Małgorzata Ostrowska-Królikowska wypełnia testament męża. Wdowa po Pawle Królikowskim kontynuuje jego wielkie dzieło
Siedem lat temu Paweł Królikowski stworzył Festiwal Kultury i Piosenki Polskiej i Czeskiej CZPL. Po jego śmierci tradycję, która przyjęła się entuzjastycznie na polsko-czeskim pograniczu, kontynuuje Małgorzata Ostrowska-Królikowska wraz z rodziną i przyjaciółmi. To swoisty testament, jaki pozostawił po sobie jej ukochany mąż... W jednym z wywiadów aktorka opowiedziała nam, za co lubi Czechów i dlaczego najważniejsze jest dla niej spotkanie. W 3. rocznicę śmierci Pawła Królikowskiego przypomnijmy tę rozmowę. Ostatnie chwile Pawła Królikowskiego W 2016 roku u Pawła Królikowskiego zdiagnozowano tętniaka mózgu. Aktor przeszedł wówczas operację, która okazała się skcesem. Szybko wrócił do zdrowia, jednak jego radość nie trwała długo. Niestety, w 2019 roku choroba wróciła, a prognozy lekarzy nie były już optymistyczne. Rok później ulubieniec publiczności odszedł na zawsze. Dzsiaj mija dokładnie 3. lata od jego śmierci. Na szczęście w ostatnich chwilach mogł liczyć na wsparcie bliskich. Małgorzata Ostrowska-Królkowska do samego końca trwała przy mężu. "Wszystko zawdzięczam mojej żonie. Małgosia niesamowicie mnie wspiera, ale również ogromną pomoc mam ze strony rodziny", wyjaśniał aktor w jednej z jego ostatnich rozmów. 27 lutego 2020 roku, czyli w dzień śmierci ulubieńca widzów, jego żona opublkowała wzruszający wpis na social-mediach. "Pawku, najlepsza podroży mojego życia, w kontakcie", czytaliśmy. Pogrzeb Pawła Królikowskiego odbył się 5 marca 2020 roku. Jego ciało zostało pochowane na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Artystę pożegnała nie tylko rodzina, ale również wierni fani i przyjaciele. Dzisiaj wdowa po Pawle Królikowski w wyjatkowy sposób wspomniała męża. Na Instastory opublikowała dwie fotografie. Na jednej z nich widzimy palącą się świeczkę. Artystka napisała: "Serca nie gasną. #Pawka. 27.02.2020". Drugie zdjęcie to czarno-biały portret aktora. Przypomnijmy archiwalny wywiad z Małgorzatą Ostrowską-Królikowską: Lubisz Czechów? Uwielbiam! Za kulturę, za muzykę, za poczucie humoru, za ironię. Weźmy na przykład Járę Cimrmana. To największy czeski geniusz, który według Czechów wynalazł niemal wszystko. Twierdzą na przykład, że to on wymyślił dynamit, tylko minął się z Noblem w drzwiach. Ale nie na tym polega kłopot, tylko na tym, że ktoś taki jak Jára Cimrman tak naprawdę… istnieje jedynie w wyobraźni ludzi. Tylko Czesi nie przyjmują tego do wiadomości (śmiech). Czeska telewizja w 2005 roku zorganizowała konkurs na najwybitniejszego Czecha wszech czasów, w którym głosowali widzowie. Pierwsze miejsce zajął nie kto inny jak… Jára Cimrman. Konkurs był jednak na licencji BBC i wynik został anulowany z tego powodu, że zwycięzcą nie może być postać fikcyjna. Czesi obrazili się na telewizję, pisali petycje, więc żeby wyjść z twarzą telewizja zrobiła film o pierwszych dziesięciu wybitnych postaciach i jedenastym - o Járze Cimrmanie. Ten czeski geniusz znany jest też w Náchodzie - na dworcu kolejowym jest tabliczka z odciskiem jego butów, gdy czekał na pociąg do Polski. Przedziwne, bo wtedy, czyli na początku XX wieku, nie było stałego połączenia kolejowego z Polską, przechodzącego przez Náchod. Skąd ta miłość do czeskiej kultury? Tą „czeskością” zaraził mnie Paweł. Odkąd pamiętam, czeska muzyka brzmiała w naszym domu, bo Paweł fascynował się tym językiem, tłumaczył różne czeskie piosenki, jak choćby te Karela Kryla. Fascynowało go to, że polskie piosenki mają czeskie wersje językowe, na przykład „Małgośka”, którą brawurowo wykonuje Marie Rottrová - „Markétka”. Po czesku brzmi: „To byl máj, bláznivě voněl bez a noc nám splývala s ránem, to byl máj, z nebe by modré snes a brzy se prý máme brát”. Paweł dużo jeździł do Czech, kiedy pracował jeszcze we wrocławskiej telewizji. Zrobił mnóstwo filmów dokumentalnych, w których przedstawiał rzeczywistość ludzi, żyjących na polsko-czeskim pograniczu. To fascynująca mieszanka kulturowa. Pamiętam, jak opowiadał: zlepek dwóch kultur, dwóch narodów, które żyją razem w jednym miejscu, podzielonym granicą. Teraz, kiedy już granic nie ma, żyje się dużo łatwiej, ale nie zawsze tak było. Paweł pamiętał czasy, kiedy granicę wyznaczały druty kolczaste. Czasem były paradoksalne sytuacje - część domu była po czeskiej, a część po polskiej stronie. To powodowało wiele trudnych sytuacji. Kiedy otwarto granice, wszystko się zmieniło. Ale myślę, że granica wciąż jeszcze istnieje w głowie tamtejszych mieszkańców. Na Śląsku Cieszyńskim na przykład mówi się przecież „po naszymu”, czyli gwarą zaolziańską, która jest zlepkiem języka czeskiego i polskiego. Paweł miał czeskie korzenie czy miłość narodziła się przypadkowo? Praprababcia Pawła pochodziła z Czech. Teresa Królikowska, z domu Breier, w połowie XIX wieku przybyła z Czech do Zduńskiej Woli. Najwyraźniej przekazała mu czeskie geny, bo Paweł miał w sobie luz, charakterystyczny dla Czechów i dystans. Miał też ich poczucie humoru i nieprzemijający uśmiech. Paweł twierdził, że rozumie Czechów i ciągnęło go do nich. Był zachwycony kulturą czeską, a miłość do niej przekazał rodzinie. Śpiewaliśmy po czesku, oglądaliśmy czeskie filmy, zresztą w czasach, gdy mieszkaliśmy we Wrocławiu, można było oglądać czeską telewizję. Ten czeski był zawsze blisko mnie do tego stopnia, że nie tylko zakochałam się w tej kulturze, ale też całkiem nieźle ich rozumiem. CZYTAJ TEŻ: Eurowizja 2023: widzowie zawiedzeni wynikiem preselekcji. Edyta Górniak zabrała głos Zabytkowe auta, które wyruszają z Nachodu przyjeżdżają do Kudowy, w okolice Alei Dębów. To właśnie przy dębie posadzonym przez Pawła Królikowskiego, Małgorzata Ostrowska-Królikowska spotyka się z panią burmistrz Kudowy - Anetą Potoczną, by rozpocząć część Festiwalu po polskiej stronie. Pytam, bo od siedmiu lat organizujesz w Kudowie Festiwal Kultury i Piosenki Czesko-Polskiej. Festiwal wymyślił Paweł w 2016 roku, choć już wcześniej chodziło mu to po głowie, ale szukał dobrego miejsca, w którym mogłoby to powstać. Chciał zbliżyć Czechów i Polaków przez kulturę. Wierzył, że wspólną kulturalną zabawą i dobrze zaśpiewaną piosenką można połączyć dwa bliskie narody tak, aby chciały się bardziej polubić oraz intensywniej ze sobą współpracować. Pomysł na początku wydawał się zwariowany, bo do Czechów trudno jest dotrzeć. Z pozoru otwarci i przyjacielscy, tak naprawdę są bardzo hermetyczni. Ale Paweł potrafił dotrzeć do ludzi. Miał w sobie niezwykłe ciepło, które otwierało serca innych. A dlaczego akurat w Kudowie? Wiem, że tu odbywa się Festiwal Moniuszkowski. Kudowa wydawała nam się idealnym miejscem, ponieważ kiedyś były to ziemie, które należały do Korony Czeskiej. Ważne było też to, że Náchod z Kudową są jednym miastem europejskim. Co to znaczy? Náchod leży dwa kilometry od granicy, podobnie jak Kudowa. Ale włodarze i mieszkańcy traktują te miasteczka jako jedno wielkie europejskie miasto. W 2013 roku burmistrzowie wymienili się nawet swoimi miastami na jeden dzień. Jedyny mankament, że w Kudowie obowiązują złotówki, a w Náchodzie czeskie korony. A wracając do festiwalu… Pierwszy festiwal odbył się w 2016 roku, w tym roku mamy już VII edycję. Po śmierci Pawła festiwal został nazwany jego imieniem. Każdego roku trzy dni wypełniają liczne atrakcje kulturalne. Ponieważ Paweł kochał czeską motoryzację, dlatego coroczne otwarcie festiwalu odbywa się na Rynku w Náchodzie, skąd ruszamy kawalkadą zabytkowych aut do Kudowy, by rozpocząć festiwal. A odkąd Pawła z nami nie ma, starosta Náchodu Jan Birke zawsze wznosi ręce do góry i mówi: „Pawle, to dla ciebie”. Kawalkadą docieramy do Parku Zdrojowego, potem idziemy do dębu, posadzonego przez Pawła w Alei Dębów. Drugie ważne wydarzenie festiwalu to konkurs amatorski piosenki czeskiej i polskiej. Paweł zawsze powtarzał: „Co Czech, to muzykant, a Polakom w to graj”. I to hasło stało się myślą przewodnią konkursu piosenki amatorskiej - Polacy śpiewają czeskie piosenki, a Czesi po polsku. Punktem kulminacyjnym jest zaś koncert galowy, który Paweł zawsze reżyserował i starał się, żeby występowali w nim najlepsi artyści z obu krajów. Dziś pałeczkę po ojcu przejął Janek. Jest młodym, utalentowanym kompozytorem, stworzył muzykę m.in. do „Sukienki”. Kilka dni temu na Nowych Horyzontach we Wrocławiu była zaś premiera filmu „Słoń”, do którego Janek stworzył muzykę. Przetłumaczył też z czeskiego, a właściwie zinterpretował po swojemu, czeski hit muzyczny, który Karel Gott śpiewał ze swoją córeczką i po czesku to brzmi: „Srdce nehasnou”, czyli Serca nie gasną, a po polsku zaśpiewał Piotr Gąsowski z synem. Myślę, że to mógłby być hymn naszego festiwalu. Bo ma przepiękne przesłanie: „Nasze korzenie są mocne jak pień, lecz drzewa rosną, w pamięci to miej”. To piosenka, która pokazuje ciągłość tradycji, pokoleniową siłę rodziny. Czytaj także: Ryszard Kalisz w szczerych słowach o ojcostwie. Jak zmieniły go narodziny Ignacego? Festiwal odbywa się w dwóch miastach - czeskim Nachodie i polskiej Kudowie Zdroju. Włodarze i mieszkańcy obu miasteczek uważają je jednak za jedno europejskie miasto. Tu Małgorzata Ostrowska-Królikowska ze starostą Náchodu Janem Birke na Rynku w Nachodzie, gdzie coroczne odbywa się otwarcie festiwalu. Dużo gwiazd ściąga wasz festiwal? W tym roku nasz festiwal między innymi zaszczyciła swoim recitalem niezwykła Ewa Bem z kwartetem Andrzeja Jagodzińskiego, a także Ania Rusowicz czy młoda, niezwykle utalentowana artystka Zalia, czyli Julia Zarzecka - piosenkarka i songwriterka, uznawana za jedną z najbardziej perspektywicznych młodych artystek na scenie polskiej muzyki popowej. W tym roku występuje też Josef Vagner - syn słynnego czeskiego kompozytora Karela Vagnera, autora hitu „Holky z nase skolky”. Zależy nam na tym, by oprócz muzyki sączyła się też czeska literatura. W poprzedniej edycji gościem był znany miłośnik Czech i czeskiej literatury Mariusz Szczygieł, a w tym roku Aleksander Kaczorowski, polski bohemista, eseista i tłumacz, między innymi prozy Bohumila Hrabala. Czy tegorocznego festiwalu nie zakłócają pożary w Czechach? Głośno o nich na całym świecie. Bardzo boli nas serce, że katastrofa dotknęła tak przepiękny obszar Parku Narodowego Czeskiej Szwajcarii. Od razu przychodzą na myśl nasze Błędne Skały, które są dla mnie miniaturą Skalnego Miasta. To największy pożar w historii Czech, zajął bowiem ponad 1000 hektarów lasu. Na razie nie ma ofiar, ale ogień zajął już nawet domy. Przypomina mi się pożar na polsko-czeskim pograniczu, na Śląsku, w latach 90. i wtedy Czesi nie mogli jeszcze pomóc Polakom, bo granice były zamknięte. A dziś Polacy natychmiast ruszyli z pomocą i dzielnie gaszą pożar z czeskimi strażakami. To kolejny dowód na to, że najważniejsze są spotkania dobrych ludzi, którzy mają serca otwarte na innych. Czytaj także: Edyta Herbuś i Piotr Bukowiecki udowadniają, że są dla siebie stworzeni! Oto historia ich miłości Małgorzata Ostrowska-Królikowska, która jest nie tylko organizatorem, ale też dobrym duchem Festiwalu, pasję do zabytkowych aut ma po Pawle Królikowskim. Podobnie jak fascynację kulturą czeską, muzyką i poczuciem humoru. Tu w starym kabriolecie.
Przewodnik po świątecznych jarmarkach w Pradze czeskiej
Dlaczego warto odwiedzić stolicę Czech w okresie świątecznym?
Czechy w grudniu przechodzą niezwykłą przemianę, ponieważ nagle wszystko staje się świąteczne. Choć w galeriach, restauracjach i kawiarniach już od początku listopada wisiały świąteczne dekoracje, dopiero wraz z nadejściem symbolicznej daty 1 grudnia zostaje tchnięte w nie duch świąt. Otwierają się wtedy też jarmarki, które przyciągają mnóstwo turystów i nie tylko. W samej Pradze możemy w różnych częściach miasta znaleźć większe, jak i mniejsze, bardziej lokalne budki z różnego rodzaju jedzeniem lub rzemieślniczymi wyrobami. Czeskie święta nie różnią się bardzo od Polskich, choć ponad 80% czeskiego społeczeństwa nie utożsamia się z żadną religią, Boże Narodzenie jest dla nich niepowtarzalną okazją w roku, aby spotkać się w rodzinnym gronie i miło spędzić czas. Gdzie w Pradze znajdują się najciekawsze jarmarki? Dlaczego warto je odwiedzić? Co może zaskoczyć turystów podczas spaceru ulicą w Mikołajki? ZOBACZ TEŻ: Neapol, miasto zatopione w graffiti Praskie świąteczne jarmarki Stolica Czech to niezwykłe, magiczne miejsce, szczególnie w grudniu, kiedy ulice zostaną zalane światełkami, dekoracjami i iluminacjami, a w wielu miejscach otworzą się jarmarki świąteczne, które co roku oferują niezliczoną ilość pysznego jedzenia, słodyczy, pięknych rzemieślniczych wyrobów oraz przelewają do papierowych kubeczków hektolitry grzanego wina. Zamiłowanie Czechów do świąt jest niezwykłe, co pokazuje chociażby ogromna ilość jarmarków świątecznych ulokowanych w różnych częściach miasta. Nastrojowa muzyka, rozgrzewający poncz i wszechobecny zapach pieczonych kasztanów oraz grzanego wina (lub piwa) potęguje atmosferę ciszy, spokoju i serdecznych przyjacielskich i rodzinnych spotkań. Na ulicach poza budkami ze smakołykami i prezentami można spotkać sprzedawców, którzy stoją przy kadziach pełnych karpi, aby mieszkańcy mogli kupić rybę z jednego z czeskich stawów. W sklepach w masowych ilościach zaczynają się też pojawiać tradycyjne czeskie desery, między innymi chałka drożdżowa nazywana vánočky oraz niezbędne rogaliki waniliowe, których smak jest nieodłącznie związany ze świętami, do tego stopnia, że nawet Kofola, czyli czeska Coca-Cola, wypuszcza specjalny świąteczny smak słodkich rogalików. Jej smak jest dość specyficzny, zdecydowanie warto jej spróbować odwiedzając Czechy. Jarmark świąteczny na rynku Starego Miasta Największy jarmark świąteczny znajdziemy na placu Starego Miasta, tuż przy zegarze astronomicznym. Możemy na nim zobaczyć przepięknie przystrojoną, ogromną choinkę, ogrom iluminacji świątecznych, które przyciągają wzrok oraz w wybrane dni posłuchać świetnych występów artystycznych, przykładowo uczniów ze szkół muzycznych śpiewających czeskie kolędy. Na straganach za to możemy znaleźć wszystko – od przepysznego jedzenia, jak kiełbaski z rożna, langosze lub kołacze, po piękne świąteczne akcesoria i dekoracje, które artyści sami bardzo często wykonują. Szczególną uwagę warto zwrócić na misterne wyroby z metalu, takie jak różyczki lub monety, które kowale sami bardzo wykonują, bardzo często organizując przy tym także pokazy dla chętnych. Odwiedzając Pragę zdecydowanie warto wybrać się na rynek, aby nie tylko kupić sobie grzane wino i kołacza, ale także zobaczyć Zegar Astronomiczny, ratusz oraz Kościół Najświętszej Marii Panny przed Tynem. Warto mieć jednak na uwadze, że to miejsce zawsze w weekendy jest pełne turystów, dlatego jeśli zależy nam na spokojnym wyjściu i możliwości korzystania ze wszystkich atrakcji bez przepychania się, warto je odwiedzić w dzień roboczy. Jarmark świąteczny na Náměstí Míru Jest to jeden z najpiękniejszych i najbardziej urokliwych jarmarków w Pradze. Możemy go znaleźć przy pięknym Kościele św. Ludmiły w dzielnicy Vinohrady, która słynie z przepięknych kamienic i licznych restauracji oraz barów. Jarmark ten wyróżnia się swoją kameralnością, a także produktami jakie możemy znaleźć na straganach. Poza grzanym winem i pieczonymi ziemniakami, możemy też kupić przepiękne serwetki na stół, ręcznie robioną biżuterię w atrakcyjnych cenach, wyjątkowe dziadki do orzechów, które wyglądają jak z bajki oraz naturalne kosmetyki. Dodatkowo miejsce jest świetnie zlokalizowane, gdyż możemy dojechać tam bardzo szybko metrem lub tramwajem. Jarmark świąteczny na Můstku Můstek to jedna z głównych stacji metra w Pradze, która znajduje się przy słynnym placu Wacława. Właśnie tam możemy odwiedzić śliczny jarmark, odrobinę mniejszy niż ten na Náměstí Míru i na rynku Starego Miasta, ale zdecydowanie warty uwagi. Jego lokalizacja jest zdecydowanie najlepsza, ponieważ znajduje się w ścisłym centrum Pragi, naprzeciwko Muzeum Narodowego. Możemy znaleźć na nim pięknie oświetloną choinkę oraz oczywiście liczne stragany, które oferują wiele pysznych dań, jak kiełbaski z grilla oraz pieczone kasztany. Jest to też świetne miejsce, aby zaopatrzyć się w prezenty i pamiątki dla całej rodziny, gdyż wiele budek w swojej ofercie posiada śliczne drewniane zabawki, szklane bombki i dekoracje oraz ciepłe czapki i szaliki. Ogromną zaletą tego jarmarku jest jego lokalizacja, gdyż możecie z niego spacerem przejść się na starówkę, do muzeum lub odwiedzić wiele innych świetnych miejsc, jak Kino Lucerna, pasaż handlowy Světozor z przepięknym witrażem Tesla lub udać się dalej w stronę rzeki, aby zobaczyć Národní Divadlo oraz panoramę Hradczan. Jarmark świąteczny przy Galerii Handlowej Palladium Jest to zdecydowanie najmniejszy jarmark, gdyż znajduje się na placu przed Galerią Handlową Palladium, którą Czesi uwielbiają odwiedzać. Podczas spaceru w tamtych okolicach zdecydowanie warto zajrzeć i spróbować kurczaka z rożna oraz pitnego miodu, który jest świetną opcją podczas zimowych, chłodnych spacerów. Tradycyjnie możemy tu znaleźć liczne pamiątki, takie jak pozytywki, magnesy, szklane pięknie udekorowane bombki oraz ogromny wybór zimowych czapek i skarpet. Jest to zdecydowanie bardzo fajna lokalizacja do sprawdzenia. Jarmark świąteczny na Hradczanach Hradczany to “królewska” dzielnica na zachodnim brzegu Wełtawy w Pradze, w której znajduje się kompleks zamku królewskiego, bazylika św. Jerzego, Złota Uliczka, ogrody królewskie z Belwederem oraz słynna katedra św. Wita, która góruje nad miastem. Jest to przepiękne miejsce, które podczas pobytu w Pradze nie można pominąć, szczególnie w okresie świątecznym, gdyż na jednym z rynków znajduje się malutki, ale bardzo uroczy jarmark świąteczny. Możemy na nim także znaleźć popularne potrawy z rusztu, trydelniki (czyli kołacze) oraz stragany z pięknymi ornamentami choinkowymi i wyrobami z metalu. Trzeba jednak uważać na ceny, ponieważ ze względu na lokalizację są one dużo wyższe niż w innych miejscach. Okolica Hradczan jest także bardzo ciekawa, ponieważ możemy w niej znaleźć mnóstwo ciekawych sklepików, cukierni specjalizujących się w wyrobie pierniczków, restauracji z ciekawym menu oraz winnic, które w okresie świątecznym oferują najlepsze grzane wino w stolicy. Warto jednak odwiedzić to miejsce, gdyż znajduje się w jednej z najpiękniejszych dzielnic Pragi, jest otoczony niesamowitymi zabytkami i ma niepowtarzalny świąteczny klimat. Święta w Pradze to okres magiczny, pełen ciepła i szczęścia. Odwiedzając to miasto w grudniu możemy być świadkami niezwykłych wydarzeń, nie tylko występów artystycznych, ale także ciekawych tradycji, przykładowo 5 grudnia odbywają się w Czechach Mikołajki, w czasie których na ulicach możemy spotkać wielu Mikołajów z asystą w postaci Aniołków oraz Diabłów, którzy niegrzeczne dzieci karzą prezentem w postaci ziemniaków lub węgla, a grzeczne nagradzają słodyczami lub owocami. Jest to niezwykły widok podczas spaceru praskimi uliczkami, ponieważ nigdy nie wiesz, czy podejdzie do ciebie Mikołaj czy Diabeł. W grudniu odbywa się także mnóstwo ciekawych wydarzeń kulturalnych, między innymi koncerty w kościołach lub wyjątkowe spektakle w teatrach. Będąc w Pradze warto też przejechać się jednym ze świątecznie udekorowanych tramwajów, które kursują głównie w centrum i wprowadzają podróżnych w niezwykły świąteczny klimat. Jedno jest pewne – nie będziecie się nudzić w Pradze w okresie świątecznym.
Alfons Mucha, jeden z najbardziej znanych malarzy secesyjnych, zaczynał jako... kamieniarz
Potem zyskał światową sławę i przyjaźnił się z Paulem Gauguinem i Augustem Rodinem. Czego jeszcze o nim nie wiecie?
Wybitny ilustrator i utalentowany malarz. Alfons Mucha przez niemal całe swoje życie mieszkał za granicą, ale zawsze związany był z ukochaną ojczyzną – Czechami. Twierdził, że w czeskiej sztuce tkwią korzenie jego prac. Odkryj niezwykłą twórczość Alfonsa Muchy, którego prace są znane na całym świecie i można je znaleźć na wielu przedmiotach codziennego użytku. ZOBACZ TEŻ: Robbie Williams organizuje pierwszą wystawę swoich dzieł malarskich Alfons Mucha - dzieciństwo Latem 1860 roku, na południu Moraw, w miejscowości Ivančice, przyszedł na świat Alfons Maria Mucha. Od najmłodszych lat przyciągała go sztuka - rysował na wszystkim co wpadło mu w ręce, niezależnie od rodzaju powierzchni. Nie był wzorowym uczniem i nie przykładał się do nauki, co poskutkowało wyrzuceniem go ze szkoły. Niezrażony tym wydarzeniem oraz odrzuceniem jego aplikacji do Akademii Sztuk Pięknych w Pradze, która była skostniałą i ograniczoną uczelnią, Alfons postanowił mimo wszystko malować i uparcie dążył do celu. Mimo niezadowolenia rodziców, którzy planowali dla niego inną karierę, młody Alfons w wieku dziewiętnastu lat otrzymał pierwszą pracę jako twórca scenografii w wiedeńskim teatrze. Ze stanowiska pomocnika kamieniarza szybko awansował na realizatora własnoręcznie wykonanych dekoracji sal balowych. Alfons Mucha, mimo przeciwności losu, dążył do rozwoju kariery artystycznej. Alfons Mucha – czasy studenckie i początki kariery Ten wielki artysta przez całe swoje życie wierzył w przeznaczenie. Sam przyznawał, że największy wpływ na jego los miały trzy wydarzenia – pierwszym było ujrzenie dzieła malarza Johanna Umlaufa w morawskim kościele w Uście i spotkanie z samym artystą. Dzięki rozmowie z nim Alfons uświadomił sobie, że w przyszłości również chce stać się cenionym artystą. Kolejnym wydarzaniem było przypadkowe spotkanie z hrabią Khuen-Belassim, który został jego mecenasem i opłacał jego naukę za granicą. Natomiast trzecim było wykonanie afiszu dla słynnej aktorki Sarah Bernhardt. To właśnie zamówienie przyniosło artyście sławę i bogactwo. Dzięki pomocy finansowej swojego mecenasa, Alfons Mucha rozpoczął naukę w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium i ukończył ją w zawrotnym tempie – jego praca egzaminacyjna była tak dobra, że dostał się bezpośrednio na trzeci rok studiów! Jesienią 1887 roku, w wieku 27 lat, Alfons udał się do Paryża, gdzie kontynuował naukę na Académie Julian, na której dobrze sobie radził i wygrywał akademickie konkursy. W 1889 roku dotychczasowy mecenas Alfonsa wstrzymał pomoc finansową, przez co Mucha z dnia na dzień dołączył do szeregów biednych, paryskich artystów. Początkowo zarabiał niewielkie pieniądze jako ilustrator książek dla dzieci i tygodników, jednak powoli, dzięki ciężkiej pracy, jego pozycja na rynku sztuki ugruntowała się. Mieszkanie w bliskim sąsiedztwie akademii spowodowało, że Mucha znalazł się w centrum artystycznego świata, dzięki czemu poznał wielu wybitnych artystów. Przyjaźnił się z Paulem Gauguinem, pisarzem Augustem Strindbergiem oraz Augustem Rodinem. Alfons Mucha - rozwój kariery Przełomowym momentem w karierze Alfonsa Muchy było stworzenie afiszu do sztuki “Gismonda” w 1894 roku. Grała w niej Sarah Bernhart, będąca w tamtym czasie u szczytu kariery. Aktorka była zachwycona pracą Alfonsa do tego stopnia, że podpisała z artystą sześcioletni kontrakt, który stał się jego przepustką do światowej sławy. W tym okresie w Paryżu zorganizowano dwie indywidualne wystawy dzieł Alfonsa - jedną w Galerie de la Bodinière i w Salonie Stu w galerii La Plume. W 1900 roku Mucha wziął udział w paryskiej wystawie światowej. Alfons Mucha – nie tylko malarz i grafik Alfons Mucha był nie tylko genialnym ilustratorem, twórcą reklam i plakatów. Artysta dał się też poznać jako znakomity projektant biżuterii w czasie jego współpracy z salonem Fouqueta, ale także jako twórca dekoracji, kostiumów i rzeźb. Za rzeźbę “Natura” na światowej wystawie w Paryżu w 1900 roku otrzymał brązowy medal. Mucha współpracował z wieloma firmami, między innymi z ciastkarskim koncernem Lefèvre-Utile oraz firmą Job, która produkowała bibułki papierosowe oraz z z marką Nestlè. Alfons Mucha podbija Amerykę i serca W 1904 roku sławny już w Europie artysta sztuki zdobniczej wyruszył na podbój Ameryki, gdzie zatrzymał się w Nowym Jorku. Otrzymał tam posadę w chicagowskim Instytucie Sztuki. Po utracie majątku artysta potrzebował dochodowych zamówień, a Ameryka mu to umożliwiła. Rok 1906 to także czas zmian w jego życiu prywatnym – Alfons ożenił się z młodą Czeszką - Marią Chytilovà, zdrobniale Maruška. Poznali się, kiedy Maruška zgłosiła się do jego pracowni na lekcje rysunku i została w życiu Muchy już na zawsze. Artysta sam zaprojektował pierścionek zaręczynowy. Po kilkunastu latach artysta wraz z żoną i córką Jaroslavą przenieśli się do Czech, gdzie w 1915 roku przyszedł na świat ich syn - Jiři. Twórczość Alfonsa Muchy Ogromnym marzeniem Muchy było stworzenie Epopei słowiańskiej, która była cyklem dwudziestu monumentalnych płócien przedstawiających historię Słowian, głównie Czechów. W tym okresie nastąpiła zmiana techniki i stylu – zaczął malować temperą jajową i olejem. Praca była wyrazem jego silnej więzi, która łączyła artystę z ojczyzną. Dzieło jednak nie zostało zbyt dobrze przyjęte przez rodaków, którzy postrzegali Alfonsa Muchę bardziej jako Francuza niż Czecha. Styl Muchy powstał na drodze ewolucji z tworzonych na zlecenie ilustracji do książek, kalendarzy i różnych czasopism. Okres między 1893, a 1903 rokiem to czas, kiedy powstały najważniejsze dzieła artysty. Cechami charakterystycznymi jego stylu są pięknie wystylizowane postacie kobiet, które często są otoczone kwiatami, arabeskami i różnymi symbolami. Mucha jest znany z miękkiej, płynnej linii, ciepłych kolorów i mistrzowskich połączeń motywów bizantyjskich ze współczesnymi. Jego prace znajdowały się nie tylko na afiszach teatralnych, ale także na pocztówkach, broszurach, a nawet na pudełkach z herbatnikami. Dzieła Alfonsa Muchy można było znaleźć prawie na wszystkim! Alfons Mucha wraz z rodziną byli bardzo szczęśliwi w ukochanej ojczyźnie. Jednak szczęście nie trwało długo. Kiedy w 1939 roku armia niemiecka wkroczyła na teren Czechosłowacji. 79-letni artysta czynnie działał dla praskiej społeczności żydowskiej i jako jeden z pierwszych mieszkańców Pragi był przesłuchiwany przez Gestapo. 15 lipca zmarł z powodu choroby. Na jego pogrzebie, mimo zakazu niemieckich władz, przyszły setki tysięcy osób. Jego ostatnie, niedokończone dzieło to tryptyk Wiek rozumu, Wiek mądrości i Wiek miłości. Prace Alfonsa Muchy są nieśmiertelne, ponadczasowe i rozpoznawalne na całym świecie. Które dzieło Alfonsa Muchy jest Waszym ulubionym?
Koronawirus 2020: druga fala pogrąża Europę! Zamykają się kolejne państwa
Pandemia koronawirusa nieprzerwanie nasila się w całej Europie! Na fali dynamicznie wzrastającej liczby zakażeń wirusem SARS-CoV-2 kolejne państwa wprowadzają radykalne obostrzenia. Od piątku (16.10) w Irlandii Północnej rozpocznie się lockdown, co z kolei wywiera dużą presję na premierze Wielkiej Brytanii, Borisie Johnsonie. Zapowiedział on wprowadzenie trzystopniowego systemu restrykcji. W Czechach zamknięte zostały szkoły, bary, muzea i kina. Stan wyjątkowy obowiązuje również na Słowacji. Radykalnie zaostrzają restrykcje także władze Niemiec oraz Hiszpanii. Sytuacja w Europie nie napawa optymizmem. Czy nasz kontynent czeka kolejny lockdown? Koronawirus 2020: Irlandia Północna wprowadza lockdown. Wielka Brytania z trzystopniowym planem Od piątku, 16 października w Irlandii Północnej rozpocznie się czterotygodniowy lockdown. "W pełni rozumiemy, że dla wielu osób będzie to trudna i niepokojąca wiadomość. Rząd podjął tę decyzję, ponieważ jest ona konieczna, a my bardzo szczegółowo omówiliśmy jej skutki. Musi nastąpić zmiana, zarówno jeśli chodzi o liczby, jak i powrót do podstaw społecznego dystansu", powiedziała szefowa regionalnego rządu, Arlene Foster. Na terenie całej prowincji od godziny 18:00 zamknięte zostaną wszystkie lokale gastronomiczne - puby, kawiarnie, restauracje. Możliwe będzie jednak prowadzenie sprzedaży na wynos i z dostawą do domu do godziny 23:00. Wstrzymana zostanie także możliwość prowadzenia usług wymagających bliskiego kontaktu z klientem. Dotyczy to m.in. salonów fryzjerskich czy też kosmetycznych. W sklepach zabroniona będzie sprzedaż alkoholu po godzinie 20:00. Krócej, bo na dwa tygodnie zamknięte zostaną szkoły. Z kolei uniwersytety na czas lockdwonu wprowadzą naukę zdalną. Zabronione zostanie także uprawianie sportu w obiektach zamkniętych oraz sportów kontaktowych, z wyjątkiem rozgrywek zawodowych. Siłownie pozostaną otwarte, jednak będą one mogły oferować jedynie możliwość ćwiczeń indywidualnych. W miarę możliwości zalecane są także praca z domu oraz ograniczenie przemieszczania się do niezbędnego minimum. Pozostałe kraje Wielkiej Brytanii również rozważają wprowadzenie tymczasowego lockdownu. Lider opozycyjnej Partii Pracy, Keir Starmer wywiera na Borisie Johnsonie presję, aby podjął właśnie taką decyzję. Póki co ogłoszony został natomiast trzystopniowy system restrykcji. Poziom średni obowiązuje aktualnie na terenie całej Anglii. Poziom wysoki restrykcji zakłada m.in. zakaz spotykania się osób z różnych gospodarstw domowych w zamkniętych pomieszczeniach. Obowiązuje on obecnie w kilku regionach. Od soboty (17.10) objęty zostanie nim także Londyn. Natomiast poziom bardzo wysoki pociąga za sobą zakaz spotykania się w zamkniętych pomieszczeniach i prywatnych ogrodach, a także zamknięcie pubów. Koronawirus 2020: Czechy zamykają instytucje. Na Słowacji obowiązuje stan wyjątkowy Od 14 października Czechy objęte zostały kolejnym zestawem radykalnych restrykcji. Oprócz wprowadzenia stany wyjątkowego, rząd podjął decyzję o zamknięciu szkół. Z wyjątkiem przedszkoli, zajęcia we wszystkich placówkach edukacyjnych odbywać się będą zdalnie. Zamknięte zostały również internaty, domy studenckie, muzea oraz kina. Po stopniowym ograniczaniu dozwolonego czasu otwarcie, zamknięte na stałe zostaną także bary i restauracje. Wprowadzone restrykcje obejmują również zakaz zgromadzeń powyżej 6 osób, zarówno w przestrzeni otwartej, jak i pomieszczeniach zamkniętych oraz spożywania alkoholu w przestrzeni publicznej. Stan wyjątkowy obowiązuje także na terenie Słowacji. W obu tych państwach wprowadzono bezwzględny nakaz zakrywania ust i nosa w miejscach publicznych. Dotyczy to zarówno pomieszczeń zamkniętych, komunikacji miejskiej, jak i przestrzeni otwartych. Koronawirus 2020: Hiszpania zamyka kolejne miasta. Obywatele zamknięci w domach Rządy czterech autonomicznych wspólnot ogłosiły nowe radykalne restrykcje w związku z dynamicznym wzrostem liczby zakażeń koronawirusem. Od 12 października obowiązują one w Nawarze oraz części Asturii i wspólnoty Madrytu. Od 13 października weszły one w życie w prowincji Grenada. Przymusową izolacją społeczną objęte jest obecnie ok. 40 hiszpańskich gmin. Według wprowadzonych tam zasad, dopuszcza się opuszczenie gospodarstwa domowego jedynie w czterech przypadkach - w celu udania się do pracy, szkoły, lekarza oraz na niezbędne do życia zakupy. Hiszpania znajduje się w czołówce najbardziej pogrążonych krajów pandemią koronawirusa. Ogólna liczba zakażonych wirusem SARS-CoV-2 przekroczyła tam 860 tysięcy!
Wielkie marzenie Pawła Królikowskiego zostanie spełnione!
Od śmierci Pawła Królikowskiego minęło już kilka miesięcy. Aktor znany głównie z serialu Ranczo zmarł w czwartek 27 lutego w wieku 58 lat po wyczerpującej walce z chorobą neurologiczną. Wiadomo, że w szpitalu przebywał już od grudnia zeszłego roku. Rodzina bardzo przeżyła stratę artysty i nawet po kilkunastu tygodniach nie ustaje w staraniach, by spełnić jedno z jego marzeń. Jakie? Marzenie Pawła Królikowskiego Paweł Królikowski od lat spełniał się w zawodzie, równocześnie angażując w różnorodne inicjatywy. Od kwietnia 2018 roku pełnił rolę prezesa Związku Artystów Scen Polskich. Miał dalekosiężne plany wobec artystycznej strefy i pragnął wspomagać działalność aktorską swoich kolegów. Ponadto był oddany Festiwalowi Kultury i Piosenki Polsko-Czeskiej w Kudowie-Zdroju. Niestety po jego śmierci inicjatywa stanęła pod znakiem zapytania. Najbliżsi zmarłego aktora postanowili zadbać, by jego dzieło miało kontynuację. W sobotę 13 czerwca opublikowali na Instagramie fotografię, na której szeroko uśmiechnięci pozują na przejściu granicznym z Czechami. Skąd taka radość u Małgorzaty Ostrowskiej-Królikowskiej i Antka Królikowskiego? Otóż cieszyli się, że granica z krajem została otwarta. Oznacza to bowiem, że festiwal, którego pomysłodawcą był Paweł Królikowski, najprawdopodobniej się odbędzie. Wiadomo, że w owe wydarzenie zaangażowana jest cała rodzina Królikowskich, a opiekę artystyczną nad imprezą sprawuje 28-letni syn zmarłego, Jan. Tym razem festiwal kultury polskiej i czeskiej ma się odbyć w ostatni weekend lipca i od tego roku będzie nosił imię Pawła Królikowskiego. Ponadto najbliższa edycja będzie mu w całości poświęcona. Jakiś czas temu Antek Królikowski w rozmowie z Fleszem wyznał: „Chcemy kontynuować tradycję festiwalu, który był dla taty bardzo ważny. Zależy nam, aby w ramach tej imprezy zaprezentować coś, co będzie dotyczyło Pawła Królikowskiego i upamiętniało jego imię. Dopinamy programy, prowadzimy rozmowy z artystami. Szykujemy coś naprawdę fajnego”. Was też cieszy ta wiadomość?
Jeden z jego członków ma polskie korzenie! Poznaj zespół Lake Malawi z Czech
Autorzy hitu „Friend of a friend” powalczą o Bursztynowego Słowika w Sopocie
W finale tegorocznej Eurowizji zajęli 11. miejsce (drugie najlepsze w historii swojego kraju), jego założycielem jest muzyk, która ma polskie korzenie i w Operze Leśnej wykonają swój przebój Friend of a friend. Założona w 2013 roku w Trzyńcu przez wokalistę Alberta Černego formacja Lake Malawi ma szansę na zdobycie Bursztynowego Słowika! Czy im się to uda? Lake Malawi z Czech: piosenka Friend of a friend, Eurowizja Obecnie w skład grupy wchodzą Albert Černý (śpiew, gitara, instrumenty klawiszowe, lider i założyciel formacji), Jeroným Šubrt (gitara basowa, instrumenty klawiszowe, obecny w zespole od początku) oraz Antonín Hrabal – perkusja (jako członek grupy od 2016 roku). Do tej pory wydali jeden minialbum („We Are Making Love Again”, 2015 rok) oraz jeden krążek długogrający („Surrounded by Light”, 2017 rok). Nazwa formacji, Lake Malawi, pochodzi od utworu Bon Iver „Colgary” z 2011 roku. Debiutancki singiel, zatytułowany Always June, miał swoją premierę w 2014 roku. Dzięki dosyć dobremu przyjęciu przez branżę, zespół pojawił się na popularnych czeskich festiwalach: Colours of Ostrava i Rock for People, jak również na brytyjskim festiwalu The Great Escape Festival. W Czechach byli raczej mało znaną formacją, jednak w styczniu tego roku wygrali wewnętrzne preselekcje, zorganizowane przez publicznego nadawcę. Wiadomo było, że w pierwszym półfinale Konkursu Piosenki Eurowizji wykonają utwór Friend of a friend, kompozycję, którą produkował m.in.... Mikołaj Trybulec z Linii Nocnej! To nie koniec powiązań formacji z Polską! Albert Cerny z Lake Malawi ma wiele powiązań z Polską od strony matki. Płynnie mówi po polsku Wokalista grupy płynnie posługuje się językiem polskim, co widoczne jest m.in. na Instagramie Lake Malawi. Jak to możliwe? O tym opowiedział w wywiadzie dla największego bloga o tematyce eurowizyjnej w Polsce. „Część mojej rodziny od strony mamy pochodzi z Polski i chodziłem do polskiej szkoły podstawowej w Trzyńcu na Zaolziu w Czechach. Tam właśnie zacząłem śpiewać i grać, kiedy miałem dwanaście lat. Mój dziadek był aktorem w polskim teatrze i babcia przeprowadziła się do Czech z okolic Wrocławia. W domu rozmawiamy gwarą cieszyńską”, zdradził Dziennikowi Eurowizyjnemu. Albert Cerny często odwiedza Polskę i to właśnie w Warszawie poznał Mikołaja Trybulca, który był producentem Friend of a friend. W tym samym wywiadzie Albert Cerny zdradził także, że z Ewą Farną łączą go relacje koleżeńskie oraz że czasem słucha polskiej muzyki, szczególnie Czesława Niemena i Perfectu. Za kulisami jednej z przedeurowizyjnych imprez wraz z naszymi tegorocznymi reprezentantkami, zespołem Tulia, wykonał utwór „Bal wszystkich świętych” z repertuaru Budki Suflera. Lake Malawi - Friend of a friend - teledysk, występy na Eurowizji Poniżej teledysk do utworu, który przyniósł Czechom znakomite 11. miejsce w finale tegorocznej Eurowizji oraz dwa występy. Teledysk Lake Malawi: View oEmbed on the source website Występ półfinałowy z Tel Awiwu: View oEmbed on the source website Występ finałowy z Eurowizji 2019: View oEmbed on the source website Polacy docenili formację Lake Malawi. W półfinale widowiska jurorzy przyznali Czechom 7 punktów, zaś widzowie 5. Z kolei w finale noty przyznali jedynie widzowie - co prawda był to jeden punkt, ale z całej Europy napłynęło ich na konto zespołu jedynie... siedem. Lake Malawi - Friend of a friend - test piosenki Poniżej tekst utworu: Can you hear it? There’s someone behind the wall making the same sounds Can you hear it? It sounds like you and me when we’re making love Who is it? You said you wish they weren’t taking such a long time She was my neighbour when we were thirteen She moved back in… There’s not much between us now Do you know what I mean? She’s only a friend of a friend of a friend of a friend She’s never home ‘cause she plays in a band I don’t know if you’d understand She’s only a friend of a friend of a friend I had a dream that she walked through the door I can’t recall her name anymore Please believe me, I’m your man She’s only a friend of a friend of a friend (I’m only a friend) Can you feel it? There’s someone sliding up and down the ceiling Breathing, he is synchronizing with her beating heart (With her beating heart) She was my neighbour when we were thirteen She moved back in… There’s not much between us now Do you know what I mean? She’s only a friend of a friend of a friend of a friend She’s never home ‘cause she plays in a band I don’t know if you’d understand She’s only a friend of a friend of a friend I had a dream that she walked through the door I can’t recall her name anymore Please believe me, I’m your man She’s only a friend of a friend of a friend (I’m only a friend) Ooooh… (I’m only a friend) She’s only a friend of a friend of a friend of a friend She’s never home ‘cause she plays in a band I don’t know if you’d understand She’s only a friend of a friend of a friend I had a dream that she walked through the door I can’t recall her name anymore Please believe me, I’m your man She’s only a friend of a friend of a friend Albert Cerny, wokalista Lake Malawi - życie prywatne 30-letni Albert Cerny, poza tym, że ma polskie korzenie, związany jest z doskonale znaną w Czechach modelką, Barborą Podzimkovą. Para chętnie zamieszcza wspólne zdjęcia w mediach społecznościowych (dwa z nich prezentujemy w galerii). Co ciekawe, dzieli ich aż... 11 lat! Partnerka wokalisty Lake Malawi skończyła w tym roku 19 wiosen. Czy formacji z Czech uda się sięgnąć po Bursztynowego Słowika? Przekonamy się już dzisiaj wieczorem!
Co się dzieje z Karelem Gottem?! Artysta odwołał wszystkie koncerty
Wydał ponad 100 autorskich albumów, jest uznawany za najwybitniejszego czeskiego piosenkarza w historii i właśnie szykował się do wielkiego jubileuszowego koncertu, który odbyć się miał 14 czerwca 2019 roku (miesiąc później artysta skończy 80 lat) w Pradze. Niestety, z uwagi na poważne problemy zdrowotne Karela Gotta występ odwołano. Dlaczego? Krel Gott ma problemy zdrowotne. Co się dzieje z czeskim muzykiem? Cztery lata temu, w 2015 roku, czeski muzyk potwierdził, że wykryto u niego nowotwór węzłów chłonnych. Fani artysty byli zaniepokojeni, tym bardziej, że media obiegła wieść, że postanowił on w tym czasie spisać testament! Na szczęście wczesną wiosną 2016 roku Karel Gott podzielił się informacją, że raka udało się spacyfikować. Dzięki temu mógł wrócić do aktywnego życia zawodowego i na nowo zacząć koncertować. Niestety, wiele wskazuje na to że po niemal trzech latach koszmar powrócił. Potwierdziła to menadżerka artysty, która w rozmowie z tygodnikiem Rewia wyznała, że zmuszeni byli odwołać wielki koncert jubileuszowy w czeskiej Pradze, zaplanowany na 14 czerwca 2019 roku, na który zaproszeni byli przyjaciele muzyka i ci, którzy mieli okazję występować z nim w ciągu niemal sześćdziesięcioletniej kariery. „Po konsultacjach z lekarzami postanowiliśmy już teraz odwołać jubileusz”, powiedziała. Dodała, że nie chcą zajmować terminu muzykom, którzy w tym czasie mogą zagrać z innymi artystami. O tym, co dokładnie dolega Karelowi Gottowi, nie powiedziała
„Syn nie przyznał się w klasie, że jestem piosenkarką!”, Halina Mlynkova opowiada w VIVIE! o swoim życiu w Czechach
Halina Mlynkova w najnowszej VIVIE! opowiedziała o tym, jak wygląda jej nowe życie w Czechach, o tym, dlaczego syn nie przyznał się w szkole, że jest piosenkarką i nowej płycie „Życia mi mało”. Polecamy też: Tylko VIVIE! obiecali ujawnić całą prawdę! O czym mówią Barbara i Jerzy Stuhrowie w pierwszym wspólnym wywiadzie? Miłość zagnała Halinę Mlynkovą do Pragi. Wyszła za czeskiego producenta muzycznego, Leszka Wronkę i mieszkają razem w domu pod miastem. W najnowszej VIVIE! piosenkarka opowiada, jak w Czechach odnalazł się jej syn, dwunastoletni Piotr: „Na szczęście dzieci mają zdolność do adaptacji. Nie miał problemu z wejściem w nowe środowisko. Wręcz powiedział, że mogliśmy wyjechać rok wcześniej. Twierdzi, że jest w najfajniejszej szkole, w jakiej był”. W tej szkole ma piękne koleżanki, więc czuje się dobrze. Ale – o dziwo – nie zdradził w szkole, kim jest jego mama. Powiedział, że jest... bizneswoman! „On się w ogólne nie przyznał w klasie, że jestem piosenkarką”, śmieje się Halina Mlynkova. „Miał dosyć tego tutaj w Polsce. Powiedział, że jestem bizneswoman. Strasznie mi się to podoba. W Czechach jestem tylko mamą. Oboje delektujemy się moją nową tożsamością”. Piosenkarka nagrała z synem utwór na nową płytę „Życia mi mało”. Wzruszająca ballada ma tytuł „Jedno serce”. Artystka komentuje: „Piotrek jest kochanym, przeuroczym chłopcem. Wiem, że mnie bardzo kocha, mamy przeogromną więź. Delikatnie go poprosiłam, żeby zaśpiewał na płycie, nie miał z tym problemu. Zrobił to dla mamy”. Więcej o życiu Haliny Mlynkovej przeczytasz w najnowszej VIVIE!, dostępnej w kioskach i dobrych salonach prasowych od 15 grudnia. Polecamy też: Jerzy Stuhr: „Jak człowiek ma ograniczoną ilość sił, mądrze je rozdziela”
Żaden inny kraj nie kojarzy się nam tak bardzo z dzieciństwem. Zupełnie inna podróż po Czechach