwa Gabrieli Muskały. Aktorka otrzymała także nagrodę za rolę główną w Konkursie Polskich Filmów Fabularnych na OFF CAMERA. View oEmbed on the source website Silent Twins (2022) – film o niemym pakcie bliźniaczek To film oparty na faktach o milczących bliźniaczkach mieszkających w Walii. Kilkuletnie dziewczynki zawierają ze sobą pakt, w którym postanawiają zamilknąć dla świata. Rozmawiają tylko ze sobą, kiedy wiedzą, że nikt ich nie słyszy. Dziecięca zabawa prowadzi do izolacji społecznej, stojąc u podstaw późniejszych tragedii. Na festiwalu Złote Lwy w Gdyni w 2022 r. film zdobył: nagrodę główną, specjalną – Nagrodę Sieci Kin Studyjnych, dwie nagrody indywidualne – za muzykę autorstwa Marcina Macuka i Zuzanny Wrońskiej oraz za scenografię według pomysłu Jagny Dobesz. W rolach dorosłych June i Jennifer Gibbons wystąpiły Letitia Wright i Tamara Lawrence, za co zostały nagrodzone na festiwalu BIFA (również w 2022 r.). Reżyserka Agnieszka Smoczyńska odebrała także Złote Grono w ramach Lubuskiego Festiwalu Filmowego w 2023 r. „Silent Twins” to także miejsce trzecie w naszym rankingu najlepszych filmów o bliźniaczkach. View oEmbed on the source website
Najlepsze filmy o chorobach psychicznych – 12 topowych produkcji
Seanse, które intrygują, miksując fikcję z rzeczywistością
W filmach o chorobach psychicznych przyglądamy się portretom ludzi wyjątkowych. Nawet jeśli nie są wybitnymi aktorami czy naukowcami, ich nietypowe myślenie sprawia, że widzą i czują więcej. Schizofrenia, osobowość borderline, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, uzależnienia czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne – tajemnice chorób psychicznych plus świetna reżyseria i doskonała obsada aktorska sprawiają, że te historie zostają z nami na całe życie. Spis treści: Miejsce 12: Dzień dobry, Robin (2020) – film dokumentalny o zmaganiach aktorach z chorobą neurologiczną Miejsce 11: Przerwana lekcja muzyki (1999) – historia przyjaźni w szpitalu psychiatrycznym Miejsce 10: Oslo, 31 sierpnia (2011) – film o terapii, która nie pomaga Miejsce 9: Poradnik pozytywnego myślenia (2012) – trudny powrót do normalnego życia Miejsce 8: Manchester by the Sea (2016) – film o traumie, z którą trudno żyć Miejsce 7: Jak w zwierciadle (1961) – film o schizofrenii, samotności i Bogu Miejsce 6: Czarny łabędź (2010) – psychologia obłędu Miejsce 5: Dzień świra (2002) – gdy dręczy nas nadmiar myśli Miejsce 4: Wyspa tajemnic (2010) – śledztwo na Shutter Island Miejsce 3: Piękny umysł (2001) – wnikliwe studium schizofrenii paranoidalnej Miejsce 2: Joker (2019) – geneza zła Miejsce 1: Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – klasyka kina psychologicznego z Jackiem Nicholsonem w roli głównej Miejsce 12: Dzień dobry, Robin (2020) – film dokumentalny o zmaganiach aktorach z chorobą neurologiczną Ranking otwieramy dokumentem o Robinie Williamsie. Aktor w 2014 r. w wieku 63 lat popełnia samobójstwo w wyniku zmagań z chorobą otępienia ciałami Lewy'ego. Tworzenie nieprawidłowych skupisk białek w jego mózgu powoduje zaburzenia funkcjonowania centralnego i autonomicznego układu nerwowego. Choroba objawia się zaburzeniami snu, zmianami w obszarze funkcji poznawczych i spowolnieniem układu ruchowego. O tym, że aktor walczy z chorobą neurologiczną, wiedzą tylko jego najbliżsi. Jednak postępujące zmiany w mózgu znacznie utrudniają jego pracę na scenie i planie filmowym. Robin Williams zawsze działa na wysokich obrotach i nie wyobraża sobie życia z demencją. O ostatnich latach jego kariery i walce z chorobą opowiadają: jego żona Susan, reżyser Shawn Levy oraz producenci filmowi – John R. Montgomery i David E. Kelly. Reżyseria: Tylor Norwood, ocena na IMDb: 7,3. View oEmbed on the source website Miejsce 11: Przerwana lekcja muzyki (1999) – historia przyjaźni w szpitalu psychiatrycznym Susanna (Winona Ryder) trafia do zamkniętego ośrodka psychiatrycznego po próbie samobójczej. Lekarze diagnozują u niej osobowość borderline. Zaburzenie przejawia się poprzez chwiejność emocjonalną, problemy z relacjami społecznymi, niskie poczucie własnej wartości i pustki, której nie sposób wypełnić. Początkowo dziewczyna nie zamierza nawiązywać kontaktów z innymi pacjentkami, uważając je za „nienormalne”. Mimo początkowych oporów nastolatka nawiązuje więź ze swoją współlokatorką Giorginą Tuskin (Clea DeVall), która patologicznie kłamie, a także z innymi dziewczynami na oddziale. Jednak najbardziej intryguje ją Lisa Rowe (Angelina Jolie). Charyzmatyczna dwudziestolatka przebywa w szpitalu od dwunastego roku życia. W tym czasie wielokrotnie próbowała uciec z ośrodka. Teraz dziewczyny wspólnie realizują plan Lisy. Myślą o tym, aby po opuszczeniu kliniki zatrzymać się na chwilę w nowym mieszkaniu Daisy (Brittany Muphy) – dziewczyny, która niedawno zakończyła terapię. Angelina Jolie za rolę w filmie Jamesa Mangolda została nagrodzona Oscarem w 2000 r. Ten tytuł zajmuje również miejsce 6. w naszym rankingu filmów o szpitalach psychiatrycznych. Ocena na IMDb: 7,3. View oEmbed on the source website Miejsce 10: Oslo, 31 sierpnia (2011) – film o terapii, która nie pomaga Trzydziestoczteroletni Anders (Andres Danielsen Lie) jest w trakcie terapii odwykowej. Dostaje przepustkę na jeden dzień w związku z rozmową o pracę. Najpierw jednak spotyka się ze swoim przyjacielem Thomasem (Hans Olav Brennen), któremu mówi o swoich myślach samobójczych. Planuje także spotkać się z siostrą, ale okazuje się, że Nina nie chce go widzieć. Na rozmowie rekrutacyjnej pojawiają się pytania o luki w życiorysie, co sprawia, że Anders przyznaje się do uzależnienia od narkotyków. Włócząc się po mieście, przypomina sobie o imprezie, o której wspominał Thomas. Na domówce u Mirjam (Kjærsti Odden Skjeldal) sięga po alkohol, chociaż zgodnie z założeniami terapii powinien zachować trzeźwość. Dzwoni także do Iselin – dziewczyny, z którą był, kiedy brał narkotyki. Film w reżyserii Joachima Triera otrzymał dwie Amandy (nagroda Norweskiego Instytutu Filmowego) w 2012 r. O tym tytule pisaliśmy także w zestawieniu najlepszych filmów o depresji. Ocena na IMDb: 7,6. View oEmbed on the source website Miejsce 9: Poradnik pozytywnego myślenia (2012) – trudny powrót do normalnego życia To nietypowa komedia romantyczna o dwójce ludzi z dużym bagażem doświadczeń. Pat (Bradley Cooper) wraca do domu rodzinnego po terapii w szpitalu psychiatrycznym w związku z chorobą afektywną dwubiegunową. Chwile załamania nerwowego przeplatają się u niego z okresami maniakalnymi, które charakteryzuje nadmiar myśli i energii do działania. Myśli o tym, aby odzyskać swoją byłą żonę Nikki. Jednak jest to trudne do wykonania ze względu na zakaz zbliżania – taki wyrok zapadł po tym, jak ją brutalnie pobił, gdy dowiedział się o tym, że go zdradza. Na kolacji u rodziców (Robert De Niro i Jacki Weaver) poznaje Tiffany Maxwell (Jennifer Lawrence), szwagierkę swojego przyjaciela Ronniego (John Ortiz). Dziewczyna nie potrafi sobie ułożyć życia po śmierci męża. Wpada w kłopoty, ale dzięki terapii próbuje funkcjonować normalnie. Proponuje Patowi wspólne lekcje tańca. Jannifer Lawrence za rolę w filmie Davida O. Russella otrzymała Oscara w 2013 r. Z kolei scenariusz na podstawie powieści Matthew Quicka otrzymał nagrodę BAFTA (również w 2013 r.). O tym tytule również pisaliśmy w rankingu filmów o depresji. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website Miejsce 8: Manchester by the Sea (2016) – film o traumie, z którą trudno żyć Lee (Casey Affleck) prowadzi przygnębiające życie pozbawione złudzeń i marzeń. Pewnego dnia otrzymuje telefon o śmierci brata, co sprawia, że musi powrócić do rodzinnego miasteczka Manchester by the Sea. Krótki pobyt przedłuża się do kilku miesięcy, ponieważ nie można przeprowadzić pogrzebu ze względu na zamarzniętą ziemię. Wkrótce Lee dowiaduje się, został prawnym opiekunem syna swojego brata – Patricka (Lucas Hedges). Wiadomość jest dla mężczyzny wyjątkowo trudna do udźwignięcia, ponieważ kilka lat wcześniej nieumyślnie spowodował pożar, w którym zginęły jego dzieci. Podczas pobytu w mieście spotyka się ze swoją byłą żoną Randi (Michelle Williams), a także matką Patricka (w tej roli Gretchen Mol). Razem z nimi powracają demony dotyczącego jego przeszłości. Dramat w reżyserii Kennetha Lonergana zdobył dwa Oscary w 2017 r. – za scenariusz i główną rolę w wykonaniu Caseya Afflecka. To także miejsce 1. w naszym rankingu filmów o depresji. Ocena na IMDb: 7,8. View oEmbed on the source website Miejsce 7: Jak w zwierciadle (1961) – film o schizofrenii, samotności i Bogu Karin (Harriet Andersson) po wyjściu ze szpitala psychiatrycznego wyjeżdża na wakacje ze swoim mężem Martinem (Max von Sydow), bratem Minusem (Lars Passgård) i ojcem Davidem (Gunnar Björnstrand). Jej mąż jest lekarzem i zdaje sobie sprawę z tego, że schizofrenia Karin jest nieuleczalna. Minus zwierza się siostrze z potrzeby szczerej rozmowy z ojcem. Z kolei ojciec, który jest pisarzem, próbuje przełamać blokadę twórczą, czerpiąc inspirację z choroby córki. Film w reżyserii Ingmara Bergmana został nagrodzony Oscarem w 1962 r. To jeden z trzech filmów tego reżysera, których tematem są rozważania na temat Boga, samotności człowieka i braku możliwości prawdziwego porozumienia z drugim człowiekiem. W skład trylogii wchodzą również: „Goście Wieczerzy Pańskiej” i „Milczenie” – obydwa tytuły z 1963 r. Ocena na IMDb: 7,9. View oEmbed on the source website Miejsce 6: Czarny łabędź (2010) – psychologia obłędu Film opowiada o niezdrowej rywalizacji pomiędzy dwiema tancerkami baletowymi. Nina (Natalie Portman) doskonale pasuje do roli łagodnej białej łabędzicy, z kolei Lily (Mila Kunis) lepiej odnajduje się w charakterze czarnego łabędzia. Nie jest jednak możliwe, aby na scenie pojawiły się obydwie tancerki, ponieważ koncepcja sztuki zakłada odegranie podwójnej roli przez jedną primabalerinę. Rywalizacja pomiędzy ambitnymi tancerkami znacznie przekracza zdrowy rozsądek. Nina podejrzewa Lily o to, że ta za wszelką cenę chce odebrać jej rolę. Zaczyna mieć halucynacje, przez które coraz trudniej jest jej odróżnić prawdę od fikcji. Natalie Portman za rolę w thrillerze Aranofsky'ego otrzymała Oscara w 2011 r. Debiut aktorski Mili Kunis również został doceniony przez krytyków, o czym świadczy Nagroda im. Marcello Mastroianniego na MFF w Wenecji. Ten tytuł zajmuje również miejsce 2. w naszym rankingu filmów o balecie. Ocena na IMDb: 8,0. View oEmbed on the source website Miejsce 5: Dzień świra (2002) – gdy dręczy nas nadmiar myśli To filmowa opowieść o zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych na przykładzie historii Adasia Miauczyńskiego (Marek Kondrat). Główny bohater jest wypalonym i sfrustrowanym polonistą. Nie może pogodzić się z brakiem zainteresowania ze strony swoich uczniów, a dodatkowo jest zniechęcony bardzo niską wypłatą. Kocha literaturę i poezję, ale ma wrażenie, że nikt nie docenia jego zaangażowania i wykształcenia. Decyduje się na wyjazd nad morze, jednak nie jest w stanie odpocząć. Irytuje go wszystko – ludzie wokół, odgłosy mew, a przede wszystkim dręczy go nadmiar jego własnych myśli. Film w reżyserii Marka Koterskiego jest drugą częścią trylogii o Adasiu Miauczyńskim. Dwie pozostałe to: „Dom wariatów” (1984) i „Wszyscy jesteśmy Chrystusami” (2006). Egzystencjonalny dramat zajmuje również 5. miejsce w rankingu filmów o nauczycielach. Ocena na IMDb: 8,1. View oEmbed on the source website Miejsce 4: Wyspa tajemnic (2010) – śledztwo na Shutter Island Dwóch agentów federalnych – „Teddy” Daniels i Chuck Aule (Leonardo DiCaprio i Mark Ruffalo) zostaje wysłanych na Shutter Island, aby zbadać sprawę zaginięcia pacjentki szpitala psychiatrycznego. Zaraz po tajemniczym zniknięciu Rachel Solando (Emily Mortimer), jej lekarz prowadzący wyjeżdża na wakacje. W miarę postępowania śledztwa „Teddy” czuje się coraz gorzej. Zaczynają nękać go wspomnienia z czasów wojny, podczas której brał udział w wyzwoleniu obozu koncentracyjnego Dachau. W jego myślach powraca też obraz zmarłej żony, która zginęła w wyniku pożaru. W tym momencie okazuje się, że agent ma drugi motyw – myśli, że na wyspie znajdzie podpalacza Andrew Laeddisa, odpowiedzialnego za jej śmierć. Tymczasem na morzu szaleje sztorm, który możliwość powrotu na stały ląd. Leonardo DiCaprio za rolę w filmie Martina Scorsese zdobył nagrodę Teen Choice w 2010 r. Ten tytuł zajmuje także miejsce drugie w naszym rankingu filmów o szpitalach psychiatrycznych. Ocena na IMDb: 8,2. View oEmbed on the source website Miejsce 3: Piękny umysł (2001) – wnikliwe studium schizofrenii paranoidalnej Obiecujący matematyk John Nash (Russel Crowe) podejmuje studia doktoranckie na Uniwersytecie Princeton. Czas spędza na nauce i rozmowach z urojonym współlokatorem. Jednak w końcu daje się namówić na wieczór w pubie. Tam, obserwując zachowanie kolegów względem jednej z kobiet, wpada na pomysł teorii gier. Po latach za rozwój tej myśli otrzymuje nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii. Jednak postępująca schizofrenia nie ułatwia mu życia. Matematykowi wydaje się, że działa na zlecenie agencji wywiadu amerykańskiego, którego celem jest złamanie tajnego kodu ZSRR. Film „Piękny umysł” w reżyserii Rona Howarda powstał w oparciu o biografię Johna Nasha, jednak niektóre wątki zostały zmienione z uwagi na okrojony format i płynność narracji. Obraz zdobył cztery Oscary w 2002 r. – jako najlepszy film, za scenariusz, reżyserię i rolę drugoplanową w wykonaniu Jennifer Connelly (żona Nasha). To także miejsce pierwsze w naszym rankingu filmów o chorobach. Ocena na IMDb: 8,2. View oEmbed on the source website Miejsce 2: Joker (2019) – geneza zła „Joker” w reżyserii Todda Philipsa przedstawia historię głównego antagonisty Batmana – kultowego bohatera mrocznego Gotham City. Arthur Fleck (Joaquin Phoenix) jest upadłym komikiem, z którego żartów już nikt się nie śmieje. Mieszka z matką (Frances Conroy), przy której boku czuje się bezpiecznie. Zupełnie inaczej jest poza domem – cały nieprzyjazny świat szydzi z niego i gardzi nim, wprawiając go w coraz większą frustrację. Latami nagromadzona złość i poczucie niezrozumienia społecznego budują jego zbrodnicze alter ego. Tymczasem okazuje się, że Arthur jest nieślubnym dzieckiem kandydata na burmistrza Thomasa Wayne'a (Brett Cullen). Aby wyjaśnić tę sprawę, udaje się do rezydencji Wayne'ów, gdzie spotyka jego młodszego syna Bruce'a. Film został nagrodzony dwoma Oscarami – za rolę pierwszoplanową w wykonaniu Jaquina Phoenixa i za muzykę Hildura Guðnadóttira. To także miejsce drugie w naszym rankingu filmów o psychopatach. Ocena na IMDb: 8,4. View oEmbed on the source website Miejsce 1: Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – klasyka kina psychologicznego z Jackiem Nicholsonem w roli głównej Fabuła filmu w reżyserii Miloša Formana rozgrywa się w szpitalu psychiatrycznym. Randle Patrick McMurphy (Jack Nicholson) wybiera życie w placówce zamiast odsiadki w więzieniu. W związku z tym udaje psychicznie chorego. W szpitalu trafia na apodyktyczną siostrę przełożoną Mildred Ratched (Louise Fletcher), która nie zamierza przymykać oka na jego wybryki. Rozpoczyna się wojna charakterów. Kiedy okazuje się, że McMurphy będzie musiał spędzić na oddziale więcej czasu niż zakładał, postanawia zorganizować ucieczkę. Hipnotyzujący dramat psychologiczny zdobył pięć Oscarów i sześć Złotych Globów w 1976 r., a w roku kolejnym – sześć nagród BAFTA i Kryształową Statuetkę People's Choice. O tym tytule pisaliśmy także w zestawieniu filmów psychologicznych. Ocena na IMDb: 8,7. View oEmbed on the source website
Kultowe filmy z lat 80. – ranking 10 najlepszych tytułów
Od czego warto zacząć nadrabianie filmowych zaległości?
Zestawienie najlepszych filmów lat 80. nie może istnieć bez trzymających w napięciu tytułów z Bruce'em Willisem czy Arnoldem Schwarzeneggerem w rolach głównych. To również lata bogate w produkcje science–fiction. W nich wizja przyszłości łączy się z obawami o ryzyko zagłady atomowej czy atak obcych form życia. Jednak ranking nie byłby pełen bez psychologicznych smaczków Stanleya Kubricka i Davida Lyncha. Do tego, na przywrócenie wiary w człowieka, proponujemy kultowy film z przesłaniem „carpe diem”. Spis treści: Miejsce 1: Obcy – decydujące starcie (1986) – druga część popularnej serii Miejsce 2: Amadeusz (1984) – intryga wokół życia Mozarta Miejsce 3: Coś (1982) – amerykański horror sci–fi Miejsce 4: Szklana Pułapka (1988) – świąteczny film akcji Miejsce 5: Łowca androidów (1982) – pytanie o niezależność bytów stworzonych przez człowieka Miejsce 6: Lśnienie (1980) – horror psychologiczny Stanleya Kubricka Miejsce 7: Terminator (1984) – walka o ocalenie ludzkości Miejsce 8: Pluton (1986) – wstrząsający dramat wojenny Miejsce 9: Stowarzyszenie Umarłych Poetów (1989) – poruszający film z przesłaniem Miejsce 10: Blue Velvet (1986) – film kryminalny w nurcie neo–noir Miejsce 1: Obcy – decydujące starcie (1986) – druga część popularnej serii Od wydarzeń, które rozegrały się na statku Nostromo, minęło 57 lat. Ellen Ripley (Sigourney Weaver), dryfująca w kapsule ratunkowej po nieograniczonej przestrzeni kosmosu, zostaje uratowana. Jednak nikt nie wierzy w jej zatrważające historie o obcych. Księżyc, na którym znaleziono jaja, jest obecnie zamieszkiwany przez kolonizatorów. Jednak kiedy kontakt z osadą się urywa, słowa kobiety nabierają wagi. Wyrusza misja ratunkowa, w której udział biorą: Ellen, Carter Burke (Paul Reiser) i oddział uzbrojonych żołnierzy pod dowództwem porucznika Gormana (William Hope). Film w reżyserii Jamesa Camerona jest kontynuacją pierwszej części – „Obcy – ósmy pasażer Nostromo” w reżyserii Ridleya Scotta (więcej na temat fabuły – w rankingu filmów o kosmosie). W latach 90. powstały jeszcze dwa kolejne tytuły: „Obcy 3” (1992)– w reżyserii Davida Finchera i „Obcy: Przebudzenie” (1997) – w reżyserii Jean–Pierre’a Jeuneta. Produkcja z lat 80. została nagrodzona dwoma Oscarami – za najlepsze efekty specjalne i najlepszy montaż dźwięku. Ocena na IMDb: 8,4. View oEmbed on the source website Miejsce 2: Amadeusz (1984) – intryga wokół życia Mozarta Druga propozycja przenosi nas w zupełnie inną epokę – do Austrii drugiej połowy XVIII wieku. Wyjątkowa biografia Mozarta (Tom Hulce) w reżyserii Miloša Formana jest opowiedziana z perspektywy innego kompozytora, Antonio Salieriego (F. Murray Abraham). Włoski muzyk był nauczycielem młodszego od siebie Amadeusza na dworze cesarza Józefa II (Jeffrey Jones) w Wiedniu. Fabuła filmu opiera się na pogłoskach o rzekomym zatruciu Mozarta przez zazdrosnego kompozytora. Chociaż nie jest to zgodne z prawdą, sprawia, że historia jest nadzwyczaj porywająca. Informacja dla melomanów! W filmie usłyszymy 21 utworów Mozarta, wykonanych specjalnie na potrzeby filmu przez orkiestrę Academy of St Martin in the Fields pod dyrekcją Neville'a Marrinera. „Amadeusz” zdobył osiem Oscarów w 1985 r. – jako najlepszy film, za rolę pierwszoplanową (F. Murray Abraham), reżyserię, scenariusz, charakteryzację, scenografię, kostiumy i dźwięk. Film jest adaptacją sztuki teatralnej Petera Shaffera. Ocena na IMDb: 8,4. View oEmbed on the source website Miejsce 3: Coś (1982) – amerykański horror sci–fi Akcja filmu w reżyserii Johna Carpentera rozgrywa się na Antarktydzie w 1982 roku. Pracownicy amerykańskiej stacji badawczej są zaniepokojeni dziwnym zachowaniem pracownika z norweskiej stacji. Mężczyzna wyrusza w pościg za psem, a kiedy mierzy w niego granatem powoduje eksplozję helikoptera. Pies zostaje uratowany i Amerykanie zamykają go w psiarni. W nocy okazuje się jednak, że zwierzę przeistacza się w inną, monstrualną formę życia, zjadając pozostałe psy. McReady (Kurt Russell) włącza alarm. Mechanik (Keith David) przy pomocy miotacza ognia zabija potwora, a następnie Blair (Wilford Mrimley) wykonuje sekcję zwłok, podczas której odkrywa coś niezwykłego i niepokojącego. Ocena na IMDb: 8,2. View oEmbed on the source website Miejsce 4: Szklana Pułapka (1988) – świąteczny film akcji „Szklana pułapka” to pierwszy z serii kultowych filmów sensacyjnych z Bruce'em Willisem w roli agenta McClane'a. W wieżowcu japońskiej korporacji w Los Angeles trwa przyjęcie świąteczne, w którym bierze udział żona głównego bohatera, Holly (Bonnie Bedelia). Tymczasem budynek zostaje zaatakowany przez organizację terrorystyczną, z Hansem Gruberem (Alan Rickman) na czele. McClane znajduje się w wieżowcu przez przypadek. Pojawia się tam, aby pogodzić się z żoną, z którą od jakiegoś czasu jest w separacji. Jednak kiedy dowiaduje się o zamachu, niezauważony przemierza labirynt korytarzy, aby w pojedynkę rozprawić się z przestępcami. Film w reżyserii Johna McTiernana był nominowany do Oscarów w pięciu kategoriach. W 1989 r. zdobył Złotą Szpulę za najlepszy montaż dźwięku, a w 1990 r. – Błękitną Wstęgę (nagroda Stowarzyszenia Krytyków Filmowych z Tokio) i nagrodę Japońskiej Akademii Filmowej jako najlepszy film zagraniczny. Ocena na IMDb: 8,2. View oEmbed on the source website Miejsce 5: Łowca androidów (1982) – pytanie o niezależność bytów stworzonych przez człowieka Jest 2019 r., czyli w odniesieniu do daty produkcji, akcja filmu rozgrywa się w przyszłości. Eksperymenty genetyczne pozwalają na tworzenie tzw. replikantów – zaawansowanych istot na wzór ludzi. Replikanci żyją na innej planecie w pozaziemskich koloniach. W pewnym momencie okazuje się, że zbuntowane jednostki przedostają się na planetę–matkę. Sytuacja wymyka się spod kontroli po tym, jak Dave Holden zostaje zaatakowany przez replikanta Leona (Brian James). Deckard (Harrison Ford) i Gaff (Edward James Olmos) zostają przydzieleni do odszukania androidów i walki z nimi. Film w reżyserii Ridleya Scotta przedstawia dystopijną wizję świata, skłaniając do refleksji nad istotą człowieczeństwa i rozwojem nowoczesnych technologii. Scenariusz został napisany na podstawie powieści Philipa K. Dicka pt. „Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?” Ocena na IMDb: 8,1. View oEmbed on the source website Zobacz także: Filmy o robotach – jak bardzo uczłowieczymy nowe technologie? Miejsce 6: Lśnienie (1980) – horror psychologiczny Stanleya Kubricka Jack Torrence (Jack Nicholson) wyjeżdża do hotelu w górach, aby – korzystając z zalet spokojnej posady stróża – mieć czas na pisanie. Hotel w okresie zimowym jest odcięty od świata. Początkujący pisarz wprowadza się do opuszczonej rezydencji razem z żoną (Shelley Duwall) i kilkuletnim synem, Danny'm (Danny Lloyd). Po kilku dniach okazuje się, że chłopiec ma dziwne wizje oraz fikcyjnego przyjaciela, Tony'ego. Otrzymuje także przestrogę od szefa kuchni, Dicka Halloranna (Scatman Crothers), aby unikał pokoju numer 237. Film Stanleya Kubricka trzyma w bezustannym napięciu, a atmosferę grozy potęguje idealnie dopasowana muzyka Béli Bartóka. Scatman Crothers za rolę szefa kuchni otrzymał Saturna w 1981 r. „Lśnienie” znajduje się także w zestawieniu 12. najlepszych filmów psychologicznych w historii kina. Ocena na IMDb: 8,1. View oEmbed on the source website Miejsce 7: Terminator (1984) – walka o ocalenie ludzkości Punktem wyjścia jest przyszłość. W 2029 roku androidy walczą z garstką ocalałych ludzi o przetrwanie na planecie zniszczonej wybuchem atomowym. Przywódczynią rebeliantów jest Sara Connor (Linda Hamilton). Aby zlikwidować bunt w samym zalążku, jeden z androidów (Arnold Schwarzenegger) zostaje wysłany w przeszłość. Jego cel jest jasny i konkretny: ma odnaleźć i zabić młodą Sarę. Do walki z cyborgiem zostaje wyznaczony Kyle Reese (Michael Biehn). Musi być dwa kroki przed Terminatorem, aby ochronić Sarę. To od niego zależą losy całej ludzkości. Obraz w reżyserii Jamesa Camerona zdobył trzy Saturny w 1985 r. – jako najlepszy film science–fiction, za scenariusz i charakteryzację. O ogromnej popularności „Terminatora” świadczą liczne nawiązania i kontynuacje, z których najnowsza powstała w 2019 r w reżyserii Tima Millera. Więcej na temat fabuły „Mrocznego przeznaczenia” – w rankingu filmów akcji. Ocena na IMDb: 8,1. View oEmbed on the source website Miejsce 8: Pluton (1986) – wstrząsający dramat wojenny „Pluton” to film o wojnie w Wietnamie w reżyserii Olivera Stone'a. Młody idealista Chris Taylor (Charlie Sheen) rzuca studia i wyjeżdża na wojnę w ramach kampanii Bravo. Zostaje przydzielony do plutonu, którym dowodzą skłóceni sierżant Barnes (Tom Berenger) i Elias (Willem Dafoe). Pierwszy jest fanatycznym strażnikiem dyscypliny, a drugi – wartości moralnych. Chris szybko orientuje się, że rzeczywista wojna nie wygląda tak, jak ją przedstawiano, a na froncie może polegać tylko na sobie. Czy starczy mu sił, aby przetrwać piekło? Poruszający obraz ludzkiej odwagi, wytrwałości i słabości został nagrodzony czterema Oscarami w 1987 r. – jako najlepszy film, za reżyserię, dźwięk i montaż. Ocena na IMDb: 8,1. View oEmbed on the source website Miejsce 9: Stowarzyszenie Umarłych Poetów (1989) – poruszający film z przesłaniem To zdecydowanie najlepszy film o szkole nie tylko lat 80., ale prawdopodobnie całego przełomu wieków. Jego akcja rozgrywa się w męskiej Akademii Weltona – amerykańskiej prestiżowej szkole średniej dla przyszłych lekarzy i prawników. Nowym nauczycielem w placówce zostaje John Keating (Robin Williams). Jego lekcje literatury przełamują sztywny uczelniany rygor, co nie podoba się dyrekcji i rodzicom. W tajemnicy przed władzami uczelni odżywa tajne Stowarzyszenie Umarłych Poetów. W jaskini przy świetle świec, chłopcy z dobrych domów z wypiekami na twarzach czytają poezję zakazanych autorów – Walta Whitmana i G. G. Byrona. Dzięki wsparciu nauczyciela Neil Perry (Robert Sean Leonard) rozwija swój talent aktorski, co budzi ogromny sprzeciw jego ojca. Film w reżyserii Petera Weira otrzymał Oscara w 1990 r. za najlepszy scenariusz oryginalny (Tom Schulman). Ocena na Filmwebie: 8,1. View oEmbed on the source website Zobacz także: Najlepsze filmy o nauczycielach w historii kina Miejsce 10: Blue Velvet (1986) – film kryminalny w nurcie neo–noir Młody Jeffrey Beaumont (Kyle MacLachlan) wraca do rodzinnego Mayberry z powodu zawału serca ojca. Pewnego dnia na trawniku przed domem znajduje odcięte ucha. Niepokojące znalezisko niezwłocznie dostarcza na komisariat policji. Tam otrzymuje wskazówkę od córki szeryfa, Sandy Williams (Laura Dern), że ucho może mieć związek z piosenkarką z nocnego klubu, Dorothy Vallens (Isabella Rossellini). Jeffrey postanawia zbadać sprawę na własną rękę. Razem Sandy udają się na występ do klubu, ale on wychodzi wcześniej, aby sprawdzić mieszkanie Dorothy. Ukrywa się w szafie. Po chwili do domu wraca piosenkarka, a zaraz za nią – brutalny gangster, Frank Booth (Dennis Hopper). Mroczny thriller w reżyserii Davida Lyncha w bezpardonowy sposób odkrywa karty zbrodni i seksualnej perwersji. Zło czai się tylko częściowo ukryte w sielankowej scenerii amerykańskiego miasteczka. Isabella Rossellini zdobyła nagrodę Independent Spirit w 1987 r. za hipnotyzującą rolę piosenkarki Dorothy. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website
Polskie filmy z lat 50., 60., 70. – 13 kultowych produkcji z rozkwitu PRL
Przejmujące dramaty i najlepsze polskie komedie
Polskie filmy z lat 50., 60. i 70. nawet jeśli nie odwołują się do historii z tamtych lat, są nieodzownym dzieckiem swoich czasów. Wiele z nich nosi miano kultowych, a właściwie wszystkie cieszą się dużą popularnością do dzisiaj. Dzieła Wajdy, Hasa, Hoffmana, Kawalerowicza czy Kieślowskiego to produkcje, na których uczy się wielu współczesnych twórców. Wybór 13 najlepszych tytułów nie był łatwą decyzją. Postawiliśmy na różnorodność, aby każdy znalazł w tym zestawieniu coś dla siebie. Spis treści: Miejsce 13: Nóż w wodzie (1961) – dramat psychologiczny na Mazurach Miejsce 12: Jak być kochaną (1962) – melodramat z czasów okupacji Miejsce 11: Noce i dnie (1975) – film o rodzinie i wielkiej miłości Miejsce 10: Rejs (1970) – satyra na polską rzeczywistość po wydarzeniach marcowych w 1968 r. Miejsce 9: Pętla (1957) – film o chorobie alkoholowej Miejsce 8: Potop (1974) – klasyka polskiego filmu historycznego Miejsce 7: Pociąg (1959) – dramat psychologiczny Jerzego Kawalerowicza Miejsce 6: Ziemia obiecana (1975) – historia pewnego biznesu w Łodzi Miejsce 5: Popiół i diament (1958) – polska rzeczywistość po II wojnie światowej Miejsce 4: Rękopis znaleziony w Saragossie (1964) – niezwykła podróż przez Hiszpanię Miejsce 3: Amator (1979) – polskie kino moralnego niepokoju Miejsce 2: Sami swoi (1967) – najsłynniejszy spór sąsiedzki w historii polskiego kina Miejsce 1: Jak rozpętałem II wojnę światową (1970) – polska komedia wojenna Miejsce 13: Nóż w wodzie (1961) – dramat psychologiczny na Mazurach Fabuła filmu w reżyserii Romana Polańskiego rozgrywa się pomiędzy trójką bohaterów. Znany dziennikarz sportowy (Leon Niemczyk) jedzie z o wiele lat młodszą małżonką (Jolanta Umecka) na Mazury. Po drodze zatrzymują się, aby zabrać autostopowicza. Młody chłopak (Zygmunt Malanowicz) zdobywa sympatię Andrzeja i Krystyny, więc postanawiają kontynuować wycieczkę w jego towarzystwie. Zabierają chłopaka na jacht i spędzają przyjemne chwilę, ciesząc się beztroskim czasem i ładną pogodą. Sytuacja się komplikuje wraz z nadejściem burzy. Pomiędzy mężem Krystyny a młodym autostopowiczem dochodzi do kłótni. Nóż, którym chłopak bawił się na pokładzie, ląduje w wodzie, a chwilę później on sam, zepchnięty w emocjach przez Andrzeja. Scenariusz do filmu „Nóż w wodzie” napisali Roman Polański i Jerzy Skolimowski. Głosy dwójki głównych bohaterów zostały zdubbingowane – zamiast dojrzałego barytonu Malanowicza usłyszymy głos młodego Polańskiego, a zamiast Jolanty Umeckiej – Annę Ciepielewską. Pełną napięcia atmosferę w dramacie buduje muzyka Krzysztofa Komedy. Film zdobył Nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej na MFF w Wenecji w 1962 r. Ocena na IMDb: 7,4. View oEmbed on the source website Miejsce 12: Jak być kochaną (1962) – melodramat z czasów okupacji Dramat wojenny w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa opowiada o czasach II wojny światowej i okupacji niemieckiej. Młoda aktorka, Felicja (Barbara Krafftówna) zakochuje się w znanym aktorze, Wiktorze Rawiczu (Zbigniew Cybulski), podczas wspólnych prób do dramatu Shakespeare'a. Kiedy na jej ukochanego padają podejrzenia o zamordowanie volksdeutscha Petersa, dziewczyna ukrywa go w swoim domu. Następnie oddaje się niemieckim oficerom, aby tylko nie dotarli do Wiktora. W kolejnych latach, chcąc zapewnić sobie i Wiktorowi przetrwanie, Felicja podejmuje pracę w niemieckim teatrze. Zostaje oskarżona o kolaborację i traci możliwość występowania na scenie. A jakby tego było mało, Wiktor wcale nie odwzajemnia jej uczuć. Film powstał w oparciu o opowiadanie Kazimierza Brandysa. W 1964 r. zdobył Złotą Kaczkę (nagroda miesięcznika „Film”) jako najlepszy film polski. Ocena na IMDb: 7,4. View oEmbed on the source website Miejsce 11: Noce i dnie (1975) – film o rodzinie i wielkiej miłości „Noce i dnie” to saga rodzinna, w której centralną rolę odgrywa postać Barbary Niechcic, z domu Ostrzeńskiej (Jadwiga Barańska). Akcja filmu rozpoczyna się w 1914 r. Barbara uciekając z Kalińca (obecny Kalisz) spotyka Żyda, który pomaga jej dostać się do posiadłości Józefa Toliboskiego (Karol Strasburger) – jej miłości z młodzieńczych lat. Następnie przenosimy się w przeszłość – do czasów, w których młody Józef zaleca się do Barbary, ale ostatecznie bierze ślub z inną kobietą. Nadal kochająca go dziewczyna poznaje starszego o 15 lat Bogumiła Niechcica (Jerzy Bińczycki). Wychodzi za niego i powoli oswaja się z nową rolą żony, a następnie matki. Los nie jest dla niej łaskawy. Kiedy umiera jej pierwszy syn, Piotruś, kobieta popada w głęboką depresję. Mimo wszystko podejmują z mężem kolejne próby, w efekcie których na świat przychodzi ich córka Agnieszka (Stanisława Celińska) i inne dzieci. Film w reżyserii Jerzego Antczaka jest adaptacją powieści Marii Dąbrowskiej. Rodzinna opowieść z przeplatającym się wątkiem wielkiej miłości zdobyła Nagrodę Specjalną i Srebrnego Niedźwiedzia na festiwalu Berlinale w 1976 r. Ocena na IMDb: 7,4. View oEmbed on the source website Miejsce 10: Rejs (1970) – satyra na polską rzeczywistość po wydarzeniach marcowych w 1968 r. W komedii Marka Piwowskiego kluczową rolę odgrywa postać przypadkowego wycieczkowicza (Stanisław Tym), który przez kapitana statku (Ryszard Pietruski) zostaje uznany za kaowca – instruktora kulturalno–oświatowego. Mężczyzna sprawnie wchodzi w swoją rolę, urządzając szereg atrakcji w czasie rejsu po Wiśle. Wśród wycieczkowiczów jest inżynier Mamoń (Zdzisław Maklakiewicz), który lubi tylko takie piosenki, które „dobrze zna” i jego żona Krystyna (Wanda Stanisławska–Lothe). Jest także filozof (Andrzej Dobosz), poeta (Leszek Kowalewski) i pasażer Sidorowski (Jan Himilsnach), robiący zdjęcia Zorką 5. „Rejs” obfituje w kultowe dialogi – do dziś powtarzane przez pokolenia. Ze względu na cenzurę komunistyczną film otrzymał najniższą kategorię artystyczną i w 1970 r. był wyświetlany jedynie w kinach studyjnych. Mimo wszystko zdobył ogromną popularność. Wartością dodaną są autorskie kompozycje Wojciecha Kilara, które łączą i uzupełniają znane wówczas szlagiery, takie jak „Historia jednej znajomości” Czerwonych Gitar. Ocena na IMDb: 7,5. View oEmbed on the source website Miejsce 9: Pętla (1957) – film o chorobie alkoholowej Głównym bohaterem dramatu na podstawie opowiadania Marka Hłaski jest Kuba Kowalski (Gustaw Holoubek). Mężczyzna jest alkoholikiem, a fabuła rozpoczyna się w momencie, gdy jest umówiony na spotkanie z lekarzem w sprawie odwyku. Do terapii zachęca go jego narzeczona, Krystyna (Aleksandra Śląska). Przed spotkaniem Kuba odbiera szereg telefonów z pytaniami o zdrowie. Ma dość tłumaczenia się przed przyjaciółmi, do tego męczy go dłużący się czas oczekiwania na wizytę. Postanawia wyjść na miasto, a kolejny splot zdarzeń sprawia, że nałóg dotkliwie daje o sobie znać. Film „Pętla” jest debiutem reżyserskim Wojciecha Hasa. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website Zobacz także: Filmy o alkoholizmie – co warto obejrzeć w temacie uzależnienia od alkoholu? Miejsce 8: Potop (1974) – klasyka polskiego filmu historycznego „Potop” w reżyserii Jerzego Hoffmana jest ekranizacją ostatniej części trylogii Henryka Sienkiewicza. Akcja filmu rozgrywa się w czasie potopu szwedzkiego w latach 1655–1660. Andrzej Kmicic (Daniel Olbrychski) wdaje się w konflikt z rodem Butrymów. Na wieść o tym jego narzeczona Oleńka (Małgorzata Braunek) zrywa zaręczyny. Nie zastanawiając się długo, młodzieniec porywa ukochaną, ale dziewczyna zostaje odbita przez Wołodyjowskiego (Tadeusz Łomnicki). Jednak Kmicic ma szanse na odkupienie. Musi uformować chorągiew dla Janusza Radziwiłła (Władysław Hańcza). Niestety okazuje się, że książę kolaboruje ze Szwedami, działając na niekorzyść króla Jana Kazimierza. Po raz kolejny Andrzej Kmicic jest na straconej pozycji – w oczach króla i swojej ukochanej Oleńki. Film zdobył trzy Złote Lwy na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni w 1974 r. W odświeżonej wersji pojawił się w kinach w 2014 r. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website Miejsce 7: Pociąg (1959) – dramat psychologiczny Jerzego Kawalerowicza Fabuła filmu rozgrywa się w pociągu relacji Warszawa–Hel. Przypadkowo w przedziale męskim spotykają się meteorolożka Marta (Lucyna Winnicka) i chirurg Jerzy (Leon Niemczyk). Obydwoje nie powinni się tam znaleźć – Marta kupiła bilet na dworcu od nieznajomego mężczyzny, a Jerzy w ogóle nie wykupił miejscówki. Jednak wyrusza w podróż po ciężkiej i nieudanej operacji, więc uważa, że zasługuje na miejsce w wagonie sypialnianym. Tymczasem w pociągu pojawia się milicja. Mundurowi szukają przestępcy, który powinien znajdować się w tym przedziale. Podejrzenia padają na Jerzego. W 1960 r. „Pociąg” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza zdobył Złotą Kaczkę (nagroda miesięcznika „Film”) jako najlepszy film polski, a rok wcześniej Lucyna Winnicka za rolę Marty odebrała nagrodę na MFF w Wenecji. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website Miejsce 6: Ziemia obiecana (1975) – historia pewnego biznesu w Łodzi Akcja filmu rozgrywa się w Łodzi na przełomie XIX i XX wieku. Trzej przyjaciele postanawiają wybudować fabrykę pod przemysł włókienniczy. Karol (Daniel Olbrychski) jest polskim ziemianinem, Maks (Andrzej Seweryn) – niemieckim biznesmenem, a Moryc (Wojciech Pszoniak) – żydowskim handlowcem. Każdy z nich jest na innej życiowej ścieżce, mimo wszystko są w stanie uparcie realizować swój cel, aby osiągnąć finansowy sukces. „Ziemia Obiecana” w reżyserii Andrzeja Wajdy powstała na podstawie powieści Władysława Reymonta. Film zdobył Złote Lwy na festiwalu w Gdyni jako najlepszy film w 1975 r., a także Diamentowe Lwy po latach – w 2015 r. za muzykę autorstwa Wojciecha Kilara. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website Miejsce 5: Popiół i diament (1958) – polska rzeczywistość po II wojnie światowej Jest 1945 r. Byli żołnierze AK schodzą do podziemia, gdzie otrzymują rozkaz zabicia sekretarza Polskiej Partii Robotniczej – Szczuki. Maciek (Zbigniew Cybulski), Andrzej (Adam Pawlikowski) i Drewnowski (Bogumił Kobiela) organizują zasadzkę na wysoko postawione urzędnika. Strzelają i zabijają człowieka w wyznaczonym samochodzie, ale okazuje się, że nastąpiła pomyłka. Chwilę później przejeżdża identyczne auto z sekretarzem. O tym, że zabili niewłaściwego człowieka, Maciek dowiaduje się dopiero wieczorem w hotelu „Monopol”. Rozmawia z barmanką Krystyną (Ewa Krzyżewska), po czym widzi zupełnie żywego Szczukę meldującego się na recepcji. Teraz będzie musiał powtórzyć akcję, co zupełnie nie jest mu po drodze. W nowej, powojennej rzeczywistości nie ma już ochoty na zabijanie. Scenariusz do filmu Andrzeja Wajdy powstał na podstawie powieści Jerzego Andrzejewskiego. Chociaż ze względów politycznych obraz budzi kontrowersje, rola Zbigniewa Cybulskiego pozostaje bezsprzecznie rewelacyjna. To po tym filmie aktor został okrzyknięty polskim Jamesem Deanem. „Popiół i diament” zdobył Złotą Kaczkę (nagrodę miesięcznika „Film”) w 1959 r. Ten tytuł zajmuje także 3. miejsce w naszym rankingu najlepszych filmów o polityce. Ocena na IMDb: 7,7. View oEmbed on the source website Miejsce 4: Rękopis znaleziony w Saragossie (1964) – niezwykła podróż przez Hiszpanię „Rękopis znaleziony w Saragossie” to film przygodowy Jerzego Hasa, którego akcja rozgrywa się w czasie wojen napoleońskich. Głównym bohaterem jest Alfons van Worden (Zbigniew Cybulski), kapitan gwardii walońskiej. Mężczyzna wyrusza w podróż do Madrytu, jednak po drodze zatrzymuje się w tajemniczej karczmie, gdzie spotyka dwie mauretańskie piękności (Iga Cembrzyńska i Joanna Jędryka). Po nocy spędzonej w towarzystwie kobiet, Alfons budzi się w zupełnie nieprzyjaznej scenerii – pod szubienicą z dwoma wisielcami. Co więcej, okazuje się, że w tym miejscu znajdzie się jeszcze wielokrotnie dopóki nie wypełni swojego przeznaczenia. W swojej podróży na pograniczu jawy i fikcji spotyka Pustelnika (Kazimierz Opaliński), tajemniczego kabalistę, matematyka Velasqueza i herszta Cyganów (Leon Niemczyk). Film ma konstrukcję szkatułkową, w której każda kolejna historia dostarcza nowych wątków do całej opowieści. Scenariusz powstał w oparciu o książkę Jana Potockiego, a kadry były kręcone na terenie Jury Krakowsko–Częstochowskiej. Ocena na Filmwebie: 7,8. View oEmbed on the source website Miejsce 3: Amator (1979) – polskie kino moralnego niepokoju Filip Mosz (Jerzy Stuhr) kupuje kamerę, aby udokumentować narodziny i pierwsze lata życia swojej córki. Zakup takiego sprzętu budzi zainteresowanie kierownika zakładu (Stefan Czyżewski), w którym pracuje. Mężczyzna zostaje poproszony o zrobienie dokumentacji z okazji 25. rocznicy powstania przedsiębiorstwa. Nowa pasja sprawia, że jego spokojne życia z dala od rozgłosu całkowicie się zmienia. Filip kręci kolejne filmy ukazując prawdę, która zaczyna przeszkadzać lokalnym władzom. Pozornie niegroźne kadry stają się przyczyną narastających oczekiwań i nieprzyjemności, w wyniku których mężczyzna taci swoją rodzinę. Film w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego zdobył Złote Lwy na festiwalu w Gdyni w 1979 r., a także Nagrodę Specjalną na Berlinale w 1980 r. Ocena na IMDb: 7,8. View oEmbed on the source website Miejsce 2: Sami swoi (1967) – najsłynniejszy spór sąsiedzki w historii polskiego kina Komedia w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego rozgrywa się na Ziemiach Odzyskanych. Dwie zwaśnione rodziny – Pawlaków i Karguli – przeprowadzają się na zachód z kresów wschodnich po zakończeniu II wojny światowej. Z Ameryki wraca Jan Pawlak (Zdzisław Karczewski) i jest zdziwiony tym, że teraz żyją z Kargulami w zgodzie. Jego brat, Kazimierz (Wacław Kowalski) opowiada mu całą historię, która doprowadziła do ślubu jego syna, Witii (Jerzy Janeczek) z Jadźką (Ilona Kuśmierska), córką Kargula (Władysław Hańcza). Ocena na Filmwebie: 7,9. View oEmbed on the source website Miejsce 1: Jak rozpętałem II wojnę światową (1970) – polska komedia wojenna Film w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego opowiada o przygodach żołnierza Franciszka Dolasa (Marian Kociniak). Niefortunny zbieg okoliczności sprawia, że mężczyzna jest przekonany o tym, że to przez niego wybuchła II wojna światowa. Próbuje jakoś odmienić bieg zdarzeń, ale każde jego działanie sprawia, że popada w coraz większe tarapaty. W ten sposób przemierza całą Europę – od granicy polsko–niemieckiej, poprzez Austrię, Włochy i Belgrad, a nawet Cypr. Występuje w mundurze Legii Cudzoziemskiej, aby za chwilę przywdziać niemiecki mundur. Kiedy jest przerzucany z frontu na front, myśli tylko o tym, jak zakończyć wojnę, którą wywołał. Film powstał w oparciu o powieść Kazimierza Sławińskiego. W 2001 r. powstała poprawiona cyfrowo, kolorowa wersja kultowej komedii. Ocena na IMDb: 8,1. View oEmbed on the source website
Ranking filmów o szpitalach psychiatrycznych – 13 tytułów na mocny seans
Horrory, thrillery i dramaty rozgrywające się w placówkach zamkniętych
Filmy o szpitalach psychiatrycznych napawają grozą. Za zamkniętymi drzwiami ośrodków dla umysłowo chorych rozgrywają się sceny, o których nie mają pojęcia przeciętni „zjadacze chleba”. Jednak przestrzeń placówki to nie tylko miejsce pełne niepokojących złudzeń rozgorączkowanych umysłów lub intryg prowadzących placówkę. Terapia sprzyja zawiązywaniu niecodziennych relacji, a także przyjaźni, które rozpalają płomyk optymizmu i dają nadzieję. Spis treści: Miejsce 13: Gothika (2003) – horror psychologiczny Miejsce 12: Eli (2019) – film o terapii eksperymentalnej Miejsce 11: Niepoczytalna (2018) – wołanie o pomoc Miejsce 10: Obłąkani (2014) – szpital, który skrywa tajemnicę Miejsce 9: Krzywe linie Boga (2022) – tajne śledztwo w szpitalu psychiatrycznym Miejsce 8: Obłęd (2005) – nietypowa resocjalizacja Miejsce 7: Całkiem zabawna historia (2010) – tygodniowa obserwacja w szpitalu psychiatrycznym Miejsce 6: Przerwana lekcja muzyki (1999) – rola przyjaźni w leczeniu zaburzeń osobowości Miejsce 5: Anioły wszechświata (2000) – islandzki „Lot nad kukułczym gniazdem” Miejsce 4: K–PAX (2001) – pacjent z odległej planety Miejsce 3: Przebudzenia (1990) – innowacyjne leczenie pacjentów w stanie katatonii Miejsce 2: Wyspa tajemnic (2010) – śledztwo w odizolowanym szpitalu psychiatrycznym Miejsce 1: Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – zdrowy w ośrodku dla psychicznie chorych Miejsce 13: Gothika (2003) – horror psychologiczny Miranda Grey (Halle Berry) pracuje jako psychiatra w szpitalu dla umysłowo chorych. Pewnego dnia, wracając do domu, widzi na drodze tajemniczą postać. W ostatniej chwili skręca, unikając wypadku. Po kilku dniach budzi się jako pacjentka szpitala, nie mając pojęcia, co się wydarzyło i w jaki sposób tutaj trafiła. Dopiero po chwili dowiaduje się od prowadzącego leczenie dr Pete'a Grahama (Robert Downey Jr.), że zabiła swojego męża. Sama nie jest w stanie sobie niczego przypomnieć. Co więcej, nikt nie chce wierzyć w jej poczytalność, a jedyną osobą, której jest w stanie zaufać jest jej była pacjentka, Chloe Sava (Penélope Cruz). Halle Berry za odegranie roli głównej bohaterki w horrorze Mathieu Kassovitza otrzymała nagrodę Teen Choice w 2004 r. Ocena na IMDb: 5,8. View oEmbed on the source website Miejsce 12: Eli (2019) – film o terapii eksperymentalnej Głównym bohaterem filmu „Eli” jest jedenastoletni chłopiec (Charlie Shotwell), cierpiący nie nietypową chorobę. Każdy kontakt ze światem zewnętrznym wywołuje u niego silną reakcję alergiczną. Aby móc funkcjonować w społeczeństwie, musi cały czas nosić kombinezon ochronny. Lekarze są bezradni, a jego rodzice zrozpaczeni. W końcu znajdują placówkę, która wydaje się dla nich jedynym ratunkiem. W wysterylizowanym domu Eli może w końcu zdjąć kombinezon i przytulić się do rodziców (Kelly Reilly i Max Martini). Jednak okazuje się, że dom skrywa tajemnicę. Chłopak poznaje mroczny sekret placówki dzięki rozmowom przez okno z tajemniczą dziewczyną (Sadie Sink) w jego wieku. Ocena na IMDb: 5,8. View oEmbed on the source website Miejsce 11: Niepoczytalna (2018) – wołanie o pomoc „Niepoczytalna” to hipnotyzujący thriller w reżyserii Stevena Soderbergha. Opowiada o kobiecie, uciekającej przed prześladującym ją mężczyzną. Sawyer Valentini (Claire Foy) przeprowadza się z Bostonu do Pensylwanii, zmienia pracę, numer telefonu, adres mailowy. Rozpoczyna nowe życie, ale to nie pomaga. Na każdym kroku widzi mężczyznę, który ją obserwuje. Postanawia zgłosić się do szpitala psychiatrycznego po poradę. Wbrew swojej woli zostaje zamknięta w zakładzie. Jednym z lekarzy jest tajemniczy mężczyzna. Ocena na IMDb: 6,4. View oEmbed on the source website Miejsce 10: Obłąkani (2014) – szpital, który skrywa tajemnicę Akcja „Obłąkanych” rozgrywa się w odosobnionym ośrodku dla umysłowo chorych. Placówką kieruje doktor Lamb (Ben Kingsley), szczycący się tym, że wbrew wcześniejszym tradycjom szpitala, wprowadził nowe, bezstresowe metody leczenia. Do Stonehearst Asylum trafia stażysta, Edward Newgate (Jim Sturgess). Dr Lamb przestawia mu jedną z pacjentek – nieco nadpobudliwą, ale w pewien sposób fascynującą, Elizę Graves (Kate Beckinsale). Dzięki niej młody lekarz odkrywa mroczną tajemnicę szpitala. Gotycki thriller w reżyserii Brada Andersona powstał na motywach opowiadania Edgara Allana Poe z 1845 r. Ocena na IMDb: 6,8. View oEmbed on the source website Miejsce 9: Krzywe linie Boga (2022) – tajne śledztwo w szpitalu psychiatrycznym „Krzywe linie Boga” to hiszpański thriller w reżyserii Oriola Paulo. Główną bohaterką jest detektyw Alice Gould (Bárbara Lennie). Kobieta zgłasza się do szpitala psychiatrycznego jako pacjentka cierpiąca na paranoję, aby tak naprawdę dowiedzieć się, jakie były przyczyny śmierci jednego z podopiecznych placówki. Scenariusz do filmu powstał w oparciu o powieść Torcuto Luca de Tena. Fabuła nawiązuje „Wyspy tajemnic” Martina Scorsese, a także klasyki horrorów Alfreda Hitchcocka i Stanleya Kubricka. Ocena na IMDb: 7,0. View oEmbed on the source website Miejsce 8: Obłęd (2005) – nietypowa resocjalizacja Głównym bohaterem jest Jack Starks (Adrien Brody), weteran wojny w Iraku. Niesłusznie oskarżony za morderstwo zostaje skierowany do szpitala psychiatrycznego na terapię eksperymentalną. W trakcie leczenia doświadcza flashbacków z czasów pobytu na froncie. Udaje mu się przywołać także wydarzenia związane z zabójstwem policjanta, za co dostał wyrok. Jack odnosi wrażenie, że podróżuje także w przyszłość. W wizjach spotyka kobietę (Keira Knightley), z której pomocą będzie próbował uniknąć śmierci. Film w reżyserii Johna Maybury'ego otrzymał nominację do Saturnów w 2006 r. Ocena na IMDb: 7,1. View oEmbed on the source website Miejsce 7: Całkiem zabawna historia (2010) – tygodniowa obserwacja w szpitalu psychiatrycznym Craig Gilner (Keir Gilchrist) to wrażliwy 16-latek, który myśli o samobójstwie. W ostatniej chwili wybiera jednak życie. Zgłasza się do szpitala z prośbą o pomoc, gdzie trafia na charyzmatycznego doktora Mahmouda (Aasif Mandvi). Chłopak zostaje na tygodniowej obserwacji. W tym czasie poznaje innych pacjentów. Dużo czasu spędza na rozmowach z Bobbym (Zach Galifianakis), który twierdzi, że jest tu tylko na wakacjach. Nawiązuje także szczególną relację z Noelle (Emma Roberts) – dziewczyną po aktach samookaleczenia. Komediodramat w reżyserii Ryana Flecka i Anny Boden powstał w oparciu o książkę Neda Vizziniego. Zoë Kravitz, która wystąpiła w roli Nii – szkolnego obiektu westchnień Craiga, otrzymała nominację do Czarnej Szpuli w 2011 r. „Całkiem zabawna historia” jest opisana również w naszym rankingu filmów o depresji. Ocena na IMDb: 7,1. View oEmbed on the source website Miejsce 6: Przerwana lekcja muzyki (1999) – rola przyjaźni w leczeniu zaburzeń osobowości Film w reżyserii Jamesa Mangolda powstał w oparciu o autobiograficzną powieść Susanny Kaynsen. Akcja rozgrywa się latach 60. XX wieku na terenie zamkniętego szpitala psychiatrycznego. Dojrzewająca nastolatka (Winona Ryder) trafia tam po próbie samobójczej na prośbę swoich zdesperowanych rodziców. Susanna spędza w ośrodku prawie 2 lata. Zostaje zdiagnozowana jako osobowość borderline – chwiejna emocjonalnie dziewczyna ma ciągłe poczucie pustki i problemy z akceptacją siebie. Paradoksalnie w terapii pomaga jej socjopatyczna Lisa (Angelina Jolie), z którą planuje ucieczkę z zakładu. W 2000 r. Angelina Jolie za rolę Lisy w „Przerwanej lekcji muzyki” otrzymała Oscara, nagrodę na festiwalu Złote Globy i Critics' Choice jako najlepsza aktorka drugoplanowa. Ocena na IMDb: 7,3. View oEmbed on the source website Zobacz także: 7 najlepszych filmów o anoreksji Miejsce 5: Anioły wszechświata (2000) – islandzki „Lot nad kukułczym gniazdem” „Anioły wszechświata” to film w reżyserii Fridrika Thoar Fridrikssona opowiadający o mężczyźnie chorym na schizofrenię. Páll (Ingvar Sigurðsson) to wybitny muzyk, który traci kontakt z rzeczywistością po rozstaniu z dziewczyną. W szpitalu psychiatrycznym poznaje Óliego, który twierdzi, że jest autorem tekstów piosenek The Beatles, a także Viktora, podpisującego się nazwiskiem Hitlera. Fabuła powstała w oparciu o książkę Einara Mára Guðmundssona, w której autor opisał historię swojego brata. Film zdobył Nagrodę Publiczności na Europejskiej Akademii Filmowej w 2000 r. za najlepszą rolę pierwszoplanową (Ingvar Sigurðsson), a także sześć nagród Edda (Islandzkiej Akademii Filmowej). Ocena na IMDb: 7,4. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website Miejsce 4: K–PAX (2001) – pacjent z odległej planety Główny bohater „K–PAX” (Kevin Spacey) twierdzi, że jest kosmitą, który przebywa w szpitalu psychiatrycznym w celach badawczych. Jego spokój, inteligencja i wyjątkowo szczegółowy opisy planety K–PAX sprawiają, że inni pacjenci zaczynają mu wierzyć. Jedynie prowadzący terapię dr Powell (Jeff Bridges) przypuszcza, że świat „prota” jest jedynie wytworem jego wyobraźni. Uważa, że to próba zamaskowania jakiejś szczególnej traumy z przeszłości. Dramat w reżyserii Iaina Softleya powstał na motywach książki Gene'a Brewera. W powieści filmowy dr Mark Powell nosi nazwisko autora. Ocena na IMDb: 7,4. View oEmbed on the source website Miejsce 3: Przebudzenia (1990) – innowacyjne leczenie pacjentów w stanie katatonii Akcja filmu rozgrywa się w Bronksie w 1969 r. Dr Malcolm Sayer (Robin Williams) podejmuje nową pracę w szpitalu dla umysłowo chorych. Jego pacjentami są osoby po śpiączkowym zapaleniu mózgu, od lat przebywające w stanie katatonii. W pewnym momencie wpada na pomysł, jak im pomóc, a w wyniku eksperymentalnej terapii jeden z pacjentów na nowo budzi się do życia. Leonard Lowe (Robert De Niro) nie ma jednak pojęcia, w jaki sposób ma funkcjonować w zupełnie nowej dla niego rzeczywistości. „Przebudzenia” to film oparty na faktach w reżyserii Penny Marshall. Fabuła powstała w oparciu o wspomnienia neurologa Olivera Sacksa. W produkcję zaangażowali się studenci z Yale (Lawrence Lasker i Walter F. Parkes), będący pod wrażeniem napisanej przez niego książki. Obraz zdobył ogromny sukces, o czym świadczy nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych dla Roberta De Niro w 1990 r. i trzy nominacje do Oscarów w 1991 r. Ocena na IMDb: 7,8. View oEmbed on the source website Miejsce 2: Wyspa tajemnic (2010) – śledztwo w odizolowanym szpitalu psychiatrycznym W filmie Martina Scorsese, razem z dwoma agentami federalnymi – Teddem Danielsem i Chuckiem Aulem (Leonardo DiCaprio i Mark Ruffalo), przenosimy się na odizolowaną od świata wyspę w Zatoce Bostońskiej. Z umiejscowionego na niej szpitala psychiatrycznego w tajemniczych okolicznościach zniknęła jedna z pacjentek, Rachel Solando (Emily Mortimer). Prowadzący śledztwo otrzymują od zaginionej kobiety budzące grozę wiadomości, które prowadzą ich do odkrycia niepokojących wydarzeń dotyczących przeszłości placówki. Tymczasem wichura szalejąca wokół wyspy sprawia, że agenci tracą możliwość powrotu na stały ląd. Leonardo DiCaprio za rolę w „Wyspie tajemnic” otrzymał nagrodę Teen Choice jako ulubiony aktor horroru/thrillera. Ocena na IMDb: 8,2. View oEmbed on the source website Miejsce 1: Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – zdrowy w ośrodku dla psychicznie chorych „Lot nad kukułczym gniazdem” to klasyka kina psychologicznego z Jackiem Nicholsonem w roli głównej. Główny bohater trafia do szpitala psychiatrycznego, aby uniknąć więzienia. W placówce stara się wprowadzić trochę życia, co budzi ostry sprzeciw siostry przełożonej (Louise Fletcher) Kiedy dowiaduje się, że spędzi tu więcej czasu niż zakładał, namawia swoich towarzyszy do ucieczki. Obraz w reżyserii Miloša Formana zdobył pięć oscarowych statuetek w 1976 r. – jako najlepszy film, za najlepsza rolę pierwszoplanową męską (Jack Nicholson), żeńską (Louise Fletcher), reżyserię i scenariusz adaptowany. Fabuła powstała w oparciu o książkę Kena Keseya z 1962 r. Ocena na IMDb: 8,7. View oEmbed on the source website
Najlepsze filmy o sektach – TOP 7: produkcje osadzone w szponach kultu
Thrillery, horrory i filmy na faktach o mniej znanych ugrupowaniach religijnych
Fascynujące opowieści o małych społecznościach odizolowanych od świata. Praktyki wzbudzające kontrowersje. Kult jednostki, poczucie zagrożenia, manipulacja. Filmy o sektach intrygują i skłaniają do zgłębiania historii grup religijnych – zwłaszcza gdy bazują na faktach. Często religia jest bezpieczną odskocznią od normalnego życia. Ale co wtedy, kiedy przestaje być jedynie sposobem na psychiczny relaks? W zestawieniu – kilka najciekawszych tytułów o zamkniętych grupach wyznaniowych i tych, które z otwartymi ramionami przyjmują konwertytów. Spis treści: Colonia (2015) – tajemnica zamkniętego ośrodka w Chile Jonestown (2006) – film dokumentalny o sekcie z Gujany Oczy szeroko zamknięte (1999) – film Stanleya Kubricka o tajnym ugrupowaniu dla elit Droga do wyzwolenia: Scjentologia, Hollywood i pułapki wiary (2015) – film dokumentalny Kult (1973) – horror o obrzędach religijnych Odgłosy (1977) – włoski horror o tajemnicach szkoły baletowej Midsommar. W biały dzień (2019) – film o letnich obrzędach na północy Skandynawii Pozostałe filmy o sektach Colonia (2015) – tajemnica zamkniętego ośrodka w Chile Akcja filmu rozgrywa się w Chile w 1973 r. Lena (Emma Watson) i Daniel (Daniel Brühl) są parą młodych ludzi, których łączy miłość i wspólne poglądy. Podczas jednego z wieców, obydwoje zostają schwytani przez tajną policję Pinocheta. Lena odzyskuje wolność. Tymczasem chłopak przepada bez śladu. Po długich poszukiwaniach dziewczyna odkrywa, że Daniel został wywieziony do ściśle strzeżonej placówki na południu Chile, zwanej Colonia Dignidad. Udając zagubioną katoliczkę, przedostaje się do osady. Miejsce oficjalnie figuruje jako ośrodek kultu religijnego. U Zamkniętą społecznością zarządza despotyczny Paul Shäfer (Michael Nyqvist). „Colonia” w reżyserii Floriana Gallenbergera to film na faktach, który odkrywa mroczne strony historii Chile. Licząca ok. 300 mieszkańców kolonia w prowincji Linares została założona przez niemieckich imigrantów. Paul Shäfer w czasie II wojny światowej był członkiem Hitlerjugend, następnie służył jako medyk w Luftwaffe. Wyemigrował po tym, jak postawiono mu zarzutów pedofilii. Przywódcą społeczności w Chile był od 1961 do 1997 roku, kiedy na jaw wyszła sprawa molestowania 26 chłopców na terenie kolonii. Ocena na Filmwebie: 7,5. View oEmbed on the source website Jonestown (2006) – film dokumentalny o sekcie z Gujany „Jonestown” to z kolei dokument o innej osadzie odciętej od świata. Położona w Gujanie w samym sercu dżungli wioska została założona przez charyzmatycznego przywódcę religijnego – Jamesa Warrena „Jima” Jonesa. Po latach okazało się, że lider grupy okłamywał wiernych wizją wojny, jaką wypowiedział im cały świat. Z uwagi na rzekome bezpieczeństwo, osoby mieszkające w Jonestown nie mogły kontaktować się z nikim na zewnątrz, nawet ze swoimi bliskimi. Najbardziej dramatycznym momentem w historii grupy było zbiorowe samobójstwo 909 osób w nocy z 18 na 19 listopada 1978 r. Autor dokumentu, Stanley Nelson, przedstawia relacje tych, co przeżyli. Ocena na Filmwebie: 7,4. View oEmbed on the source website Oczy szeroko zamknięte (1999) – film Stanleya Kubricka o tajnym ugrupowaniu dla elit Alice (Nicole Kidman) i Bill (Tom Cruise) są małżeństwem z długoletnim stażem. Oboje obracają się w elitarnych kręgach, gdzie niejednokrotnie ich zaufanie jest wystawiane na próbę. Podczas jednej z rozmów Alice przyznaje, że nie zawsze była wierna mężowi. Rozwścieczony Bill wychodzi na miasto. Nie wie dokąd pójść. Myśli o tym, aby odegrać się na żonie, ale wie, że przygodny seks z prostytutką nie zagoi rany. Przypadkiem trafia do ekskluzywnego miejsca dla wtajemniczonych. „Oczy szeroko zamknięte” Stanleya Kubricka to pełen grozy, tajemnicy i napięcia thriller erotyczny o tym, co tkwi pod płaszczem powierzchowności. To opowieść o ukrytych pragnieniach, wyborach i konsekwencjach. Film zdobył Nagrodę Krytyki Filmowej „Biastone Bianco” na festiwalu w Wenecji w 1999 r. Ocena na Filmwebie: 7,3. View oEmbed on the source website Droga do wyzwolenia: Scjentologia, Hollywood i pułapki wiary (2015) – film dokumentalny Kościół Scjentologiczny cieszy się dużym zainteresowaniem medialnym. Trudno się dziwić – jawnie do uczestnictwa w praktykach sekty przyznają się znani aktorzy: Tom Cruise, John Travolta czy Elisabeth Moss. Film dokumentalny „Droga do wyzwolenia: Scjentologia, Hollywood i pułapki wiary” Alexa Gibneya zestawia wypowiedzi celebrytów z osobami, które opuściły grupę. Dużą wartością filmu jest przybliżenie historii powstania kościoła. Ruch religijny został założony w 1951 r. przez L. Rona Hubbarda, pisarza science fiction, jako alternatywa dla psychologii. Grupa ma charakter hierarchiczny, a jej członkowie, podobnie jak w przypadku loży masońskiej, zostają stopniowo dopuszczani do kolejnych kręgów wtajemniczenia. Ocena na Filmwebie: 7,2. View oEmbed on the source website Kult (1973) – horror o obrzędach religijnych Wracając do produkcji fabularnych, nie sposób pominąć horrorów o sektach, które w historii światowej kinematografii stanowią obszerny materiał filmowy. Tajemnicze rytuały stanowią doskonałe tło dla tego gatunku. „Kult” w reżyserii Robina Hardy'ego opowiada o społeczności na Summerisle. Na odizolowanej od świata wyspie urywa się trop w sprawie zaginięcia 12-letniej dziewczynki. Zajmujący się śledztwem sierżant Howie (Edward Woodward) podejrzewa, że nastolatka została złożona w ofierze religijnej. Film zdobył nagrodę na festiwalu Saturny w 1979 r. jako najlepszy horror. W roli przywódcy społeczności wyspiarskiej wystąpił Christopher Lee. Ocena na Filmwebie: 7,0. View oEmbed on the source website Odgłosy (1977) – włoski horror o tajemnicach szkoły baletowej „Odgłosy” w reżyserii Dario Argento to przerażający horror o niemieckiej szkole baletowej, która skrywa pewną tajemnicę. W niewyjaśnionych okolicznościach dochodzi do serii morderstw, a grono pedagogiczne zdaje się nie być zainteresowane prowadzeniem śledztwa. Do szkoły w Wiedniu przyjeżdża Susan Bannion i już po kilku pierwszych dniach zauważa, że dzieją się tutaj podejrzane rzeczy. Włoski film został uznany przez brytyjski magazyn Total Film za jeden z najlepszych horrorów w historii kina (ranking z 2012 r.). W 2018 r. powstał remake – „Suspiria” z Dakotą Johnson i Tildą Swinton w rolach głównych (reżyseria: Luca Guadagnino). Odświeżona wersja została nagrodzona na festiwalu Film Independent za najlepsze zdjęcia. Ocena na Filmwebie: 7,0. View oEmbed on the source website Zobacz także: Kultowe filmy o szkole – TOP 10: ranking najlepszych filmów młodzieżowych wszech czasów Midsommar. W biały dzień (2019) – film o letnich obrzędach na północy Skandynawii Głównymi bohaterami są młodzi Amerykanie, Dani i Christian (Florence Pugh i Jack Reynor). Po kilku latach wspólnego życia i ostatnich trudnych wydarzeniach w życiu Dani, para postanawia wyjechać wraz z przyjaciółmi do północnej Skandynawii na festiwal związany z letnim przesileniem. W odizolowanej wiosce raz na 90 lat odnawiane są pradawne rytuały. Początkowo Amerykanie są zauroczeni piękną, sielską scenerią i białymi nocami na dalekiej północy. Wszyscy na czas trwania festiwalu stają się jedną wielką rodziną, więc i oni szybko stają się częścią społeczności. Jednak z czasem niewinna zabawa okazuje się zmierzać do dramatycznych rozwiązań. „Midsommar. W biały dzień” to horror w reżyserii Ariego Astera (powstał w koprodukcji szwedzko–amerykańskiej). Florence Pugh za rolę w filmie otrzymała dwie nagrody – Stowarzyszenia Krytyków Filmowych z Florydy i Georgii. W 2021 r. społeczność Filmwebu wyróżniła tę produkcję w kategorii: najmocniejsza scena – zrzucenie staruszków ze skały. Ocena na Filmwebie: 6,8. View oEmbed on the source website Pozostałe filmy o sektach Wśród najlepszych filmów o zamkniętych grupach religijnych i ideologicznych warto wymienić także: Dzieci kukurydzy (1984) – to film na podstawie opowiadania Stephena Kinga. Opowiada historię małego miasteczka w Nebrasce, w którym dzieci zabiły wszystkich dorosłych mieszkańców. Reżyseria: Fritz Kiersch, Osada (2004) – film o zamkniętej społeczności w stanie Pensylwania, żyjącej w strachu przed bestiami z lasu. Reżyseria: M. Night Shyamalan. W rolach głównych: Jayne Atkinson, Adrien Brody, Jesse Eisenberg, Dźwięk mego głosu (2011) – niesamowity thriller o parze młodych filmowców. Główni bohaterowie postanawiają nakręcić film dokumentalny o sekcie, aby zdemaskować przywódcę. Reżyseria: Zal Batmanglij, Brit Marling, Martha Marcy May Marlene (2011) – opowieść o kobiecie, której udało się uciec z sekty. Reżyseria: Sean Durkin. W roli głównej: Elizabeth Olsen, Mistrz (2012) – to film o relacji mistrza (Philip Seymour Hoffmon) i ucznia (Joaquin Phoenix), ślepo zapatrzonego w jego nauki. Reżyseria: Paul Thomas Anderson.
Filmy psychologiczne, wobec których nie przejdziesz obojętnie
Decydując się na filmy psychologiczne, oczekujemy mocnych wrażeń i historii, które nie tylko skłonią nas do refleksji, ale także na długo pozostaną w naszej pamięci. Najlepsze tytuły z klasyki gatunku wbijają w przysłowiowy fotel za sprawą doskonale skrojonych kadrów, dialogów i muzyki. W ostatnich latach powstało wiele dobrych produkcji, które warto obejrzeć. Godne polecenia są także starsze tytuły, które już pozostawiły mocny ślad w historii kina i od nich zaczniemy. Spis treści: Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – historia filmów psychologicznych Lśnienie (1980) – thriller psychologiczny Musimy porozmawiać o Kevinie (2011) – dramat psychologiczny Requiem dla snu (2000) – kultowy film psychologiczny Aronofskiego Czarny łabędź (2010) – dramat psychologiczny Aronofskiego z Natalie Portman i Milą Kunis Porozmawiaj z nią (2002) – kobiece kino psychologiczne Pedro Almodovara Skóra, w której żyję (2011) – dramat psychologiczny Pedro Almodovara Matki równoległe (2021) – film psychologiczny o kobietach Krótki film o zabijaniu (1987) – polskie kino psychologiczne Pręgi (2004) – film psychologiczny Magdaleny Piekorz Duchy Inisherin (2022) – nowy film psychologiczny W trójkącie (2022) – film psychologiczny Rubena Östlunda Pozostałe filmy psychologiczne, które warto obejrzeć Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – historia filmów psychologicznych Przegląd klasyki rozpoczynamy doskonałym obrazem w reżyserii Miloša Formana z Jackiem Nicholsonem w roli głównej. „Lot nad kukułczym gniazdem” to dramat psychologiczny, którego historia rozgrywa się na oddziałach zamkniętych szpitala psychiatrycznego. Główny bohater, McMurphy, udaje chorego, aby uniknąć więzienia. Rzeczywistość jednak przerasta jego wyobrażenia, gdy okazuje się, że w szpitalu ma spędzić o wiele więcej czasu, niż przewidywał jego pierwotny plan. Film zdobył Oscara w pięciu kategoriach – za najlepszy film, najlepszą główną rolę męską i żeńską (Louise Fletcher), za reżyserię i najlepszy scenariusz adaptowany. View oEmbed on the source website Lśnienie (1980) – thriller psychologiczny Film psychologiczny Stanleya Kubricka, również z Jackiem Nicholsonem w roli głównej, przeznaczony jest dla odbiorcy o mocnych nerwach. Akcja filmu ma miejsce w pensjonacie w górach Kolorado, który został odcięty od świata w wyniku potężnej burzy śnieżnej. Okazuje się, że rodzina dozorcy nie jest w budynku sama. „Lśnienie” trzyma w nieustannym napięciu, poruszając temat zła i jego genezy na przykładzie relacji w odizolowanej od społeczeństwa rodzinie. View oEmbed on the source website Musimy porozmawiać o Kevinie (2011) – dramat psychologiczny To kolejny tytuł, który przeszedł już do klasyki filmów psychologicznych. Obraz w reżyserii Lynne Ramsay jest wstrząsającą opowieścią o pozbawionym empatii nastolatku, który manipuluje otoczeniem i nie uznaje żadnych zasad. W rolach głównych – Ezra Miller jako Kevin i Tilda Swinton, która gra jego matkę, Evę. Film zdobył statuetkę BIFA (najlepszy reżyser), a odtwórczyni głównej roli szereg innych prestiżowych nagród, m.in. Europejskiej Akademii Filmowej czy National Board of Review. View oEmbed on the source website Zobacz także: Tilda Swinton: "Lubię nie wiedzieć, co będę jutro robić" Requiem dla snu (2000) – kultowy film psychologiczny Aronofskiego W przeglądzie filmów psychologicznych nie sposób pominąć dzieł Darrena Aronofskiego. „Requiem dla snu” to psychologiczny dramat, który w hipnotyzujący sposób ukazuje pogłębiającą się spiralę uzależnień – od pigułek na odchudzanie, słodyczy lub telewizji. Scenariusz do filmu powstał na podstawie książki Huberta Selby’ego. Pozostawiająca przerażającą refleksję opowieść o nałogu zdobyła uznanie krytyków filmowych, otrzymując pierwszą nagrodę za najlepsze zdjęcia (Independent Spirit 2001) i najlepszą rolę żeńską, którą zagrała Ellen Burstyn (Złoty Satelita 2001, Independent Spirit 2001, BSFC 2000). View oEmbed on the source website Czarny łabędź (2010) – dramat psychologiczny Aronofskiego z Natalie Portman i Milą Kunis To z kolei opowieść o tym, jak wiele jesteśmy w stanie poświęcić, aby realizować swoje marzenia i pasje. Główną bohaterką jest utalentowana baletnica, Nina (Natalie Portman). Dziewczyna, której ambicje są podsycane przez wymagającą matkę, zostaje wytypowana do roli księżniczki Odetty w „Jeziorze łabędzim”. Aby ją otrzymać musi okazać się lepsza od swojej konkurentki, Lily (Mila Kunis). Film w pełnym świetle i ze szczegółami opowiada o obłędzie, pożądaniu i perfekcji. Role obydwu aktorek – Natalie Portman (Oscary 2011, Złote Globy 2011) i Mili Kunis (MFF w Wenecji za najlepszy debiut) zostały nagrodzone na największych światowych festiwalach. View oEmbed on the source website Porozmawiaj z nią (2002) – kino psychologiczne Pedro Almodovara Pedro Almodovar to reżyser, który jest znany z poruszania trudnych tematów i zadawania niezręcznych pytań odnośnie natury i psychiki człowieka. Akcja filmu „Porozmawiaj z nią” toczy się dwutorowo. Z jednej strony rozgrywa się w szpitalu, w którym na jednej z sal leży Alicja (Leonor Watling). Dziewczyna zapadła w śpiączkę po wypadku samochodowym. Opiekuje się nią wrażliwy pielęgniarz, Benigno (Javier Cámara), którego los krzyżuje się z równie smutną historią dziennikarza Marco (Dario Grandinetti). Mężczyźni po raz pierwszy spotykają się w teatrze. Po raz drugi widzą się w szpitalu. Film zdobył oscarową statuetkę w 2003 za najlepszy scenariusz oryginalny, Złote Globy za najlepszy film zagraniczny oraz nagrody BAFTA. View oEmbed on the source website Skóra, w której żyję (2011) – dramat psychologiczny Pedro Almodovara To opowieść o tym, jak daleko może posunąć się chirurg plastyczny w rekonstrukcji ciała. Roberto (Antonio Banderas) jest lekarzem, który po śmierci żony przeprowadza zaawansowane medycznie eksperymenty. Testuje je na żywym organizmie, czyli kobiecie o imieniu Vera (Elena Anaya). Przetrzymywana u niego w domu pacjentka w nowej skórze czuje się dziwnie. Stawia pytania o przeszłość i relację z Roberto. Film zdobył pierwszą nagrodę na festiwalu BAFTA. View oEmbed on the source website Matki równoległe (2021) – film psychologiczny o kobietach Kolejny film w reżyserii Pedro Almodovara w poruszający sposób ukazuje relację między dwiema kobietami, które spotkały się przypadkowo na oddziale położniczym. Różnią się praktycznie wszystkim – wiekiem, dojrzałością i stylem życia. Łączy je to, że obydwie są samotnymi matkami. Janis (Penelope Cruz) – to dojrzała kobieta, która ma plan na życie. Ana (Milena Smit) – jest zagubioną młodą dziewczyną, którą przerastają nowe obowiązki. Penelope Cruz zdobyła puchar Volpi na MFF w Wenecji (2021), a cały film – wiele nominacji do najważniejszych światowych nagród. View oEmbed on the source website Zobacz także: Mentor i jego muza: Pedro Alomodovar i Penelope Cruz. Nie istnieliby bez siebie Krótki film o zabijaniu (1987) – polskie kino psychologiczne Nasze rodzime produkcje filmowe, które poruszają problem ludzkiej psychiki i emocji, określane są mianem kina moralnego niepokoju. To filmy, które obok mocnego przekazu stawiają zasadnicze pytania, natury etycznej. „Krótki film o zabijaniu” to mistrzowskie studium mordercy, który z zimną krwią zabija taksówkarza (Jan Tesarz). Jest nim 20-letni chłopak (Mirosław Baka), których przyjechał do Warszawy z małej miejscowości. W sądzie broni go świeżo upieczony adwokat (Krzysztof Globisz). Film zdobył pierwszą nagrodę na festiwalu w Cannes (1988). View oEmbed on the source website Pręgi (2004) – film psychologiczny Magdaleny Piekorz To mocna historia przemocy, która zatacza koło. Ojciec krzywdzi syna – bije go i terroryzuje, twierdząc, że chce dla niego jak najlepiej. Skrzywdzony w dzieciństwie chłopak podobnie reaguje w dorosłym życiu. Pojawia się pytanie, czy krąg przemocy uda się przerwać? Film zdobył nagrodę Złote Lwy w 2004 roku, a Jan Frycz otrzymał Orła w 2005 za najlepszą drugoplanową rolę męską. View oEmbed on the source website Duchy Inisherin (2022) – nowy film psychologiczny W „Duchach Inisherin” przenosimy się sto lat wstecz – do 1923 roku. Na jednej z irlandzkich wysp niewielka społeczność żyje w izolacji od reszty kraju. Głównymi bohaterami są dwaj przyjaciele – Colm (Brendan Gleeson) i Pádraic (Colin Farrell). Nagle jeden z nich, starszy o kilkanaście lat, zrywa przyjaźń. Czas, który do tej pory spędzał na rozmowie z Pádraicem, postanawia poświęcić na komponowanie muzyki. Film, balansując pomiędzy dramatem a komedią, doskonale pokazuje to, do czego prowadzi upór, zawziętość, samotność i lęk przed śmiercią. Reżyseria – Martin McDonagh. View oEmbed on the source website W trójkącie (2022) – film psychologiczny Rubena Östlunda To jeden z dwóch filmów Rubena Östlunda nagrodzonych Złotą Palmą na festiwalu w Cannes. Poprzedni – „The Square” zdobył główną nagrodę w 2017 roku. Obydwie produkcje opowiadają o rozdarciu pomiędzy różnymi klasami społecznymi. Dwójka głównych bohaterów filmu „W trójkącie” – Carl (Harris Dickinson) i Yaya (Charlbi Dean) wybierają się w rejs luksusowym jachtem. W wyniku ataku piratów ci, którym udało się przeżyć, stają się rozbitkami na wyspie na tych samych prawach, co załoga statku. View oEmbed on the source website Zobacz także: Złote Globy 2023 rozdane! Kto sięgnął po statuetkę? Pozostałe filmy psychologiczne, które warto obejrzeć Lista filmów psychologicznych, które rysują w pamięci głęboki ślad, jest długa. Poniżej jej niewielki wycinek (po 2010 r.) z najlepszymi tytułami w porządku chronologicznym: Nimfomanka (2013) – dramat erotyczny Larsa von Triera (w dwóch częściach), Whiplash (2014) – dramat muzyczny Damiena Chazelle'a, opisany w rankingu filmów muzycznych, Marnie. Przyjaciółka ze snów (2014) – animowany film psychologiczny produkcji japońskiej, Split (2016) – thriller psychologiczny z James McAvoy'em w roli głównej, Jestem mordercą (2016) – polski thriller psychologiczny z Arkadiuszem Jakubikiem, Nauczycielka (2016) – dramat psychologiczny produkcji czesko–słowackiej, Porwana pamięć (2017) – koreański kryminał psychologiczny, Wieża. Jasny dzień (2017) – polski thriller w reżyserii Jagody Szelc, mother! (2017) – horror psychologiczny Aronofskiego, Fuga (2018) – thriller psychologiczny Agnieszki Smoczyńskiej powstały w koprodukcji polsko–czesko–słowackiej, Joker (2019) – portret psychologiczny kultowej postaci komiksów o Gotham City, Mała mama (2021) – francuski dramat psychologiczny. Wśród powyższych tytułów znajdują się także wybitne obrazy kinowe, które łączą w sobie różne gatunki. W przypadku filmów psychologicznych najczęściej jest to dramat, czarna komedia lub thriller. Kino japońskie znane jest ze świetnych filmów animowanych o tematyce psychologicznej, przeznaczonych dla dorosłego widza. Jeśli lubisz mocne produkcje, które skłaniają do głębszej refleksji, jest duża szansa, że spodobają ci się tytuły z innych naszych zestawień, np. dotyczących filmów na faktach lub filmów biograficznych.