Przyjęła ją pod swój dach, a potem wyrzuciła za drzwi. Co poróżniło Elżbietę Czyżewską i Joannę Pacułę?
W latach 80. Joanna Pacuła podbijała światowe salony, zdobywając uznanie w branży mody i filmu, podczas gdy Elżbieta Czyżewska próbowała odnaleźć swoje miejsce w amerykańskim show-biznesie. Choć ich drogi przecięły się w Nowym Jorku, a starsza z aktorek postanowiła wesprzeć młodszą koleżankę, ta relacja okazała się bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać.
W latach 80. Joanna Pacuła należała do nielicznego grona Polek, które zdołały zrobić spektakularną karierę poza granicami kraju. Dwukrotnie pojawiła się na okładce prestiżowego magazynu „Vogue”, a jej urodą i stylem zachwycał się sam Giorgio Armani. W tym czasie Elżbieta Czyżewska od dłuższego już czasu mieszkała w Nowym Jorku, dokąd wyjechała razem ze swoim mężem, znanym dziennikarzem Davidem Halberstamem. Choć jej marzenia o aktorskiej karierze w USA nie spełniły się do końca, to gdy młoda, 25-letnia Joanna Pacuła pojawiła się u jej drzwi, Czyżewska zdecydowała się jej pomóc. Niestety, znajomość ta nie zakończyła się szczęśliwie... [Ostatnia publikacja na VUŻ-u 14.09.2024 r.] [Ostatnia aktualizacja: 14.05.2025] Joanna Pacuła: jej kariera była godna pozazdroszczenia Joanna Pacuła urodziła się w 1957 roku w Tomaszowie Lubelskim. Nie pochodziła z artystycznej rodziny, do tego miała kompleks dziewczyny z małego miasteczka, ale po liceum zdecydowała się zdawać do szkoły teatralnej, mimo że na 22 miejsca było 450 kandydatów. Po wyjściu z sali egzaminacyjnej był tak przejęta, że osunęła się na ziemię. Mimo całego stresu profesor Bardini, zasiadający w komisji, po wysłuchaniu jej monologu, wykrzyknął: „Dziecko! Ty nie potrzebujesz żadnej szkoły, ty już jesteś aktorką!”. W trakcie studiów zdobyła natomiast uznanie profesora Gustawa Holoubka, który zatrudnił ją w swoim teatrze. Niedługo po ukończeniu studiów w stołecznej PWST Joanna Pacuła poznała na planie spektaklu Teatru Telewizji „Otello” starszego o jedenaście lat Piotra Fronczewskiego, w którym zakochała się bez pamięci. Pomiędzy aktorami wybuchł romans, który bardzo skomplikował życie prywatne mężczyzny. Miał on bowiem żonę i dzieci, których ostatecznie nie zdecydował się dla Pacuły porzucić. To złamało serce młodej aktorce, rzuciła się w wir pracy i postanowiła wyjechać do Paryża. „Grałam rzeczywiście dużo i często. Co z tego? Praca dawała mi satysfakcję, ale życie wcale nie było usłane różami. Na własne mieszkanie musiałabym czekać kilkanaście lat. Poza tym jako dziewczyna z Tomaszowa Lubelskiego w Warszawie nigdy nie czułam się 'u siebie'. Szczerze mówiąc, wolałam nie czuć się "u siebie", mieszkając w Paryżu”, wyznała w rozmowie z Echem Dnia. Kiedy Joanna Pacuła przebywała za granicę, w Polsce wybuchł stan wojenny. Poznany przez nią w tamtym czasie Roman Polański mówił jej, żeby nie wracała do kraju, tylko spróbowała swoich sił na arenie międzynarodowej. Podobno kupił jej nawet bilety do Nowego Jorku. Początkowo Joanna Pacuła nie planowała dłuższego pobytu w Stanach Zjednoczonych. Jednak na dwa tygodnie przed planowanym powrotem do Polski skradziono jej wszystkie dokumenty, bilety i paszport. W obliczu napiętej sytuacji politycznej w ojczyźnie, uzyskanie nowego paszportu było niemożliwe. Uwięziona w obcym kraju, bez znajomości języka, pracy i środków do życia, poczuła się osamotniona i bezradna. Wtedy właśnie niespodziewanie los się do niej uśmiechnął – pomocną dłoń wyciągnęła do niej inna polska aktorka, która od dłuższego czasu próbowała swoich sił w amerykańskim show-biznesie. Tak Joanna Pacuła trafiła pod dach Elżbiety Czyżewskiej. Zobacz też: „Miałem 40 lat, a ona była nastolatką”. Druga żona była wielką miłością Tadeusza Nalepy Warszawa 1984 r. Aktorka Joanna Pacuła w sztuce "Otello" Elżbieta Czyżewska: życie w Ameryce W połowie lat 60., kiedy kariera Elżbiety Czyżewskiej osiągała w Polsce szczyty, aktorka poznała uznanego na świecie dziennikarza „New York Times”. David Halberstam był Amerykaninem z Pulitzerem na koncie, który podczas swojej wizyty w Polsce zrobił niemałe wrażenie, zresztą nie tylko na niej. Para pobrała się 13 czerwca 1965 roku. Wydawało się, że los im sprzyja, a ich pozycja zawodowa i prywatna jest bardzo uprzywilejowana. Niestety, kiedy David Halberstam opublikował na łamach „New York Times” artykuł krytykujący politykę ówczesnego I sekretarza KCPZPR Władysława Gomułki, z dnia na dzień stał się nad Wisłą persona non grata. Opuścił Polskę w 1967 roku. Czyżewskiej żal było zostawiać za sobą wszystko, co do tej pory osiągnęła, ale szybko zrozumiała, że zostając w kraju, napotka ze strony władz tylko i wyłącznie przeszkody na drodze zawodowej. Elżbieta Czyżewska wyjechała z Polski 22 kwietnia 1968 roku, osiedlając się z mężem w Nowym Jorku. Postawiła sobie za cel kontynuowanie kariery aktorskiej i rozpoczęła intensywną naukę języka angielskiego. Choć opanowała mowę, silny słowiański akcent pozostał jej znakiem rozpoznawczym, co ograniczyło możliwości ekranowe – najczęściej występowała na scenach teatralnych. Jej związek z amerykańskim dziennikarzem Davidem Halberstamem zakończył się rozwodem w 1977 roku, co zapoczątkowało dla aktorki trudny etap w życiu – zawodowe niepowodzenia, problemy finansowe oraz zmagania z alkoholem. Spotkanie z Joanną Pacułą, do którego doszło kilka lat później, mogło być dla niej oddechem po ciężkich doświadczeniach. W 1982 roku 25-letnia Pacuła zapukała do drzwi mieszkania Czyżewskiej przy 60. Ulicy w Nowym Jorku. Czytaj też: Zbigniew i Danuta Lew-Starowiczowie kochali się przez 40 lat. Miłość była dla nich wszystkim Elżbieta Czyżewska, kadr z filmu "Wszystko na sprzedaż", 1968 r. Joanna Pacuła i Elżbieta Czyżewska: jak potoczyła się relacja aktorek? Mówiono, że zdezorientowaną i bezradną w obliczu zaginionych dokumentów skierował Pacułę do starszej aktorki Roman Polański. Agnieszka Holland na łamach książki "Elka" mówiła z kolei: "Myślę, że Pacuła przyjechała z Paryża z bardzo precyzyjnym planem. Chciała zrobić karierę, wykorzystując wszystkie sposoby. Ela była wielkoduszna i zaoferowała Joannie swoją pomoc. Oprowadzała ją, poznała z mnóstwem ludzi. Natomiast efektem tej znajomości było wielkie rozczarowanie. Nie pierwsze i nie ostatnie. Elka mnóstwo dawała i niestety nic nie dostawała w zamian" (cytat za styl.pl). Dzieliło je 19 lat różnicy. 44-letnia Czyżewska mogłaby być właściwie dla Pacuły matką i można by pomyśleć, że taka właśnie wywiązała się między nimi więź. Opiekuńcza, i matczyna. Starsza aktorka słynęła ze swojej gościnności. Przez jej amerykańskie mieszkanie przewinęło się w ciągu ostatnich lat bardzo wielu polskich znajomych i przyjaciół. Wszystkich, którzy szukali swojej szansy w Ameryce, chętnie przyjmowała, jednocześnie sama tęskniła za Polską. Elżbieta Czyżewska, 1966 r. Kadr z filmu "Małżeństwo z rozsądku" <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgw94dbu-a529d48.jpg" width="2376" height="1600" alt="1966. Kadr z filmu "Malzenstwo z rozsadku" w rezyserii Stanislawa Barei; n/z Elzbieta Czyzewska.,Image: 429318115, License: Rights-managed, Restrictions: *** Uwaga! Zakaz uzycia w reklamie. Zakaz przetwarzania i fotomontazu. Cena minimalna na publikacje online 50,00 PLN ***, Cena minimalna 50 PLN, Model Release: no, Credit line: archiwum Filmu / Forum" title="Kadr z filmu "Malzenstwo z rozsadku"" /> Jak twierdzi wielu bliskich Elżbiety Czyżewskiej z branży filmowej, aktorka użyła swoich kontaktów do rozpędzenia kariery młodszej koleżanki. Umawiała na castingi i poznawała z wpływowymi osobami z branży. Mówi się, że to dzięki Czyżewskiej 25-latka otrzymała rolę w „Parku Gorkiego” z 1983 roku, która przyniosła jej nominację do Złotego Globu za najlepszą kreację drugoplanową. Niektórzy twierdzili, że Pacuła i Czyżewska były zbyt silnymi osobowościami, żeby móc przez dłuższy czas żyć ze sobą w symbiozie i czerpać z tej relacji po równo. Pojawiły się też głosy, że starsza koleżanka starała się zaspokoić swoje niespełnione ambicje, wykorzystując do tego młodziutką Joannę Pacułę. Ich kontakty urwały się po karczemnej awanturze i wyjeździe młodszej z nich do Los Angeles. Joanna Pacuła w latach 90. stała się jedną z ważniejszych aktorek w Hollywood. Elżbieta Czyżewska miała od tamtej pory reagować na nazwisko młodszej koleżanki mało entuzjastycznie. Z kolei Joanna Pacuła wypowiedziała się po latach o starszej aktorce na łamach książki "Elka", wspominając ją z dużą dozą sympatii, ale nie przypisując jej wielkiej roli w swoim starcie kariery za oceanem. Podkreśliła przy tym, że mieszkały razem przez zaledwie trzy tygodnie. Zobacz też: Ewa Szykulska oswaja się z przemijaniem. Tak wygląda dziś życie 75-letniej aktorki Joanna Pacuła i Elżbieta Czyżewska: ich historia została opisana w filmie Relacja obu pań stała się inspiracją dla Agnieszki Holland i Jerzego Bogajewicza do nakręcenia filmu „Anna” w 1987 roku. Kiedy w drzwiach mieszkającej od lat w Ameryce tytułowej bohaterki staje Krystyna, młodsza od niej rodaczka, ta z miejsca decyduje się jej pomóc. Obie są aktorkami, Anna postanawia więc użyczyć jej swoich kontaktów i wskazówek w drodze do kariery, ale nie spotyka ją w zamian nic przyjemnego. Młodsza koleżanka rozkrada jej świat kawałek po kawałek i zostawia Annę zranioną i samotną. Elżbieta Czyżewska miała nawet zagrać w dziele Holland główną rolę, jednak na skutek nieporozumienia, nigdy do tego nie doszło. Otrzymała jednak pewne wynagrodzenie. W tytułową rolę wcieliła się Sally Kirkland, która wypadła znakomicie. Otrzymała za tę kreację Złotego Globa i nominację do Oscara. Nie było tajemnicą, że film "Anna" był inspirowany relacją młodej Joanny Pacuły i wielkiej gwiazdy polskiego kina lat 60., Elżbiety Czyżewskiej. Tajemnicą pozostaje jednak, z jakiego dokładnie powodu urwały się ich kontakty. Czy produkcja z 1987 roku może coś w tej kwestii sugerować? To pozostaje dziś tylko w sferze domysłów. Zobacz także: Była narzeczoną Ibisza i żoną uznanego polityka. Jak potoczyły się losy Zofii Ragankiewicz? Joanna Pacuła, 1990 r.
Agnieszka Osiecka i Elżbieta Czyżewska były duetem nierozłącznym. Poróżniła je "Biała bluzka"
Aktorka nigdy nie wybaczyła jej ujawnienia najintymniejszych sekretów...
W latach 50. Elżbieta Czyżewska i Agnieszka Osiecka były niemalże nierozłączne. Aktorka i poetka tworzyły wyjątkowy duet w życiu prywatnym, wspierały się i razem realizowały szalone pomysły. Jednak dwie bardzo bliskie przyjaciółki zerwały bliską znajomość z powodu publicznie ujawnionych sekretów... Wszystko przez "Białą bluzkę". [Ostatnia publikacja na VUŻ-u i Viva Historie 28.11.2024 r.] Elżbieta Czyżewska budziła w wielu koleżankach niepokój. Ale nie w Osieckiej O wielkiej przyjaźni Czyżewskiej oraz dwa lata starszej Osieckiej wiedzieli wszyscy. Pod koniec lat 50. aktorka śpiewała piosenkę Wojciecha Solorza do tekstu poetki "Kochankowie z ulicy Kamiennej" — nieformalnego hymnu środowiska Studenckiego Teatru Satyryków, z którym obie były związane. Elżbieta Czyżewska trafiła tam w czasie studiów, była to również jej pierwsza styczność ze sceną. Agnieszka Osiecka pozostawała pod ogromnym urokiem przyjaciółki, która to z kolei w innych koleżankach budziła niepokój oraz zazdrość. Stwierdziła nawet niegdyś, że mężczyźni tracili głowę dla Elki za sprawą "obłędnego biustu, szalenie zgrabnych nóg i najpiękniejszego uśmiechu". Elżbieta Czyżewska <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/imgw94dbu-a529d48.jpg" width="2376" height="1600" alt="1966. Kadr z filmu "Malzenstwo z rozsadku" w rezyserii Stanislawa Barei; n/z Elzbieta Czyzewska.,Image: 429318115, License: Rights-managed, Restrictions: *** Uwaga! Zakaz uzycia w reklamie. Zakaz przetwarzania i fotomontazu. Cena minimalna na publikacje online 50,00 PLN ***, Cena minimalna 50 PLN, Model Release: no, Credit line: archiwum Filmu / Forum" title="Kadr z filmu "Malzenstwo z rozsadku"" /> "Gdy w 1958 r. pojawiła się w naszym teatrze wszyscy się w niej zakochaliśmy, bo była zjawiskiem niezwykłym. Duża, pyzata buzia, włosy typu siano, odrobina piegów, uroda raczej proletariacka. Obłędny biust, który doprowadzał chłopców do szaleństwa, arystokratyczne dłonie i szalenie zgrabne nogi. Prowadziłyśmy we dwie ironiczny tryb życia. Malowałyśmy włosy na niebiesko, rzucałyśmy narzeczonych dla kawału, jeździłyśmy do różnych miast, chowałyśmy się, kupowałyśmy tanie antyki i oddawałyśmy byle komu" — wspominała poetka. (cyt. za Encyklopedia Teatru) CZYTAJ TAKŻE: Mimo wielkiej sławy sypiał w garderobach. Rola Zbyszka z Bogdańca zrujnowała jego karierę Elżbieta Czyżewska i Agnieszka Osiecka. Poróżniła je "Biała bluzka" Kontakty przyjaciółek nie osłabły nawet po wyjeździe Elżbiety Czyżewskiej do Stanów Zjednoczonych. Aktorka wyemigrowała tam z mężem, korespondentem "New York Times'a", Davidem Halberstamem. Agnieszka Osiecka wielokrotnie bywała w USA, przy każdej możliwej okazji umawiały się na spotkania oraz spędzały godziny na rozmowach. Znały swoje najskrytsze sekrety, dzieliły się niemalże wszystkim... I właśnie to miało doprowadzić do gwałtownego rozpadu ich wieloletniej znajomości. Elżbieta Czyżewska i David Halberstam Wszystko przez tekst "Białej bluzki" — książki Osieckiej opowiadającej historię dziewczyny o imieniu Elżbieta. Czyżewskiej wystarczył jedynie jej fragment, aby zrozumieć, że pisarka wykorzystała fakty z jej życia do stworzenia biografii głównej bohaterki. Później doszły ją słuchy o scenicznej wersji przygotowywanej przez przyjaciółkę wraz z Magdą Umer. ZOBACZ TEŻ: Krystyna Giżowska święciła tryumfy w latach 80., każdy znał jej hit „Nie było ciebie tyle lat”. W ostatnich latach doznała bolesnej straty Aktorka była zrozpaczona tym, co wieloletnia przyjaciółka zgotowała za jej plecami. Nie chciała, aby jej przeszłość ujrzała światło dzienne w takiej formie. Były to bolesne i najintymniejsze przeżycia związane z pobytem w domu dziecka czy alkoholizmem. Niewiele myśląc, zerwała znajomość z Osiecką raz na dobre. Osiecka pogrążyła się w nałogu. Nie zdążyła pogodzić się z Czyżewską Tymczasem Agnieszka Osiecka zupełnie nie rozumiała reakcji przyjaciółki i uznała ją za... przesadzoną. Sama wychodziła z założenia, że przy konstruowaniu postaci literackich oczywistym jest wykorzystywanie elementów z życia osób ze swojego otoczenia. Przez lata pozostawały skłócone, choć miały kilka podejść ku wzajemnemu zrozumieniu i odnowieniu dawnej znajomości. W latach 90. Osiecka jako pierwsza wyciągnęła dłoń do byłej przyjaciółki. Korzystając z jej dłuższego pobytu w Polsce, za pośrednictwem Janusza Bogackiego zaprosiła ją do udziału w odcinku telewizyjnego programu "Sentymenty". Choć oficjalnie to reżyser odcinka złożył propozycję Czyżewskiej, ona doskonale wiedziała, komu naprawdę to zawdzięcza. Agnieszka Osiecka, Warszawa 1990 r. W przerwie między nagraniami pogrążona w zadumie aktorka wyraziła chęć kontaktu z nieobecną tego dnia w studiu Osiecką. Jednak mimo zachęt ze strony Bogackiego ostatecznie uznała, że nie da rady wykonać telefonu do wieloletniej znajomej. Następnie minęły się na hucznych 50. urodzinach Daniela Olbrychskiego — jednak i tamtego dnia nie zamieniły ze sobą ani słowa. Jakiś czas później Agnieszka Osiecka śmiertelnie zachorowała. Tragiczne wieści dotarły do Elżbiety Czyżewskiej, aktorkę tknęło sumienie. Tuż przed śmiercią pisarki kontaktowała się z Krystyną Jandą, błagając ją o pomoc. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Dla niej odszedł od żony i dzieci, Zofia Kucówna kochała go nad życie. W obliczu choroby Adam Hanuszkiewicz zostawił ją samą "Tuż przed śmiercią Agnieszki, Elżbieta zadzwoniła do mnie w nocy – proszę cię, idź do Agnieszki z telefonem w ciągu dnia i ja wtedy zadzwonię, uproś ją, żeby przyjęła telefon, muszę się z nią pogodzić przed jej śmiercią. Ale w ciągu dnia Agnieszka była niedostępna, było za późno" — wspominała Krystyna Janda po latach. (cyt. za kobieta.wp.pl) Aktorka przyleciała w marcu na pogrzeb przyjaciółki. Później pojawiła się na stypie. Zmarła w 2010 r., podobnie jak Osiecka długo chorowała, lecz i w jej przypadku o tych zmaganiach wiedzieli tylko najbliżsi... Źródło: kobieta.wp.pl, historia.rp.pl Agnieszka Osiecka <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/07/img04hjb0-cc52e21.jpg" width="1600" height="2413" alt="Warszawa, 1976. Agnieszka Osiecka, poetka, autorka tekstow piosenek - w swoim mieszkaniu.,Image: 457980848, License: Rights-managed, Restrictions: Cena minimalna dla publikacji online 50 zł a dla drukowanych 250 zł, Model Release: no, Credit line: Jacek Barcz / Forum" title="Agnieszka Osiecka" />
Elżbieta Czyżewska i Lucjan Kydryński mieli płomienny romans. Dlaczego od siebie odeszli?
Kiedy się spotkali, oboje byli w nieudanych związkach
Elżbieta Czyżewska była nie tylko świetną aktorką, ale też polską femme fatale. Mężczyźni tracili dla niej głowę. Kiedy w 1965 roku zagrała Marilyn Monroe w sztuce „Po upadku”, zaczęto ją postrzegać jako polską MM. Elżbieta Czyżewska – Elka, była zjawiskiem, trudno było jej się oprzeć. "Ela błyszczała, była królową. Przysłuchiwałam się jej dowcipnym, trochę cynicznym rozmowom. Ela spokojnie na oczach żon flirtowała z ich mężami, więc trudno się dziwić, że kobiety jej nie lubiły", opowiadała Zuzanna Łapicka. Trudno się też dziwić, że jej urokowi poddał się też legendarny Lucjan Kydryński. Jak wyglądał związek tej pary? Lucjan Kydryński i Elżbieta Czyżewska: historia związku Lucjan Kydryński wydaje się nieodłącznym partnerem Haliny Kunickiej, ale nie zawsze tak było. Dziennikarz miał żonę, z którą spędził 16 lat. W środowisku artystycznym uchodził za uwodziciela i — jak się kiedyś mówiło — bawidamka. Trudno się dziwić, że zwrócił uwagę na pełną temperamentu, charyzmatyczną Elżbietę Czyżewską. Poznali się w 1964 roku. Prowadzili razem IV Festiwal w Sopocie. Elżbieta Czyżewska była już sławna, miała za oba role w takich filmach, jak „Żona dla Australijczyka”, czy „Godzina pąsowej róży”. Stała się idolką pokolenia lat 60. – była mega atrakcyjna, niezależna, z silną osobowością. Kiedy się poznali, jej małżeństwo ze znanym reżyserem Jerzym Skolimowskim było już praktycznie formalnością. Elżbieta Czyżewska opowiadała po latach, że ten związek – wbrew panującej o nich opinii – od początku był nieudany i… wybuchowy. Lucjan Kydryński był żonaty, nigdy jednak nie zdradził, kim była wybranka. Opowiadał tylko, że jego żona studiowała dziennikarstwo, a potem przeniosła się za nim na historię sztuki. Pracowała jako konserwatorka zabytków. „Zakonserwowała mnie na 16 lat”, śmiał się w rozmowach Lucjan Kydryński. Ale wtedy, w połowie lat 60., miał poczucie, że jego małżeństwo jest nieudane, zaczynał myśleć o rozwodzie. CZYTAJ TAKŻE: Połączyła ich muzyka, a podzieliła zdrada. Halina Żytkowiak była gwiazdą Trubadurów i drugą żoną Krzysztofa Krawczyka Kolejna Pani Kydryńska? O romansie Elżbiety Czyżewskiej i Lucjana Kydryńskiego plotkował cały Sopot i Warszawa, tym bardziej że byli nierozłączni, a podczas festiwalu mieszkali w Grand Hotelu, w pokojach obok siebie. Mówiono, że Elżbieta Czyżewska będzie kolejną „Panią Kydryńską”. I że dystyngowany dziennikarz ze swoim słynnym francuskim "r" i filmowa gwiazda świetnie do siebie pasują. Elżbieta Czyżewska była spragniona miłości i akceptacji, szczególnie po traumach i trudnych przeżyciach z dzieciństwa — jej mama była alkoholiczką, wspólnie z siostrą część dzieciństwa spędziły w domu dziecka. Wieści z Sopotu dotarły pewnie też do żony Lucjana Kydryńskiego, trudno powiedzieć, na ile się nimi przejęła. Była przyzwyczajona do tego, że jej męża otaczają piękne kobiety. Ale chyba nie wiedziała, że Elżbieta Czyżewska to mistrzyni uwodzenia i — jeśli zagięła parol na jej męża — to z pewnością nie odpuści. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Przechodzili obok niej obojętnie, myśleli, że jest pijana. Gdy trafiła do szpitala, było już za późno A jak było naprawdę? Aktorka przyznawała, że podobał jej się Lucjan Kydryński. I że mieli się ku sobie. Mówiła jednak, że weszła w ten romans, głównie dlatego, by zemścić się na Jerzym Skolimowskim za to, że zostawił ją dla innej aktorki, Joanny Szczerbic. Nie planowała tworzyć z Lucjanem Kydryńskim stałego związku. W 1968 roku Lucjan Kydryński ożenił się z Haliną Kunicką, i byli szczęśliwą parą, aż do śmierci dziennikarza i konferansjera w 2006 roku. Elżbieta Czyżewska w 1965 roku wyszła za mąż za amerykańskiego dziennikarza Davida Halberstama, w 1968 roku wyjechała do męża, do USA. Niestety małżeństwo przetrwało niewiele ponad 10 lat. Elżbieta Czyżewska nie zrobiła w USA kariery, nie wróciła też do wielkich sukcesów w Polsce. Nigdy jednak nie zgodziła się uprawiać innego zawodu niż aktorstwo, w tym była bezkompromisowa. Zmarła w 2010 roku.
Poznali się na planie filmu. Elżbieta Czyżewska uległa urokowi Andrzeja Łapickiego
To był krótki i intensywny romans, po którym spodziewano się w stolicy gwałtownego rozwoju wydarzeń. Gdy na jednym z planów filmowych Elżbieta Czyżewska zaangażowała się w relację z Andrzejem Łapickim, była wówczas wieloletnią partnerką reżysera Jerzego Skolimowskiego. W środowisku filmowym brano ich nawet za małżeństwo, ale wybuch gorącego uczucia do przystojnego aktora splótł się niefortunnie z problemami w związku z młodym reżyserem. O utalentowanej aktorce mówiono, że do pewnego momentu romanse były dla niej chłodną kalkulacją i pewną inwestycją w przyszłość. Z Andrzejem Łapickim było zupełnie inaczej... Andrzej Łapicki i Elżbieta Czyżewska: podbijali świat polskiego kina Andrzej Łapicki, aktor — ikona. Zawodowo, przyciągał uwagę swoimi aktorskimi kreacjami, a prywatnie, urodą i urokiem osobistym. Łączono go z wieloma kobietami, najczęściej z aktorkami z tego samego planu, jednak jego romanse i flirty zazwyczaj nie trwały dłużej niż praca nad samym filmem. Aktor przez 58 lat był mężem Zofii Chrząszczewskiej, do której jak podkreślał, zawsze wracał. Mimo statusu męża, jego nazwisko łączono z takimi postaciami polskiego kina, jak Beata Tyszkiewicz, Anna Nehrebecka, Gabriela Kownacka i Elżbieta Czyżewska. „Pamiętam, jak kiedyś narzekał na bezsenność, więc poradziłam mu, żeby przed snem liczył swoje blondynki. »Nie zasnąłbym do rana«, jęknął”, wspominała kiedyś jego córka Zuzanna. Czytaj też: Krystyna Cierniak-Morgenstern wspomina ślub z Januszem „Kubą” Morgensternem. Ich świadkiem był Cybulski Andrzej Łapicki, lata 60. Elżbietę Czyżewską nazywano polską Marilyn Monroe i Zbigniewem Cybulskim w spódnicy. „Miała ogromną charyzmę – opowiadał o aktorce Janusz Guttner. – Nieprawdopodobnie silna osobowość i talent. Ja to nazywałem »rtęciową inteligencją«. Błyskotliwa, cięta, z przyjemnością się jej słuchało. A jeszcze z większą oglądało”. Utalentowana i atrakcyjna aktorka nie próżnowała. Uwielbiała grać i wiedziała, jak zdobywać role, na których jej zależy. W ciągu trzech lat zagrała w dziesięciu filmach i w 18 spektaklach telewizyjnych. Kazimierz Kutz nazywał ją sierotką z kompleksem sroczki-szachrajki. "Pochodziła z nizin społecznych i jak wiele osób o podobnej kondycji miała nieustanne kłopoty w odnajdywaniu się w życiu. Nic nie układało się jej w linii prostej. Atrakcyjna, utalentowana i zalotna. Bardzo lubiła być na pierwszym miejscu. I zanim gdzieś się pojawiła, miała gotowy pomysł, jak to osiągnąć”, pisał reżyser. Kiedy Elżbieta Czyżewska była już gwiazdą, a reżyserzy prześcigali się w proponowaniu jej kolejnych ról, zaangażowała się w relację ze studentem szkoły filmowej i przyszłym reżyserem, Jerzym Skolimowskim. Sławomir Koper w swojej książce "Zachłanne na życie" napisał, że można podejrzewać, iż aktorka traktowała ten związek jako inwestycję na przyszłość. Mogą potwierdzać to także słowa Elżbiety Kępińskiej, która wspominała rady, jakie uzyskała od koleżanki po fachu: „[…] zaczęła mnie uczyć – opowiadała Elżbieta Kępińska – że trzeba mieć kochanka na stanowisku. Śpię z tym Skolimowskim – mówi – moja droga, bez chłopa nie da rady, ktoś musi za kobietą stać, tak to jest urządzone. Każda aktorka musi mieć swojego reżysera, inaczej zginie. On wprawdzie dopiero jest w szkole, ale reżyserem będzie. Ty śpisz z Kajtkiem [Kępińska była wtedy żoną aktora Władysława Kowalskiego – S.K.], no i co ci z tego. Trzeba wiedzieć, z kim spać”. (cytat za książką "Zachłanne na życie" S. Koper). Czytaj także: Hanna Banaszak: plotka o romansie z premierem nieomal zniszczyła jej karierę. Na ratunek przybył Jan Kobuszewski Elżbieta Czyżewska, 1968 r. Elżbieta Czyżewska i Andrzej Łapicki mieli romans Związek Elżbiety Czyżewskiej z Jerzym Skolimowskim trwał kilka lat. Brano ich za małżeństwo, choć oficjalnego ślubu nikt im nie udzielił. Przyjaciele mówili, że jako para pasowali do siebie, ale w ich związku nie brakowało kłótni. Zanim historia Andrzeja Łapickiego połączyła się z losami tej pary, wypowiadał się o reżyserze i aktorce w ten sposób: „Pasowali do siebie, tylko stale się kłócili. Elka nie była łatwa, zresztą on też nie. […] Może po drodze każde z nich miało jakieś romanse, ale to nie wykraczało poza konwencjonalne, koleżeńskie układy. Dawniej w teatrze w ogóle panowała atmosfera romansowa". Naczelny amant PRL-u wiedział o tym najlepiej. Elżbieta Czyżewska ulegała tej "romansowej atmosferze", ale zazwyczaj zażyłości ze znajomymi z branży traktowała jako swojego rodzaju inwestycję, kalkulowała te miłostki na chłodno. Inaczej było z uczuciem, które pojawiło się w niej, gdy na planie jednego z filmów zagrała u boku Andrzeja Łapickiego. "Czasami wcale jednak nie kalkulowała i angażowała się emocjonalnie. Bardzo mocno. Z tego powodu zdarzały się jej kłopoty, gdyż miała w sobie jakąś żyłkę autodestrukcyjną”, mówił o aktorce Janusz Guttner. Gorący romans z popularnym aktorem nałożył się w czasie z kryzysem w związku Czyżewskiej i Skolimowskiego. Aktorka miała przekonywać partnera do ślubu, przed czym miał się ku jej rozczarowaniu uchylać. Czyżewska wyprowadziła się z ich wspólnego mieszkania i zaangażowała się jeszcze bardziej w relację z Łapickim. Aktor w jednej z wypowiedzi porównywał ją do Beaty Tyszkiewicz, z którą również w przeszłości połączyło go gorące uczucie. "Ela, w przeciwieństwie do posągowej Beaty, miała w sobie taki podwórkowy luz. Była pierwsza do zabawy i doskonale się z nią dialogowało" - wspominał Andrzej Łapicki. Zobacz też: Miał zaledwie 3 lata, gdy jego rodzice się rozstali. Niedługo potem wyszło na jaw, że ojciec Roberta De Niro był gejem Takie porównanie poczyniła też żona amanta, Zofia Chrząszczewska-Łapicka, która przeważnie przymykała oko na kochanki męża, ale jej stosunek do Elżbiety Czyżewskiej nie był neutralny. „Ona jest jeszcze groźniejsza niż Beata Tyszkiewicz – żaliła się a – bo Beata bądź co bądź ma coś tam z drzewem genealogicznym, a ta proletariuszka zrobi, co będzie chciała, nie zawaha się przed żadną metodą. Żyła z Fordem, żyła z Kutzem, teraz sypia z moim Andrzejem. To bardzo dobrze robi w środowisku sypiać z modnymi mężczyznami”, cytował wypowiedź żony aktora Sławomir Koper w książce "Zachłanne na życie". Andrzej Łapicki i Elżbieta Czyżewska na planie filmu pt. Wszystko na sprzedaż, 1968 r. Rozstanie z Jerzym Skolimowskim Na romans Elżbiety Czyżewskiej z Andrzejem Łapickim równie emocjonalnie zareagował partner aktorki. O reakcji Jerzego Skolimowskiego na zdradę partnerki krążyły już po stolicy legendy. Kazimierz Kutz relacjonował w swojej autobiografii "Będzie skandal", że młody reżyser "latał z nożem po Warszawie", w czasie gdy jego niedoszła żona spotykała się potajemnie w pustej garsonierze opodal STS-u, którą sam im udostępnił. Spodziewano się, że finał tego gorącego uczucia i zdrady będzie krwawy, do niczego takiego jednak nie doszło. „W końcu dopadł ją u Agnieszki Osieckiej i od niej mam taki przekaz: kiedy blady Skolim z nożem w ręku stanął na progu, morderstwo zawisło w powietrzu. Nakazał jej natychmiast wrócić do domu. Kiedy ona heroicznie odmówiła, z jego ust popłynęły znamienne słowa: »Eeela, robisz największy błąd w żżżyciu…, gggeniusza się nie ppporzuca….”, relacjonował Kazimierz Kutz. Romans Łapickiego z Czyżewską trwał tyle, co ich wspólna praca nad filmem. Sławomir Koper w swojej książce "Zachłanne na życie" podsumował, że aktor nie miał w zwyczaju kontynuować nieformalnych związków, po tym, jak opuszczał dany plan filmowy na dobre. Andrzej Łapicki zawsze wracał do żony, Zofii. Mówił o niej, że była jego portem, do której brzegu przypływał poobijany. Zaangażowanie w tę przelotną, acz intensywną relację było zdecydowanie większe u Elżbiety Czyżewskiej, która nie od razu pogodziła się z faktem, że był to tylko przelotny romans, a sama stała się kolejnym trofeum znanego amanta. Aktorka nie wróciła już do Jerzego Skolimowskiego, ostatecznie lokując swoje uczucia w związek z Davidem Halberstamem, laureatem Nagrody Pulitzera, który przyjechał do Polski w roli korespondenta „New York Timesa”. Jerzy Skolimowski do końca życia miał żal do Andrzeja Łapickiego o jego romans z Elżbietą. Po tym, jak się z nią rozstał, już nigdy więcej nie chciał wracać wspomnieniami do ich związku. Co do duetu Czyżewska - Łapicki, para miała okazję spotkać się jeszcze raz i zagrać u swojego boku w filmie Andrzeja Wajdy "Wszystko na sprzedaż" z 1969 roku. Czytaj też: Ona jest wielką gwiazda, on żył skromnie, pracował w PGR-rze. Historia relacji Maryli Rodowicz i jej brata Jerzego Źródła: korzystałam z książki Sławomira Kopra "Zachłanne na życie", wyd. Harde, 2020 r. swiatseriali.interia.pl, natemat.pl
Osierocona przez ojca, matka oddała ją do domu dziecka. Trudne dzieciństwo Elżbiety Czyżewskiej
Jej historia przypomina bajkę o Kopciuszku
Nie było popularniejszej i bardziej rozchwytywanej gwiazdy kina w Polsce w połowie lat 60. Męska część publiczności piała na jej widok z zachwytu, a kobiety chciały być takie, jak ona. Kobiety ubierały się i czesały na "Elkę". Chodzono na liczne filmy z jej udziałem, a do tego ludzie byli spragnieni informacji z jej życia prywatnego. Pomimo wielkiego sukcesu i popularności, chyba żadna z gwiazd kina epoki PRL nie miała tak trudnej drogi do kariery jak Elżbieta Czyżewska. Ostatnia aktualizacja na VUŻ i serwis VIVA!: 14.05.2024 r. Elżbieta Czyżewska: tragiczne dzieciństwo Jej historia zaczyna się zupełnie jak bajka o Kopciuszku — biedna, ale utalentowana i urodziwa dziewczynka dorasta w biedzie, a zamiast miłością i ciepłem, otoczona toksycznymi dorosłymi. Ojciec Elżbiety zginął podczas wojny, urodzona rok przed wybuchem zbrojnym dziewczynka wychowywana była wraz z siostrą Krystyną przez matkę — krawcową. Do pewnego czasu kobieta była ceniona w swoim zawodzie, ale po stracie męża pogrążyła ją choroba alkoholowa i kolejni, przypadkowi adoratorzy, u boku których lądowała co jakiś czas. Z czasem straciła klientów i przychody. Matka i dwie córki mieszkały w tragicznych warunkach na warszawskiej Tamce — bez bieżącej wody, centralnego ogrzewania i kanalizacji. Pewnego dnia do małego pokoiku, w suterenie rozpadającej się rudery Czyżewska przyprowadziła Andrzeja Łapickiego. „Kiedyś Ela zaprowadziła mnie do domu. »Chodź, pokażę ci, gdzie mieszka mama«. Mieszkała na Tamce, tam, gdzie teraz znajduje się muzeum Chopina. Wtedy stały tam przedwojenne niskie chałupki. Jak się otwierało drzwi, to od razu było się w środku pokoju. Na wprost wejścia była zielona kanapa, na której siedziała rozparta stara pani Czyżewska. Zrobiło to na mnie niesamowite wrażenie. Zupełnie jakbym się przeniósł w XIX wiek. Carskie klimaty. Jej matka była ułomna. Miała jakiś problem z nogami, ale to nie przeszkadzało jej w szalonym powodzeniu u mężczyzn”, opowiadał aktor. Trudne warunki mieszkaniowe były niczym w porównaniu z traktowaniem, jakiego Elżbieta Czyżewska i jej siostra zaznały od matki. „Babcia miała piękną twarz – opowiadała Magdalena Komorek, siostrzenica Elżbiety – przed wojną pozowała do reklamy pasty do zębów. Była też alkoholiczką i złą matką. Miała przerażające metody wychowawcze – jak jedna córka narozrabiała, lanie dostawała druga. Obie oddała do domu dziecka”. Z tym odrzuceniem przez własną matkę Elżbieta będzie mierzyć się już do końca swoich dni. Jej życie wypełnią wkrótce ciągłe poszukiwania akceptacji i potwierdzeń swojej wartości. Miała zaledwie 9 lat, kiedy z siostrą trafiły do sierocińca. Do domu na Tamce wróciły jako nastolatki, wtedy matka postanowiła po nie wrócić, ale jej sytuacja materialna nadal była w opłakanym stanie. „[…] była wychowanicą domu dziecka i jej droga do obecnych osiągnięć aktorskich była długa, bardzo trudna ze względu na kompleksy, jakie ma młoda dziewczyna wychowywana poza rodziną i pozbawiona ciepła domu rodzicielskiego”, pisał w swoim oświadczeniu aktor Bogusz Bilewski. CZYTAJ TEŻ: Ojciec Leszka Millera zostawił żonę i kilkumiesięcznego syna. Polityk nie gryzie się w język: był „sk******em” Elżbieta Czyżewska: marzenie o wielkiej sławie Po powrocie z domu dziecka 15-letnia Elżbieta Czyżewska była zdeterminowana, żeby wyrwać się z biedy, zostać doceniona i zauważona. W tamtym czasie trafiła do Zespołu Pieśni i Tańca „Skolimów”, gdzie bardzo szybko poznano się na jej talencie. W tym samym czasie rozpoczęła naukę w liceum i została gwiazdą szkolnych akademii. Mało pochlebnie wspominała Czyżewską z tamtego okresu Krystyna Stypułkowska: „Klasyczny niemal przypadek tzw. człowieka z lumpenproletariatu – który mając wielkie ambicje, talent i brak skrupułów, w zawrotnym tempie robi karierę zawodową i towarzyską. […] Zawsze była strasznie bezczelna, a z drugiej strony brak charakteru, można jej nagadać głupstw, a jeżeli wiedziała, że jej to zaszkodzi, przemilczała i udawała pokorną. Ogromny tupet, chamstwo i zimna krew we wszystkim. Jeszcze w czasach gimnazjalnych powtarzała: »Z takimi nogami jak moje to wiadomo, że zrobię karierę«”. Elżbiecie Czyżewskiej nie brakowało wspomnianego wyżej tupetu, ale wiedziała, że żadne pokłady przebojowości i urody nie zatuszują jej braków w edukacji, dlatego w szybkim tempie zaczęła nadrabiać braki, pochłaniając stosy lektur o różnej tematyce. Od tamtej pory znajomi zawsze widzieli ją z książką w ręku. Nawyk czytania zostanie z nią już na zawsze, ale w tamtym czasie pomógł jej przede wszystkim bez problemu dostać się na wymarzone studia aktorskie na warszawską PWST. Kiedy stała się częścią aktorskiej społeczności, po raz pierwszy poczuła, że naprawdę gdzieś przynależy, zupełnie jakby narodziła się na nowo. Czytaj także: Szli razem przez życie, ich małżeństwo wypaliło się lata temu. Pomimo to Izabela Trojanowska ani myśli o rozwodzie Elżbieta Czyżewska: studentka bez własnego kąta, droga do kariery „Chciała, żeby wszyscy ją kochali – wspominał Kazimierz Kutz. – […] Myślę, że dlatego może poszła do szkoły aktorskiej, że chciała pokazać światu swoją wartość, zaistnieć. Była naturalna, bez ograniczeń i hamulców. Miała w sobie szaleństwo. Dlatego tak dobrze nadawała się do aktorstwa. W tym zawodzie trzeba być wyzwolonym”. Elżbieta Czyżewska od samego początku była zdeterminowana, żeby osiągnąć swój cel. Jej zacięcie było tym większe, że doskonale zdawała sobie sprawy z realiów — nie miała poparcia rodziny ani pieniędzy - żeby cokolwiek osiągnąć w tym zawodzie mogła liczyć tylko na siebie. Być może dlatego już na samym początku pozbyła się skrupułów o głębokich relacjach, które zawrze na studiach. Jedynymi bliskimi jej osobami były Beata Tyszkiewicz i Agnieszka Osiecka. Z tą pierwszą stały się współlokatorkami w akademiku. „Kiedy byłam u nich – wspominała Tyszkiewicz – zobaczyłam, że ona nie ma nie tylko swojego pokoju, ale nawet swojego kąta", wspominała Beata Tyszkiewicz, która po tym, jak zobaczyła warunki mieszkaniowe swojej koleżanki, poszła do prorektora i poprosiła, aby przyznano Elżbiecie miejsce w akademiku, zwanym "Dziekanką". "Udało się i od tej pory mieszkała razem ze mną w pokoju”, mówiła Tyszkiewicz. W pierwszym filmie Elżbieta Czyżewska zagrała jeszcze na studiach, kamera ją pokochała, a ona miała już wkrótce grać dziesiątki kolejnych ról. Bardzo szybko okrzyknięto ją „polską Marilyn Monroe”, a kiedy wyjechała z kraju do USA - „królową bez kraju”. Trudna przeszłość ją dogoniła. Życie prywatne aktorki było szeregiem rozczarowań. Porażki w życiu miłosnym przełożyły się na te w życiu zawodowym i tak jak jej matka, aktorka popadła w nałóg, z którego do końca życia trudno jej się było uwolnić. Elżbieta Czyżewska odeszła 17 czerwca 2010 roku w szpitalu w Nowym Jorku. Przegrała walkę z nowotworem. Miała 72 lata. Zobacz również: Codziennie myśli o śmierci, spisała już testament. Tak Krystyna Janda podsumowała swoje życie Źródła: S. Koper "Zachłanne na życie", Wydawnictwo Harde, weekend.gazeta.pl
Błogosławieństwo i przekleństwo. Tak wyglądało małżeństwo Elżbiety Czyżewskiej z Davidem Halberstamem
Aktorka zarzucała mężowi, że nie dopomógł jej karierze za oceanem
Fatalne zauroczenie czy miłość na przekór światu? Jedno jest pewne: gdyby nie David Halberstam, z pewnością całe życie gwiazdy polskiego kina potoczyłoby się zupełnie inaczej... Elżbieta Czyżewska: pragnęła kariery w Hollywood W ciągu trzech lat stała się najbardziej znaną aktorką w Polsce i najbogatszą wśród młodych aktorek. Osiągnęła wielki, zawodowy sukces i stała się ulubienicą polskich widzów. Elżbieta Czyżewska w tamtym momencie swojego życia chciała więcej, chciała Hollywood i sukcesu za żelazną kurtyną. Po zakończeniu relacji z Jerzym Skolimowskim aktorka zaczęła spędzać dużo czasu w środowisku dyplomatów państw zachodnich. Żartowała, że jest "towarzyszką-laleczką", którą znajomi zabierają na przyjęcia, cocktaile i różne tego rodzaju imprezy towarzyskie. Nie były to jednak spotkania przypadkowe - miały one bowiem pomóc Elżbiecie osiągnąć to, co sobie zamierzyła - zdobyć właściwą pozycję w zachodnim świecie. Okazja ku temu pojawiła się szybciej, niż się tego spodziewała. Polska Marilyn Monroe Kiedy Czyżewska dowiedziała się, że Teatr Dramatyczny planuje adaptację głośnej sztuki Arthura Millera "Po upadku", wybłagała u dyrektora teatru rolę Maggie, postać wzorowana na samej Marilyn Monroe. Pierwotnie miała ją zagrac Lucyna Winnicka, ale ostatecznie na scenie zatryiumfowała Czyżewska, a jej kreacji scenicznej gratulował jej sam Arthur Miller, który przyjechał do Warszawy zobaczyć spektakl. Na widowni siedział również korespondent "New York Timesa" i laureat Nagrody Pulitzera, David Halberstam. Uchodził on wówczas za jednego z najlepszych amerykańskich dziennikarzy. Do stolicy przyjechał jako korespondent. Nie przeszkadzało mu to w oddawaniu się miejscowym rozrywkom, imprezowaniu i zawieraniu licznych romansów z Polkami. W momencie, kiedy zobaczył na scenie Elżbietę Czyżewską, z miejsca znalazł się i pod jej urokiem. Zobacz też: Alkoholizm, depresja, pobyt w domu dziecka. Poruszająca historia Elżbiety Czyżewskiej Elżbieta Czyżewska i David Halberstam: czas miłości i przywilejów Minęło zaledwie kilka miesięcy od ich pierwszego spotkania, kiedy dziennikarz i aktorka składali sobie przysięgę małżeńską. Zanim do tego doszło, o ich romansie plotkowała cała stolica, ale trzeba nadmienić, że aktorka nie była jedyną, która pojawiła się w hotelowej sypialni Halberstama. Jej rywalką była m.in. Krystyna Stypułkowska, aktorka znana z "Niewinnych czarodziei" Andrzeja Wajdy. Niektórzy nieprzychylni Czyżewskiej twierdzili, że pełna jest ona "teatralnych gestów wyrażających miłość” i że całe to jej zakochanie w Amerykaninie jest na pokaz. Cokolwiek mówić o sposobach usidlania dziennikarza przez aktorkę - działały. Serwowała mu bowiem koktajl silnych wrażeń - wahała się, odrzucała go, po czym okazywała mu uczucie, w wyniku czego bardzo szybko się w niej zakochał. „Polska jest małą, brudną kałużą, w której pływa szlachetna ryba - Czyżewska”, opowiadał Halberstam swoim znajomym. 13 czerwca 1965 roku to dla Elzbiety Czyżewskiej bardzo ważna data. Tego samego dnia wzięła ślub z Davidem Halberstamem i odebrała Złotą Maskę, nagrodę przyznawaną najpopularniejszej polskiej aktorce. Od tamtego momentu rozpoczął się dla polskiej aktorki krótki, choć intensywny okres sławy i wielkich przywilejów. Mąż-Amerykanin otworzył przed nią nowy świat, Czyżewska po ślubie miała okazję polecieć do USA i poznać rodzinę, a także grono znajomych swojego ukochanego. Wśród nich pojawił się sam senator Edward Kennedy, brat nieżyjącego już wówczas prezydenta USA, na którym polska aktorka zrobiła niemałe wrażenie. Rok później dostała od Kennedy'ego list, w którym wspominał ich spotkanie i liczył, że kiedyś je jeszcze powtórzą. Elżbieta Czyżewska i David Halberstam w Urzędzie Stanu Cywilnego Elżbieta Czyżewska i David Halberstam: małżeństwo pod obserwacją Po powrocie do Warszawy Czyżewska czuła się przywitana i ugoszczona niczym zagraniczny gość. Zamieszkali z mężem w luksusowym pensjonacie Zgoda, którymi to lukusami chwaliła się radośnie przed przyjaciółmi. Dostała także od męża volkswagena garbusa, ale jej rozbijanie się po uliczkach stolicy nie potrwało zbyt długo, bo po którejś z kolei jeździe po alkoholu odebrano jej prawo jazdy. Jednak wszystkie te przywileje wiązały się też z wieloma utrudnieniami. „Bajka? Jaka bajka? Po ślubie zamieszkaliśmy w hoteliku przy ulicy Zgody, gdzie byli zakwaterowani korespondenci. Co jest romantycznego w tym, że cały czas byliśmy obserwowani, a nasze telefony były na podsłuchu? Zaczęłam dostawać coraz mniej propozycji zawodowych”, zwierzała się Czyżewska. Mąż aktorki jako amerykański korespodent żydowskiego pochodzenia rzeczywiście podlegał nieustannej inwigilacji przez Służbę Bezpieczeństwa. Obserwowano także i jego żonę, funkcjonariusze wystawali pod teatrem, w którym grała. Ostatecznie Halberstamowi cofnięto akredytację, po tym jak skrytykował politykę Gomułki w swoim artykule. Dostał natychmiastowy nakaz opuszczenia Polski. Liczył, że Elżbieta wyjedzie razem z nim, ale ona miała co do tej decyzji wiele wątpliwości. Jej angielski nie był jeszcze dość dobry, żeby miała czego szukać za ocenaem, a dodatkowo żywiła wielkie nadzieje co do dwóch najnowszych filmówch z jej udziałem - Niekochana i Małżeństwo z rozsądku. Jednak głównym usprawiedliwieniem aktorki, którym zasłaniała się przed mężem, ale pewnie i przed samą sobą, był kontrakt podpisany z Teatrem Dramatycznym do 1 września 1966 roku. Nie mogła zerwać go wcześniej. Jednak okazało się, że po wyjeździe męża Elżbieta Czyżewska nie tylko nie podreperowała swojej kariery zawodowej, ale stała się wręcz persona non grata. "Dlaczego nasza wybitna, polska przecież aktorka, zdradza nasze żywotne, polskie interesy? Czyżby tak ją otumanił zielony kolor amerykańskich banknotów? Jak można nazwać taką kobietę? Aktorkę, która wszystko zawdzięcza Polsce Ludowej, a która tak niegodnie obraża nas wszystkich?", można było przeczytać w tekście, który ukazał się na łamach "Walki Młodych". Dodatkowo w kraju wzrosły nastroje antysemickie, w związku z czym żona amerykańskiego Żyda padła ofiarą nagonki. Wszystko to przelało czarę goryczy, Czyżewska podjęła decyzję o opuszczeniu kraju. Pierwszą próbę podjęła 6 kwietnia. Jednak na Okęciu zgotowano jej rewizję osobistą, która według świadków miała być jedynie formą upokorzenia. Koniec końców granice Polski aktorka opuściła 22 kwietnia 1968 roku. Czytaj także: Elżbieta Czyżewska przyjęła Joannę Pacułę pod swój dach, a później zerwały kontakt. Historia relacji aktorek Elżbieta Czyżewska i David Halberstam: życie w USA Zamieszkała na Manhattanie w Nowym Jorku. Grywała w tamtejszych teatrach. Do Polski wróciła w połowie grudnia 1968 na zaproszenie Andrzeja Wajdy. Wybrał ją do głównej roli, Eli, we „Wszystko na sprzedaż”. Władze były oburzone, wysyłały listy, potępiające tę decyzję. Na próżno. Po skończonych zdjęciach wróciła za ocean. I przez kolejnych 11 lat nie pojawiła się nad Wisłą... „Wyjechała zaraz po zdjęciach – wspominał Wajda. – Nie czekała na premierę. Pewnie nie chciała czytać tego, co będą o niej pisać. Na lotnisku najpierw była prośba o autograf, a potem upokarzająca rewizja osobista. W Nowym Jorku zamieszkali w samym środku Manhattanu – trzypiętrowe mieszkanie urządzone przez Elę z wielkim gustem, ogród, no i wielki świat”. Amerykański sen polskiej aktorki nie spełnił się jednak tak, jak być może zakładała. Mimo wielkiego wsparcia ze strony męża, który wyszukiwał castingi, towarzyszył aktorce podczas przesłuchań i płacił za naukę języka, kariera Czyżewskiej nie drgnęła. Język opanowała perfekcyjnie, ale nigdy nie pozbyła się silnego akcentu, który niefortunnie porówywano do „tarcia paznokciem o szybę”. Producenci nie chcieli powierzać jej nawet ról cudzoziemek, co zamknęło aktorce drogę do filmu za granicą. Ten zastój w karierze i fakt, że nie mogła się w pełni realizować jako aktorka mocno przyczynił się do tego, że Czyżewska nie potrafiła się w Ameryce odnaleźć i jeszcze długo nie potrafiła poczuć się tu, jak u siebie. Dotarło do niej, że pokonała właśnie skomplikowaną drogę, w której na początku była wielką gwiazdą polskiego kina, a teraz stała się żoną swojego męża. Zobacz również: Poznali się na planie filmu. Elżbieta Czyżewska uległa urokowi Andrzeja Łapickiego Elżbieta Czyżewska i David Halberstam: kryzys w małżeństwie, rozstanie Mimo wyraźnych starań Halberstama, żeby jego żonie powiodło się w karierze, Czyżewska miała po latach wypominać mężowi, że nie użył swoich znajomości, żeby pomóc jej zabłysnąć. Dodatkowo uważała, że David potrzebował jej głównie w celach reprezentacyjnych, czego nie cierpiała. Nudziły ją bankiety i spotkania rodzinne. To nie był jej świat. Rozczarowania swoją codziennością aktorka topiła w alkoholu, a z ich eleganckiego domu uczyniła hotel, a według niektórych wręcz melinę i przytulisko dla imigrantów z Polski. Przez dom Halberstamów przetoczyły się tłumy rodaków, którzy czasami zostawali na noc po suto zakrapianym przyjęciu, a czasami gościli na dłużej. Elżbieta leczyła w ten sposób swoją tęsknotę za Polską, choć nie wiadomo, czy w ten sposób jej rana jeszcze bardziej się nie otwierała. Znajomi aktorki wspominali, że potrafiła także prowadzić liczne rozmowy telefoniczne, za które jej mąż płacił później monstrualne kwoty. "Pijana wydzwaniała po całym świecie. Dochodziło do tego, że Halberstam wyrywał telefon ze ściany, bo przychodziły rachunki na tysiące dolarów" (cytat z książki Izy Komendołowicz "Elka" - przyp. aut.). Czarę goryczy i ciągnące się problemy w małżeństwie Halberstamów przelał widok nagiego mężczyzny, którego zobaczył powracający do mieszkania nad ranem mąż Czyżewskiej. "To był koniec. Później [Czyżewska - przyp. aut.] przyznała nam się, że popełniła największy błąd w życiu", opowiadał nowojorski przyjaciel aktorki, Bernard Weissman [cytat z książki Sławomira Kopra "Zachłanne na życie" - przyp. aut.]. W drugiej połowie lat 70. orzeczono rozwód. Aktorka miała dostawać alimenty, ale zależało jej na walce o swoją karierę aktorską. Nie wyobrażała sobie, że może się na tym polu tak po prostu poddać. W kolejnych latach nie nastąpił w jej życiu żaden wielki przełom. Był to właściwie początek końca Elżbiety Czyżewskiej. W 2007 spadł na nią podwójny i ostateczny cios... Zmarła jej ukochana siostra Krystyna, zaś chwilę później David Halberstam. Mężczyzna zginął w wypadku samochodowym. Elżbieta Czyżewska nigdy nie poradziła sobie z tymi stratami. Popadła w głęboką depresję. W ostatnich latach wycofała się z życia publicznego. Zmagała się z chorobą: nowotworem przełyku. Nikogo, kto ją znał, aż tak to nie dziwiło. Jej nieodłącznym atrybutem była papierośnica. Zabierała ją ze sobą dosłownie wszędzie. Walki z rakiem nie udało jej się wygrać. Zmarła w New York Presbyterian Hospital na Manhattanie 17 czerwca 2010 roku. Zobacz też: Barbara Nawratowicz była pierwszą, wielką miłością Wiesława Dymnego. Po siedmiu latach związku uciekła z Polski Źródła: weekend.gazeta.pl, "Zachłanne na życie", Sławomir Koper, wyd. Harde
Alkoholizm, depresja, pobyt w domu dziecka. Poruszająca historia Elżbiety Czyżewskiej
Była nazywana „polską Marilyn Monroe”, zaś za zachodnią granicą „królową bez kraju”. Elżbieta Czyżewska w latach 60. wspięła się na szczyt popularności. Grała u Wajdy, Hassa, Kutza. W genialny sposób odtwarzała zarówno role komediowe, jak i dramatyczne. Cieszyła się powodzeniem u mężczyzn. A to wszystko, jak mówiła zaprzyjaźniona z nią Agnieszka Osiecka, za sprawą „obłędnego biustu, szalenie zgrabnych nóg i najpiękniejszego uśmiechu, jaki w życiu widziała”. Niestety, jej życie osobiste pełne było osobistych dramatów. Matka oddała ją oraz siostrę do domu dziecka, porażki w życiu zawodowym i miłosnym sprawiły, że popadła w szpony nałogu. Genialna aktorka odeszła 17 czerwca 2010 roku w szpitalu w Nowym Jorku. Przegrała walkę z nowotworem. Miała 72 lata. Elżbieta Czyżewska: smutne dzieciństwo i pobyt w domu dziecka Od najmłodszych lat jej życie było naznaczone stratą. Elżbieta Czyżewska przyszła na świat 14 kwietnia lub 14 maja (źródła nie są co do tego zgodne) 1938 roku w Warszawie. Niestety, ojciec Jan w trakcie II wojny światowej zginął. Matka Jadwiga Gimpel, z zawodu krawcowa, nie potrafiła udźwignąć ciążącej na niej odpowiedzialności, także finansowej. Cała rodzina żyła w wielkiej biedzie. Mieszkali w suterenie na Tamce, bez bieżącej wody i elektryczności. Mała Ela miała do dyspozycji klaustrofobicznych rozmiarów pokoik. Matka szukała ukojenia i odskoczni od brutalnej rzeczywistości w alkoholu. Wdawała się w przelotne romanse, nie potrafiła zapewnić dziewczynkom (przyszła aktorka miała siostrę) stabilizacji. Z uwagi na trudną sytuację osobistą i nałóg, oddała w końcu córki do domu dziecka w Konstancinie. Elżbieta i Krystyna stały się sobie wówczas bardzo bliskie. Mogły liczyć wyłącznie na siebie... A to okazało się tak samo błogosławieństwem, jak i przekleństwem. Dzieciństwo było przez długi czas dla przyszłej gwiazdy tematem tabu. Wstydliwą raną, którą spycha się w niebyt. Niechętnie wracała do tych czasów, długo nie było wiadomo, co tak naprawdę wydarzyło się w jej młodości... Z drugiej strony było silnym bodźcem, by wyrwać się z biedy i zawalczyć o marzenia. Gdy były już nastolatkami, Jadwiga Gimpel odebrała córki z placówki opiekuńczo-wychowawczej, mimo że jej sytuacja wcale nie przedstawiała się znacznie lepiej. Pobyt w domu dziecka położył się cieniem na dalszym życiu Elżbiety Czyżewskiej. Wiecznie niespełniona, czuła się gorsza, mimo zachwytów publiczności i krytyków. Potrzebowała nieustannej uwagi i zapewnień, którymi nieskutecznie łatała niskie poczucie własnej wartości. I to właśnie ono ostatecznie wpłynęło destrukcyjnie na jej dalsze losy... Elżbieta Czyżewska: trudne początki i przyjaźń z Beatą Tyszkiewicz Na tym etapie życia była jednak zdeterminowana. Już w liceum zaczęła wykazywać talent aktorski i wokalny. Brała udział w szkolnych akademiach oraz uzależniła się od... czytania. Być może wynikało to z warunków, w jakich żyła i chęci nadrobienia braków w edukacji. Książki nosiła ze sobą dosłownie wszędzie. O jej dalszych losach zdecydował przypadek. Do egzaminów w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej przystąpiła za namową znajomych z kółka recytatorskiego. Jak na ironię, oni odpadli w przedbiegach, ona zaś z miejsca zachwyciła komisję i już wiedziała, co chce robić w życiu. Studia ukończyła w 1960 roku, była na roku m.in. z Januszem Głowackim. Podkreślał, że od początku wykazywała się niezwykłym talentem i wyczuciem w kreowaniu postaci. Z pewnością pomagała jej nietuzinkowa, zniewalająca wręcz uroda. Agnieszka Osiecka nazywała jej biust „obłędnym”, zaś Beata Tyszkiewicz nie miała wątpiła, że Elżbieta Czyżewska jest posiadaczką „najpiękniejszych nóg” w Polsce. Wyrwanie się z biedy nie było jednak takie proste. Z pomocą przyszła właśnie Beata Tyszkiewicz. Wiedziała, że warunki, w których mieszka uzdolniona przyjaciółka, są skandaliczne. Maleńki pokoik musiała dzielić z siostrą, co nie pozwalało na rozwijanie talentu w trakcie studiów. Tak mówiła o wizycie w jej rodzinnym mieszkaniu w książce „Zachłanne na życie” Sławomira Kopera. „(...) zobaczyłam, że ona nie ma nie tylko swojego pokoju, ale nawet swojego kąta. Poszłam więc do prorektora Baczyńskiego, prosząc, aby w tak wyjątkowej sytuacji przyznał jej miejsce w „Dziekance”. Udało się i od tej pory mieszkała razem ze mną w pokoju”. Dzięki temu Elżbieta Czyżewska mogła poświęcić się ćwiczeniom. I rozkwitła w iście gwiazdorskim stylu... View oEmbed on the source website Elżbieta Czyżewska: pierwsze role i rozkwit kariery Pierwszą rolę również otrzymała przypadkiem. W połowie lat 50. przebywała z koleżankami z roku na wakacjach na Mazurach. Tam swój film dokumentalny kręcił Jerzy Łomnicki, którego asystentem był Stanisław Bareja. Dzięki uporowi i wrodzonemu wdziękowi otrzymała angaż i zagrała „dziewczynę przechadzają się w tle”. Szybko stało się jasne, że odniesie spektakularny sukces. Ten przyszedł dosyć szybko. W 1960 wcieliła się w uwodzicielską Renatę w „Mężu swojej żony” Stanisława Barei, u tego samego reżysera zagrała jeszcze w „Żonie dla Australijczyka” (1963) i „Małżeństwie z rozsądku” z 1966, gdzie wystąpiła u boku Daniela Olbrychskiego i Bohdana Łazuki. Ogromną popularność dały jej role w komediach „Giuseppe w Warszawie” (1964) oraz „Gdzie jest generał...” (1963). Obie poruszały w zabawny sposób tematykę wojenną i sprawiły, że gwiazda Czyżewskiej rozbłysła w pełni. Nazywano ją „królową polskich komedii”, była świetnie przyjmowana jako aktorka teatralna, serialowa i komediowa. Wydawało się, że dobrej passy nic nie jest w stanie zatrzymać. Tym bardziej, że zabiegali o nią czołowi reżyserzy. Zagrała w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa z 1964 oraz „Milczeniu” Kazimierza Kutza (1963). Wisienką na torcie było poprowadzenie u boku Lucjana Kydryńskiego międzynarodowego festiwalu w Sopocie. Jak zauważa w swoim artykule na łamach Gazeta.pl Natalia Jeziorek, tak wielka popularność Czyżewskiej wynikała z jej bardzo indywidualnego podejścia do kreowanych postaci. W pewnym momencie nie wyobrażano sobie hitowej produkcji bez udziału seksbomby! Tak pisał o tym fenomenie Bogdan Łazuka w książce „Przypuszczam, że wątpię”. „Przy omawianiu obsady do nowego filmu padało zwykle stwierdzenie: Tylko nie Czyżewska, bo tak dużo grała. Po półgodzinnej dyskusji cała ekipa filmowa orzekała jednak: Tylko Czyżewska, dzwońcie do niej”. Na jej punkcie szaleli i mężczyźni, i kobiety. Te ostatnie chciały wyglądać i zachowywać się jak ona. Stała się niekwestionowaną ikoną stylu, każda jej kreacja wywoływała jęki zachwytu na salonach. Inspirowano się nawet sposobem jej uczesania! W życiu prywatnym również odniosła sukces. Wyszła za mąż za początkującego wówczas scenarzystę Jerzego Skolimowskiego. Była to miłość od pierwszego wejrzenia. Szybko zaczął mieć wpływ także na jej życie zawodowe i wybór ról. Angażował ją zresztą do swoich produkcji. Wystąpiła m.in. w „Rysopisie” z 1964 oraz Walkowerze (1965). Jednak w tym samym roku rozwiodła się. Dlaczego? Różnica charakterów, problemy z dochowaniem wierności... Jednak Elżbieta Czyżewska długo nie pozostawała samotna. W tamtym czasie poznała amerykańskiego dziennikarza – Davida Halberstama. Fatalne zauroczenie czy miłość na przekór światu? Jedno jest pewne: gdyby nie on, z pewnością jej całe życie potoczyłoby się zupełnie inaczej... CZYTAJ TEŻ: Związek z Elżbietą Grocholską nadał jego życiu sens. Krzysztof Zanussi żałował, że rzucił się w to uczucie tak późno Błogosławieństwo i przekleństwo. Małżeństwo Elżbiety Czyżewskiej z Davidem Halberstamem Był uznanym na świecie dziennikarzem „New York Times” z Pulitzerem na koncie. Do Polski przybył w połowie lat 60., a więc u szczytu kariery Czyżewskiej. Poznali się na przyjęciu po premierze spektaklu „Po upadku”, adaptacji głośnej sztuki Arthura Millera, w Warszawie. Zagrała w nim rolę Maggie i dzięki niej zyskała miano „polskiej Marilyn Monroe”. Między aktorką a Amerykaninem z miejsca zaiskrzyło. Pod jego wrażeniem było wówczas całe środowisko artystyczne stolicy oraz... władze Polski Ludowej! Jego urokowi uległa także wówczas niespełna 30-letnia Elżbieta. Ślub wzięli 13 czerwca 1965 roku. Wydawali się parą idealną: ona atrakcyjna, niesamowicie popularna o zniewalającej urodzie i uroku osobistym. On uznany dziennikarz, ceniony na świecie, za którym oglądały się wszystkie kobiety. Mieli wszystko. Przywileje, pozycję, luksusy zarezerwowane tylko dla najbogatszych. Do czasu... David Halberstam opublikował na łamach „New York Times” artykuł, krytykujący politykę ówczesnego I sekretarza KCPZPR Władysława Gomułki. Z dnia na dzień stał się nad Wisłą persona non grata. Opuścił Polskę w 1967 roku. Dla Czyżewskiej stało się jasne, że ona także musi podjąć decyzję. Jednak żal jej było wszystkiego, co do tej pory osiągnęła, w tym kontraktu z Teatrem Dramatycznym. Postanowiła przeczekać. Niestety, władze komunistyczne nie zapomniały, co zrobił jej ukochany. W odwecie to ona znalazła się na ich celowniku. Wydarzenia z marcu 1968 roku nie poprawiły sytuacji. Wręcz przeciwnie. W prasie zaczęły ukazywać się niepochlebne artykuły na temat Elżbiety Czyżewskiej. Kreowano ją na wroga narodu. Stało się jasne, że wyjazd do USA był jedynym rozsądnym wyjściem z sytuacji. Pierwszą próbę podjęła 6 kwietnia. Jednak na Okęciu zgotowano jej rewizję osobistą, która według świadków miała być jedynie formą upokorzenia. Koniec końców granice Polski aktorka opuściła 22 kwietnia 1968 roku. Agnieszka Osiecka, Maryla Rodowicz i Elżbieta Czyżewska, 50. urodziny Daniela Olbrychskiego, 30.11.1995 rok W USA uczyła samą Meryl Streep. Ale wielkiego sukcesu nie odniosła Zamieszkała na Manhattanie w Nowym Jorku. Grywała w tamtejszych teatrach. Do Polski wróciła w połowie grudnia 1968 na zaproszenie Andrzeja Wajdy. Wybrał ją do głównej roli, Eli, we „Wszystko na sprzedaż”. Władze były oburzone, wysyłały listy, potępiające tę decyzję. Na próżno. Po skończonych zdjęciach wróciła za ocean. I przez kolejnych 11 lat nie pojawiła się nad Wisłą... Jej amerykański sen nie spełnił się jednak tak, jak być może zakładała. Grywała głównie w teatrach. Wszystko za sprawą wyraźnego słowiańskiego akcentu i słabości do napojów wyskokowych. Jednak w 1974 roku na deskach Yale Repertory Theatre otrzymała angaż w spektaklu „Biesy” Dostojewskiego w reżyserii Andrzeja Wajdy. W tej samej sztuce zagrała również... młodziutka Meryl Streep. Gdy zobaczyła Elżbietę Czyżewską na scenie, nie kryła zachwytu. Poprosiła ją o prywatne lekcje. Polka zgodziła się. Krytycy nie mają wątpliwości, że to dzięki temu spotkaniu udało się Streep stworzyć fantastyczną kreację Zofii Zawistowskiej w „Wyborze Zofii”, dramacie z 1982 roku. Za rolę tę otrzymała zresztą Oscara. To właśnie Elżbieta Czyżewska nauczyła ją mówić z wyraźnym polskim akcentem. Niestety, w 1977 roku małżeństwo Polki i Davida Halberstama przeszło do historii. Zrozpaczona aktorka zaczęła bez opamiętania topić smutki w alkoholu. Jej kariera po raz kolejny załamała się. Brak odpowiednich środków wpędził ją w duże problemy finansowe. I był to początek końca Elżbiety Czyżewskiej. Elżbieta Czyżewska w Międzyzdrojach, 2003 rok Powrót do Polski, przyjaźń z Joanną Pacułą i... „Seks w wielkim mieście” Dzięki sierpniowi 1980 roku mogła wrócić do Polski. Uznani twórcy nie zapomnieli o niej, dlatego zagrała w „Debiutantce” Barbary Sass oraz w „Limuzynie Daimler-Benz” Filipa Bajona. Z kolei w roku 1982 pojawiła się w obrazie „Odwet” Tomasza Zygadły. Rok temu przyniósł również niezwykłe spotkanie Elżbiety Czyżewskiej z Joanną Pacułą. To jeden z najbardziej zagadkowych i niewyjaśnionych epizodów w życiu obu pań. Młoda wówczas aktorka przyszła do 44-letniej koleżanki z prośbą o pomoc. Ta zgodziła się, udzieliła jej schronienia i zajęła się karierą 25-latki. Umawiała na castingi, poznawała z wpływowymi osobami z branży, sprawiła, że Pacuła szybko zaczęła być kojarzona za oceanem. To dzięki Czyżewskiej otrzymała rolę w „Parku Gorkiego” z 1983 roku. Za sprawą tej kreacji aktorskiej była nominowana do Złotego Globu za najlepszą rolę drugoplanową. Sielankę przerwała kłótnia obu pań. Jej przyczyny do dziś owiane są tajemnicą. Wiadomo jedynie, że Joanna Pacuła podjęła decyzję o wyjeździe do Los Angeles. Jej starsza koleżanka ponownie została sama... Relacja ta stała się inspiracją dla Agnieszki Holland i Jerzego Bogajewicza do nakręcenia filmu „Anna”. Elżbieta Czyżewska miała nawet zagrać w nim główną rolę, jednak na skutek nieporozumienia, nigdy do tego nie doszło. Otrzymała jednak pewne wynagrodzenie. Jak na ironię, w tytułową rolę wcieliła się Sally Kirkland, która... wypadła znakomicie. W konsekwencji na jej konto powędrował Złoty Glob, jak również nominacja do Oscara. I choć w kolejnych latach Polka nadal pozostawała aktywna zawodowa, jej gwiazda zaczęła blednąć. Na uwagę zasługują jeszcze kreacje w takich filmach, jak „Stracone lata” Sidneya Lumeta oraz „Niewłaściwe miejsce” – była to pierwsza rola pierwszoplanowa w filmie od jej przyjazdu do Ameryki. Grała w spektaklach teatralnych oraz w rodzimych produkcjach. Świetnie przyjęto jej kreację w „Polowaniu na karaluchy” i „Antygonie w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego. W 1996 roku można było podziwiać ją na dużym ekranie u boku Jeanne Moreau w komedii „I Love You, I Love You Not”, zaś w 1999 roku pojawiła się w jednym z odcinków „Seksu w wielkim mieście”! Wcieliła się w doktor Shapiro, seksuolożkę. W Polsce o Elżbiecie Czyżewskiej nigdy nie zapomniano. W 1997 roku było członkinią Jury Konkursu Głównego 22. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Sześć lat później uhonorowano ją w sposób szczególny. Odcisnęła wówczas swoją dłoń na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach. z kolei w 2005 roku otrzymała Krzyż za zasługi kulturalne w Polskim Konsulacie Generalnym w Nowym Jorku. Rok później zagrała nieznajomą z Nowego Orleanu w „Samotności w sieci”. Nadal grywała w teatrach, także rodzimych, jednak w 2007 spadł na nią podwójny i ostateczny cios... CZYTAJ TEŻ: Gołda Tencer i Szymon Szurmiej byli razem niemal pół wieku. Mieli dwójkę dzieci: syna Dawida i teatr Dwie śmierci, choroba i ostatnie lata życia Elżbiety Czyżewskiej Wtedy zmarła jej ukochana siostra Krystyna, zaś chwilę później były mąż, z którym była związana przez 12 lat, David Halberstam. Mężczyzna zginął w wypadku samochodowym. Elżbieta Czyżewska nigdy nie poradziła sobie z tymi stratami. Popadła w głęboką depresję. W ostatnich latach wycofała się z życia publicznego. Zmagała się z chorobą: nowotworem przełyku. Nikogo, kto ją znał, aż tak to nie dziwiło. Jej nieodłącznym atrybutem była papierośnica. Zabierała ją ze sobą dosłownie wszędzie. Walki z rakiem nie udało jej się wygrać. Zgasła w New York Presbyterian Hospital na Manhattanie 17 czerwca 2010 roku. Jej pamięć uczcił m.in. „New York Times” i to właśnie w ich publikacji została nazwana „królową bez kraju”. Pogrzeb aktorki odbył się cztery miesiące później. 18 października 2010 roku została pochowana na warszawskich Powązkach. W ostatniej drodze towarzyszyli jej m.in. Janusz Głowacki, Joanna Szczepkowska i Daniel Olbrychski. Ten ostatni mówił o tej chwili: „Nie spodziewałem się takich tłumów jak na pogrzebie Zbyszka Cybulskiego, ale skromność tej uroczystości mnie zasmuciła. Gdy spotkamy się ponownie, powiem Elżbiecie, że na widowni był komplet”. Odeszła tak, jak żyła – samotnie... Elżbieta Czyżewska, 2 lipca 2003 roku. 7 lat przed śmiercią:
„To nie była łatwa miłość”. Jerzy Skolimowski i Elżbieta Czyżewska spędzili u swojego boku sześć burzliwych lat
On był wówczas młodym i niezwykle ambitnym reżyserem. Ona już popularną aktorką młodego pokolenia. Jerzy Skolimowski związał się z Elżbietą Czyżewską w trakcie studiów w łódzkiej filmówce. Stała się nie tylko jego muzą, lecz także bohaterką filmów i partnerką. Mimo że pasowali do siebie pod wieloma względami, ta relacja przetrwała zaledwie sześć lat. Artystyczny związek był naprawdę burzliwy i zakończył się bolesnym rozstaniem... Dlaczego im nie wyszło? Jerzy Skolimowski: jak został filmowcem? Jerzy Skolimowski swoim bogatym życiorysem mógłby obdarować kilku artystów. Człowiek wielu talentów, który, zanim zdobył ogromne uznanie w świecie filmu, studiował polonistykę i etnografię (jego pierwszym wyborem była Akademia Sztuk Pięknych, miał także bowiem talent plastyczny), próbował swoich sił jako poeta, bokser, a nawet muzyk jazzowy. Zdawanie do łódzkiej filmówki zasugerował mu Andrzej Wajda. Z zadaniem egzaminacyjnym uporał się w dwie minuty, a zapytany na korytarzu przez profesora Antoniego Bohdziewicza, jak ocenia swoje szanse, odpowiedział zupełnie zrelaksowany cytatem z Adolfa Rudnickiego: "Każdemu to, na czym mu najmniej zależy" (cytat za Gazeta Wyborcza). I właśnie ten brak presji Jerzy Skolimowski uznał za coś, co sprzyjało mu w dostaniu się do szkoły filmowej najbardziej. Jako student nie angażował się mocno w życie towarzyskie. Imprezy zaprawiane alkoholem nie były lubianą przez niego formą rozrywki. "Ogólnych baletów nie cierpiałem. To nie był sport dla mnie. Moi koledzy lubili się przy tym zaprawić i rzeczywiście balet robił się orgiastyczny, ale ja za tym nie przepadałem. Wolałem sam na sam”, przyznawał. Za to same studia traktował bardzo poważnie. Bardzo szybko okazało się, że Jerzy Skolimowski przejawia wielki talent i ma smykałkę do filmu, jak mało kto. A właściwie jak nikt inny, bo gdy został absolwentem, próbowano naśladować jego styl i oryginalne sfilmowanie etiud, ale "nie mogło być drugiego Skolima". Na drugim roku studiów młody reżyser wpadł na pomysł, na który nikt wcześniej się nie zdobył — zaplanował, że wszystkie etiudy, do których zrealizowania jest na wydziale reżyserskim zobowiązany, będą na końcu składały się na jeden film pełnometrażowy. Był jedynym studentem filmówki, który ukończył szkołę z tak dużym projektem na koncie. Jego film "Rysopis" pojawił się w kinach jesienią 1965 roku. W główną postać Andrzeja Leszczyca wcielił się sam Skolimowski, a obok niego trzy różne role zagrała Elżbieta Czyżewska, która na planie zmieniała peruki i charakteryzację. "Po przyjaźni i bezpłatnie", jak mówił Zygmunt Kałużyński. Zobacz także: „Był miłością, wsparciem, czułością”. Annę Kalczyńską łączyła z tatą wyjątkowa więź Roman Polański i Jerzy Skolimowski, 22.06.1999 r. Jerzy Skolimowski i Elżbieta Czyżewska: historia miłości Reżyser i aktorka zostali parą jeszcze na studiach. Czyżewska już wtedy należała do najpopularniejszych aktorek młodego pokolenia. W latach 60. zagrała główne role w takich produkcjach, jak "Żona dla Australijczyka", "Małżeństwo z rozsądku" i "Wszystko na sprzedaż". Zawodowo zachwycała warsztatem aktorskim, a prywatnie urodą i wdziękiem. Brylowała w towarzystwie, nazywano ją "lwicą salonową", "polską Marilyn Monroe". Para była ze sobą sześć lat, mieszkali razem przez pięć, oficjalnie jako małżeństwo, ale ten fakt kwestionował Andrzej Kostenko, polski operator filmowy, który znał parę bardzo dobrze. Sławomir Koper w swojej książce „Gwiazdy kina PRL” zaznacza, że sam Jerzy Skolimowski nie zaprzeczył, gdy dziennikarka Małgorzata Domagalik podczas jednego z wywiadów poddała jego małżeństwo z popularną aktorką w wątpliwość. Być może wynikało to z faktu, że reżyser po rozstaniu z Elżbietą Czyżewską nie lubił wypowiadać się o ich związku... Czytaj również: Jerzy Waldorff i Mieczysław Jankowski żyli razem 60 lat. Jako para zawsze w ukryciu Elżbieta Czyżewska Elżbieta Czyżewska i Jerzy Skolimowski: to nie była łatwa miłość Poznali się, gdy on był jeszcze studentem na wydziale reżyserii, a ona już gwiazdą. Szybko stała się jego muzą. Przyjaciele, którzy obserwowali ich relację, mówili, że to właśnie Jerzy „wykreował” Czyżewską, a najlepsze role zagrała właśnie podczas związku z młodym reżyserem. Zamieszkali w kawalerce na warszawskiej Woli, żyli niczym artystyczna cyganeria, w wiecznym chaosie i nieładzie, spali na materacach wśród porozrzucanych książek i kartek scenariusza. Rzadko ktoś ich w mieszkaniu odwiedzał, głównie przez ten bałagan, więc towarzyskie spotkania odbywali poza domem. Jerzy Skolimowski był estetą, bardzo zależało mu na tym, aby jego kobieta prezentowała się najpiękniej. "Kiedy gdzieś razem wychodzili, to mówił jej, jak powinna wyglądać, w co się ubrać, jakie buty, jakiego koloru. [...] Sam był człowiekiem niezwykle ambitnym, myślę, że też trochę Elkę naciskał, żeby i ona parła do przodu", opowiadał Wojciech Solarz. Czerpali wzajemnie ze swoich artystycznych pasji. Dzięki Elżbiecie Jerzy znalazł się w środowisku Studenckiego Teatru Satyryków i mógł zaprezentować na scenie kilka swoich wierszy, co było dla niego ogromnym wyróżnieniem. Zobacz także: Anna Jaraczówna żyła w cieniu słynnego ojca. Widzowie uwielbiali ją w rolach drugoplanowych Elżbieta Czyżewska, 1960 r. Jaką byli parą? Doskonale rozumieli swoje talenty i pasje, pasowali do siebie pod wieloma względami. Andrzej Łapicki opowiadał, że dobrze się dobrali, ale często też kłócili. Z kolei Zofia Czerwińska przyznała, że to nie była łatwa miłość, a wokół artystów ciągle dało się wyczuć jakieś napięcie. "Jurek zawsze miał mocny charakter, ale nie mogę też powiedzieć, że Elka mu się podporządkowywała. Była intelektualnie niezależna, zdecydowanie miała swoje zdanie na każdy temat", wspominał Andrzej Kostenko. Mimo że w świecie filmu i teatru panowała "atmosfera romansowa", Jerzy Skolimowski był w związek z Elżbietą mocno zaangażowany i traktował ją bardzo poważnie. Z ich dwojga to aktorka miała większą skłonność do flirtu, m.in. z Andrzejem Łapickim, do którego czuła słabość. W słowniku tak ekstrawertycznej osoby, jaką była Czyżewska, flirt występował właściwie obok rozmowy, był elementem jej towarzyskiej gry. "Ela błyszczała, była królową. Przysłuchiwałam się jej dowcipnym, trochę cynicznym rozmowom. Ela spokojnie na oczach żon flirtowała z ich mężami, więc trudno się dziwić, że kobiety jej nie lubiły", opowiadała Zuzanna Łapicka. Córka Andrzeja Łapickiego przez kilka lat dzieciństwa i dorastania obserwowała z bliska związek Jerzego Skolimowskiego i Elżbiety Czyżewskiej. Ich zachowania wydały jej się fascynujące. "Uważałam, że są jak markiza de Merteuil i Valmont z Niebezpiecznych związków, podobnie jak oni bawili się środowiskiem i różnymi układami", opowiadała. Jerzy Skolimowski, kadr z filmu "Walkower", 1965 r. Elżbieta Czyżewska i Jerzy Skolimowski: burzliwe rozstanie W środowisku artystycznym pojawiły się pogłoski, że w wypadku pięknej aktorki na flircie się nie skończyło. Pierwsza żona Wojtka Frykowskiego, Ewa Morelle, opowiadała, że Elżbieta Czyżewska miała wdać się w romans z Andrzejem Kondratiukiem. Ostatecznie swoje uczucia ulokowała zupełnie gdzie indziej. Zakochała się w Davidzie Halberstamie, laureacie Nagrody Pulitzera, który przyjechał do Polski w roli korespondenta „New York Timesa”. Krótko po poznaniu Amerykanina, Elżbieta Czyżewska zakończyła związek z Jerzym Skolimowskim i wyprowadziła się z ich wspólnego mieszkania. Wydawało się, że żałobę po kilkuletnim związku przeżyła w ekspresowym tempie, a po kilku dniach była gotowa zaangażować się w nową miłość. Kiedy Jerzy Skolimowski zachował się w bardzo podobny sposób i niedługo po ich rozstaniu postanowił ożenić się z Joanną Szczerbic, aktorką, która wystąpiła w kilku jego filmach, Czyżewska poczuła się bardzo zdezorientowana i zraniona zachowaniem byłego partnera... O tym, jak aktorka zachowywała się w dniu ślubu Jerzego Skolimowskiego, opowiedziała Ewa Morelle: [...] świetnie pamiętam spotkanie w »Piekiełku«, słynnym klubie w Hotelu Europejskim. Był to wyjątkowy wieczór. Komedowie gościli Sama Spiegla – słynnego producenta filmowego, który przyjechał do Warszawy z zamiarem kręcenia filmu Noc generałów. Była między innymi Czyżewska z Halberstamem. Tego dnia odbywał się ślub Skolimowskiego z Joanną Szczerbic, aktorką młodszą i nie tak znaną jak Elżbieta. Komedowie byli zaproszeni i pojechali złożyć im życzenia. Elka błagała, żeby wrócili i zdali jej relację. Była rozdygotana. Piła, paliła i bez przerwy mówiła o Jurku. Nawet dziwiłam się, że tak reaguje, mając przy sobie Halberstama i perspektywę wyjazdu do Stanów. Może uświadomiła sobie, że wciąż kocha Skolimowskiego? Może urażona ambicja? W każdym razie Skolimowski bardzo ją dotknął. Nie znam powodu, dlaczego rozstali się z Elżbietą, ale widocznie coś musiało się wydarzyć poważnego, bo Skolimowski nigdy nie chciał o niej wspominać". Jerzy Skolimowski nigdy już nie wypowiedział się na temat Elżbiety Czyżewskiej publicznie. Zobacz też: Zakochali się w pracy, rozstali w zgodzie. Oto historia miłości Małgorzaty Foremniak i Waldemara Dzikiego Jerzy Skolimowski, sesja dla magazynu VIVA! 2010 r. Korzystałam z książki "Gwiazdy kina PRL" Sławomira Kopra, wyd. Czerwone i Czarne
Beata Tyszkiewicz i Elżbieta Czyżewska: jak potoczyła się przyjaźń dwóch wielkich gwiazd?
Mieszkały razem, żywiły się galaretkami, żeby nie utyć
Beata Tyszkiewicz i Elżbieta Czyżewska były wielkimi gwiazdami, których kariera zaczęła się na dobre w latach 60. Beata Tyszkiewicz była typem panienki z dworku, a potem damy. Elżbieta Czyżewska w latach 60. stała się symbolem nowoczesnej, wyemancypowanej dziewczyny. Obie były jednymi z największych gwiazd polskiego filmu, obie przeszły do legendy. Mogły ze sobą rywalizować, ale wspierały się. W każdym razie Beata Tyszkiewicz pomogła bardzo Elce, jak mówili o Czyżewskiej znajomi. Jak wyglądała przyjaźń dwóch gwiazd? Elżbieta Czyżewska i Beata Tyszkiewicz: pochodziły z różnych światów Pochodziły z zupełnie innych środowisk — jedna była hrabianką, druga proletariuszką. Obie miały za sobą niełatwe doświadczenia. Beata Maria Helena Tyszkiewicz urodziła się w 1938 roku w pałacu w Wilanowie. Pochodziła z arystokratycznej, hrabiowskiej rodziny. Jej ojciec Krzysztof Maria Tyszkiewicz prowadził antykwariat. Nie była to jednak szczęśliwa rodzina, rodzice rozstali się, ojciec wyemigrował do Anglii. Beata Tyszkiewicz z matką i bratem Krzysztofem mieszkali w Nieborowie, w Warszawie, na Dolnym Śląską. W rodzinie się nie przelewało, ale ich mama zawsze potrafiła wyczarować cudowny świat, nawet w 12-metrowym pokoiku w podwarszawskich Laskach. Latem wystawiała stół do ogrodu, gdzie wszyscy pili pyszną, parzoną przez nią kawę. Beata Tyszkiewicz nie była najlepszą uczennicą, maturę zdawała eksternistycznie. W 1957 – 58 studiowała w Szkole Teatralnej w Warszawie, skąd ją wyrzucono za to, że zaczęła grać w filmie. Debiutowała w 1957 roku w filmowej „Zemście” jako Klara. Elżbieta Czyżewska pochodziła z biednej rodziny. Urodziła się w 1938 roku. Ojciec zginął podczas wojny. Mama miała dobry zawód – była krawcową, ale nie radziła sobie z odpowiedzialności za rodzinę. Piła. Z powodu jej alkoholizmu Elżbieta i jej siostra Krystyna trafiły nawet, na jakiś czas do domu dziecka w Konstancinie. Czyżewska przez długie lata wstydziła się tego, nie opowiadała o rodzinie ani o dzieciństwie. Dzięki wychowawcom z Domu Dziecka trafiła do Zespołu Pieśni i Tańca Skolimów, udzielała się też na Akademiach Szkolnych, trochę przez przypadek, namówiona przez koleżanki poszła na egzamin do Warszawskiej Szkoły Teatralnej. One się nie dostały, ona zdała. Weszła w inny świat artystycznej stolicy. Zobacz też: Mąż Barbary Brylskiej zostawił ją dla Ewy Sałackiej. Wrócił po dwóch latach Beata Tyszkiewicz: Elżbieta mieszkała ze mną w pokoju, miała najpiękniejsze nogi w szkole Jednak wyrwanie się z biedy nie było takie łatwe. Wtedy z pomocą przyszła jej Beata Tyszkiewicz. Wiedziała, że warunki, w których mieszka Elżbieta Czyżewska, są okropne. Maleńki pokoik dzieliły z siostrą, Elżbiecie Czyżewskiej trudno było tam rozwijać swoje artystyczne talenty. Sławomir Koper w książce „Zachłanne na życie” pisał: „Ela była zameldowana w Warszawie, nie przysługiwał jej więc akademik, a mieszkanie w jednym pokoju z siostrą i dysfunkcyjną matką nie stwarzało odpowiednich warunków do nauki i ćwiczenia ról. Pomogła jej Beata Tyszkiewicz, z którą pomimo różnic w pochodzeniu, Elżbieta bardzo się zaprzyjaźniła. Tyszkiewicz wspomina, że podczas wizyty u przyjaciółki przeraziły ją warunki, w jakich Ela mieszkała: "(...) zobaczyłam, że ona nie ma nie tylko swojego pokoju, ale nawet swojego kąta. Poszłam więc do prorektora Baczyńskiego, prosząc, aby w tak wyjątkowej sytuacji przyznał jej miejsce w "Dziekance". Udało się i od tej pory mieszkała razem ze mną w pokoju". Zobacz też: Miłość na przekór powołaniu. Oto niezwykła historia Danuty i Stanisława Steczkowskich "Elżbieta się wyróżniała, miała najpiękniejsze nogi w szkole. Była bardzo śmieszna i inteligentna, szybka, żywa, złośliwa, miała czarujący uśmiech, coś w niej błyszczało. Miała w sobie ziarenko szaleństwa. Każde jej słowo, każde zdanie było perełką. Mówiła z szybkością karabinu maszynowego. Jej życie dowodzi, że jest szalona. Zajmowała się tysiącem rzeczy”, wspominała przyjaciółkę Beata Tyszkiewicz. Opowiadała, jak żywiły się galaretkami owocowymi, żeby nie jeść ciężkich obiadów. „Zresztą Elżbieta całe życie jadła tyle, co nic, skubnęła coś tam na bankietach, tylko piła czarną kawę i paliła papierosy”, wspominała Beata Tyszkiewicz. Obie zrobiły wielką karierę. Elżbieta Czyżewska oczarowała publiczność STS-u, śpiewając premierowo piosenkę Agnieszki Osieckiej „Kochankowie z ulicy Kamiennej. W latach 60. nie schodziła z ekranu, zagrała w „Żonie dla Australijczyka”, „Małżeństwie doskonałym”, w „Giuseppe w Warszawie”. Grała też Klarę w telewizyjnej „Zemście” Adama Hanuszkiewicza. Z kolei Beata Tyszkiewicz wystąpiła w „Popiołach”, w filmie „Marysia i Napoleon”, a przede wszystkim w niezapomnianej „Lalce”. Spotkanie na planie "Wszystko na sprzedaż" W 1965 roku Elżbieta Czyżewska wyszła za mąż za amerykańskiego dziennikarza Davida Halberstama, w 1968 wyjechała z Polski. Na prośbę Beaty Tyszkiewicz przyjechała z Nowego Jorku, by zagrać w filmie Andrzeja Wajdy „Wszystko na sprzedaż”. Filmie poświęconym Zbigniewowi Cybulskiemu, który w styczniu 1967 roku zginał tragicznie, wskakując do rozpędzonego pociągu. Elżbieta Czyżewska była wtedy kobietą z Zachodu, przyjechała nie tylko dlatego, by wystąpić w filmie o Cybulskim, ale też filmowym portrecie środowiska artystycznego, z którym była przez lata związana. Beata Tyszkiewicz była żoną Andrzeja Wajdy i mamą rocznej Karoliny. „Każdy z nas też właściwie grał samego siebie. Na planie improwizowaliśmy wiele scen, dialogów i kwestii, które mówiły o naszym życiu. (…) Prawda i fikcja nieustannie się przeplatały, nawet wystąpiliśmy pod swoimi własnymi imionami w tej filmowej opowieści", wspominała Beata Tyszkiewicz. Zobacz też: Jerzy Zelnik stracił głowę dla Barbary Brylskiej. Dlaczego ich związek się rozpadł? Beata Tyszkiewicz: Myślałam o niej z lękiem Różnie potoczyły się ich ekranowe losy. Beata Tyszkiewicz zrobiła na pewno większą karierę niż jej przyjaciółka. Elżbieta Czyżewska w Nowym Jorku nigdy nie dostała roli na miarę swojego talentu. Rozpadło się jej małżeństwo z Davidem Halberstamem. „Wiele razy myślałam o Eli z lękiem, wspomina Beata Tyszkiewicz. "Mam wrażenie, że przez lata prowadziła eksperyment na sobie samej: ile mój organizm wytrzyma? Zachowywała się prowokacyjnie, jakby była pozbawiona instynktu samozachowawczego. Wszyscy na jej miejscu już dawno padliby trupem, ona była niezniszczalna. Wyszła z wielkich opresji zdrowotnych, rzuciła też papierosy. A paliła nałogowo, wszędzie chodziła z własną popielniczką", mówiła Beata Tyszkiewicz. Aktorka była jedną z niewielu osób, która znała rodzinę Elżbiety Czyżewskiej, jej siostrę Krystynę i siostrzenicę Magdę, bardzo ważną postać dla Elżbiety Czyżewskiej. Beata Tyszkiewicz opowiadała, że ona jedyna z całej rodziny była jej bliska. „W latach 70. ściągnęła Magdę do Nowego Jorku, posłała do elitarnej międzynarodowej szkoły przy ONZ”, opowiadała w jednej z rozmów Beata Tyszkiewicz. Elżbieta Czyżewska zmarła w 2010 roku, chorowała na raka, została pochowana w Polsce na warszawskich Powązkach
Meryl Streep była głęboko zafascynowana Elżbietą Czyżewską. Dzięki niej dostała Oscara
Rola w „Wyborze Zofii” przyniosła Meryl Streep Oscara. By ją zagrać, wykazała się ogromną determinacją i właściwie błagała reżysera, by mogła wcielić się w postać Polki, która przypadkowo trafiła do Auschwitz. Wybitna hollywoodzka aktorka w dużej mierze zawdzięcza swój sukces Elżbiecie Czyżewskiej... To właśnie ona udzielała jej lekcji i głęboko zafascynowała Meryl Streep, która wprost mówiła, że chciałaby być taka, jak ona. [Ostatnia publikacja na VUŻ i Viva Historie 08.03.2025 r.] Meryl Streep błagała o tę rolę reżysera Choć za rolę w filmie „Wybór Zofii” Meryl Streep została nagrodzona Oscarem, to okazuje się, że... wcale mogła w nim nie zagrać. Do jej roli brano pod uwagę Ursulę Andress, o której myślał William Styron pisząc powieść oraz Liv Ullmann, którą chciał obsadzić reżyser, Alan Pakula. Wśród kandydatek znalazła się także Barbra Streisand. Meryl była jednak ogromnie zdeterminowana, by otrzymać angaż w produkcji. Błagała twórców na kolanach, zamęczała listami i prośbami. W końcu jej upór się opłacił. „Naprawdę chciałam tę rolę”, wyznała Meryl Streep w 1981 roku w rozmowie z Time. Aktorka wspominała, że zdobyła piracką wersję scenariusza "nikczemnymi środkami", a nawet zaczęła się uczyć języka polskiego jeszcze przed otrzymaniem roli. Ale na tym nie koniec, jej determinacja sięgała dużo dalej. „Poszłam do Pakuli [reżysera, przyp. red.], rzuciłam się na kolana i zaczęłam błagać: Proszę, Boże, pozwól mi to zagrać”, wspominała gwiazda Hollywood. Kiedy Meryl Streep została zaproszona na zdjęcia próbne, twórcy nie mieli już wątpliwości, że to najlepsza kandydatka do roli Zofii Zawistowskiej. Do roli w „Wyborze Zofii” Meryl Streep ponad dwa miesiące, pięć dni w tygodniu uczyła się języka polskiego. „Myślałam, że to będzie bułka z masłem, jak nauka włoskiego czy francuskiego. Byłam w błędzie”, wyznała po latach. Najtrudniejsza okazała się dla aktorki gramatyka. Kiedy więc po rozpoczęciu zdjęć reżyser uznał, że aktorka powinna również mówić po niemiecku, odtwórczyni roli Zofii stwierdziła tylko z rezygnacją w głosie: „znajdź mi nauczyciela”. Czytaj też: Wielkie uczucie w cieniu bolesnej tragedii. Historia miłości Seweryna i Elżbiety Krajewskich Meryl Streep, 1976 rok Meryl Streep: Elżbieta Czyżewska jej imponowała Meryl Streep i Elżbieta Czyżewska poznały się w Stanach Zjednoczonych, kiedy Andrzej Wajda wystawiał „Biesy” Fiodora Dostojewskiego na deskach Yale Repertory Theatre. W sztuce, w której grała polska aktorka od kilku lat przebywająca w USA, angaż dostała również przyszła hollywoodzka gwiazda. Młodziutka aktorka nie kryła zachwytu piękną Polką. Była zafascynowana zarówno jej osobowością, jak i sposobem bycia oraz pracy. Meryl Streep poprosiła Elżbietę Czyżewską o prywatne lekcje, a ta się zgodziła. Krytycy są zgodni, że to właśnie dzięki jej naukom mówienia z polskim akcentem Meryl udało się tak wspaniale stworzyć kreację Zofii Zawistowskiej. „Od razu zwróciłam na nią uwagę. Była tak bardzo inna niż my, mocno już wówczas feminizujące Amerykanki. Niezwykle piękna, kobieca, emanowała wręcz seksualnością. Kiedy się przeciągała – jak kot – mężczyźni kamienieli. I była przy tym niebywale inteligentna – oczytana, zawsze na bieżąco z polityką, miała mordercze poczucie humoru. Kochałam ją. Uwielbiałam z nią rozmawiać i przyglądać się jej ukradkiem, kiedy rozmawiała z innymi. Chciałam być taka jak ona. To na jej podstawie wyrobiłam sobie zdanie o Europejkach jako istotach doskonałych”, wspominała po latach Meryl Streep. „Meryl Streep, która była tak zafascynowana Elżbietą, że wręcz chodziła za nią. Miało się wrażenie, że jej”, wspominał sam reżyser, Andrzej Wajda. Determinacja Meryl Streep w dążeniu do roli Zofii i wsparcie Elżbiety Czyżewskiej zdecydowanie się opłaciło. Przyszła hollywoodzka gwiazda otrzymała za tę kreację swojego pierwszego Oscara dla aktorki pierwszoplanowej. Do dziś produkcję uważa się za jedno z najważniejszych dzieł w historii kina. Zobacz także: Anna Prucnal: aktorka wyklęta. PRL-owskie władze odebrały jej paszport i zakazały powrotu do kraju Elżbieta Czyżewska, 1978 rok Meryl Streep, około 1980 roku
Janusz Guttner dla VIVY.pl: „Fotografia to zabawa światłem, a bez światła nie ma życia...”
Wszechstronny artysta, aktor z filmu Niekochana, opowiedział nam o swojej pasji i życiu na emigracji
Aktor, pisarz, fotograf, architekt, dziennikarz… Człowiek wielu talentów, pasji, zainteresowań. Artysta, dla którego nie ma rzeczy niemożliwych. Każdej z tych sztuk oddał cząstkę siebie. Janusz Guttner studiował na Akademii Sztuk Pięknych, jest absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. W „Niekochanej” zagrał u boku Elżbiety Czyżewskiej i rozwijał swoją karierę. W latach 70. wyjechał do Londynu, gdzie zmienił zawód – zaczął projektować domy, a potem okładki płyt, zajął się fotografią. Wkrótce będziemy mogli podziwiać jego prace na wystawie “Śródmieście życia” w Galerii na Smolnej. Co artysta mówi nam o swojej pasji i życiu w Londynie? Janusz Guttner – artysta wszechstronny Zanim Janusz Guttner związał swoją przyszłość z aktorstwem na początku próbował spełnić inne marzenie. Przez trzy lata z przygodami studiował na Akademii Sztuk Pięknych. Tak wspomina ten czas. “Studiowałem, ale w nieco oryginalny sposób. Kończyłem egzaminy maturalne w wieku 17 lat, więc byłem szczeniakiem. Przeniosłem taką szkolną mentalność na Akademię. Punktualny, pracowity, obecny na wszystkich zajęciach… Zaliczałem wszystko tak, jak trzeba. Dziekan mnie chwalił. Ale przyszły wakacje, stuknęło mi 18 lat. Zacząłem palić, no i ni stąd, ni zowąd poczułem się dorosły. A dorośli, jak to dorośli, spieszno im do kochania. No to, zakochałem się z takim skutkiem, że mnie rzadko na Akademii widziano, a w końcu wyrzucono. Znów wracałem, zdawałem egzaminy. Przyjęli. Cudownie! Ale gra powtórzyła się jeszcze raz...Tak właśnie studiowałem...”, wyznał. Studia na PWST były dla niego niezwykłą, trwałą przygodą. Na koncie Janusza Guttner znalazło się wiele interesujących kreacji. Debiutował w filmie Władysława Ślesickiego „Chwila ciszy”. Na ostatnim roku studiów pojawił się w „Niekochanej” Janusza Nasfetera z Elżbietą Czyżewską. Jak aktor wspomina pracę na planie produkcji? „No wie pani, student na planie z gwiazdą. Ela była wspaniała i tego “gwiazdorstwa” nie dawała odczuć. Przyjaźń? Może za silne słowo. Spędziliśmy kilka dni na festiwalu filmowym w Cork, w Irlandii. A potem już z Londynu odwiedzałem ją w Nowym Yorku. Ela była osobą i aktorką wyjątkową. Przypominała czasem Tinker Bell, a czasem jakiegoś mędrca, który poznał życie na wylot. Ale to życie potrafiło ją czasem krzywdzić…”, mówi nam Janusz Guttner. Film odniósł spektakularny sukces i otworzył przed młodym aktorem kolejne drzwi. Artysta zachwycał w „Wycieczce w nieznane”, „Grze” czy „Haśle Korn”. Na teatralnej scenie zagrał w ponad 1000 przedstawień. „Po PWST pracowałem w Teatrze Klasycznym (dziś Studio) i Rozmaitości. Rzeczywiście dobrze ponad 1000 przedstawień w 8 sztukach”, opowiada. Na pytanie, jak wyglądało życie aktora w latach 60. odpowiada: „Materialnie było chyba biedniejsze… Aczkolwiek może bardziej uregulowane niż dziś”. Artystyczny dorobek Janusza Guttnera robi ogromne wrażenie. Rozwijał swoją aktorską karierę. W pewnym momencie podjął przełomową decyzję. Wyemigrował do Londynu. Był 1970 rok. Wyjazd wiązał się także z zawirowaniami w życiu prywatnym. W tamtym momencie rozpadło się jego małżeństwo z aktorką, Małgorzatą Braunek. Niektórzy uważają, że związek artystów potrafi być obarczony wieloma trudnościami. „Może po prostu nie byliśmy na ten związek gotowi. Małgosia była bardzo młoda, a ja nieco starszy, ale mężczyzna, a ci, jak wiadomo, dojrzewają później. Myślę, że mnie jeszcze trochę brakuje...”, mówi nam Janusz Guttner. Artysta nie chciałby niczego zdradzać na temat ich relacji. „Napisano o nas tyle bzdur i historii, że już dawno obiecałem sobie, że nie będę im ani zaprzeczał, ani poprawiał, ani potwierdzał. Pamiętam ją pełną życia i radosną”, wspomina. Sprawdź też: Barbara Wrzesińska – znana aktorka miała burzliwe życie prywatne Janusz Guttner, Elżbieta Czyżewska, w filmie Niekochana, 1966 Po wyjeździe do Londynu Janusz Guttner miał nadzieję, że uda mu się kontynuować pasję za granicą. Dzięki swojej agentce dostał epizod w jednym z filmów, ale tuż przed zdjęciami okazało się, że związki zawodowe nie zgodziły się na jego zatrudnienie. Janusz Guttner według obowiązujących zasad nie miał wymaganego statusu aktora. Dopiero po tym, jak ich działania zostały ograniczone, artysta pojawił się w kilku serialach, krótkometrażowych produkcjach. Czy nie żałował potem decyzji o przeprowadzce do Londynu? Nigdy nie zastanawiał się nad tym, “co by było, gdyby…”. Przyjmuje to, co daje mu życie i gna za marzeniami. „Widzi pani, ja myślę, że w pewnym stopniu posiadam dwie cechy: nie martwię się na zapas i nie żałuję tego, co mogło być. Zresztą, w moim przypadku to pytanie nie powinno brzmieć “co by było?” tylko “czego by nie było?”. A tego jest sporo. Przede wszystkim, nie byłoby moich wspaniałych dzieci, domków czy mieszkań, które zaprojektowałem, podróżowania po całym świecie z aparatem fotograficznym...”, opowiada w vivie.pl. Dla wielu osób życie na obczyźnie, to przede wszystkim tęsknotą za najbliższymi – rodziną, przyjaciółmi, wszystkim, co udało im się tworzyć w ojczystym kraju. Janusz Guttner świetnie odnalazł się w nowym miejscu. Budował szczęśliwą przyszłość, rozwijał skrzydła. By się utrzymać był zmuszony zmienić profesję – był projektantem, grafikiem, fotografem. Z każdego zawodu czerpał satysfakcję. „Tutaj muszę przyznać się bez bicia, że miałem sporo szczęścia. Ale wiadomo, jak to jest ze szczęściem. Trzeba być na nie przygotowanym. Co z tego, że się zaprzyjaźnisz ze wspaniałym chirurgiem? On ci pracy nie da, bo nie rozróżniasz jednego końca skalpela od drugiego. Choć to akurat nie prawda. Ja używałem skalpela bez przerwy. W grafice. W latach 70. i 80. trudno sobie wyobrazić grafikę bez skalpela. A potem przyszły komputery... A najbliżsi i rodzina...no cóż. Przyjaciele mnie odwiedzali, mama przyjeżdżała i pomagała wychowywać wnuki. Często bywałem w Polsce. Moja siostra mieszkała we Włoszech, tośmy bywali u siebie, A moja praca, czy ta czy tamta, zawsze była wciągająca żeby nie użyć słowa “twórcza”. I jakoś to szło...”, mówi. Umiejętności i wiedza, które posiadł na wydziale architektury wnętrz przydały się mu w nowym miejscu pracy. Został kreślarzem, wymierzał i projektował domy. Jak do tego doszło? W życiu nic i wszystko dzieje się przypadkowo. „A tutaj pomogło moje wykształcenie. Tak to się mówi? Czyli: „A co pan właściwie studiował?” Trochę architekturę wnętrz na ASP i aktorstwo w PWST. Co ma jedno z drugim wspólnego? A no ma! Jako aktor wylądowałem z „Niekochaną” na festiwalu filmowym w Cork w Irlandii. Tam poznałem angielską aktorkę, Jean. Kiedy po moim rozwodzie, dojechałem do Londynu to nie chcieli mnie nawet na stanowisku kelnera. No to poszliśmy na wino z Jean i jej chłopakiem Royem. I Roy mówi – „A znasz różnicę miedzy centymetrem i calem?. To odpowiedziałem, że znam. Zapytał, czy potrafię narysować prostą linię. Potrafiłem. „No to masz u mnie pracę!”, oznajmił. Po miesiącu już projektowałem. Bo Roy miał firmę developerską, która przerabiała duże domy na mieszkania”, tłumaczył aktor. Sprawdź też: Stanisława Celińska była pierwszą wielką miłością Andrzeja Seweryna. Aktor wspominał, że miał na jej punkcie bzika W pewnym momencie zafascynował się fotografią. Współpracował z agencjami reklamowymi, podróżował po całym świecie. Za chwilę, bo już 9 maja, odbędzie się “Śródmieście życia”, wernisaż wystawy prac Janusza Guttnera. Aktor zajął się robieniem zdjęć po tym, jak firma developerska, w której pracował zakończyła swoją działalność. “Po pewnym czasie firma developerska zbankrutowała i coś trzeba było robić, żeby jeść. W domu żona i 3-letni Kamil. Też chcą jeść. Znowu wracamy do ASP. Wpadam na kolegę z tamtych lat, Sławka Szaybo. Jest dyrektorem artystycznym w CBS Records. Zapytał, czy chce projektować okładki do płyt. Nie miałem nic do stracenia. Zgodziłem się spróbować. I tak, rok po roku tworzyłem te okładki. Super praca, satysfakcja, zdjęć mnóstwo... Pomyślałem, że może ja sam pofotografuję, przynajmniej do szkiców. Tak się wszystko zaczęło…”, opowiada nam Janusz Guttner. Na fotografiach artysty możemy podziwiać osoby ze świata kultury czy polityki. Na wystawie pojawią się portrety Michaela Caine’a, Wojciecha Pszoniaka, Petera Ustinova, a także króla Jordanii Husseina. „Siedziałem już w tej Anglii dość długo parę osób się znało, a to jako aktor, a to jako architekt, a to jako grafik a teraz jako fotograf, no i rzeczy się zdarzają – okazje takie czy inne. Ale jak się temu przyjrzysz z bliska to widzisz taki łańcuch – jedno jest następstwem drugiego. Cały czas...”, tłumaczy. Czym jest dla Janusza Guttnera fotografia? „Nie mogę powiedzieć hobby, bo to jest przecież praca. Nie jest rozrywką, bo jednak to obowiązek. Może jest jakąś miłością, obsesją? A może wszystkim zarazem? Poza tym, która fotografia? Ta dzisiejsza, cyfrowa, czy ta na filmie, na papierze, obrabiana w ciemni, przy czerwonej żarówce? To był jakiś romans, tajemnica, do końca nie wiedziałeś – czy wyszło, nie wyszło. A przy tym ciemno, przyjemno i ruch w kuwecie. Pamięta pani ten głupawy żart: ciemno, przyjemno, ruch na prześcieradle? To chodziło o kino... Fotografia to zabawa światłem, a bez światła nie ma życia...”, mówi. Janusz Guttner pisze też wiersze. Debiutował we wczesnych latach 60. w „Almanachu młodych. Proza i poezja” redagowanym przez Artura Międzyrzeckiego. W 2013 roku na rynku wydawniczym pojawił się również jego tomik „Słowem fotografowane”, a w 2021 następny - „Słowem fotografowane oraz ciąg dalszy”. Dla niektórych artystów pisanie jest terapią. Najlepiej tworzy im się w stanach ogólnego rozbicia. Poezja pomaga im zbudować ochronny pancerz. „Pancerz? To dość ponura metafora. Chować się? Bronić? Przed życiem? Ja tam wolę tratwę na Dunajcu, pomaga przepłynąć przez te wiry, rozpryski, a i spokojna woda czasem się trafi”, komentuje Janusz Guttner. Życzymy wszystkiego, co najlepsze i zachęcamy do obejrzenia prac artysty w Galerii na Smolnej w Warszawie!