„Nie jestem aktorem filmowym”. Tego o Siarze nie wiedział nikt. Kulisy „Kilera” wyszły po latach
1 czerwca mijają dwa lata od śmierci Janusza Rewińskiego — aktora, satyryka i twórcy jednej z najbardziej kultowych postaci polskiego kina lat 90. W książce „Siara. I nic nie jest jasne” Beata Biały wraca do fenomenu bohatera z filmów Kiler i Kiler-ów 2-óch, pokazując, dlaczego Siara stał się czymś więcej niż ekranowym gangsterem. Publikujemy fragment poświęcony roli, która na zawsze zapisała Rewińskiego w historii polskiej popkultury.
Był bezwzględny, groteskowy i śmieszny do bólu. Siara — bohater grany przez Janusza Rewińskiego — stał się symbolem Polski czasu transformacji: pełnej chaosu, aspiracji i absurdu. Cytaty z Kilera weszły do codziennego języka, a sam Rewiński stworzył postać, która do dziś żyje własnym życiem w memach, kabaretach i politycznych komentarzach. W książce „Siara. I nic nie jest jasne” Beata Biały pokazuje kulisy narodzin tej roli oraz to, dlaczego Siara okazał się nie tylko filmowym gangsterem, ale także ironicznym lustrem polskiej rzeczywistości. "Siara. I nic nie jest jasne". Fragment biografii Janusza Rewińskiego Był rok 1996. Wszystko zaczęło się niepozornie. Gdzieś na styku lat, na przełomie epok, kiedy Polska uczyła się chodzić w nowych butach, choć jeszcze miała odciski po starych. Juliusz Machulski szukał kogoś, kto będzie nie tylko aktorem, ale znakiem. Znakiem czasu, groteski i prawdy. Kogoś, kto nie zagra Siary, ale się nim stanie. Rewiński był jak cień przechodzący przez ekran lat dziewięćdziesiątych. Był już znany, rozpoznawalny, cytowany. Ale wciąż osobny. Miał w sobie coś z uśpionego lwa – niby śpi, ale wystarczy jeden dźwięk, jedno zdanie i nagle wszystko staje się prawdziwe. Machulski twierdził, że Rewiński to była intuicja. Patrzył na niego i widział Polskę. Taką, jakiej się baliśmy i jaką kochaliśmy jednocześnie. Złotą, obciachową, pełną czułości i tandety. Scenariusz Kilera był szyty na przekór – to miał być film sensacyjny, który się z siebie śmieje. Główny bohater to postać niechcący wciągnięta w mitologię. Ale żeby to działało, potrzebny był ktoś, kto pod twardym tekstem pokaże miękkie podbrzusze. „Gdy przeczytałem pierwszą wersję scenariusza Piotra Wereśniaka, od razu pomyślałem o Januszu, jednak uznałem, że to zbyt oczywiste, i zaproponowałem tę rolę innemu aktorowi. Wtedy moja żona Ewa, która robiła kostiumy do Kilera, powiedziała: »Czy ty zwariowałeś? Przecież to jest rola dla Janusza« – wspominał Juliusz Machulski. – Na szczęście ten inny aktor zrezygnował i to Rewiński zagrał Siarę. I wiedzieliśmy, że sequela już nie da się bez niego zrobić. Pracowaliśmy przy nim z radością, bo to taka wisienka na torcie: sukces już był, teraz możemy świętować. Był chyba bardzo zadowolony z tej roli. Śmiał się, że na jego syna koledzy w szkole wołają Siarka”. Rewiński miał wątpliwości. „Nie jestem aktorem filmowym” – mówił, zapalając papierosa. Ale Siara, postać, która miała być przerysowana, w wykonaniu Rewińskiego stawała się czymś więcej – alegorią. „Panie Waldku, pan się nie boi...” – mówił, patrząc przez szybę, i wszyscy wiedzieli, że ten tekst nie jest o Waldku. Że to o nas. O Polsce, która stoi za szybą i udaje, że wszystko kontroluje. Machulski wspominał, że z Rewińskim nie trzeba było rozmawiać o psychologii postaci. On miał to w oczach. Grał spojrzeniem, zawahaniem, zacięciem papierosa. Siara był w nim jak kurz na płaszczu – nie do zmycia. Na planie był skupiony, cichy. Nie improwizował wiele. Każde słowo było jak szyta na miarę marynarka – trochę za ciasna, trochę za szeroka, ale dokładnie taka, jakiej potrzebował film. Gdy kończyła się scena, nie wychodził z roli. Po prostu milkł. Siara nigdy nie był grany – on był rejestrowany. Kamera tylko uchwyciła to, co i tak w nim istniało. „Siara to był typ z rynsztoku z aspiracjami do salonu – mówił Rewiński z przekąsem. – Ale przecież Polska cała wtedy taka była”. „Był doskonały, jeśli chodzi o podawanie tekstu, timing mówienia, robienia pauz; to jest coś, czego się nie można nauczyć, albo aktor to ma albo nie – mówił Juliusz Machulski. – Był też niezwykle zdyscyplinowany i zawsze gotowy do pracy, a ja mogłem mu zaufać, bo wiedziałem, że wszystko, co zrobi, cokolwiek powie, będzie, po pierwsze, zabawne, a po drugie prawdziwe, co jest rzadkością. To się zapewne przekładało także na jego życie poza filmem: myślę, że ludzie głosowali na Polską Partię Przyjaciół Piwa – która przecież nie miała specjalnych kompetencji politycznych – właśnie dlatego, że on był jej twarzą”. ZOBACZ: Dopiero co pochował ojca, nie było mu dane przeżyć żałoby. Syn Janusza Rewińskiego smutno opowiada o tym, jak wygląda dziś jego życie Juliusz Machulski tworząc Kilera w 1997 roku, mówił, że to nie miał być film sensacyjny. To miała być bajka dla dorosłych. O tym, jak bardzo pragniemy zmiany, a jak bardzo się jej boimy. Bajka. Groteska. A jednak, jak każda dobra bajka, prawdziwsza od dokumentu. Grany przez Janusza Rewińskiego Siara był gangsterem, ale był też ministrem, urzędnikiem, biznesmenem. Miał twarz nowobogackiej klasy średniej, styl chłopa pańszczyźnianego, gest esbeka i słownictwo satyryka. Był uosobieniem chaosu transformacji, tej, w której wszystko było możliwe, ale nic nie było pewne. W Kilerze jest scena, która przeszła do historii polskiego kina, a jej pointa stała się cytatem powtarzanym przez lata. Siara wyszukuje w swojej komórce numer agencji towarzyskiej, mówiąc: „Memory, find...”, i czeka na połączenie. Gdy telefon zostaje odebrany, mówi: „Siara!”, po czym rzuca komentarz: „I wszystko jasne...”. W jego mniemaniu to naturalny krok w planie ugoszczenia „legendy” – Jurka Kilera. Jeszcze wtedy nikt nie przeczuwa, że Kiler jest zwykłym taksówkarzem wplątanym w grę, a nie zimnokrwistym płatnym zabójcą, którego boją się nawet najtwardsi gracze półświatka. Scena łączy absurd, brawurę i specyficzne poczucie humoru Rewińskiego – mieszankę, która sprawiła, że cytat żyje w języku potocznym do dziś. Inna z najbardziej pamiętnych scen Kilera rozgrywa się, gdy Siara i Jurek Kiler siedzą w domu Siary i nagle na progu pojawia się jego żona Rysia. Siara przedstawia ją słowami: „To jest moja żona lafirynda, a to jest mój najlepszy przyjaciel, ale nie martw się, przyjacielu, ona już se idzie”. Gabrysia – jak woli mówić o sobie pani Siarzewska – nie zamierza jednak odpuścić i kokietuje gościa, pytając, czy może zrobić mu kanapki albo usmażyć jajka. To wywołuje legendarną ripostę Siary: „Cycki se usmaż! Ty wiesz, kto to jest? Ty wiesz, kto to jest?! To jest Kiler! On se może jeść Chateau, może se jeść ostrygę, może se jeść, co chce, a nie twoje rozpaćkane kanapki!”. W tej krótkiej wymianie zdań zawiera się cały absurd sytuacji – gangster z przesadną czcią traktuje człowieka, którego bierze za płatnego mordercę, a w tle jego żona, wyraźnie bardziej zainteresowana przystojnym „gościem” niż małżeńską lojalnością. To właśnie zderzenie brawury, groteski i obyczajowego przerysowania uczyniło ten dialog kultowym. Mateusz Katner w „Pleografie” pisze: „(...) gangster Siara – parweniusz i sybaryta, którego nieokrzesanie bawi. Siarzewski używa srebrnej zastawy do jedzenia białej kiełbasy, koniak pije z butelki, a w jego wypowiedziach jest pełno błędów gramatycznych i leksykalnych”68. Siara mówi językiem lęku i śmiechu. Jego frazy, niby banalne, są jak pęknięcia w murze: pokazują, gdzie kończy się fasada. Kiedy mówi: „Wąski, jak ty mnie zaimponowałeś w tej chwili!”, to jest nie tylko śmieszne. To echo tysiąca rozmów w biurach, na stacjach benzynowych, w urzędach gmin. Komplement będący groźbą. Śmiech, który rani. W postaci Siary zaklęte są resztki PRL-u przetarte przez zachwyt nowoczesnością i podszyte nieufnością. Dlatego tak mocno działał na widzów – bo nie był wymyślony. Był złożony z elementów znajomych: wąsów wujka, kurtki sąsiada, powiedzonek szefa z lat dziewięćdziesiątych. Rewiński sam mówił o tej roli: „Nie musiałem grać. Wystarczyło pamiętać. Ja znałem takich ludzi. Czasem sam byłem jednym z nich”. – Janusz w kinie bawił się świetnie – opowiada Izabella Olejnik. – Mógł pokazać swoje poczucie humoru, zmysł do żartu, lekkość, którą miał w kabarecie. Przychodziło mu to lewą ręką. Z buca kabaretowego uczynił postać z władzą i pieniędzmi, ale to było coś więcej, coś pełniejszego. A kiedy przyszła propozycja roli Siary, idealna, na miarę jego możliwości, wcale mnie nie dziwiło, że uderzył w to z całą mocą. To była rola życia. Ta, która zostanie w pamięci. Transformacja była snem. I była też koszmarem. I może właśnie dlatego potrzebowała bohatera, który mówił jak z bajki, ale działał jak z ulicy. Siara był tym snem – śmiesznym, gorzkim, powtarzanym do znudzenia jak frazy z filmu, które zna się na pamięć. Ale za każdym razem brzmią inaczej. Bo Polska, jak Siara, też próbowała robić dobre wrażenie. Też mówiła: „Buenos Aires!” zamiast przyznać, że nie wie, co dalej. I może właśnie dlatego do dziś go pamiętamy. Nie jak gangstera. Jak lustro. Jak śmiech, który został po przemianie. Kiedy film wszedł do kin, Polska zareagowała jak na spotkanie ze sobą – z zaskoczeniem. Są cytaty, które zostają na chwilę. I są takie, które wgryzają się w język jak guma do żucia w podeszwę buta – trudno je usunąć, trudno zapomnieć. Cytaty z Siary, bohatera filmów Kiler i Kiler-ów 2-óch, należą do tej drugiej kategorii. Nie były tylko śmieszne. Były – i wciąż są – opowieścią o polskiej mentalności końca XX wieku. „Panie Waldku, pan się nie boi, cała Polska z panem stoi”. To jedno zdanie, wypowiedziane przez Janusza Rewińskiego z ironiczną czułością, stało się więcej niż bon motem. Było parodią hasła Lecha Wałęsy z 1990 roku. Ale też symbolem czasów, gdy język polityki mieszał się z kabaretem, a powaga z groteską. Powtarzano je wszędzie: w domach, w szkołach, na podwórkach. Stawało się mantrą na trudne czasy, a czasem przekleństwem. „A pamiętasz, Rychu, jak żeś powiedział, że jak będziesz w sejmie, to mnie nie poznasz?”. Ten cytat to gotowa analiza polityki transformacyjnej. W jednym zdaniu cała historia układów, zdrad, wspólnych interesów i zapomnianych przyjaźni. (...) Rewiński nigdy więcej nie wrócił do podobnej roli. Nie musiał. Siara był jego maską, którą raz założył i nie zdjął. Nie dlatego, że nie chciał. Ale dlatego, że ona wrosła. W język. W kulturę. W pamięć. To była rola życia. Bo czasem życie samo pisze role, które trzeba tylko wypowiedzieć szeptem. Albo śmiechem, który aż boli. Ale choć wielu uważa, że szczyt popularności Siary przypadał na końcówkę lat dziewięćdziesiątych, to nie do końca prawda. Jego słowa nie tyle się zestarzały, ile przystosowały – przeszły do kulturowego podziemia, a potem znów wypłynęły. W 2022 roku viralem stało się nagranie z TikToka, na którym dziewczyna przerywa kłótnię rodziców zdaniem: „Wąski, jak ty mnie zaimponowałeś w tej chwili!”. Śmiech był natychmiastowy. Komentarze? Setki. Wszyscy wiedzieli, co to znaczy. Skąd pochodzi. Co niesie. SPRAWDŹ TEŻ: W swoim ostatnim wywiadzie Janusz Rewiński nie przypominał już dawnego siebie. Aktor dokonał kilku gorzkich podsumowań (...) „Zawsze powtarzał, że u mnie na planie czuje się zaopiekowany. Traktowałem to jako największy komplement” – wspominał Machulski. Bo Janusz Rewiński nie należał do aktorów, którym wystarczyło wyznaczenie miejsca i podanie tekstu. On potrzebował relacji, partnerstwa, swoistego kontraktu zaufania. A Machulski potrafił go dać – z luzem, ale i z dyscypliną, która nie upokarza, tylko buduje przestrzeń do swobody. Spotkali się ponownie przy filmie Superprodukcja, w którym Rewiński wcielił się w producenta filmowego – grubą rybę z grubym portfelem, chodzącą niezbyt prostymi ścieżkami. Był w tej roli sugestywny, przedziwnie aktualny, jakby przeczuwający, że Polska już za chwilę obudzi się w cieniu afery Rywina. Według Juliusza Machulskiego Rewiński w tej roli był profetyczny. Grał jakby z przymrużeniem oka, ale z czymś cięższym pod skórą. Z poczuciem, że świat filmu to nie tylko światła i ujęcia, ale też wpływy, układy, podszepty. Potem mieli jeszcze parę projektów, może mniej komediowych, bardziej refleksyjnych, ale z różnych względów nie doszły do skutku. Dla Machulskiego Rewiński pozostał kimś, kto nie tylko grał postaci, ale też je od wewnątrz prześwietlał z inteligencją, ironią i czymś, co można nazwać intuicją obywatelską. Był geniuszem pointy. Mistrzem momentu, który wbijał się w pamięć jak haczyk z przynętą. Cezary Pazura, dzielący z Januszem Rewińskim ekran w filmach Kiler i Kiler-ów 2-óch, mówi o nim z podziwem, śmiechem, ale i z wyczuwalną czułością. W opowieści o Rewie miesza się absurd komedii, pot i zmęczenie planu, refleksja o zawodzie aktora i hołd dla talentu, którego nie da się podrobić. „On był mistrzem krótkiego strzału – wspomina Pazura. – Jak się odezwał, to już nie trzeba było nic więcej mówić. On miał rytm i miał słuch. I ten śmiech, który się po nim niósł, to była najczystsza forma reakcji, bez wymuszenia”. Pamiętna scena w jacuzzi – ta, w której siedzą z Rewińskim, a w wodzie pływają kawałki sushi, kieliszki, absurdy. „To było piekielnie trudne – mówi Pazura. – Jacuzzi tak szumiało, że musieliśmy mówić głośniej, niż się wydaje. Nie mogliśmy użyć mikroportów ani postsynchronów, bo chcieliśmy, żeby scena była prawdziwa. Intymna, ale słyszalna. Mówiliśmy tak, żeby mikrofon nad nami to chwycił. I Janusz był w tym mistrzem. Wiedział, gdzie spojrzeć, gdzie puścić głos, jak się zawiesić”. Ale Rewiński nie był tylko aktorem, był też dramaturgiem planu, współtwórcą żartów, redaktorem dialogów. „W drugim Kilerze bardzo dużo tekstów wymyślał. Spotykaliśmy się z Julkiem, z Rysiem Zatorskim, ze scenarzystą – i Rewa. Czytaliśmy. On mówił: »To jest genialny scenariusz, to jest zajebisty film«. A ja jeszcze nie rozumiałem, bo nie umiałem wtedy czytać scenariuszy jak trzeba. A on już wiedział, co w nim drzemie”. Był też bezbłędnym wyczuwaczem tempa. Wiedział, kiedy żart działa, a kiedy... działa aż za bardzo. „Druga część Kilera była śmieszniejsza. Ale w kinie ludzie nie słyszeli żartów, bo się jeszcze śmiali z poprzedniego. Żart był za blisko żartu. Trzeba to było oglądać w domu, samemu. Bo dla tłumu to już było za dużo – jak kabaret. Ale myśmy się tym bawili. Bo przecież jak masz Rewińskiego, Stuhra, mnie – to ciągnie, żeby podkręcać śrubę”. Czasem ta śruba przekręcała się w zwyczajne życie. Czasem bolało. Czasem pachniało sushi, a czasem papierowym kubkiem. Pazura wspomina jeden z bardziej niezręcznych momentów, gdy po sukcesie pierwszej części zażyczył sobie własnej przyczepy na planie. Luksusu, który wówczas był w Polsce fanaberią. „Ja dostałem przyczepę, bo tylko ja poprosiłem – opowiada Pazura. – A potem wracam z obiadem, a tam Rewiński i profesor Stuhr – na taborecikach, z kubeczków, gdzieś przy ścianie. I mówię: »Panowie, chodźcie do mnie, mam miejsce«. A oni: »Nie, nie, Czarku. To twoja przyczepa. Siedź se sam«. Nie wiedziałem, czy żartują, czy są źli. Ale to byli moi mistrzowie. I to była dla mnie lekcja pokory. Bo przeczołgali mnie chłopaki”. Były też momenty spontaniczne – te, które przeszły do historii. „Pamiętacie, jak ona mówi: »Usmażę panu jajka«, a on: »Cycki se usmaż«? To był mój żart. Powiedziałem Rewie, że to śmieszne, ale żeby on to powiedział. I on mówi: »Biorę«. No to mówimy: »Dobra, zróbmy, najwyżej się wytnie«. Tyle że dziś nikt by już tego nie wyciął”. Rewiński miał dar – umiał nie tylko rozśmieszać, ale też widzieć strukturę komedii. Wiedział, gdzie puścić żart, jak opóźnić puentę, kiedy ją wystrzelić. Rozumiał, że śmiech nie rodzi się w tekstach, ale w oddechu, w tym, co między słowami. I w tym był naprawdę wielki. Książka „Siara. I nic nie jest jasne” Beaty Biały miała premierę 28 stycznia 2026 r.
Była nominowana do Oscara i Złotego Globu. Jedna z najlepszych wokalistek świata ma polskie korzenie
To jedna z tych artystek, obok których nie da się przejść obojętnie. Hipnotyzuje głosem, zachwyca stylem i zaskakuje historią – bo za jej pseudonimem kryją się polskie korzenie i droga pełna emocji. Nominowana do Oscara i Złotego Globu, od lat pozostaje ikoną muzyki alternatywnej.
Karen Lee Orzolek, znana jako Karen O, od lat fascynuje fanów na całym świecie. Choć dziś uchodzi za ikonę alternatywy, jej droga do sukcesu była pełna kontrastów – od spokojnego dzieciństwa po nieokiełznaną energię sceniczną, która stała się jej znakiem rozpoznawczym. Karen O – historia, w której spotykają się Korea, Polska i amerykański sen Karen O urodziła się 22 listopada 1978 roku w Seulu. Jej mama pochodzi z Korei Południowej, a ojciec ma polskie korzenie. Ich historia zaczęła się w Azji, gdzie – mimo kulturowych różnic – zdecydowali się być razem. Gdy Karen była jeszcze dzieckiem, rodzina przeniosła się do Stanów Zjednoczonych. Dorastała w New Jersey, ucząc się życia pomiędzy różnymi światami. Ta mieszanka doświadczeń z czasem stała się jednym z fundamentów jej artystycznej tożsamości. Nazwisko Orzolek, które odziedziczyła po ojcu, do dziś budzi ciekawość – zwłaszcza w Polsce. Z grzecznej dziewczyny do scenicznego żywiołu – droga Karen O do Nowego Jorku Dziś trudno w to uwierzyć, ale Karen O była kiedyś bardzo spokojnym dzieckiem. Sama przyznała: „To aż wstydliwe, jak dobrze się zachowywałam, dlatego teraz robię rzeczy takie jak plucie wodą na siebie na scenie”. Uczęszczała do prestiżowej szkoły w New Jersey, a później studiowała m.in. w Tisch School of the Arts w Nowym Jorku. To właśnie tam zaczęła odnajdywać własny głos – nie tylko muzyczny, ale też emocjonalny. Poczucie niedopasowania, o którym mówiła w wywiadach, z czasem stało się jej siłą. Na scenie zamieniła je w energię, która przyciąga publiczność do dziś. Yeah Yeah Yeahs – zespół, który zmienił wszystko Początek lat 2000 to moment przełomowy. Razem z Nickiem Zinnerem i Brianem Chasem założyła Yeah Yeah Yeahs – zespół, który szybko stał się symbolem nowojorskiej sceny indie. Ich debiutancki album Fever to Tell zdobył ogromne uznanie, a Karen O niemal z dnia na dzień stała się jedną z najbardziej charakterystycznych frontmanek swojego pokolenia. Jak sama podkreślała w rozmowie z Los Angeles Times: „Wciąż musimy łapać ludzi za kołnierz… możemy łatwo zostać zapomniani”. To podejście słychać w ich muzyce – od emocjonalnego „Maps” po energetyczne „Heads Will Roll”. Zespół zdobył wiele nominacji do Grammy i na stałe wpisał się w historię alternatywy. Karen O solo – artystka, która odnalazła swoją wrażliwość Karen O nie zatrzymała się na sukcesie zespołu. Jej solowa twórczość pokazała zupełnie inne oblicze – bardziej ciche, intymne i refleksyjne. Album Crush Songs był jak muzyczny pamiętnik – pełen emocji i osobistych historii. Z kolei projekt Lux Prima nagrany z Danger Mouse’em udowodnił, że nadal lubi eksperymentować i wychodzić poza schematy. Największym przełomem była jednak muzyka filmowa. Utwór „The Moon Song” z filmu Her przyniósł jej nominację do Oscara, a wcześniej została wyróżniona nominacją do Złotego Globu za projekt do filmu Where the Wild Things Are. To moment, w którym jej talent został dostrzeżony na globalną skalę. View oEmbed on the source website Miłość, rodzina i życie poza sceną Choć Karen O żyje w blasku reflektorów, prywatnie stawia na spokój. Była związana m.in. ze Spike’em Jonze’em, a w 2011 roku wyszła za mąż za reżysera Barnaby’ego Claya. W 2015 roku została mamą – to doświadczenie znacząco wpłynęło na jej życie i twórczość. W jej muzyce pojawiło się więcej czułości i refleksji, choć nie straciła swojej charakterystycznej intensywności. Zobacz też: Przez lata żyli w toksycznym związku, ale nie umieli od siebie odejść. Historia miłości legendy kina i Anjelici Huston to uczuciowy rollercoaster Styl, skandale i magnetyzm, który nie przemija Karen O od zawsze była artystką, która nie boi się przekraczać granic. Jej sceniczne występy – pełne spontanicznych gestów i emocji – przeszły do historii. Jednym z głośniejszych momentów w jej karierze był wyciek prywatnych nagrań KO at Home. Artystka podeszła do sytuacji z dystansem, mówiąc: „Takie rzeczy się zdarzają”. To właśnie ta autentyczność sprawia, że wciąż fascynuje fanów. Jej głos, styl i osobowość tworzą mieszankę, której nie da się podrobić. W 2023 roku magazyn Rolling Stone umieścił ją na liście 200 najlepszych wokalistów wszech czasów. To dowód, że Karen O nie jest tylko gwiazdą swojej epoki – jest jej symbolem. Miłość, rodzina i życie poza sceną Choć Karen O żyje w blasku reflektorów, prywatnie stawia na spokój i autentyczność. Była związana m.in. ze Spike’em Jonze’em, a w 2011 roku wyszła za mąż za reżysera Barnaby’ego Claya. W 2015 roku została mamą – to doświadczenie znacząco wpłynęło na jej życie i twórczość. Coraz częściej pokazuje też fanom bardziej osobistą stronę swojego świata. W jednym z najnowszych wpisów wróciła wspomnieniami do dzieciństwa i rodzinnych korzeni. Opisała wizytę w restauracji Benu, gdzie zabrała swoją mamę na urodziny – spotkanie po latach z osobą z dawnych czasów okazało się dla niej wyjątkowo poruszające: „Dorastałam na osiedlu domków szeregowych w Englewood w New Jersey. To były lata 80., biegaliśmy z dzieciakami po okolicy, podejmując złe, ale ekscytujące decyzje, jak spędzać czas”. We wpisie wspomniała też o powrocie do koreańskich tradycji i smaków, które – jak przyznała – potrafią „rozbudzić zakurzone wspomnienia” i przywołać obrazy z dzieciństwa. To pokazuje, jak ważne w jej życiu wciąż są korzenie i rodzinne doświadczenia, nawet jeśli na co dzień funkcjonuje w świecie wielkiej sceny. Dziś Karen O wydaje się bardziej niż kiedykolwiek zanurzona w refleksji nad tym, kim jest – nie tylko jako artystka, ale też córka, partnerka i matka. Czytaj także: TYLKO W VIVIE!. Chciał zostać aktorem, ale podbił internet. Historia Adama Mirka, której nikt wcześniej nie poznał Źródła: rozrywka.radiozet.pl, mixtapememoir.com, faroutmagazine.co.uk, wikipedia.org
Na jej występy przychodziły kiedyś tłumy, na pogrzebie było 13 osób. Piętno zdrady naznaczyło ją na całe życie
Była gwiazdą warszawskich kawiarni i występów w getcie, a po wojnie stała się bohaterką jednego z najbardziej gorzkich sporów o rzekomą kolaborację. W 110. rocznicę jej urodzin przypominamy kluczowe fakty z życia Wiery Gran.
W wieku dwudziestu lat rzuciła na kolana Warszawę. To ona wylansowała takie przeboje, jak „Bo to się zwykle tak zaczyna”, „Tango noturno”, „Bez śladu Twa wielka miłość minie”. Później wykonywali je inni artyści. Wiera Gran miała wszystko, by odnieść sukces: talent, urodę i zmysłowy głos. Fascynowała ludzi i przykuwała uwagę. Występowała m.in. w znanej kawiarni „Paradise” w „IPSI-e”, w kawiarni „Vogue”. Ale jej losy do dziś budzą ogromne emocje... Dlaczego to właśnie ona została posądzona o kolaborację z Niemcami? Choć oficjalnie została uniewinniona i to przez różne sądy i komisje, piętno zdrady szło za nią jak cień. W 110. rocznicę jej urodzin wraca nie sensacja, lecz pamięć o sylwetce artystki, której biografia została naznaczona wojną: dobrowolnym wejściem do getta warszawskiego, występami w kawiarni „Sztuka” na Lesznie i powojennym sporem o rzekomą kolaborację z Niemcami. Kim była Wiera Gran? Droga do kariery Opinie o jej kolaboracji powtarzał m.in. słynny pianista Władysław Szpilman. „Słyszałem, że współpracowałaś z Gestapo?”, powiedział, gdy spotkali się po raz pierwszy po wojnie. I zdziwił się: „To ty żyjesz?” Po latach ona pod jego adresem wysunęła takie same oskarżenia. Byli dla siebie największymi wrogami. A przecież w najmroczniejszych czasach, podczas wojny, razem występowali w getcie warszawskim. Władysław Szpilman akompaniował Wierze Gran na fortepianie, napisał dla niej piękną piosenkę „Jej pierwszy bal”. Ludzie w getcie płakali, gdy jej słuchali. Po wojnie nie wspomniał o Wierze słowem, w żadnej ze swoich książek. W żadnym ze wspomnień, nawet gdy opowiadał o tej piosence. Jak naprawdę wyglądało życie Wiery Gran, dlaczego do dzisiaj jej losy tak fascynują? Wiera Gran, a właściwie Dwojra Grynberg urodziła się w 1916 roku w Białymstoku. Miała dwie starsze siostry: Helenę i Marylę. Rodzina była biedna, Wiera chodziła do szkoły, ale już jako dziewczyna pracowała przy repasacji pończoch, potem jako manikiurzystka. Poznała w ten sposób Irenę Prusicką, dzięki niej zaczęła się uczyć tańca. Jej koleżanką ze szkoły tańca, a potem najbliższą przyjaciółką była Stefania Grodzieńska. Karierę zrobiła w 1934 roku. Zaczęła wtedy występować w Cafe Paradise, przy Nowym Świecie 3/5 w Warszawie (tuż za placem Trzech Krzyży). Najpierw tańczyła, potem śpiewała zza kulis – właściciele bali się występów niepełnoletniej panienki. Zadebiutowała na dobre piosenką „Tango brazylijskie”. Szybko podbiła serce widzów. Miała aksamitny, melancholijny głos, nosiła się zwykle na czarno, włosy czesała gładko, upinała w kok. Przed wojną nagrała 60 piosenek na 28 płytach. Wystąpiła w „Rewii gwiazd” z ówczesnymi idolami: Lodą Halamą, Mirą Zimińską, Ludwikiem Sempolińskim. Jeden z recenzentów napisał, że jest „diseuse”, wróżką. Jest magiczna. Zaczęła grać w filmach, m.in. ze wspaniałą aktorką Idą Kamińską. Jej gaża wzrosła z 25 złotych za wstęp do nawet 300. Nie było to mało, bo mniej więcej tyle wynosiła bardzo dobra miesięczna pensja nauczyciela. Przeniosła się z mamą do mieszkania na Hożej, w Warszawie. Wydawało się, że los jej sprzyja... Wiera Gran: co działo się z nią w czasie wojny? Wszystko zmieniła wojna. Wiera Gran była z pokolenia, na które czekała apokalipsa. Na początku wojny występowała jeszcze we Lwowie i Krakowie. W 1941 roku weszła dobrowolnie do warszawskiego getta, chciała być blisko mamy i sióstr. Chciała im pomóc, a mogła to zrobić w jeden sposób: śpiewając, bo tylko to umiała. W getcie – w cieniu śmierci, głodu, tyfusu, wszy – toczyło się jeszcze niby normalnie życie. Wiera Gran występowała w kawiarni „Sztuka” przy ulicy Leszno. Była gwiazdą, ludzie przychodzili na jej występy, miała przydomek Magnes, bo ściągała tłumy. „To piosenki o miłości, o szumiących w rytm walca drzewach. Kiedy ludzie przychodzą do kawiarni, chcą mieć właśnie takie piosenki. Chcą przymknąć oczy i myśleć, że są znów w czy w ”, wspominała ocalała z getta pisarka Mina Tomkiewicz. CZYTAJ TAKŻE: Szukała go cała Ameryka. Co stało się z synkiem znanego pilota, Charlesa Lindbergha? Na fortepianie akompaniowali jej Władysław Szpilman i Adolf Goldfeder. Największym przebojem Wiery Gran była 15-minutowa piosenka „Jej pierwszy walc” napisana dla niej przez Szpilmana. Piosenkarka wspominała w niej 5 adoratorów i tańce w 5 różnych rytmach, od fokstrota po mazurka. O popularności Wiery może świadczyć wierszyk napisany przez aktora i tekściarza Władysława Szlengela do znanej melodii: „Motyka, piłka, spodnie w rzucik/ Przeminęło i nie wróci/A po roku wspomni pan..., /Znowu „Sztuka”. Wiera Gran...” Nie była jedyną znaną artystką występującą w getcie, w rewiach grali Michał Znicz, Stefania Grodzieńska, Diana Blumenfeld. Wiera Gran starała się pomagać nie tylko rodzinie. Wspomagała izbę zatrzymań dla bezdomnych dzieci, uczestniczyła w zbiórkach na ich rzecz. Wiera Gran i Kazimierz Jezierski: formalnie była jego żoną W 1942 roku kawiarnie i teatry w getcie zamknięto. Wiera uznała, że lepiej pomoże rodzinie po aryjskiej stronie. Zostawiła siostrze pigułkę cyjanku, którą miał przy sobie na wszelki wypadek. I wyszła przez gmachy sądów na Lesznie. Pomógł jej w tym zakochany w niej Kazimierz Jezierski, lekarz żydowskiego pochodzenia, o czym długo nikt nie wiedział. Jezierski miał tzw. „bezpieczny wygląd”. Nie ukrywał się, pracował w szpitalach w Warszawie. Ale żeby chronić Wierę – w tym wcieleniu tlenioną blondynkę - przeniósł się do szpitala w Starych Babicach, tam razem zamieszkali. Wiera nie kochała go, był dla niej obcy, ale żyła z nim. Prawdopodobnie była formalnie jego żoną, choć nie jest to pewne. W 1944 roku urodziła synka Jerzego Zbigniewa. Miała ciężki poród, z trudem uratowano ją i dziecko. Wydawało się, że wszystko dobrze się ułoży, ale wydarzyła się tragedia. Chłopiec zmarł z głodu po trzech miesiącach. Nie przyjmował mleka, a Wiera nie miała swojego pokarmu... Śmierć dziecka była dla niej ogromną traumą, przez całe życie miała zdjęcie grobu synka przy sobie. Przysięgła sobie, że nigdy nie będzie miała dzieci. W Babicach udawała wariatkę i to niegrzeczną, żeby jak najbardziej ograniczyć kontakty z ludźmi. Nie wychodziła prawie wcale, tyle że do kościoła. Poza tym najpierw była w ciąży, potem w połogu. Ukrywała się pod nazwiskiem Weronika Gacka albo Wanda Czajkowska. Wiera Gran: relacja z matką Miała do męża pretensję, że ją oszukiwał i nie mówił, co dzieje się z jej matką i siostrami. A on chciał jej oszczędzić bólu. Pewnego dnia zagroziła, że jeśli nie przekaże jej informacji, już jej nie zobaczy. Bo ona ucieknie, wróci do getta. Matkę bardzo kochała, mówiła, że poszłaby za nią do piekła. W końcu dowiedziała się, że jej mama została w czasie likwidacji getta wywieziona w pierwszym transporcie do Treblinki, prawdopodobnie nie żyje. Zginęły też siostry Wiery Gran. Z całej rodziny ocalała tylko ona. ZOBACZ TAKŻE: Od ponad czterech dekad była jego wielką miłością i ukojeniem. Maciej i Joanna Damięccy doczekali się dzieci, chronili swoją prywatność Jej mąż Kazimierz Jezierski po wojnie był związany z UB, podpisywał m.in zgony zamordowanych AK-wców, wśród nich rotmistrza Witolda Pileckiego. Wyjechał z Polski w 1963 roku, w 1975 ożenił się. Wiera Gran zostawiła go bez żalu, i chyba trochę bez serca, biorąc pod uwagę, jak jej pomagał. „Byłeś mi przyjacielem w niebezpieczeństwach, ale byłam ci obca w smutkach”, pisała w liście. Po rozstaniu długo ze sobą korespondowali. „Tyle śpiewałam o miłości, tylu mężczyzn się za mną uganiało, a mnie nie udało się żadnego tak naprawdę pokochać. Nie dopisało mi w życiu szczęście”, mówiła w rozmowie z Joanną Szczęsną. Wiera Gran: jak potoczyło się jej życie? Po wojnie, kiedy wydawało się, że najgorsze jest za nią, zaczął się dramat. Niby wróciła do koncertów, śpiewała dla Polskiego Radia, występowała nawet w programie „Eterek” Jeremiego Przybory. Ale szybko pojawiły się oskarżenia o współpracę z Gestapo. To były zarzuty różnego kalibru. Poczynając od tego, że miała uprzywilejowaną pozycję (chodziła w futrze, nosiła srebrne lisy, nie nosiła opaski), po kontakty z policjantami z tzw. Trzynastki (wydział gestapo do pracy w getcie). Aż po zarzuty dotyczące jej działań po wyjściu w getta. Miała pomagać Gestapo rozpoznawać żyjących po aryjskiej stronie Żydów. Miała ich też nakłaniać do rejestracji (która kończyła się wywózką) w akcji „Hotel Polski”. Skarżył ją przede wszystkim Jonas Turkow, aktor i reżyser, z którym razem byli w getcie. Pomniejsze zarzuty formułowali różni znajomi i nieznajomi, zastanawiano się, jak wyszła z getta, jak przeżyła w Babicach. Czy była nietykalna? Wiera Gran: zarzuty Gran osobiście zgłosiła się do prokuratury, chcąc oczyścić się z zarzutów. Jej sprawę rozpatrywało wiele gremiów, wiele było procedur śledczych. Prokuratura umorzyła sprawę Wiery Gran z braku dowodów. Sąd Związku Artystów Scen Polskich pod przewodnictwem Aleksandra Zelwerowicza uznał, że „zachowanie Wiery Gran-Jezierskiej podczas okupacji niemieckiej było bez zarzutu”. 20 kwietnia 1946 Komisja Weryfikacyjna dla Muzyków stwierdziła, że Wiera Gran „nie uchybiła w niczym honorowi Polki” i ma prawo wykonywania zawodu. Oskarżenie rozpatrywał też w 1946 roku Sąd Cywilny Komitetu Żydów Polskich, który w 1949 roku uznał, że była niewinna. Przepytano dziesiątki ludzi, nie znaleziono dowodu. W gruncie rzeczy Wiera Gran nie mogła wskazywać Żydów w Warszawie, bo ukrywała się w tym czasie w Babicach. Nie była czarnowłosą Wierą Gran, jak ją wskazywano, tylko blondynką. Mówiono, że AK wydało na nią wyrok śmierci, ale nigdzie tego nie potwierdzono. Ktoś ją gdzieś widział, ale nie był pewien czy to ona. Mówiono „panowała opinia, że…”. Plotki poszły jednak w świat. Jonas Turkow, jej główny oskarżyciel, nienawidził jej, był zazdrosny, że jego żona Diana Blumenfeld nie ma takiego głosu i sławy jak Wiera. A razem występowały. W filmie Marii Zmarz-Koczanowicz „Wiera Gran” (według scenariusza Agaty Tuszyńskiej) jeden z rozmówców mówi, że Turkow miał niesłychany dar przekonywania. I zrobił wiele złego w sprawie Gran. Wielu ludzi jej broniło. Stefania Grodzieńska, Krystyna Żywulska, Antoni Marianowicz, po latach do rehabilitacji Wiery Gran przychylał się dr Marek Edelman, który po wojnie zeznawał przeciw niej. Ale w 1983 roku Irena Sendlerowa w oświadczeniu dla Żydowskiego Instytutu Historycznego pisała, że Gran występowała po tak zwanej „stronie aryjskiej” w kawiarni Mocca, przy ul. Marszałkowskiej, pracując dla Gestapo. Wiera Gran żyła z piętnem Wiera Gran całe życie walczyła z piętnem zdrady. Wytaczała procesy, m.in. Turkowowi, które kończyły się niczym. Bo świadkowie nie stawiali się w sądzie. Najmowała adwokatów. Przekonywała. W 1980 roku wydała książkę „Sztafeta oszczerców”. Podobno była to jedyna sprawa, o której nie potrafiła spokojnie, racjonalnie mówić. W 1950 roku wyjechała z Polski do Izraela, zostawiając za sobą wszystko, porzucając męża. Czuła się Polką, ale miała dość atmosfery wokół siebie. Wierzyła, że odnajdzie w Izraelu swój dom. Spotkała się w ostracyzmem. Mówiono o niej gestapowska k...a. W 1971 roku znowu w Izraelu dawni więźniowie obozów żądali odwołania jej koncertów grożąc, że przyjdą na nie w obozowych pasiakach. To był dla niej cios. Ostatecznie osiedliła się we Francji, występowała tam m.in. z Charlesem Aznavourem, zjeździła z recitalami pół świata. W 1965 roku odwiedziła Polskę. W latach 70. zakończyła karierę estradową i zajęła się walką o swoje dobre imię. Pod koniec życia miała manię prześladowczą, odcinała się od ludzi. Joanna Szczęsna w „Gazecie Wyborczej" tak wspomina pierwsze spotkanie z Wierą Gran: „zaprosiła mnie do swego maleńkiego, zagraconego studia w XVI dzielnicy Paryża jesienią 2006 r. W wąskim przedpokoju z jednej strony piętrzyły się pudła pełne scenicznych toalet, pamiętających czasy, gdy śpiewała w nowojorskiej Carnegie Hall czy paryskich salach koncertowych, z drugiej - bił po oczach wykonany czerwonym sprayem napis: „Ratunku, szajka Szpilmana i Polańskiego chce mnie zamordować”. W pokoju na podłodze - stosy papierzysk, teczek, maszynopisów, wycinków ()”. SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Zimę spędzała z Heleną, pozostałe miesiące z Jadwigą – sekretne życie Marii Rodziewiczówny W filmie Marii Zmarz-Koczanowicz „Wiera Gran" jest pokazana rozmowa pieśniarki z Agatą Tuszyńską, która napisała o niej fascynującą książkę „Oskarżona Wiera Gran” (2010 rok). Bardzo już starsza artystka jest w tej rozmowie odpychająca, pełna zarzutów, podejrzeń. Właściwie okropna. Wiera Gran zmarła 19 listopada 2007 roku we Francji. Ostatnie miesiące spędziła w przytułku Św. Kazimierza w Paryżu (tym samym, w którym zmarł Norwid). Na jej występy przychodziły kiedyś tłumy, na pogrzebie było 13 osób, w tym cztery siostry zakonne, dwóch rabinów i prowadzący ceremonię. Jej grobem opiekuję się Towarzystwo Opieki Nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji..
Zilustrował setki książek, zna go cała Polska. Mało kto wie, jakie tajemnice skrywało jego życie
Szymon Kobyliński był kimś więcej niż grafikiem. To człowiek-instytucja, gawędziarz z krwi i kości, który rysunkiem tłumaczył świat. W 24. rocznicę jego śmierci wracamy do historii artysty, który zilustrował setki książek i zostawił po sobie coś więcej niż obrazy – sposób myślenia o kulturze.
Urodził się 22 maja 1927 roku w Warszawie i – jak sam przyznawał – właściwie nigdy z niej nie wyszedł emocjonalnie. To właśnie miasto, jego język, rytm i pamięć stały się dla niego punktem odniesienia. Kobyliński nie tylko tworzył – on opowiadał. A robił to tak, że chciało się słuchać bez końca. Szymon Kobyliński – warszawski chłopak, który „udawał starszego” Szymon Kobyliński dorastał w świecie, w którym język miał znaczenie niemal rytualne. Wychowany w inteligenckim domu, chłonął nie tylko sztukę, ale też sposób mówienia i myślenia o Polsce. Już jako młody chłopak wyróżniał się erudycją i pewną teatralnością, która z czasem stała się jego znakiem rozpoznawczym. Jak wspominał po latach w audycji Bogumiły Prządki z cyklu „Zapiski ze współczesności” (PR, 2001): „Udawałem zawsze starszego. Nabrał się na to między innymi Tuwim (…)”. To nie była tylko anegdota – to był styl bycia. Kobyliński od początku „wchodził w epoki”, chłonął historię tak intensywnie, że – jak sam sugerował – przestawała mieć dla niego tajemnice. Potrafił rozmawiać o wydarzeniach, których nie mógł pamiętać, jakby naprawdę w nich uczestniczył. Dzieciństwo zapisane zapachem i językiem Jego wspomnienia z przedwojennej Warszawy mają niemal filmowy charakter. Nie opowiadał o niej w datach ani wydarzeniach – opowiadał ją przez zmysły. Zapachy sklepów, dźwięki ulic, język ludzi – wszystko to budowało jego wewnętrzny obraz miasta. W tej samej audycji mówił: „Zapachów pamiętam niesłychanym mnóstwo (…) byłem jak wyżeł, wracałem ze szkoły i wąchałem”. To właśnie ta niezwykła pamięć zmysłowa sprawiła, że jego późniejsze opowieści były tak sugestywne. Słuchacz nie miał poczucia, że słucha historii – raczej, że zostaje do niej zaproszony. Czytaj też: Powtarzał, że jest pośrednim uczniem Matejki. Bohdan Butenko stworzył postaci Gapiszona, Kwapiszona, Gucia i Cezara, które pokochała cała Polska Wojna – historia, która nie chciała się skończyć Wybuch II wojny światowej brutalnie przerwał jego młodość. Okupację spędził pod Warszawą, a pod koniec wojny wstąpił do Armii Krajowej. Służył w 10 pułku piechoty „Bażant”, działającym w okolicach Żyrardowa. Najbardziej bolesnym doświadczeniem była jednak niespełniona próba dotarcia do walczącej Warszawy podczas Powstania. Jak mówił po latach: „To zadra potworna w moim życiorysie”. To zdanie, krótkie i bezpośrednie, mówi wszystko o ciężarze tamtej chwili. O poczuciu niespełnienia, które zostało z nim na zawsze. Matura z karabinem na plecach Jego biografia to gotowy scenariusz filmowy. Tajne komplety, konspiracja, a potem egzamin zdawany w cieniu powojennej rzeczywistości. W lutym 1945 roku zdał małą maturę – jak sam wspominał, z karabinem na plecach. „Z tym karabinem na plecach (…) odbył się egzamin”. To zdanie nie potrzebuje komentarza. Pokazuje, jak bardzo jego pokolenie zostało zmuszone do przyspieszonego dorastania. Szymon Kobyliński – studia, które nie były najważniejsze Po wojnie rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Żadnego z tych kierunków nie ukończył, ale w jego przypadku dyplom nigdy nie był wyznacznikiem wartości. Znacznie ważniejsze okazały się spotkania z ludźmi i doświadczenia, które ukształtowały jego sposób myślenia o sztuce i świecie. Jednym z najważniejszych był kontakt z Bronisławem Wojciechem Linkem. Lekcja godności od mistrza – kim był Bronisław Wojciech Linke i czego nauczył Kobylińskiego Bronisław Wojciech Linke był malarzem i artystą o silnej, niezależnej osobowości, który tworzył w trudnych realiach powojennej Polski. Dla Kobylińskiego stał się kimś więcej niż autorytetem artystycznym – był przewodnikiem po świecie, w którym łatwo było stracić orientację. Kobyliński wspominał: „On mnie pouczał, jak należy dać sobie radę, zachowując godność i znając granice”. To była lekcja życia, nie tylko sztuki. Linke uczył go, jak funkcjonować w rzeczywistości PRL-u, nie tracąc przy tym własnych wartości. Jak być obecnym, ale nie podporządkowanym. W innym fragmencie tej samej audycji mówił: „Pokazywał mi, jak w tym strasznym (…) świecie nadal być człowiekiem”. W tych słowach zawiera się coś więcej niż wspomnienie mistrza. To zapis doświadczenia pokolenia, które musiało nauczyć się kompromisu, ale nie chciało zgodzić się na utratę tożsamości. Ilustracje Szymona Kobylińskiego – więcej niż rysunki Dorobek ilustratorski Kobylińskiego to około 300 książek. Ilustrował najważniejsze dzieła polskiej literatury – „Pana Tadeusza”, „Trylogię” – ale też książki historyczne, popularnonaukowe, podręczniki, a nawet publikacje z zakresu genetyki czy informatyki. To pokazuje skalę jego wyobraźni i elastyczność twórczą. Nie zamykał się w jednym stylu ani jednej tematyce. Każdy projekt traktował indywidualnie, dopasowując język rysunku do treści. Ale najważniejsze było jego podejście. W audycji mówił: „Ilustrowanie książek to pomoc ludziom, którzy chcą się czegoś dowiedzieć, jak wygląda świat często abstrakcyjny, ale ciekawy”. To zdanie odsłania jego filozofię pracy. Ilustrator nie był dla niego dekoratorem – był tłumaczem rzeczywistości. Kimś, kto pomaga zobaczyć to, co ukryte w słowach. Dlatego jego rysunki miały funkcję poznawczą. Ułatwiały zrozumienie epoki, kontekstu, sensu opowieści. W przypadku takich dzieł jak „Pan Tadeusz” czy „Trylogia” współtworzył wizualną pamięć tych tekstów dla całych pokoleń czytelników. Jego ilustracje trafiały do książek szkolnych, publikacji naukowych, antologii humoru i tekstów satyrycznych. Były obecne wszędzie – czasem niezauważalnie, ale zawsze znacząco. Gawędziarz, którego chciało się słuchać Kobyliński był nie tylko artystą, ale też niezwykłym opowiadaczem. W Polskim Radiu prowadził audycje „Pogwarki u Szymona” oraz „Wieczory u Kobylińskich”, w których dzielił się swoją wiedzą i refleksją. Miał dar, który dziś wydaje się rzadki – potrafił mówić o historii tak, jakby opowiadał o znajomych. Bez dystansu, bez nadęcia, za to z humorem i swobodą. Czytaj też: Rodzice nie chcieli, by został artystą a jego ilustracje zna każdy Polak. O jego karierze zadecydowała ta jedna rzecz Prywatnie – człowiek bliskości, nie wielkich podróży Był mężem Danuty Will i ojcem Macieja. W jego wypowiedziach często pojawiał się wątek rodziny – spokojny, ciepły, pozbawiony patosu. Mówił też o swojej niechęci do podróżowania i przywiązaniu do tego, co znane. Lubił swoje miejsca, swoją przestrzeń, swoją codzienność. W audycjach ujawniał się jako człowiek, który potrafił być zarówno błyskotliwym erudytą, jak i uważnym, czułym dziadkiem. Szymon Kobyliński – dorobek, który trudno zamknąć w liczbach Około 200 wystaw, setki ilustracji, działalność prasowa, radiowa i telewizyjna, książki autorskie. Do tego nagrody i odznaczenia, w tym Order Uśmiechu, który miał dla niego szczególne znaczenie. Był także jednym z prekursorów polskiego komiksu – już w 1957 roku zilustrował „Stary zegar”, pokazując, że potrafi odnaleźć się także w nowoczesnych formach przekazu. 24. rocznica śmierci Szymona Kobylińskiego – dlaczego wciąż o nim pamiętamy Szymon Kobyliński zmarł 15 kwietnia 2002 roku w Warszawie. Dziś mija 24. rocznica jego śmierci. Jego dorobek nie zniknął razem z nim. Wciąż jest obecny – w książkach, ilustracjach, wspomnieniach, nagraniach radiowych. Bo w jego pracy chodziło o coś więcej niż sztukę. O próbę zrozumienia świata i opowiedzenia go innym. Jak sam powiedział: „Ilustrowanie książek to pomoc ludziom, którzy chcą się czegoś dowiedzieć”. I może właśnie dlatego jego głos – choć dziś już tylko z archiwum – nadal brzmi tak przekonująco. Źródła: polskieradio24.pl, pl.wikipedia.org
Dorastała u boku legendy Hollywood. W nowej książce Liza Minnelli przerywa milczenie. „Musiałam być jej lekarzem i psychologiem”
Dorastała w samym sercu Hollywood, ale życie u boku jednej z największych legend kina nie było bajką. W swojej nowej autobiografii „Kids, Wait Till You Hear This!” Liza Minnelli po raz pierwszy tak otwarcie opowiada o relacji z matką, Judy Garland. Gwiazda wspomina dzieciństwo pełne niepokoju, w którym jako nastolatka musiała stać się dla matki nie tylko córką, ale też opiekunką, lekarzem i psychologie
Dorastanie w cieniu wielkiej sławy rzadko bywa łatwe. W przypadku Lizy Minnelli było jeszcze trudniejsze, bo jej matką była jedna z największych ikon złotej ery Hollywood — Judy Garland. W swojej nowej autobiografii „Kids, Wait Till You Hear This!”, która miała premierę 10 marca, artystka po raz pierwszy tak szczerze opowiada o skomplikowanej relacji z legendarną gwiazdą i o dzieciństwie, które zbyt wcześnie zmusiło ją do dorosłości. Dzieciństwo w cieniu wielkiej sławy Liza Minnelli jest jedyną córką Judy Garland i słynnego reżysera Vincente Minnellego. Choć dorastała w świecie filmowych premier, czerwonych dywanów i hollywoodzkich przyjęć, rzeczywistość za kulisami była znacznie mniej glamour. Jak wspomina w książce, już jako dziecko zauważała, że jej mama miewa bardzo różne dni. Bywały takie, kiedy Judy Garland nie opuszczała swojego pokoju przez cały dzień. Wtedy młoda Liza musiała przejmować odpowiedzialność, która zdecydowanie nie powinna spoczywać na barkach nastolatki. — W wieku trzynastu lat byłam dla niej jednocześnie pielęgniarką, lekarzem, farmaceutką i psychologiem — wspomina Minnelli. Artystka opowiada, że wielokrotnie sama dzwoniła do lekarzy, tłumacząc, że jej matce skończyły się leki. „Jestem dzieckiem, proszę zrealizować receptę mojej mamy” — mówiła. Miłość, odpowiedzialność i trudne emocje Mimo trudnych doświadczeń Minnelli podkreśla, że zawsze starała się zrozumieć matkę. Wspomina, że doświadczenia z dzieciństwa nauczyły ją przede wszystkim cierpliwości oraz prawdziwego słuchania drugiego człowieka. — Zawsze zastanawiałam się, przez co przechodzi każdego dnia i jak się czuje — przyznaje. Choć ich relacja była skomplikowana, nie brakowało w niej również bliskości i poczucia humoru. Liza często podkreśla, że Judy Garland była niezwykle zabawną osobą, mimo trudnych doświadczeń, które spotkały ją w Hollywood. Moment, który wszystko zmienił Wspólny występ w słynnym londyńskim teatrze London Palladium okazał się dla młodej artystki przełomowym momentem. Miała wtedy 19 lat i coraz pewniej czuła się na scenie. W tym samym czasie jej matka stawała się coraz bardziej zdenerwowana i zazdrosna o córkę. W pewnej chwili Liza usłyszała, jak Garland szepcze do producenta, by „zabrał ją z jej piep*zonej sceny”. To doświadczenie uświadomiło Minnelli, że nawet obecność wielkiej gwiazdy nie może odbierać jej pewności siebie. — Była moją mamą. A potem nagle stawała się Judy Garland — wspominała później w rozmowie ze swoim przyjacielem, pianistą Michaelem Feinsteinem. Autobiografia pisana przez ponad dekadę Książka „Kids, Wait Till You Hear This!” powstawała przez ponad dziesięć lat. Minnelli stworzyła ją na podstawie długich rozmów i wywiadów ze swoim bliskim przyjacielem, pianistą Michaelem Feinsteinem. To właśnie on podkreśla, że Liza bardzo wcześnie musiała nauczyć się funkcjonować w trudnej rzeczywistości. — Dorastała w dysfunkcji, która zmusiła ją do bardzo szybkiego dorośnięcia — mówi Feinstein. Wspomina również, że podczas pracy nad ostatnim filmem Judy Garland to właśnie Liza codziennie pomagała matce wstać z łóżka, ubrać się i dotrzeć na plan. Jego zdaniem bez niej produkcja mogłaby w ogóle nie powstać. Zobacz też: Desperacko szukała miłości, pięć razy stawała na ślubnym kobiercu. Czwarty mąż zadał jej potężny cios Trudna relacja, która ukształtowała legendę Choć Judy Garland bywała wobec córki wymagająca, a czasem nawet surowa, Minnelli nie ukrywa, że łączyła je ogromna miłość. Z biegiem lat pojawił się jednak kolejny trudny element — zazdrość, kiedy talent Lizy zaczął błyszczeć równie mocno jak talent jej matki. Dziś artystka patrzy na te doświadczenia z większym dystansem. Przyznaje, że każdy ma swoją historię i rodzinne trudności. — Każdy ma problemy z matką. Nie tylko ja — mówi z charakterystycznym dla siebie poczuciem humoru. Autobiografia Lizy Minnelli jest więc nie tylko opowieścią o wielkim show-biznesie, ale przede wszystkim o skomplikowanej relacji matki i córki, która na zawsze ukształtowała jedną z największych gwiazd sceny i kina. Czytaj też: Judy Garland — najbardziej nieszczęśliwa gwiazda Hollywood. Jej życie było jak zbyt mocny koktajl Źródła: people.com, onet.pl
Sandra Drzymalska przeszła spektakularną metamorfozę! Tak wygląda jako Violetta Villas. Nowe zdjęcie z planu
Sandra Drzymalska jest nie do poznania. W filmie „Violetta Villas” wciela się w legendarną diwę, a nad jej ekranową przemianą pracują twórcy nominowani w tym roku do Oscara. Zdjęcia realizowane są w Polsce oraz Bułgarii, a premiera w kinach w całej Polsce zaplanowana jest na jesień 2026 roku.
Biografia jednej z najbardziej ikonicznych postaci polskiej sceny muzycznej nabiera realnych kształtów. Film „Violetta Villas” wszedł w kolejny etap zdjęć, a w centrum uwagi znalazła się Sandra Drzymalska, która przeszła wyrazistą metamorfozę do roli legendarnej divy. Produkcja realizowana jest w Polsce oraz Bułgarii i ma trafić do kin w całej Polsce jesienią 2026 roku. Sandra Drzymalska Violetta Villas – spektakularna przemiana na planie Film „Violetta Villas” stawia w centrum jedną z najbardziej wyrazistych postaci polskiej popkultury. W tytułowej roli występuje Sandra Drzymalska, znana z filmów „Simona Kossak”, „Biała odwaga” oraz „Lalka”. Metamorfoza aktorki jest efektem pracy zespołu odpowiedzialnego za charakteryzację. Anne Cathrine Sauerberg i Thomas Foldberg – nominowani w tym roku do Oscara za Najlepszą Charakteryzację w filmie „Brzydka siostra” – odpowiadają za wygląd Sandry Drzymalskiej jako Violetty Villas. W zespole jest również Aneta Brzozowska. Zdjęcia z planu pokazują aktorkę w zupełnie nowym wcieleniu. To właśnie przemiana Sandry Drzymalskiej jest dziś jednym z najmocniejszych elementów promujących ten film. Violetta Villas film – gdzie trwają zdjęcia i kiedy koniec prac? Rozpoczął się kolejny etap zdjęć do filmu „Violetta Villas”. Produkcja realizowana jest w Polsce – na Śląsku i w Warszawie – oraz w Bułgarii. Zakończenie prac na planie zaplanowane jest na kwiecień 2026 roku. Premiera kinowa odbędzie się jesienią 2026 roku w całej Polsce. Dystrybucją zajmuje się KINO ŚWIAT. Jak podkreśla Dorota Eberhardt, prezes Kino Świat, dystrybutor łączy siły z twórcami filmu, aby widzowie mogli zobaczyć historię „tak spektakularną i pełną emocji, jak sama artystka”. Zobacz też: To ona wcieli się w rolę Violetty Villas. Syn gwiazdy w mocnych skomentował ten wybór, fani nie kryją zaskoczenia O czym opowie film „Violetta Villas”? Pierwsze 10 lat kariery divy „Violetta Villas” to biografia najsłynniejszej w historii polskiej divy muzycznej. Historia opowiedziana jest z perspektywy jej syna – mimowolnego świadka narodzin i upadku gwiazdy. Twórcy koncentrują się na pierwszych 10 latach kariery artystki. To okres spektakularnego sukcesu: dziewczyna z małego miasteczka dzięki talentowi i uporowi trafia na sceny paryskiej Olimpii i Las Vegas, występując obok Edith Piaf, Franka Sinatry czy Paula Anki. Produkcja pokazuje Violettę Villas jako ikonę, ale także jako kobietę, matkę i artystkę. Agnieszka Wasiak i Mariusz Włodarski z Lava Films podkreślają, że film skupia się na dekadzie, w której rodzi się legenda i pojawiają się pierwsze pęknięcia, a historia opowiedziana jest w sposób bliski i wolny od tabloidowych uproszczeń. CZYTAJ TEŻ: Choroba, nałóg i przerażająca samotność… Tak od kulis wyglądało życie Violetty Villas Kto stoi za produkcją „Violetta Villas”? Reżyserką filmu jest Karolina Bielawska, nominowana do Paszportu „Polityki”, autorka dokumentu „Mów mi Marianna”, uhonorowanego m.in. Złotym Rogiem na Krakowskim Festiwalu Filmowym oraz wyróżnieniami w Locarno, Lizbonie i Sankt Petersburgu. Scenariusz napisały Karolina Bielawska i Małgorzata Gospodarek. Autorem zdjęć jest Bartosz Świniarski. Za scenografię odpowiada Klaudia Klimka-Bartczak, kostiumy przygotowuje Małgorzata Fudala, montaż realizuje Agnieszka Glińska, a postprodukcję dźwięku Michał Fojcik. Producentem jest Lava Films. Koproducentami są Krzysztof Gospodarek, EC1 Łódź – Miasto Kultury, Mazowiecki Instytut Kultury, Instytucja Filmowa Silesia Film oraz bułgarski Contrast Films. Film powstaje przy wsparciu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Bułgarskiego Funduszu Filmowego. W obsadzie znaleźli się także: Jowita Budnik, Mateusz Banasiuk, Borys Szyc, Dorota Kuduk, Cezary Łukaszewicz, Christo Szopov, Antoni Rembelski, Antoni Tyszkiewicz oraz Kazik Radziejewski. Źródło: Kino Świat
Gwiazdorskie życiorysy na ekranie. Wybraliśmy 7 najlepszych filmów biograficznych, które musisz zobaczyć!
Podejmowanie w kinie historii biograficznych niezmiennie cieszy się dużą popularnością. Dużo łatwiej jest nam zaangażować się w fabułę, jeżeli wiemy, że wydarzyła się naprawdę, tym bardziej, jeżeli ukazuje ona owiane tajemnicą życia i meandry sławy znanych osób. Przedstawiamy zestawienie 7 najlepszych filmów biograficznych.
Filmy biograficzne to nie tylko rekonstrukcja życia sławnych postaci, ale przede wszystkim opowieści o emocjach, dramatach i przemianach. Przenoszą widza w świat autentycznych doświadczeń, ukazując zarówno wzloty, jak i bolesne upadki. Dzięki mistrzowskim rolom aktorskim i dopracowanym scenariuszom tego typu produkcje często trafiają do serc widzów, a także podbijają największe festiwale filmowe. W naszym zestawieniu znalazły się zarówno obrazy o artystkach i politykach, jak i o ikonach muzyki – każda z tych historii zostawia trwały ślad w pamięci. 1. „Frida” reż. Julie Taymor, 2002 Frida Kahlo zapisała się na kartach historii jako jedna z największych artystek XX wieku. Swoim charakterystycznym stylem przyczyniła się do rozwoju surrealizmu w sztuce, ale jej życie dalekie było od ideału. Film biograficzny „Frida” to pasjonująca historia niezłomnej kobiety, która w walce o siebie i swoje ideały nie cofnie się przed niczym. W postać malarki wcieliła się Salma Hayek, której rola przyniosła nominacje do Oscara, a u jej boku stanął Alfred Molina jako Diego Riviera. Oboje stworzyli parę, której chemia wprost przebija się przez ekran. „Frida” to historia o bólu, pasji i tworzeniu, które stało się manifestem kobiecej siły. To film nie tylko dla pasjonatów sztuki, ale także dla tych, którzy kochają kino pełne emocji i kolorów. 2. „Spacer po linie” reż. James Mangold, 2005 James Mangold na swoim koncie ma wiele cenionych w historii kina dzieł, z czego wyróżnić można „Przerwaną lekcje muzyki” czy „Le Mans ‘66”, a jego ostatnia produkcja „Kompletnie nieznany” wzbudziła niemałe kontrowersje. „Spacer po linie” to historia legendy muzyki country Johnny’ego Casha i jego miłości do June Carter, z poruszającymi występami Joaquina Phoenixa i Reese Witherspoon, która za tę rolę uhonorowana została Oscarem. Mimo wyraźnego biograficznego fundamentu to właśnie dynamika relacji ich postaci stanowi emocjonalne serce opowieści. Do grona głównych bohaterów zalicza się muzykę, a co ciekawe Phoenix i Witherspoon wykonywali wszystkie utwory samodzielnie, co tylko potęguje poczucie autentyczności. „Spacer po linie” to seans konieczny dla tych, którzy cenią niezapomniane występy aktorskie i kochają muzykę. 3. „Żelazna dama” reż. Phyllida Loyd, 2011 „Żelazna dama” to film, który przedefiniowuje klasyczny gatunek biografii fabularnych. Nie ukazuje on drogi na szczyt ani też szczególnego okresu władania, a opowiada dzieje Margaret Thatcher po zakończeniu jej kariery politycznej. Była jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci XX wieku i pierwszą kobietą na stanowisku premiera Wielkiej Brytanii, która na zawsze zmieniła bieg historii. „Żelazna dama” bierze na warsztat nie tylko ikoniczną postać, ale także przygląda się temu, jaką cenę zapłaciła za władzę – jako kobieta, żona i matka. W główną rolę wcieliła się ulubienica wielkiego ekranu — Meryl Streep. To naprawdę doskonała rola tej aktorki, która nie tylko wciela się w Thatcher fizycznie, ale przede wszystkim wnika w jej psychikę, pokazując ją jako silną, konsekwentną, a jednocześnie kruchą i samotną osobę u schyłku życia. Ten film to intymne studium pamięci i poszukiwania tożsamości, które zwinnie zestawiane jest z retrospektywnymi scenami z okresu politycznej świetności. 4. „Jackie” reż. Pablo Larrain, 2016 W historii politycznej Stanów Zjednoczonych wyróżnić można wiele zamachów na głowy państwa, ale jedna z nich wzbudza największe emocje. Do morderstwa F. Kennedy’iego doszło w 1963 roku w trakcie transmitowanego na żywo przejazdu pary prezydenckiej przez Elm Street w Dallas. Film „Jackie” nie skupia się jednak na 35. prezydencie USA, a na życiu jego żony tuż po jego śmierci. Narracja produkcji osnuta jest wokół pierwszego wywiadu, którego udziela po tragedii, tworzy to pretekst do przedstawienia jej stanowiska i strony w tym wydarzeniu. Oszczędzając na dialogach, jesteśmy świadkami najintymniejszych, a zarazem najcięższych momentów, przez które przechodziła pierwsza dama. W tę postać wcieliła się niezastąpiona Natalie Portman, która perfekcyjnie oddała klasę, determinację i głęboko skrywane emocje Jackie. To film niełatwy w odbiorze, małomówny i sugestywny, który tworzy jeden z najciekawszych portretów psychologicznych w swoim gatunku. 5. „Bohemian Rhapsody” reż. Bryan Singer, 2018 Chociaż od premiery tego filmu minęło już 7 lat, to grono jego fanów stale się powiększa. To fabularna opowieść o jednym z najbardziej charakterystycznych głosów w historii całej muzyki. Freddie Mercury do dziś pozostaje postacią kontrowersyjną, która przełamywała standardy w branży i tabu społeczne. Ale to także niezwykle kompleksowa historia legendarnego zespołu Queen, którego utwory zapisały się na listach przebojów wszech czasów. „Bohemian Rhapsody” to dzieło wykonane z rozmachem i niespotykaną precyzją, dzięki której udało się odtworzyć złożoną biografię wokalisty. W rolę Mercurego wcielił się Rami Malek, którego poruszający występ uhonorowany został Oscarem. To film o poszukiwaniu tożsamości i walce o niezależność, tym samym porusza tematy uniwersalne, stając się dostępnym dla każdego widza. 6. „Judy” reż. Rupert Goold, 2019 „Judy” to wzruszająca opowieść o ostatnich miesiącach życia gwiazdy, która zasłynęła swoją niezapomnianą rolą Dorotki w „Czarnoksiężniku z krainy Oz” – Judy Garland. Film skupia się na londyńskim epizodzie artystki, która w 1968 roku wyjeżdża do Wielkiej Brytanii, by dać serię koncertów. Judy na scenie błyszczy, a za kulisami walczy o emocjonalne, finansowe i fizyczne przetrwanie. W tytułową rolę wcieliła się Renee Zellweger, która w tej kreacji wręcz znika – na rzecz Judy. Aktorka nie tylko śpiewa, ale też wciela się w Garland z taką siłą i czułością, że trudno oderwać wzrok. Jej występ był szeroko komentowany, a jeszcze bardziej nagradzany m.in. BAFT’ą, Złotym Globem i Oscarem. „Judy” to film o sławie, która nie chroni przed samotnością, ale też o tym, jak potężna potrafi być sztuka, nawet gdy ciało i dusza są już zmęczone. 7. „Whitney Houston: I Wanna Dance with Somebody” reż. Kasi Lemmons, 2022 Od jej śmierci minęło już 13 lat, ale jej legenda jest wciąż żywa. Whitney Houston była niekwestionowaną królową muzyki pop, soul i R’n’B przełomu millenium. Biografia ukazuje najważniejsze etapy z życia artystki — od pierwszych występów w chórze gospel po toksyczny związek z Bobbym Brownem. W postać Houston wcieliła się nadzieja młodego pokolenia, Naomie Ackie, która ze szczególną uważnością ukazuje charyzmę wokalistki. Ten film to nie tylko muzyczny hołd, ale też próba uchwycenia fenomenu artystki, która podbiła świat, ale przez całe życie zmagała się z presją, samotnością i oczekiwaniami innych. Reżyserka nie koloryzuje jej historii i odważnie podejmuje próby ukazania ciemnych stron życia artystki, co nadaje tej historii autentyczności. Lemmon, tym obrazem, przypomina również jak rewolucyjna była obecność czarnoskórej kobiety w mainstreamowej branży muzyki pop w latach 90. SPRAWDŹ TEŻ: Jej matka nawet po latach wierzyła, że wróci z gór. Poruszający dokument o polskiej himalaistce na Netflixie. Nie można się oderwać Tekst: Weronika Zontek
Wiemy, kiedy nowi Bridgertonowie. Na planie serialu zapadła ważna decyzja
Fani Bridgertonów mogą odetchnąć z ulgą – prace nad 4. sezonem dobiegły końca, a aktorzy świętują zakończenie zdjęć. Co nas czeka w nowej odsłonie serialu? Sprawdź najnowsze informacje o premierze, obsadzie i fabule.
Czwarty sezon „Bridgertonów” jest już gotowy! Twórcy popularnego serialu oficjalnie ogłosili zakończenie zdjęć, dzieląc się z fanami zakulisowym materiałem pełnym emocji. Obsada pożegnała się z kostiumami epoki regencji i z uśmiechem opuściła plan – teraz czas na oczekiwanie na premierę. Aktorzy świętują zakończenie zdjęć – radość na planie Bridgertonów Zdjęcia do 4. sezonu serialu „Bridgertonowie” zostały oficjalnie zakończone. Potwierdzenie tej informacji pojawiło się w mediach społecznościowych. Na profilu serialu na platformie X (dawniej Twitter) opublikowano nagranie, w którym aktorzy dzielą się radością z ukończenia pracy na planie. Na wideo widać, jak obsada ubrana w wystawne stroje balowe wchodzi do swoich przyczep, a wychodzi ubrana w zwykłe, codzienne ubrania. To znak, że produkcja 4. sezonu oficjalnie dobiegła końca. View oEmbed on the source website "Dołączcie do nas, by pożegnać naszego drogiego Bridgertona, który kończy już produkcję nadchodzącego sezonu! Rzeczywiście, jest na co czekać" — możemy przeczytać w opisie. Kiedy premiera 4. sezonu Bridgertonów? Choć dokładna data premiery 4. sezonu serialu „Bridgertonowie” nie została jeszcze ujawniona, wiadomo, że na małe ekrany trafi dopiero w 2026 roku. Twórcy serialu zapowiedzieli, że nowy sezon będzie wymagał więcej czasu na dopracowanie szczegółów, co oznacza, że fani będą musieli uzbroić się w cierpliwość. Obsada 4. sezonu – kto powróci, a kto dołączy do ekipy? W nadchodzącym sezonie widzowie ponownie zobaczą wielu znanych aktorów. W rolach głównych pojawią się między innymi Luke Thompson jako Benedict Bridgerton oraz nowa twarz – Sophie Beckett, w którą wcieli się Yerin Ha. Zapowiedziano też trzy nowe bohaterki — złą macochę oraz jej dwie córki: Lady Araminta Gun (w tej roli Katie Leung), Rosamund Li (Michelle Mao), oraz Posy Li (Isabella Wei). Oprócz nich do obsady powrócą także Claudia Jessie (Eloise Bridgerton), Hannah Dodd (Francesca Bridgerton), Ruth Gemmell (Lady Violet Bridgerton) i Adjoa Andoh (Lady Danbury). Wszystko wskazuje na to, że 4. sezon połączy dobrze znane twarze z nowymi bohaterami, co ma dodać serialowi świeżości i głębi. Fabuła nowego sezonu – miłość Benedicta i Sophie w centrum uwagi Zgodnie z informacjami zawartymi w materiałach prasowych, 4. sezon „Bridgertonów” skupi się na historii Benedicta Bridgertona i Sophie Beckett. Ich relacja zostanie pokazana jako główny wątek fabularny. Miłosna opowieść osadzona w realiach epoki regencji ma być romantyczna i pełna emocji, oraz przypominać kultową opowieść o Kopciuszku. Produkcja zapowiada więcej dramatów, intryg i zaskakujących zwrotów akcji, które mają poruszyć serca fanów na całym świecie.
Osiecka była wściekła, Rodowicz odmówiła. Wtedy napisała „Orszaki, dworaki” dla Błaszczyk [fragment książki]
Tak powstała jedna z najmocniejszych piosenek uznanej poetki
Przyjaźń Agnieszki Osieckiej i Ewy Błaszczyk zaczęła się od wspólnej pracy – a z czasem przerodziła się w coś wyjątkowego. Poznały się w latach 80., gdy spotkały się na deskach teatru i w kabarecie Pod Egidą. Osiecka pisała dla Błaszczyk piosenki, idealnie dopasowane do jej osobowości i emocji. Choć aktorka nie należała do najbliższego kręgu znajomych poetki, łączyła je silna nić porozumienia i artystyczna intuicja. W książce Agnieszka. Osiecka między wierszami autorstwa Piotra Derlatki, Błaszczyk wraca do tamtych chwil, opowiadając o kulisach ich współpracy, wspólnych poszukiwaniach i relacji, która zostawiła trwały ślad w polskiej kulturze. Bunt i szuflada pełna tekstów. Kulisy powstania „Orszaków, dworaków” [FRAGMENT] W kabarecie Pod Egidą Osiecka zaprzyjaźniła się z Ewą Błaszczyk. Poznały się w 1984 roku, kiedy warszawski Teatr Współczesny wystawiał "Niech no tylko zakwitną jabłonie" w reżyserii Krzysztofa Zaleskiego. Oprócz Błaszczyk na scenie wystąpiła plejada najznakomitszych aktorów, między innymi Wojciech Wysocki, Krystyna Tkacz, Agnieszka Kotulanka, Mieczysław Czechowicz, Krzysztof Tyniec, Maria Pakulnis, Adam Ferency, Emilia Krakowska, Krzysztof Kolberger, Wiesław Michnikowski i Pola Raksa. W tamtym czasie Ewa Błaszczyk występowała też w kabarecie Jana Pietrzaka. „Potrzebowałam repertuaru, w kabarecie ciągle trzeba było mieć jakąś nową piosenkę, więc Agnieszka pisała mi teksty – wspominała aktorka. – Myślę, że wyczuwała mnie intuicyjnie… Pierwsze zdanie, jakie o mnie napisała, brzmiało: »Jakaś nerwica życia czai się w niej zimnym ogniem i popycha do wciąż nowego kroku i do nowego ryzyka«. Ona też miała tę »nerwicę życia«. I niesamowite wyczucie ludzi, od razu wiedziała i widziała. Zobacz też: Ewa Błaszczyk w poruszających słowach o kontakcie z córką. Ola rozpoznaje jej kroki, mają codzienne rytuały Poznałyśmy się lepiej dzięki współpracy, dzięki piosenkom. Wspólnie poszukiwałyśmy – dobrych kompozytorów właściwych dróg interpretacji, artystycznych rozwiązań. Strasznie się wtedy rozpuściłam: teksty pisali dla mnie Osiecka, Kofta, Janczarski…”. To właśnie wtedy Osiecka napisała – specjalnie dla Ewy Błaszczyk – jedną z najmocniejszych swoich piosenek Orszaki, dworaki: „Historio, historio / Tyle w tobie marzeń / Często ciebie piszą / kłamcy i gówniarze”. Wielką zaletą współpracy Agnieszki Osieckiej z Ewą Błaszczyk było to, że dobrze się znały – poetka doskonale wyczuwała, jakie piosenki chce śpiewać aktorka. „Miałam z Agnieszką nić porozumienia, choć nigdy nie należałam do najbliższego grona jej znajomych – wspominała Błaszczyk. – Spotykałyśmy się we dwie, miałyśmy zupełnie osobny, inny kod. Z wyborem tekstów bywało różnie – czasem pisała po prostu »na zamówienie«, czasami jednak pozwalała, żebym sama sobie wybrała piosenkę z całej masy tekstów, które mi pokazywała. Pamiętam, że kiedyś pojechałyśmy z Ewą Bogacką, żoną Janusza, kompozytora muzyki do Jeżeli jest, do Agnieszki na Saską Kępę. Była wściekła, bo Maryla Rodowicz odrzuciła właśnie jakąś jej piosenkę. Zobacz też: Marylę Rodowicz i Agnieszkę Osiecką łączyła wyjątkowa przyjaźń. Jak się poznały? Wyciągnęła całą szufladę swoich tekstów i w szale zaczęła je segregować. »Widzisz? Dobre do dobrych, złe do złych, średnie do średnich! Proszę bardzo, weź sobie. Weź sobie, co chcesz! Chcesz średni tekst, proszę bardzo, chcesz zły – są tutaj«. Czasem więc mogłam przeglądać jej szuflady pełne piosenek. Generalnie jednak wiedziała, co mnie interesuje, co mnie dotyka. Na przykład piosenka Orszaki, dworaki, którą wykonywałam w kabarecie Pod Egidą, powstała po śmierci Grzegorza Przemyka. Pewien kompozytor napisał do niej muzykę. Poszłyśmy do niego, usiadłyśmy, żeby posłuchać melodii. Przypominała Wojenko, wojenko! Kiedy Agnieszka to usłyszała, wściekła się, chciała przytrzasnąć mu dłonie wiekiem od pianina… Złapała mnie za rękę, wyciągnęła stamtąd na ulicę i krzyczała: »I co teraz? Kto napisze do tego muzykę?!«. »Ja mam takiego kogoś, ale ty go nie znasz« – powiedziałam. W ten sposób poznałam Agnieszkę z Jurkiem Satanowskim. I Jurek napisał, bardzo dobrą zresztą, muzykę do Orszaków. Początkowo ta piosenka była krótsza o dwie zwrotki. Śpiewałam ją i czułam, że coś tu nie gra. W końcu doszłyśmy – z Agnieszką – do tego, co jest nie tak. Piosenka była za krótka. Zanim widzowie w to weszli, już się kończyła. Dodatkowe zwrotki zupełnie zmieniły percepcję”. Zobacz również: Podróżowały wspólnie po całym świecie, łączyła je niezwykła więź. Anna Szałapak i Agnieszka Osiecka były nierozłączne *** Fragment pochodzi z książki Piotra Derlatki "Agnieszka. Osiecka między wierszami", wyd. Emocje Plus Minus, 2025 r.
Ojciec miał zmusić ją do ślubu, ale to ona podjęła decyzję. Nieznana prawda o pierwszym małżeństwie Violetty Villas [fragment książki]
Pierwsze małżeństwo Violetty Villas przez lata owiane było tajemnicą, a sama artystka przedstawiała je jako dramatyczny epizod swojego życia. W biograficznej książce „VILLAS”, autorzy Iza Michalewicz i Jerzy Danilewicz docierają do nieznanych dotąd faktów i relacji bliskich. Jak naprawdę wyglądał związek młodziutkiej Czesławy Gospodarek z Piotrem Gospodarkiem? Czy rzeczywiście było to małżeństwo z przymusu, czy raczej wybór, którego Villas nie chciała pamiętać? Oto fragment książki wydanej przez W.A.B., który rzuca nowe światło na tę historię. [Ostatnia publikacja na FB: 11.04.2026 r.] Kim był pierwszy mąż Violetty Villas? Na temat tego małżeństwa powstało wiele kłamstw "– Janka, wiesz co, te dziewczyny to nas do grobu wpędzą – mawiała Janina Cieślak, matka Czesi, do Janki Chabrowej, matki Krysi. Bo ich córki robiły zbytki. Umawiały się z kilkoma chłopcami naraz, tego samego dnia, w tym samym miejscu i o tej samej godzinie. I nie przychodziły na spotkanie. A potem z ukrycia podglądały miny niedoszłych amantów. Ale tamten miał na pagonach dwie gwiazdki, włosy blond zaczesane urokliwie do góry i bardzo zmysłowe usta. Do tego jeździł konno, nosił bryczesy, uśmiechał się nieśmiało, wzbudzając zachwyt kobiet pod każdą szerokością Kotliny Kłodzkiej. Piotr Gospodarek, lat wówczas około dwudziestu, syn pułku. Sierota. Spokojny, niepijący. Przystojny jak ułan. Tak mówią dziś lewinianki. Krystyna Poloczkowa zapamięta go w każdym szczególe. – Najbardziej mi się podobał, jak chodził w galowym mundurze, z lampasami i w oficerkach. Jak on mu, ten mundur, pasował! Dobry był z niego kąsek. Myśmy się nawet z Violetką o tego Piotrka pobiły. A było tak. Zabawy w Lewinie gromadziły mnóstwo panien na wydaniu, w których mogło przebierać stacjonujące nieopodal w Kotle liczne wojsko pogranicza. Cześka, świetnie tańcząca, uczyła inne dziewczyny, jak się poruszać. Któregoś razu podeszła do Krysi i podstawiła jej nogę. – Nie mogła znieść, że mi się ten Gospodarek podoba, bo ona wyraźnie go sobie upatrzyła. Kryśka runęła na parkiet. Ale wstała i niewiele się namyślając – trach! – Cześkę za włosy. A było za co łapać. Czesia upadła jakoś tak nieszczęśliwie, że wybiła sobie dwa zęby. – A mnie się tylko ruszały – powie Krystyna po latach. – Musiałyśmy się potem przeprosić, całować. Rodzice kazali. (...) Wszystko przez to, że starszy brat Krysi wcześniej przyprowadził młodego podporucznika do domu. Czesia też z nimi była. I nie dało się ukryć, że chłopak cholernie się Krysi spodobał. Poloczkowa (z wyraźnym żalem): – Ale ona prędzej umiała go rozkochać, bo później został jej mężem. Zazdrosna byłam. Maria Skrzypczyk, która przyjaźniła się z Wandą, potwierdza, że Czesia nie wyszła za mąż z przymusu: – On jej się po prostu podobał. I był w nią wpatrzony. To na pewno była miłość. Ale Cześka całe życie lubiła mówić niepotrzebne rzeczy i na tym dużo straciła. ZOBACZ TEŻ: Chciał zapomnieć o matce i wszystkim, co z nią związane. Taka była relacja Violetty Villas z synem Podobnie uważa żona Jurka, Maria Cieślak. I dodaje: – Niedługo po ślubie, może kilka miesięcy, Piotrek Gospodarek przejeżdżał konno koło mojego domu. I powiedział: Szkoda, że to nie my jesteśmy razem. Bardzo się na Cześce zawiodłem. Nie wiadomo, dlaczego Czesia przez wiele późniejszych lat, kiedy już stanie się popularną i sławną Villas, będzie chciała zakłamać swoją młodość. A właściwie to Violetta wypchnie Czesię poza nawias własnego życiorysu. Zapytana wiele lat później przez dziennikarzy Programu 2 Telewizji Polskiej o młodzieńcze uczucia i pierwszą miłość odpowie: „Nie takie to było, jak pani sobie wyobraża. Bardzo skromniutkie”. A czy pamięta pierwsze łzy z powodu miłości? „Ja nigdy nie płakałam z tego powodu. Umiałam to sobie szybko wytłumaczyć. A jeśli płakałam, to w nocy, kiedy nikt nie widział. Do poduszki”. Drugi mąż Wandy, Jan Mulawa, powtarza wersję Violetty. Ale zna ją tylko z relacji swojej żony. – Zakochana była? A skąd! Ojciec ją na chama wydał za mąż. Nie będziesz tu się włóczyć, mówił, po świecie, bo jeszcze dziecko przyniesiesz. Bolesław Cieślak poza tym, że był despotą, to jeszcze lubił kobiety. I zdradzał swoją żonę. Bał się, że jego córki spotka podobny los – czyichś kochanek. Wandę też zmusił do pierwszego małżeństwa. I też z wojskowym. A po latach, na krótko przed śmiercią, szedł do księdza, żeby ślub unieważnić. I przyznał, że stało się tak z jego winy. Najbliższa rodzina wiele szczegółów z życia artystki będzie się starała trzymać w tajemnicy. Aby ją chronić, a może – aby chronić siebie przed jej gniewem. A ten potrafił być bezgraniczny. Wandzie ojciec faktycznie zrujnował życie, wydając ją za człowieka, którego nie kochała i który po paru miesiącach stał się jej oprawcą. Podtrzymywała jednak wersję siostry, choć tak naprawdę był to jej własny los. (...) Zachowało się też kilka zdjęć ze ślubnego przyjęcia, które Bolesław Cieślak (podobnie jak pozostałym swoim dzieciom) wydał w domu. Czesia widnieje na nich już z porucznikiem Gospodarkiem. Uśmiechnięta. Nie wygląda na nieszczęśliwą. Jednak do dziś istnieje w mediach rozpowszechniana przez Villas, jak mantra, historia „zmuszonej do małżeństwa”. Był to z pewnością łatwiejszy sposób na budowanie legendy. Przez te wszystkie lata każdy, kto zetknie się z artystką, powie, że kochała wymyślać. Mity, jakie tworzyła, nigdy przez nikogo nieweryfikowane, krążą po świecie prasy, telewizji i Internetu do dnia dzisiejszego. Po stokroć klonowane i wygodne dla VV, jak jej długie rękawiczki, zakładane przed występem. Dla programu Krzysztofa Ibisza Ibisekcja, 1999 rok: – Miałam piętnaście lat, tu mi urosło, tam mi urosło, i miałam takie długie włosy… Mój ojciec był prostym człowiekiem, bardzo się o mnie bał. Dlatego doszło do tego nieszczęsnego małżeństwa, bo uważał, że trzeba mi wybić szkołę z głowy. Że z tymi kształtami to jest tylko niebezpiecznie […]. Lepiej jest mnie wydać za mąż, będzie spokój. I ojciec to zrobił przymusem. – Czyli to nie było małżeństwo z miłości? – Nie, nie. Byłam małoletnia, sąd musiał dać zezwolenie. Ale ja powiedziałam: jak skończę osiemnaście lat, to i tak cię zostawię. I tak się stało. Dla „Faktu”, 2007 rok: Mój ojciec […], który był prostym, skromnym człowiekiem […], uznał, że dla mojego dobra najlepsze jest, bym szybko wyszła za mąż i miała dom. Gdy miałam piętnaście lat, byłam już bardzo rozwinięta, wyglądałam co najmniej na siedemnaście. Upodobał mnie sobie wtedy pewien porucznik po szkole oficerskiej na służbie WOP-u w Kudowie. Miał dwadzieścia siedem lat. Wpadłam mu w oko. Ale ja nie chciałam wychodzić za mąż […]. Pragnęłam zostać piosenkarką. Ojciec jednak nie chciał się na to zgodzić […]. I zmusił mnie do małżeństwa z tym porucznikiem. Buntowałam się. Nie chciałam go. Ale ojciec przekonywał, że z czasem go pokocham. Że przyzwyczaję się do niego. Dopiął swego i za pozwoleniem sądu, bo byłam nieletnia, wydał mnie za mąż w wieku szesnastu lat. Wzięliśmy ślub cywilny i zamieszkaliśmy z moimi rodzicami w Lewinie. W dniu ceremonii przyrzekłam sobie, że jak tylko skończę osiemnaście lat, to ucieknę od porucznika Gospodarka, zostawię go. W międzyczasie urodził się nasz syn Krzysztof. Ale ja rozpaczałam. Stale płakałam i modliłam się w kościele, żeby Bóg pozwolił mi zostać śpiewaczką i uciec od męża. Jak postanowiłam, tak zrobiłam. View oEmbed on the source website CZYTAJ RÓWNIEŻ: Violetta Villas była w nim obsesyjnie zakochana. Uciekł od niej i wrócił do żony, która czekała na niego 10 lat Piotr Gospodarek urodził się 10 maja 1934 roku *. W chwili ślubu z Violettą nie miał więc jeszcze skończonych dwudziestu jeden lat. Czyli: między młodymi różnica wieku wynosiła cztery lata, a nie – jak chciała Violetta – dwanaście. Być może to „postarzanie” męża miało podkreślić jej dramat – ojciec wydał ją wbrew jej woli, i to w dodatku za „starego” mężczyznę (w tamtych czasach dla nastolatki był takim niewątpliwie). Ze związku Czesi i Piotra 8 stycznia 1956 roku przychodzi na świat Krzysztof. Rodzi go, mając niespełna osiemnaście lat. Cofając zegar o dziewięć miesięcy, wnioskujemy, że w ciążę musiała zajść w kwietniu 1955 roku. Miała wtedy, bez dwóch miesięcy, lat prawie siedemnaście. Na jednym ze zdjęć z archiwum rodzinnego Marii Cieślak, przedstawiającym Czesię i Piotra, przytulonych do siebie jak świeżo upieczone małżeństwo, jest data 21 lutego 1955 roku. Jak zapamiętała Maria, Gospodarkowie pobiorą się zimą. Czesia nie pójdzie do ślubu, bo zmusi ją do tego niechciana ciąża. Ale na zdjęciu wyraz jej oczu będzie już nieodgadniony. A Piotr? Delikatnie, błogo uśmiechnięty. Z jego twarzy przebija autentyczne szczęście. Co było powodem tak wczesnego zamążpójścia Czesi? Młodzi mogli być tak zakochani, a Czesia wyglądała nad wyraz dojrzale, że zapobiegliwy Bolesław postanowił czym prędzej wydać córkę za mąż. Być może chciał oszczędzić sobie nerwowego myślenia: a co będzie, jeśli moje ukochane dziecko zajdzie w nieślubną ciążę? Albo po prostu miał nadzieję, że miłość i małżeństwo faktycznie zatrzymają w Lewinie rozgorączkowaną marzeniami o sławie dziewczynę? View oEmbed on the source website Czesia (jeśli wierzyć Violetcie) nie będzie chciała się wiązać. Małżeństwo tylko krępowałoby jej ruchy. Chęć robienia kariery będzie silniejsza od ślubnego flirtu z porucznikiem. Jak się później okaże, wpłynie także na wiele innych życiowych decyzji, które podejmie. – Dla tej kariery się odkochała – skwituje szkolna koleżanka Maria Skrzypczyk. Villas po latach faktycznie wstydziła się fascynacji Piotrem Gospodarkiem. I nie przyznawała się do niej. Tak jak nigdy nie powiedziała publicznie, że jeden z wojskowych notabli zachęcał ją do kształcenia głosu: W Kłodzku na balu WOP zaśpiewała jakąś piosenkę. Podobno był tam dyrektor wojskowego zespołu „Granica”. Zachwycił się jej głosem, przysiadł do niej i namówił do pójścia do szkoły muzycznej *. Kiedy spełni się jej amerykański sen, Czesia – już jako Violetta – odwiedzi matkę Krysi Poloczek. (...) CZYTAJ RÓWNIEŻ: Violetta Villas nazywała zwierzęta braćmi mniejszymi, były jej bliższe niż ludzie. Każdemu ofiarowała ciepły kąt Zobacz też: Maria Cieślak zachowała z tej uroczystości dwa zdjęcia Czesi i Piotra. On w galowym mundurze, ona – w sukience z falbankami. Na szyi sznur pereł. Włosy (mocno kręcone, gęste, wyraźnie krótsze) zaczesane z przedziałkiem na lewą stronę. We włosach kwiat, jak w piosence Dla ciebie miły. Jej pierwszym wielkim przeboju. – Sukienka miała kolor błękitny – opowiada Maria Cieślak. – Po ślubie dała ją w prezencie mojej siostrze Zosi, z którą na wzgórzach robiła mostki. Ale potem, nie wiedzieć czemu, kazała ją sobie oddać. Cała Cześka. Po ślubie młodzi zamieszkają w domu na wzgórzu. Na zdjęciach ze ślubnego przyjęcia Wandy w styczniu 1956 roku, jeśli wierzyć pamięci drugiego jej męża – Jana Mulawy, Czesia będzie już po porodzie: Gdy urodził się mój syn, miałam siedemnaście lat. Byłam niepełnoletnia. W szpitalu tak się o niego bałam, że jak go siostra niosła i nosek miał przykryty poduszką, to strasznie krzyczałam, że go zaraz uduszą! […] Gdy Krzyś się urodził, mieszkałam z rodzicami i ja się nim przeważnie opiekowałam. Wszystko chciałam robić sama i chyba wychodziło mi to dobrze, bo wyrósł na zdrowego chłopca. Mama oczywiście dawała mi rady i trochę uczyła opieki *. Ale wbrew temu, co opowiada, już po kilku miesiącach 1956 roku Czesia zostawi dziecko, pobiegnie na stację i wsiądzie do pociągu. (...) Najpierw pojedzie do Szczecina. Zamieszka u Wandy, która z mężem przeprowadzi się do tego miasta szukać lepszego życia. Jej wojskowy zostanie tam milicjantem. Poszłam na żywioł. Miałam ostatnią pensję mojego męża, dostałam stypendium w szkole, w Szczecinie, tam pojechałam, żeby nikt mnie nie znalazł. I tam zdałam egzamin do średniej szkoły muzycznej. Byłam bardzo szczęśliwa. Mieszkałam na strychu. Mój mąż mnie odnalazł w tej szkole i poszedł do dyrektora na skargę, że moje miejsce jest w domu. A pan Antoni Huebner powiedział: Ona nie jest dla pana, a pan dla niej. Od czasu wojny nie było tu takiego talentu. Pożegnaliśmy się. I wtedy dyrektor napisał list do mojego ojca […]. Że jestem wielkim talentem, mam się uczyć itd. I jak mój ojciec przeczytał ten list, bardzo żałował, że zrobił taką rzecz swojemu dziecku. Nie mógł sobie miejsca znaleźć *. Piotr został więc w domu z synem i rodzicami Czesi. I czekał. – Był sierotą, chciał mieć rodzinę. A ona go tak potraktowała – zżyma się Maria Skrzypczyk. A Krystyna Poloczek zapamiętała, jak młody porucznik wychodził po żonę na stację („Tak było, bo jak po nią szedł, tośmy go z koleżankami śledziły”). Zawsze z kwiatami. I bywało, że nikt nie wysiadał z pociągu. – Zaglądał do każdego wagonu, z tym bukietem, w mundurze. A tu nikogo. Nie przyjechała. On naprawdę ją kochał, a ona zwyczajnie złamała mu serce. W końcu pewnego dnia na zabawie pokłóci się kilku chłopaków. Może któryś z nich będzie natrząsał się z Piotrka, zawiedzionego, że zostawiła go młoda żona. Nie wiadomo, co tak naprawdę się wydarzyło. Ale po Lewinie pójdzie fama, że porucznik nie wytrzymał. Wyjął pistolet i zaczął strzelać. Próbował go rozbroić Tadeusz Chaber, brat Krysi. Kula świsnęła mu tuż koło ucha. Nikomu nic się nie stało. Tylko straż wojskowa zareagowała błyskawicznie. Piotr Gospodarek nigdy już do wojska nie wróci. Do Lewina też nie. Jeszcze przez jakiś czas będzie odwiedzał Krzysia. Potem zamieszka we Wrocławiu. Ożeni się powtórnie, będzie dobrym mężem i ojcem dla dwojga swoich dzieci. Sąsiedzi zapamiętają, że nigdy nie powie ani słowa na temat małżeństwa z Violettą. Usunie się z jej życia bezboleśnie, jak sen. ZOBACZ RÓWNIEŻ: Violetta Villas i Ted Kowalczyk: „To była miłość gwałtowna, namiętna i w jakimś sensie piękna”. Ich związek trwał niecały rok...
Architekt widmo? Widzowie „The Brutalist” odkrywają zaskakującą prawdę
Od 31 stycznia w polskich kinach można oglądać The Brutalist ("Brutalista") w reżyserii Brady'ego Corbeta. Film opowiada historię László Totha, węgierskiego architekta żydowskiego pochodzenia, który po wojnie buduje nowe życie w Ameryce. Wielu widzów wychodzi z seansu z przeświadczeniem, że główny bohater grany przez Adriena Brody'ego to postać historyczna, jednak Toth nigdy nie istniał. Co ciekawe, jego imię i nazwisko należą do zupełnie innej, kontrowersyjnej osoby. Czy architekt z "Brutalisty" istniał naprawdę? Znaczenie tytułu filmu Choć László Toth z filmu The Brutalist jest postacią fikcyjną, jego historia zawiera elementy losów prawdziwych architektów, zwłaszcza Marcela Breuera. Breuer, jeden z najwybitniejszych twórców modernizmu, urodził się na Węgrzech i był absolwentem szkoły Bauhaus. Jego innowacyjne podejście do formy i materiału miało ogromny wpływ na rozwój brutalizmu, stylu, na którym opiera się filmowa narracja. Brady Corbet stworzył postać Totha jako hołd dla architektów, których kariery zostały przerwane przez wojnę i antysemityzm. Reżyser otwarcie przyznaje, że inspirację czerpał również z dorobku Louisa Kahna czy Miesa van der Rohe. Film buduje przekonujący obraz twórcy zmagającego się z rzeczywistością, choć sama historia pozostaje tylko i aż fikcją. Czytaj też: Adrien Brody przeżył załamanie po roli w „Pianiście”. Triumfalnie powraca i ma szansę na drugiego Oscara <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/EN016448510580-2ac8859.jpg" width="2000" height="1205" alt="THE BRUTALIST2024 de Brady Corbet Adrien Brody. COLLECTION CHRISTOPHEL © Universal - Brookstreet Pictures - Kaplan Morrison - Intake Films - Andrew Lauren Productions - Lip Sync - Richmond Pictures - Meyohas Studio - Carte Blanche - Pierce Capital Entertainment" title="Archiwum Collection Christophel 2025" /> László Toth istniał naprawdę: kim był? Jedynym prawdziwym człowiekiem o tym imieniu, którego można znaleźć w historycznych zapisach, nie był architekt, lecz geolog. László Toth, urodzony w 1938 roku, przeszedł do historii z zupełnie innego powodu: w 1972 roku zaatakował młotkiem Pietę Michała Anioła w Bazylice Świętego Piotra w Rzymie. Podczas napaści krzyczał: "To ja jestem Chrystusem!". W wyniku ataku poważnie uszkodził rzeźbę, a Toth, uznany za niepoczytalnego, został skierowany na leczenie psychiatryczne. Później deportowano go do Australii, gdzie prowadził spokojne, anonimowe życie. Jego ślad w historii jest zupełnie inny niż ten, który pozostawił po sobie filmowy bohater. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/GettyImages-517387096-9270293.jpg" width="3080" height="4264" alt="(Original Caption) Vatican City: At left is part of the damage done to the Madonna, of Michaelangelo's La Pieta, with its eyes and nose broken by repeated blows by a hammer in St. Peter's Basilica. At right is a man identified as Laszlo Toth, 33, a Hungarian resident of Sydney, Australia, who allegedly attacked the famed artwork with a hammer, knocking off an arm and chipping the face and veil of Madonna. A Vatican spokesman said the artwork "will never look the same again."" title="Damaged Piece Entitled La Pieta" /> Recenzenci "The Brutalist" przywołują niekiedy postać porywczego geologa i wyszukują się podobieństw. Już samą zbieżność imienia i nazwiska odczytują nieco ironicznie. Dodatkowo, elementu wspólnego dla tych dwóch postaci można doszukiwać się w marmurze. W swojej analizie dla Collidera Leah Marilla Thomas zwraca uwagę, że The Brutalist kręcono w autentycznym włoskim kamieniołomie w Carrarze – tym samym, z którego Michał Anioł czerpał marmur do swoich rzeźb, w tym słynnej Piety. Interesującą analogię pomiędzy geologiem, a samym Michałem Aniołem zauważyła na łamach Los Angeles Times Amy Nicholson - – obaj pracowali dla wpływowych, lecz nie zawsze uczciwych mecenasów sztuki. W przypadku renesansowego mistrza zdarzało się, że jego patroni, mimo wcześniejszych umów, nie wywiązywali się z zapłaty, co odzwierciedla trudności, z jakimi zmaga się fikcyjny architekt w filmie Corbeta. Zobacz też: Poznali się, gdy odrzuciło ją Hollywood. Tak kochają się Adrien Brody i Georgina Chapman <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/GettyImages-515292526-eb21013.jpg" width="3445" height="3650" alt="(Original Caption) Undoing the Damage. Vatican City: Bystanders drag Laszlo Toth, (right) away from Michelangelo's statue of the Pieta in St. Peter's after he smashed it with a hammer May 21st. Vatican experts said May 22nd they believe they can restore the statue to an exact likeness of its original condition. This photo was released by the Vatican on May 23rd." title="Citizens Dragging Laszlo Toth away from Pieta" /> "Brutalista": prawda, fikcja i symbolika The Brutalist udowadnia, że granica między prawdą a fikcją może być płynna. Choć historia László Totha jako architekta nigdy się nie wydarzyła, film opowiada o realnych procesach historycznych i artystycznych. Opowieść o twórcy, którego dzieła miały przetrwać pokolenia, zestawiona z rzeczywistą postacią, która próbowała zniszczyć dzieło sztuki, tworzy intrygujący kontrast. Czy wybór imienia dla filmowego bohatera był celowym nawiązaniem do historii prawdziwego Totha? A może to tylko zbieg okoliczności? Tak czy inaczej, The Brutalist przypomina, że w sztuce – tak jak w życiu – rzeczywistość i fikcja nieustannie się przeplatają. Czytaj także: Film „Nasienie świętej figi” Mohammada Rasoulofa uznano za arcydzieło. Czy Oscar uratuje reżysera? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2025/02/EN016448510550-35483d9.jpg" width="2000" height="1205" alt="THE BRUTALIST2024 de Brady Corbet Adrien Brody. COLLECTION CHRISTOPHEL © Universal - Brookstreet Pictures - Kaplan Morrison - Intake Films - Andrew Lauren Productions - Lip Sync - Richmond Pictures - Meyohas Studio - Carte Blanche - Pierce Capital Entertainment" title="Archiwum Collection Christophel 2025" />
Ryszard Filipski – aktor, reżyser filmowy i twórca spektakli teatralnych
W filmach grał silne role „prawdziwych twardzieli”
Ryszard Filipski w latach 50. 60. i 70. XX wieku był jednym z najlepszych polskich aktorów. Po mocnym debiucie mógł przebierać w ofertach, a reżyserzy chętnie widzieli go w roli stanowczego mężczyzny, który doskonale zna reguły brutalnego świata. Po próbach reżyserskich zszedł ze sceny i osiadł na południowo-wschodnim krańcu Polski. Jako aktor filmowy wrócił do branży pod koniec ubiegłego wieku. Spis treści: Skrócony życiorys Ryszarda Filipskiego Życie prywatne aktora i reżysera Kariera filmowa Ryszarda Filipskiego Filmy w reżyserii znanego aktora Skrócony życiorys Ryszarda Filipskiego Ryszard Filipski urodził się 17 lipca 1934 we Lwowie. W 1958 roku zdał eksternistycznie egzamin krakowskiej szkoły teatralnej. W czasie studiów zadebiutował jako aktor w filmie sportowym „Trzy straty” (1955), na który składały się nowele w reżyserii Ewy Petelskiej, Czesława Petelskiego i Stanisława Lenartowczza, a także w dramacie wojennym „Godziny nadziei” (1955) w reżyserii Jana Rybkowskiego. Zagrał w nich role epizodyczne, ale już wtedy zwrócił uwagę krytyków wyjątkowym talentem, charyzmą i pewnością siebie. W 1966 roku założył teatr jednego aktora eref-66 w Krakowie, pod którego szyldem do 1981 roku wystawił ok. 6 tysięcy spektakli. W przedstawieniach, najczęściej monodramach, wracał do historii okupacji niemieckiej i działalności Żegoty – policji żydowskiej, co wielokrotnie wzbudzało duże emocje wśród odbiorców i krytyków teatralnych. Lata 70. i 80. XX wieku – największe sukcesy filmowe i teatralne W karierze aktorskiej Ryszard Filipski największy rozgłos zdobył jako tytułowy „Hubal” (1973), czyli major Henryk Dobrzański w filmie wojennym Bohdana Poręby. Został zapamiętany też z roli w „Potopie” (1974) Jerzego Hoffmana. W latach 1975-1979 był dyrektorem Teatru Ludowego w Nowej Hucie, od 1980 do 1981 roku pełnił funkcję kierownika Zespołu Filmowego „Kraków”, a od 1982 do 1987 – „Iluzjonu”. W jego dorobku reżyserskim najważniejszym filmem był „Zamach stanu” (1980) – opowieść o Józefie Piłsudskim, w której sam zagrał główną rolę. Po tym filmie na długi czas zrezygnował z działalności aktorskiej. Wycofanie się z branży i powrót po latach Znany aktor i mniej znany reżyser osiadł w Białowieży, gdzie prowadził stadninę koni i zapisywał swoje przemyślenia. Ich owocem jest książka pt. „Mzehomo” wydana w 1997 roku. Dopiero po kilkunastu latach wrócił do aktorstwa. Wystąpił w filmie „Lazarus” (1993) w reżyserii Waldemara Dzikiego, ale na kolejną rolę musieliśmy poczekać do 2003 roku. Pojawił się wtedy na planie serialu „Zaginiona” w reżyserii Andrzeja Kostenki. Zmarł 22 października 2021 roku. Został pochowany na cmentarzu w Żukowie, koło Grodziska Mazowieckiego. Życie prywatne aktora i reżysera Ryszard Filipski miał cztery żony i w sumie dziesięcioro dzieci. Pierwsze małżeństwo zawarł z aktorką Zofią Kalińską. Jego czwartą żoną była Małgorzata Filipska, z którą miał sześcioro dzieci. Aktor i reżyser zerwał kontakt z rodziną w chwili, gdy związał się z młodszą o 40 lat poetką i aspirującą aktorką Lusią Ogińską. Dzieci i jego byłe żony nie zostały powiadomione o śmierci Ryszarda Filipskiego. Oficjalna informacja ukazała się w mediach już po pogrzebie, 29 października 2021 roku. Kariera filmowa Ryszarda Filipskiego Po raz pierwszy w roli głównej wystąpił w 1956 roku w filmie „Koniec nocy” (1956) w reżyserii Juliana Dziedziny, Pawła Komorowskiego i Walentyny Uszyckiej. Zagrał Edka Słowika u boku Zbigniewa Cybulskiego, a rola „brutalnego mężczyzny” zaowocowała kolejnymi propozycjami na kreacje aktorskie w tym stylu. Wybrane filmy, poza własną reżyserią, w których zagrał Ryszard Filipski: Wycieczka w nieznane (1967) – w filmie psychologicznym w reżyserii Jerzego Ziarnika aktor zagrał rolę pisarza Andrzeja Millera. Jest to ekranizacja opowiadania Andrzeja Brychta o obozie Auschwitz-Birkenau. Przekładaniec (1968) – w komedii science fiction reżyserii Andrzeja Wajdy Ryszard Filipski wystąpił jako adwokat Richarda Foxa – kierowcy rajdowego, na którego sukces składają się ciała i osobowości ofiar karamboli na torze wyścigowym. Film został wyreżyserowany na podstawie opowiadania Stanisława Lema, Brylanty Pani Zuzy (1971) – w filmie kryminalnym Pawła Komorowskiego aktor wcielił się w rolę tajnego agenta, Hubal (1973) – film wojenny w reżyserii Bohdana Poręby opowiada historię majora Henryka Dobrzańskiego, który nie złożył broni w 1939 roku. Jego oddział podejmował działania sabotażowe podczas okupacji niemieckiej, Potop (1974) – druga część „Trylogii” na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza rozgrywa się w czasie wojny polsko-szwedzkiej w XVII wieku. Ryszard Filipski wystąpił w roli wachmistrza Soroki, Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem (2003) – w adaptacji powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego w reżyserii Jerzego Hoffmana zagrał Wisza, ojca pięknej Dziwy (Marina Aleksandrowa), w której zakochał się młody wojownik Ziemowit (Michał Żebrowski), Pitbull (2005) – w filmie sensacyjnym Patryka Vegi występuje w roli „sędziego” Wora, guru gangsterskiego półświatka. Więcej na temat fabuły w rankingu najlepszych filmów o polskiej mafii. Filmy w reżyserii znanego aktora Aktor występujący w roli „prawdziwych twardzieli” próbował swoich sił także jako reżyser filmowy, dla którego ważna jest historia Polski. Orzeł i reszka (1974) – film szpiegowski na podstawie powieści Jerzego Bronisławskiego Akcja filmu rozgrywa się w Krakowie w 1954 roku. Na wolność wychodzi więzień polityczny Marcin Nowak (Ryszard Filipski). Opuszczając placówkę spotyka kobietę, która wypytuje go o swojego męża, również osadzonego w charakterze „wroga systemu”. Niestety, jest to mężczyzna, któremu nie udało się przetrwać tortur stosowanych przez pracowników Urzędu Bezpieczeństwa. Główny bohater nie potrafi ułożyć sobie życia w nowej rzeczywistości. Dzięki przypadkowej znajomości zatrudnia się jako inżynier w państwowych zakładach rolniczych, jednak nie udaje mu się na dłużej utrzymać posady. Postanawia odszukać żonę swojego kolegi z celi. Razem uciekają na Zachód. Film w reżyserii Ryszarda Filipskiego był nominowany do Złotych Lwów w Gdyni w 1975 roku. Wysokie loty (1978) – dramat obyczajowy o rzeczywistości w PRL-u Jest to opowieść o nowym dyrektorze przedsiębiorstwa „Tokar” (Jerzy Złotnicki), którego działania są pod stałą obserwacją lokalnego działacza partyjnego, Wojciecha Średniawy (Jerzy Aleksander Braszka). Równoległym wątkiem jest historia syna sekretarza, Janusza (Tomasz Borkowy), który własnym sumptem postanawia skonstruować samolot o symbolicznej nazwie „Don Kichot”. Ryszard Filipski pojawia się w obsadzie filmu w epizodycznej roli – jako gość na przyjęciu u dyrektora Matusiaka. Obraz był wyświetlany w konkursie głównym na festiwalu w Gdyni w 1979 roku. Zamach stanu (1981) – film polityczny o marszałku Piłsudskim Akcja filmu rozgrywa się w 1925 roku, który dla rządu Wincentego Witosa (Jerzy Sagan) był szczególnie niekorzystny. Podzielony wewnętrznie nie jest w stanie pracować i traci poparcie społeczne. Za to coraz większą przychylność zdobywa Józef Piłsudski (Ryszard Filipski), który w maju decyduje się na przejęcie władzy. Historia przewrotu majowego w reżyserii Ryszarda Filipskiego została uhonorowana Nagrodą Główną Jury na festiwalu w Gdyni w 1980 roku. View oEmbed on the source website
René Lacoste, twórca modowej marki Lacoste, urodził się 2 lipca 1904 roku
Z miłości do tenisa stworzył jedną z najbardziej kultowych firm świata
Kto z nas nie kojarzy sportowych koszulek polo z logiem krokodyla? To właśnie one stały się ikoną i znakiem rozpoznawczym marki Lacoste założonej już w 1933 roku. Dziś, oprócz charakterystycznych koszulek, firma ma w swojej ofercie także wysokiej jakości inne części garderoby – nie tylko sportowej, ale też obuwie, okulary, perfumy, a nawet zegarki czy biżuterię. Jak się to wszystko zaczęło? Okazuje się, że początki marki zaczynają się wcale nie w warsztacie krawieckim, ale na… korcie tenisowym! Bo założycielem marki był francuski tenisista Rene Lacoste, uważany za jednego z najlepszych tenisistów swojej epoki, który po zakończeniu kariery tenisowej założył firmę odzieżową Lacoste, która stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek na świecie. I pozostaje taka do dziś. ZOBACZ: Były dyrektor kreatywny Lacoste przechodzi do KENZO! Lacoste – z miłości do tenisa Twórcą wielkości i rozpoznawalności marki Lacoste był już jej założyciel, René Lacoste - słynny francuski tenisista. René jako dziecko miał problemy ze zdrowiem, a uprawianie sportu miało mu pomagać w odzyskaniu formy po długiej hospitalizacji. Ojciec René był dobrze sytuowanym producentem samochodów. Z racji statusu rodziny jego syn nie mógł zatem zacząć uprawiać pierwszej lepszej dyscypliny sportu. W kręgach biznesowych, tak wtedy jak i dziś, liczy się prestiż; 15-letni wówczas René miał zatem do wybory krykiet, polo albo tenis. Wybrał tę ostatnią dyscyplinę. I choć początkowo nie uprawiał jej ze specjalnym samozaparciem, to jednak z czasem polubił tenis na tyle mocno, że z chęcią oddawał się regularnym treningom. Ojciec chłopaka zgodził się na to, żeby jego syn spędzał tyle czasu na korcie, jednak ostrzegł go, że jeśli po pięciu latach nie sięgnie po mistrzostwo świata, będzie musiał rozpocząć pracę w rodzinnej firmie. Finalnie René stał się zawodowym tenisistą, a w 1923 roku został nawet powołany do do ścisłej reprezentacji Francji w tenisie. Jego kariera zaczęła nabierać tempa. W 1925 roku po raz pierwszy zwyciężył w Wimbledonie i zajął pierwsze miejsce na French Open. Rok później odniósł jeszcze więcej sukcesów, łącznie z tym, że został wysłany na mistrzostwa świata w tenisie US Open, które wygrał. Jak powstała marka Lacoste? To właśnie w trakcie turnieju US Open w 1926 roku René Lacoste wystąpił na korcie we własnoręcznie zaprojektowanej koszulce z krótkim rękawem, uszytej z francuskiej bawełny (jersey petit pique). I choć dziś nie wydaje się być ona niczym szczególnym, to jednak trzeba pamiętać, że na początku ubiegłego stulecia strój tenisistów wyglądał zupełnie inaczej niż obecnie: nosili oni koszule z długim rękawem oraz długie spodnie zakrywające kostki. Pojawienie się zawodnika, który nie wpisywał się w ówczesne kanony męskiej mody sportowej wywołało wrzawę, szok i zaskoczenie - zarówno u pozostałych zawodników, jak i wśród publiczności. Dla René tak wyraźne reakcje środowiska stały się jednak impulsem do założenia własnej marki odzieżowej. Na start własnej firmy musiał jednak poczekać do zakończenia kariery sportowej, co miało miejsce w 1933 roku. To wtedy były już wówczas tenisista wraz z producentem dzianin Andre Gillierem założył firmę o nazwie La Socjete Chemie Lacoste z siedzibą w Paryżu. Nieco przydługa nazwa marki została skrócona dopiero w latach 80. To wtedy przemianowano ją po prostu na Lacoste, pod którą to nazwą funkcjonuje do dziś. Lacoste - dlaczego krokodyl? Nazwa i same ubrania to jedno. Identyfikacja graficzna to jednak w przypadku tej marki zupełnie osobny, ale równie ciekawy temat. Wszyscy zastanawiają się zapewne, dlaczego marka w swoim logo ma krokodyla, który przecież nijak nie kojarzy się z tenisem. Otóż w 1928 roku, kiedy odbywały się kolejne mistrzostwa US Open, amerykańska prasa nadała René przydomek the Alligator, czyli aligator. Skąd takie przezwisko? A no z racji na kolejne modowe przyzwyczajenie René. Tenisista nie rozstawała się podobno wówczas z teczką wykonaną właśnie ze skóry aligatora. To ona stała się jego znakiem rozpoznawczym, a przezwisko, które mu nadano – inspiracją do wizerunku krokodyla, który z czasem zaczął ozdabiać wszystkie produkty marki Lacoste. Lacoste - rozwój i historia marki Lata 30. i 40. minionego wieku to dla marki La Socjete Chemie Lacoste czas stabilizacji i rozwoju. Dopiero w 1955 roku marka zdecydowała się uzupełnić swoją ofertę o koszulki polo w urozmaiconych kolorach. Do sprzedaży weszły między innymi koszulki w kolorze niebieskim, granatowym i czerwonym. Ponad dekadę później szefem firmy został Bernard, najstarszy syn René. Nowy zwierzchnik postanowił stworzyć kolekcje dla ludzi w młodszym wieku i rozszerzyć asortyment, co wyszło firmie tylko na dobre. CZYTAJ TEŻ: Kultowa marka Lacoste wymienia logo krokodylka na inne gatunki zwierząt! W 1959 roku Lacoste połączyło się z lokalną firmą Izod, co wpłynęło na zdemokratyzowanie się brandu. Francuskie przedsiębiorstwo obniżyło cenę koszulek o 35 dolarów, by łatwiej dotrzeć do przeciętnego mieszkańca Stanów Zjednoczonych. Ubrania z zielonym krokodylkiem stały się dzięki temu dostępne nie tylko w eleganckich butikach, ale także w supermarketach. W tym samym czasie wzrosła jednak także liczba podrobionych produktów, oferowanych w jeszcze niższych cenach. Zamożni fani Lacoste zaczęli reagować na te zmiany na rynku i głośno wyrażać swoją dezaprobatę nową polityką firmy. Część z nich zamieniła koszulki Lacoste na te od Ralpha Laurena, będącego wówczas oficjalnym dostawcą strojów dla United States Tennis Association. W roku 1989 La Societe Chemie Lacoste zmieniło nazwę i pozostawiło tylko zapadające w pamięć słowo Lacoste. Właśnie między innymi dzięki temu ruchowi popularność ubrań sygnowanych krokodylem zaczęła ponownie rosnąć. René Lacoste zmarł 12 października 1996 (dziś obchodzimy 25. rocznicę jego śmierci) w Saint-Jean-de-Luz. Założyciel marki pozostawił ją w bardzo dobrym stanie wizerunkowym i finansowym. Jego odejście odnotowały nie tylko media sportowe, lecz także biznesowe i te związane z modą. Marka mimo śmieci jej założyciela, ale dzięki stabilnej pozycji rozwijała się nadal. W 2002 do teamu Lacoste dołączył Robert Siegel, który objął funkcję dyrektora generalnego. Siegel przez prawie 30 lat odpowiedzialny był za zarządzanie firmą Levi Strauss; jego doświadczenie nie poszło na marne. Już w ciągu roku zwiększył dochody firmy o 800 procent! Na pewno przyczyniła się do tego także obecność ubrań z krokodylem w popularnym wówczas serialu Życie na fali, ale także to, że z czasem marka zaczęła współpracować z topowymi światowymi sportowcami. Lacoste - wielcy sportowcy i ambasadorzy Jednym z pierwszych ambasadorów i twarzy Lacoste był Andy Roddick, który w 2005 toku zerwał kontrakt z Reebokiem i nawiązał współpracę z francuską marką. Sportowiec otrzymał 30 milionów dolarów za sześć lat noszenia koszulek z krokodylem na międzynarodowych zawodach, a francuska marka zyskała dzięki temu kolejną świetną reklamę o światowym zasięgu. Włodarze Lacoste wyciągnęli z tego dużą lekcję i do kolejnych kampanii zatrudnili m.in. topowych tenisistów - Serbia Novaka Djokovica, Rosjanina Danila Miedviedieva oraz Hiszpana Roberto Bautista Aguta. Perfumy marki reklamowała za to amerykańska aktorka Amy Adams. W 2017 grupa Lacoste osiągnęła przychody w wysokości 2 miliardów Euro, miała w swoim portfolio 1200 sklepów, 10 000 pracowników, 19 sklepów internetowych oraz obecność w 120 krajach i 10 600 punktach sprzedaży na całym świecie. I kto by pomyślał, że wszystko zaczęło od jednej koszulki polo René Lacoste'a na turnieju tenisowym US Open w 1926...
Michał Skolimowski – reżyser i scenarzysta, jeden z dwóch synów Jerzego Skolimowskiego
Reżyser uczył się warsztatu od ojca, ale twórczo rozwijał się współpracując z bratem
Michał Skolimowski współpracował z ojcem przy międzynarodowych produkcjach. Jednocześnie próbował tworzyć filmy na własny rachunek. Razem z bratem napisał scenariusz i wyreżyserował psychodeliczny thriller, jednak na jego premierze pojawił się sam, bez Józefa Skolimowskiego. Spis treści: Skrócona biografia reżysera Najlepszą zemstą jest sukces (1984) – współpraca z ojcem przy scenariuszu do filmu Ferdydurke (1991) – adaptacja powieści Witolda Gombrowicza według scenariusza Michała, Józefa i Jerzego Skolimowskich Motyw cienia (1993) – dramat psychologiczny stworzony z bratem Essential Killing (2010) – współpraca reżyserska z ojcem Jerzym Skolimowskim Ixjana. Z piekła rodem (2012)– film Michała i Józefa Skolimowskich Skrócona biografia reżysera Michał Skolimowski urodził się w 1968 roku. Jest synem znanego reżysera Jerzego Skolimowskiego i aktorki Joanny Szczerbic. Jako dziecko Michał często podróżował z rodzicami, razem z bratem Józefem (1970-2012) chodzili do szkoły w Anglii. Reżyser, znany także pod pseudonimami John Yorick i Michael Lyndon, był samotnikiem, nie potrafił odnaleźć się w grupie. Za to łączyła go szczególna więź z bratem. Obydwaj poszli w ślady ojca. Razem pracowali nad scenariuszem i reżyserią filmu „Motyw cienia” (1993), a następnie „Ixjana. Z piekła rodem” (2012). Niestety, okazało się, że było to ich ostatni wspólny projekt. Film ukazał się już po śmierci Józefa. Mężczyzna zmarł w Indiach w wieku 42 lat w wyniku przemęczenia organizmu i wysokiej gorączki spowodowanej sepsą. Dwa lata później zmarła ich matka, Joanna Szczerbic. Została pochowana razem z synem na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Po śmierci brata Michał Skolimowski jak dotąd nie stworzył kolejnego filmu. Najlepszą zemstą jest sukces (1984) – współpraca z ojcem przy scenariuszu do filmu Michał pomagał ojcu przy pisaniu scenariusza do dramatu obyczajowego produkcji francusko-brytyjskiej „Najlepszą zemstą jest sukces”. Zagrał w nim także jedną z głównych ról. Tematem filmu jest relacja między ojcem a synem. Fabuła rozgrywa się w Londynie, gdzie mieszka pewna rodzina z Polski. Adam (Michał Skolimowski) jest zbuntowanym nastolatkiem. Czując ból i wyobcowanie w obcym kraju, planuje wróci do Polski, o czym nie ma pojęcia jego ojciec (Michael York). Michał zagrał w filmie ojca pod pseudonimem Michael Lyndon. Ferdydurke (1991) – adaptacja powieści Witolda Gombrowicza według scenariusza Michała, Józefa i Jerzego Skolimowskich W pracę nad ekranizacją „Ferdydurke” Jerzy Skolimowski zaangażował dwóch swoich synów. Do współpracy aktorskiej zaprosili: Roberta Stephensa, Zbigniewa Zamachowskiego, Beatę Tyszkiewicz, Artura Żmijewskiego i wielu innych znanych polskich oraz zagranicznych aktorów. Film opowiada o trzydziestoletnim Józiu (Iain Glen), który jako dorosły mężczyzna wraca do gimnazjum. W szkole poznaje Miętusa (Crispin Glover) i Syfona (Marek Probosz), a następnie przeprowadza się na stancję do Młodziaków. Tam zakochuje się w Zucie (Judith Godreche). View oEmbed on the source website Motyw cienia (1993) – dramat psychologiczny stworzony z bratem Film opowiada o sztuce, która ma być wystawiona w niewielkiej nadmorskiej miejscowości. Mark (Józef Skolimowski), który odgrywa w niej rolę Napoleona, nie ma pojęcia, że autorem spektaklu jest jego brat Matthew (Michał Skolimowski). Kiedy jednak Mathew sugeruje wprowadzenie zmian w swoim dziele, dowiaduje się od ojca (Michael Sarne) i jednocześnie producenta sztuki, że jest już za późno. Wtedy ujawnia się jako autor. Nad scenariuszem i reżyserią filmu „Motyw cienia” Michał i Józef pracowali razem. Essential Killing (2010) – współpraca reżyserska z ojcem Jerzym Skolimowskim Michał Skolimowski współpracował także z ojcem przy reżyserowaniu filmu „Essential Killing”. Jest to przejmująca historia Afgańczyka Mohammeda (Vincent Gallo), który w obronie własnej zabija trzech amerykańskich żołnierzy. Udaje mu się uciec z tajnej bazy w Europie Środkowej. Do końca filmu nie mamy pojęcia, czy Mohammed jest terrorystą, czy niewinnym człowiekiem, który znalazł się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwej porze. Film zdobył trzy nagrody na festiwalu w Wenecji w 2010 roku, Grand Prix i cztery nagrody indywidualne na festiwalu w Gdyni i cztery Orły w 2011 roku. View oEmbed on the source website Ixjana. Z piekła rodem (2012) – film Michała i Józefa Skolimowskich Utalentowany pisarz Marek (Sambor Czarnota) pojawia się na balu u ekscentrycznego milionera. Tajemnicza atmosfera przyjęcia i duże ilości środków odurzających sprawiają, że mężczyzna traci kontrolę nad sytuacją. Następnego dnia okazuje się, że zabił swojego przyjaciela. Próbuje przypomnieć sobie przebieg zdarzeń, ale jedyne co pamięta, to postać pięknej kobiety (Anna Dereszowska). Film „Ixjana. Z piekła rodem” ukazał się po śmierci Józefa Skolimowskiego. Na jego premierze Michał nie rozstawał się ze zdjęciem brata. View oEmbed on the source website
Stanisław Brejdygant – aktor teatralny i filmowy, dramaturg, pisarz, reżyser
Jakie filmy powstały w reżyserii znanego polskiego aktora?
Stanisław Brejdygant sprawnie łączył i rozwijał swoje talenty w różnych obszarach kulturalnego świata. Jako młody aktor teatralny przyciągnął uwagę krytyków brawurową rolą w warszawskim Teatrze Narodowym. Z pasją realizował pisane przez siebie dramaty, znajdując również czas na reżyserię filmową i niejedną wielką miłość. Spis treści: Droga do kariery na scenie Życie teatralne Stanisława Brejdyganta Spektakle zaangażowane politycznie Dorobek literacki Stanisław Brejdygant jako aktor filmowy Filmy w reżyserii Stanisława Brejdyganta Życie prywatne aktora i reżysera Droga do kariery na scenie Stanisław Brejdygant urodził się 2 października 1936 roku w Warszawie. Jego ojciec Ignacy Brejdygant był lekarzem, matka – Janina z domu Paprocka – pracowała w Towarzystwie Opieki nad Niemowlętami w Wołominie, a także w Towarzystwie Przyjaciół Dzieci w Warszawie. Przyszły aktor, dramaturg, reżyser już od dziecka pałał miłością do literatury. Jako licealista należał do Koła Młodych działającego przy Związku Literatów Polskich. Po ukończeniu Liceum im. Władysława IV w Warszawie, Stanisław Brejdygant rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Następnie zdecydował się na aktorstwo w Warszawskiej Szkole Teatralnej, a potem także na reżyserię na akademii filmowej w Łodzi. Życie teatralne Stanisława Brejdyganta Aktorsko Brejdygant zadebiutował już w wieku 23 lat na scenie Teatru Narodowego w Warszawie w roli Hamleta, którą zachwycił publiczność i krytyków. Doskonałe recenzje i jeszcze większe ambicje otworzyły mu drogę do kariery na deskach innych teatrów w Warszawie, Koszalinie, Poznaniu i Łodzi. Spektakle zaangażowane politycznie Jako reżyser teatralny ma w swoim dorobku adaptacje powieści Dostojewskiego i pięć oper Piotra Czajkowskiego. Stanisław Brejdygant wystawiał także autorskie spektakle, które zabierały ważny głos w trudnych politycznie czasach. W 1982 roku, rok po ogłoszeniu stanu wojennego, wyreżyserował sztukę pt. „Wyzwolony”, której premiera w Teatrze Powszechnym w Warszawie była głośnym wydarzeniem o wymiarze kulturalno-politycznym. Jest to opowieść o samotności i poczuciu krzywdy w czasach od powstania listopadowego do styczniowego. W kontrze do trójki głównych bohaterów stoi postać zgermanizowanego strażnika więziennego, który jako jedyny sprawia wrażenie szczęśliwego. Dorobek literacki Jednak Stanisław Brejdygant pisał nie tylko dramaty, ale także powieści, w których rozlicza traumy z przeszłości, takie jak: „Testament” (1981), „Być Bogiem: opowiadania” (1981), „Stypa” (1991), „Maligna” (1995), „Zwierzenia” (2023). W 2023 wydał autobiografię „Pokoje. Od urodzenia do wieku klęski”. Wraca w niej do dzieciństwa w czasie Powstania Warszawskiego, opowiada o życiu w mieszkaniu na Koszykowej, licznych podróżach i kobietach. Stanisław Brejdygant jako aktor filmowy Szerokiej publiczności znana jest jego rola w serialu „Klan”, w którym zagrał Janusza Zamojdowskiego, przyjaciela rodziny Lubiczów. W filmach pełnometrażowych mogliśmy podziwiać jego kunszt między innymi w następujących kreacjach aktorskich: strażnik z fabryce Schindlera w „Liście Schindlera” (1993) w reżyserii Stevena Spielberga, dyplomata brytyjski w filmie „Akwarium” (1996) Antoniego Krauzego, „Papież” w „Drogówce” (2013) Wojciecha Smarzowskiego, ksiądz Teodor w „Klerze” (2018), również w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego. View oEmbed on the source website Filmy w reżyserii Stanisława Brejdyganta Na swoim koncie aktor i reżyser teatralny ma także kilka filmów fabularnych, wśród których warto wymienić następujące tytuły: „Księżyc” (1969) – krótkometrażowy film historyczny rozgrywający się w Rosji w czasie rewolucji październikowej, „Wyspy szczęśliwe” (1972) – dramat krótkometrażowy o lekarzu, który przeżywa kryzys małżeński. W roli głównej wystąpił Gustaw Holoubek, „Zakręt” (1977) – film pełnometrażowy o dwójce przyjaciół, którzy spotykają się w górskiej samotni. W rolach głównych wystąpili Józef Nowak i Michał Pawlicki. Stanisław Brejdygant jest także autorem scenariuszy do filmów „Księżyc”, „Zakręt” i „Opowieść w czerwieni” w reżyserii Henryka Kluby. Życie prywatne aktora i reżysera Stanisław Brejdygant czterokrotnie podchodził do instytucji małżeństwa. Jego pierwszą żoną była malarka i scenografka Zofia Wierchowicz. Jako drugą poślubił śpiewaczkę Nelę Obarską. Ich syn Igor Brejdygant (ur. 1971) poszedł w ślady ojca, robiąc karierę aktorską i reżyserską. Zawodowo zajmuje się też fotografią. Jest także ojcem piosenkarza Krzysztofa Zalewskiego (ur. 1984). O tym, że ma drugiego syna, dowiedział się dopiero w 1997 roku, bo śmierci matki znanego muzyka. Igor i Krzysztof dowiedzieli się, że są braćmi, dopiero w 2002 roku. Trzecią żoną aktora i dramaturga była historyczka sztuki Barbara Janicka. W 2015 roku Stanisław Brejdygant poślubił Ritę Kożewnikową, mistrzynię akupunktury pochodzącą z Mongolii. Para poznała się w Łodzi, a wchodząc w związek małżeński popularny aktor został ojczymem dorosłego syna Rity – Miagmara.
Jacek Bromski – reżyser popularnych komedii obyczajowych i sensacyjnych
Życie prywatne, zawodowe i najważniejsze filmy
Filmy Jacka Bromskiego to przede wszystkim komfortowa rozrywka, która wywołuje uczucie nostalgii, nie wchodząc na patetyczne tony. W jego dorobku prym wiodą komedie obyczajowe z wątkami sensacyjnymi, które wkradają się nawet w pozornie beztroski i sielankowy krajobraz polskiego Podlasia. Spis treści: Skrócony życiorys Jacka Bromskiego Życie prywatne reżysera Najważniejsze filmy Jacka Bromskiego Skrócony życiorys Jacka Bromskiego Jacek Bromski urodził się w 1946 roku we Wrocławiu. W 1965 roku rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Następnie studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, a od 1974 roku – reżyserię na akademii filmowej w Łodzi. W 1988 roku założył Zespół Filmowy „Zebra” (razem z Juliuszem Machulskim i Jackiem Moczydłowskim), który w późniejszych latach przyjął nazwę Studia Filmowego „Zebra”. To tu powstały takie produkcje jak „Kroll” (1991) i „Psy” (1992) Władysława Pasikowskiego czy „Kiler” (1997) i „Kiler-ów 2-óch” (1999) w reżyserii Juliusza Machulskiego. W 1996 roku Jacek Bromski objął stanowisko prezesa Stowarzyszenia Filmowców Polskich, które pełnił do 2024 roku. Przy Stowarzyszeniu założył Związek Autorów i Producentów Audiowizualnych, aby zadbać o regulacje praw autorskich twórców filmowych na arenie międzynarodowej – nie tylko w Europie, ale także w Azji i obydwu Amerykach. Życie prywatne reżysera Jacek Bromski był mężem Anny Zielińskiej. W 1972 roku urodził się ich syn Łukasz, który jako dorosły mężczyzna został grafikiem komputerowym. W latach 80. miał miejsce jego głośny romans z aktorką Ewą Błaszczyk, którą poznał podczas kręcenia filmu „Alicja” (1982) – współpraca reżyserska z Jerzym Gruzą. Więcej na ten temat w historii miłości Jacka Bromskiego i Ewy Błaszczyk. Następnie wziął ślub z aktorką Anną Romantowską, która była świeżo po rozwodzie z Krzysztofem Kolbergerem. Chociaż wydawało się, że Jacek Bromski i Anna Romantowska są dla siebie stworzeni, ich małżeństwo zakończyło się cichym rozwodem. Oficjalnie od 2011 roku reżyser jest w związku z Moniką Smoleń-Bromską, która była wiceministrem kultury w rządzie Donalda Tuska. Więcej w artykule o Jacku Bromskim i Monice Smoleń. Mają córkę Zosię – dziewczynka pojawiła się w jego filmie „Solid Gold” z 2019 roku. Najważniejsze filmy Jacka Bromskiego Jacek Bromski znany jest z lekkich filmów, które nie mają ambicji rozstrzygania głębokich dylematów moralnych. Największą popularność zdobyły jego obrazy z serii „U Pana Boga...” rozgrywające się na Białostocczyźnie i komedie gangsterskie. Reżyser współpracował między innymi z Januszem Gajosem, Zbigniewem Zamachowskim, Bogusławem Lindą, Cezarym Pazurą, Anną Romantowską, Krystyną Feldman i Anną Przybylską. Alicja (1982) – debiut we współpracy z Jerzym Gruzą Musical jest adaptacją książki Lewisa Carrolla pt. „Alicja w krainie czarów”. Dziewczyna (Sophie Barjac) poznaje Białego Królika (Jean-Pierre Cassel) i zakochuje się w nim. Jednak ich miłości zagraża zazdrosna Królowa Kier (Susannah York). Królik, chcąc ocalić ukochaną przed gniewem kapryśnej monarchini, ucieka za granicę. Dziewczyna popada w rozpacz myśląc, że została odrzucona. View oEmbed on the source website Ceremonia pogrzebowa (1984) – dramat obyczajowy o relacjach rodzinnych Do wsi pod Warszawą zjeżdżają się bliscy zmarłego profesora etyki Jana Nepomucena Tarnowskiego (Andrzej Szalawski). Wśród nich jest jego starszy syn Stefan (Bogusław Linda), który w młodości uciekł z domu rodzinnego, aby podjąć studia malarskie wbrew woli ojca. Z czasem staje się cynicznym człowiekiem. Na pogrzebie pojawia się z byłą żoną Anną (Jadwiga Jankowska-Cieślak) i ich synem Pawłem (Paweł Gruza). Jan (Piotr Machalica) jest drugim synem profesora i prowincjonalnym nauczycielem historii – z kompleksami i apodyktyczną żoną (Anna Romantowska). Na pogrzeb przyjechali razem z córką Joasią (Julia Kolberger). Film otrzymał Brązowe Lwy Gdańskie w 1985 roku jako najlepszy debiut telewizyjny. View oEmbed on the source website Zabij mnie, glino (1987) – film gangsterski Skazany za kradzieże i napady z bronią Jerzy Malik (Bogusław Linda) wydostaje się z więzienia dzięki pomocy szefa gangu (Jerzy Zass). Na wieść o jego ucieczce milicjant Popczyk (Piotr Machalica) natychmiast przerywa urlop i wraca na posterunek, aby ścigać zbiegłego. Udaje mu się ponownie osadzić przestępcę w więzieniu, ale i tym razem gangster wkrótce odzyskuje wolność. Tym razem dzięki pomocy Seweryna (Zbigniew Zamachowski), który terroryzuje zgromadzonych na sali sądowej. Aby przetrwać, Malik musi zmienić tożsamość. Poznaje Dorotę (Anna Romantowska), która zakochuje się w nim, nie wiedząc, kim jest naprawdę. Film otrzymał Brązowe Lwy Gdańskie w 1988 roku w kategorii najlepszy montaż. View oEmbed on the source website Sztuka kochania (1989) – komedia erotyczna Seksuolog Olgierd Pasikonik (Piotr Machalica) odpowiada na list czytelniczki Anny (Joanna Trzepiecińska), która ma wątpliwości odnośnie planowanego małżeństwa z Piotrem (Piotr Polk). Dziewczyna ucieka sprzed ołtarza, po czym pijana zjawia się w domu doktora. Chwilę wcześniej pojawia się tam także jego wielbicielka Eliza (Ewa Ziętek), a jej wizyta ujawnia problemy seksuologa z własną impotencją. W filmie erotycznym w reżyserii Jacka Bromskiego wystąpili także: Anna Romantowska, Wiktor Zborowski i Zbigniew Zamachowski. View oEmbed on the source website U Pana Boga za piecem (1998) – pogodna komedia umiejscowiona na pograniczu W Królowym Moście na Białostocczyźnie niespodziewanie pojawia się Marusia (Ira Łaczina). Kobiecie udało się uciec z autobusu napadniętego przez ukraińską mafię. Zgłasza sprawę na policję i znajduje tymczasowe schronienie na parafii. Marusia stopniowo osadza się w mieście. Poznaje organistę Witka (Jan Wieczorkowski) i zaprzyjaźnia z miejscową ludnością. Wkrótce okazuje się, że nawet kiedy udaje się odzyskać jej pieniądze zabrane przez „Gruzina” (Władimir Abramuszkin), nie ma potrzeby wracać do domu. Film zdobył cztery nagrody indywidualne i nagrodę Złoty Klakier dla najdłużej oklaskiwanego filmu na festiwalu w Gdyni, a także Brązowe Grono na Lubuskim Lecie Filmowym w 1998 roku. View oEmbed on the source website W kolejnych latach powstały kontynuacje opowieści, która skradła serca Polaków: U Pana Boga w ogródku (2007) – do miasteczka pod Białymstokiem zostaje skierowany nieudolny policjant Marian Cielęcki (Wojciech Solarz), tymczasem okazuje się, że trzeba zapewnić ochronę przebywającemu nieopodal świadkowi koronnemu, U Pana Boga za miedzą (2009) – w Królowym Moście zbliżają się wybory na burmistrza, co zbiega się z powrotem Stasia z USA (Grzegorz Heromiński) i cieszącego się złą sławą „Gruzina”. W mieście pojawia się także doświadczona inspektor Marina Chmiel (Agnieszka Kotlarska), która ma przeszkolić policję z komputerów. To ja, złodziej (2000) – komedia sensacyjna o młodocianych przestępcach Szesnastoletni Piotrek (Jan Urbański) pracuje jako mechanik samochodowy u Romana Wyskocza (Janusz Gajos). Po godzinach kradnie radia samochodowe razem z jedenastoletnim Frankiem zwanym „Szczurkiem” (Zbigniew Dunin-Kozicki). Aby zaimponować prawdziwemu złodziejowi Maksowi (Maciej Kozłowski), postanawia ukraść luksusowe auto kompozytora Seweryna (Daniel Olbrychski). W filmie wystąpiły także Kinga Preis jako matka „Szczurka” i Krystyna Feldman w roli babci Piotrka. Janusz Gajos i Krystyna Feldman za role w komedii Jacka Bromskiego otrzymali Orły na gali w 2001 roku. Młody wówczas Jan Urbański otrzymał nagrodę w konkursie Ale Kino. View oEmbed on the source website Kariera Nikosia Dyzmy (2002) – współczesna adaptacja kultowej powieści Film luźno nawiązuje do książki „Kariera Nikodema Dyzmy” autorstwa Tadeusza Dołęgi-Mostowicza i serialu, który w latach 80. bił rekordy popularności. Imię „Nikoś” przywołuje także pamięć o trójmiejskim gangsterze Nikodemie Skotarczaku. W rolę szarej eminencji wcielił się Cezary Pazura. Po tym, jak publicznie naubliżał wicepremierowi Maciejowi Terkowskiemu (Lew Rywin), o jego względy biją się dyrektorzy potężnych spółek, politycy i wpływowe kobiety, w tym król branży spożywczej Roman Kiliński (Andrzej Grabowski) i senator Anna Walewska (Ewa Kasprzyk). View oEmbed on the source website Bilet na księżyc (2013) – wyprawa przez Polsce w końcówce lat 60. Jest 1969 rok. Antek (Mateusz Kościukiewicz) postanawia odwieźć swojego młodszego brata Adama (Filip Pławiak) do jednostki wojskowej nad morzem. Czeka ich podróż przez całą Polskę, a podczas niej starszy brat chce pokazać młodszemu najlepsze strony życia. W ten sposób trafiają do klubu Albatros, gdzie Antek poznaje tancerkę Roksanę (Anna Przybylska). Niestety nowa znajomość, choć pełna ekscytujących wrażeń, zamiast happy endu powoduje szereg kłopotów. Komedia obyczajowa w reżyserii Jacka Bromskiego została uhonorowana Nagrodą Project London i indywidualną za najlepszy scenariusz (napisany przez Jacka Bromskiego) na festiwalu w Gdyni w 2013 roku. View oEmbed on the source website
Dariusz Gajewski – reżyser i scenarzysta. W swoich filmach stawia na bohaterów i ich historie
Prywatnie jest mężem znanej polskiej aktorki
Dariusz Gajewski karierę filmową zaczynał od form dokumentalnych. To rodzaj, który wymaga od reżysera szczególnej rzetelności, wrażliwości i uważności na drugiego człowieka. Warsztat ten widać w późniejszych filmach fabularnych. Nie tylko przedstawiają one ludzkie historie, ale i oddają całą paletę emocji, które jak w życiu są zmienne – narastają, odpuszczają, powracają lub przechodzą w kolejne. Spis treści: Krótka biografia reżysera Warszawa (2003) – debiut fabularny z nagrodą główną na festiwalu w Gdyni Lekcje pana Kuki (2008) – komedia obyczajowa o pracy za granicą Obce niebo (2015) – thriller o emigracji na północ Legiony (2019) – dramat wojenny na rocznicę odzyskania niepodległości Życie prywatne Dariusza Gajewskiego Krótka biografia reżysera Dariusz Gajewski urodził się 3 grudnia 1964 roku w Częstochowie. Po szkole średniej studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim (1983-1986), a następnie reżyserię w Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi (1988-1994). Zanim nakręcił „Warszawę” (2003), tworzył filmy dokumentalne dla Telewizji Polskiej i sztuki teatralne. W 1999 roku wystawił „Skórzaną maskę” na podstawie dramatu Helmuta Kraussera, którą następnie zaadaptował w filmie „AlaRm” (2002). Zamknięta w krótkim metrażu opowieść artysty, który podejmuje grę z rzeczywistością, otworzyła mu drogę do kariery na wielkim ekranie. Warszawa (2003) – debiut fabularny z nagrodą główną na festiwalu w Gdyni To opowieść o mieście, które daje możliwości rozpoczęcia nowego etapu w życiu. Poprowadzone w wielogłosie historie głównych bohaterów pokazują, że nie jest to łatwe, ale jeśli mamy szczęście i jesteśmy odważni, to może się udać. W postawach swoich bohaterów reżyser przemyca osobiste doświadczenie Warszawy. Na stronie culture.pl przytoczone są jego następujące słowa: Zderzyłem się z tym miastem tak, jak zderzają się bohaterowie mojego filmu. Jak skończyłem Filmówkę, to wyszedłem z torbą z Dworca Centralnego i naprzeciwko mnie była jakaś dziwna, pusta przestrzeń. Oczywiście znałem ją wcześniej, ale teraz przyjechałem do tego miasta, żeby [...] znaleźć swoje miejsce w życiu. Nie miałem dokąd pójść, nie miałem gdzie spać [...]. To jest fascynujące, fantastyczne miasto, które cały czas odrasta, cały czas siebie szuka. Jest taką metaforą poszukiwania własnego kształtu, odpowiedzi na pytanie: „Kim jestem?”. Jego bohaterami są: Klara (Agnieszka Grochowska) – przyjechała do Warszawy, aby zamieszkać z narzeczonym, Paweł (Łukasz Garlicki) – chłopak po domu dziecka przybył na rozmowę o pracę, Wiktoria (Dominika Ostałowska) – dziewczyna zgadza się na propozycję nieznajomego mężczyzny, ojciec poszukujący córki (Sławomir Orzechowski) – przyjechał do Warszawy samochodem dostawczym wyładowanym jabłkami, kombatant (Andrzej Szenajch) – nie może odnaleźć się w mieście, które zapamiętał z czasów Powstania Warszawskiego. Film zdobył Złote Lwy i pięć nagród indywidualnych na festiwalu w Gdyni w 2003 roku, a Dominika Ostałowska dodatkowo otrzymała także Orła w 2004 roku w kategorii: najlepsza rola drugoplanowa. View oEmbed on the source website Lekcje pana Kuki (2008) – komedia obyczajowa o pracy za granicą Film komediowy produkcji polsko-austriackiej opowiada o młodym mężczyźnie (Łukasz Garlicki), który myśli o wyjeździe za granicę, aby dorobić i zobaczyć trochę świata. Nie mając pojęcia, jak się do tego zabrać, postanawia poradzić się bardziej doświadczonego w zagranicznych podróżach pana Kuki (Andrzej Grabowski), znajomego rodziców. Za jego namową decyduje się pojechać do Wiednia. Kiedy nadchodzi długo wyczekiwany dzień podróży, okazuje się, że rzeczywistość daleko odbiega od ideału, jaki przedstawiał Waldkowi pan Kuka. Do stolicy Austrii chłopak jedzie autobusem pełnym przemytników, przewożących z Polski kiełbasę i wódkę na handel. Na miejscu Waldemar poznaje Lothara (August Diehl), pianistę i kleptomana, który namawia go do drobnych kradzieży. Spotyka też Alę (Anna Przybylska), w której ramionach doświadcza pierwszej miłości. Film jest adaptacją książki Radka Knappa, który razem z Dariuszem Gajewskim opracował scenariusz. View oEmbed on the source website Obce niebo (2015) – thriller o emigracji na północ Film opowiada o rodzicach, Basi i Marku (Agnieszka Grochowska i Bartłomiej Topa), którzy razem ze swoją córką Ulą (Barbara Kubiak) postanawiają zamieszkać w Szwecji. Jednak życie na granicy prawa skutkuje odebraniem im dziecka. Dziewczynka zostaje przekazana rodzinie zastępczej, ale Basia i Marek nie zamierzają odpuścić. Agnieszka Grochowska za rolę w „Obcym niebie” otrzymała nagrodę główną na festiwalu w Gdyni w 2015 roku. Film został wyróżniony także na festiwalu Off Camera w 2016 roku, zdobywając dwie statuetki – dla Agnieszki Grochowskiej za najlepszą rolę żeńską i dla Dariusza Gajewskiego za reżyserię. View oEmbed on the source website Legiony (2019) – dramat wojenny na rocznicę odzyskania niepodległości Fikcyjni bohaterowie filmu Dariusza Gajewskiego osadzeni są w realiach historycznych. Ułan Tadek Zbarski (Bartosz Gelner) jest narzeczonym Aleksandry Tubilewicz (Wiktoria Wolańska), agentki wywiadu z Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego. Ich miłość zostaje wystawiona na próbę, kiedy Ola poznaje Józka Wieżę (Sebastian Fabijański) – żołnierza zbiegłego z armii carskiej. W tle rozgrywającego się love story młodzi bohaterowie spotykają sztandarowe osobistości tamtych czasów, w tym Józefa Piłsudskiego (Jan Frycz), Stanisława Kaszubskiego (Mirosław Baka), rotmistrza Zbigniewa Dunin-Wąsowicza (Borys Szyc) czy Jerzego Topór-Kisielnickiego (Antoni Pawlicki). Film powstał pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej z okazji setnej rocznicy odzyskania niepodległości. Melodramat o I wojnie światowej był nominowany do Orłów w 2020 roku w kategorii: najlepsza charakteryzacja. View oEmbed on the source website Życie prywatne Dariusza Gajewskiego Reżyser od 2004 roku jest mężem Agnieszki Grochowskiej, z którą wielokrotnie współpracował przy swoich filmach. Aktorka jest młodsza od niego o 15 lat, jednak różnica wieku nie stanowi dla nich problemu. Więcej o tym w artykule na temat ich związku. Dariusz Gajewski i Agnieszka Grochowska mają dwóch synów – Władysława (ur. 2012) i Henryka (ur. 2016).
Jan Komasa – utalentowany reżyser i scenarzysta z rodziny aktorsko-muzycznej
Jego życie i filmy, które podbiły festiwale
Jan Komasa jest głosem ludzi młodych. O problemach nastolatków mówi w taki sposób, w jaki do tej pory nikt nie odważył się mówić – wprost, używając ich języka i estetyki. W innych obrazach porusza tematy wrażliwe, takie jak wykluczenie społeczne czy polska religijność. Jest również autorem filmów o Powstaniu Warszawskim. Spis treści: Droga do reżyserii filmowej Życie prywatne reżysera Filmy krótkometrażowe w reżyserii Jana Komasy Sala samobójców (2011) – dramat psychologiczny o samotności w świecie wirtualnym Boże ciało (2019) – film nominowany do Oscara Pozostałe filmy Jana Komasy Spektakle teatralne Inne formy audiowizualne Droga do reżyserii filmowej Jan Komasa urodził się 28 października 1981 roku w Poznaniu. Jest synem Wiesława i Giny Komasów, aktora teatralnego i wokalistki oraz producentki muzycznej. Ma trójkę młodszego rodzeństwa:Szymon jest śpiewakiem barytonowym w operze, Maria (Mary Komasa) – wokalistką i kompozytorką, a Zofia – kostiumografką i reżyserką (więcej w artykule na temat rodziny Jana Komasy). Przyszły reżyser skończył Podstawową Szkołę Muzyczną nr 2 im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu. Następnie przeprowadził się z rodzicami do Warszawy, gdzie uczęszczał do 21. Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Jerzego Grotowskiego. W 2001 roku rozpoczął studia reżyserskie w Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Życie prywatne reżysera Jest mężem Kingi Komasy. Para poznała się już w podstawówce. Jan Komasa został ojcem mając 19 lat. Razem z Kingą mają córkę Maję (ur. 2001). Jak przyznaje w wywiadzie z października 2016 roku, dziecko zmotywowało go do podjęcia decyzji o dorosłym życiu i w związku z tym rozpoczął reżyserię na łódzkiej filmówce. Filmy krótkometrażowe w reżyserii Jana Komasy Zanim reżyser zdobył rozgłos filmem psychologicznym o życiu nastolatków w sieci, tworzył krótkie formy, które także były zauważane przez krytyków. W 2004 roku nakręcił 15-minutową etiudę „Fajnie, że jesteś”, w której przedstawia scenę niezapowiedzianego przyjazdu ojca (Stanisław Penksyk) do akademika córki (Julia Kijowska). Kolejny film w jego reżyserii pojawił się w zestawieniu obrazów trójki debiutantów: Jana Komasy, Anny Kazejak-Dawid i Macieja Migasa. Całość nosi tytuł „Oda do radości” (2005) i jest podzielona na części: „Śląsk”, „Warszawa” i „Morze”. Jan Komasa jest autorem filmu pt. „Warszawa”, w który opowiada o młodym raperze (Piotr Głowacki), pragnącym zaimponować swojej dziewczynie, Marcie (Roma Gąsiorowska). Za nowelę z „Ody do radości” młody reżyser otrzymał szereg ważnych nagród, w tym nominację do Paszportu Polityki, Nagrodę Publiczności na festiwalu w Koninie, Nagrodę Specjalną Jury na festiwalu w Gdyni (2005) i dwie nagrody na festiwalu „Młodzi i Film” w Koszalinie (2006). Sala samobójców (2011) – dramat psychologiczny o samotności w świecie wirtualnym Dominik Santorski (Jakub Gierszał) jest nastolatkiem, który nie cieszy się popularnością w szkole. Jest wyśmiewany przez rówieśników i nie ma wsparcia u stale nieobecnych rodziców. Do tego presja związana z maturą sprawia, że chłopak zamyka się w swoim pokoju, spędzając czas w wirtualnej rzeczywistości. W Internecie poznaje Sylwię (Roma Gąsiorowska). Dziewczyna jest zainteresowana śmiercią i samookaleczeniem. Wprowadza Dominika na platformę, która nazywa się „Sala samobójców”. Film powstał według autorskiego scenariusza Jana Komasy, którego zainspirował wirtualny świat „Second Life”. Obraz uzupełniają symboliczne animacje komputerowe, podkreślające odrębność życia w sieci. „Sala samobójców” okazała się wydarzeniem kinowym roku. Na festiwalu w Gdyni w 2011 roku zdobyła Srebrne Lwy, pięć nagród specjalnych i dwie indywidualne. Otrzymała także nagrody na wielu innych festiwalach, w tym EnergaCamerimage, Nowe Horyzonty, Ale Kino czy Off Camera. W 2012 roku film został uhonorowany na festiwalu Orły w kategoriach: odkrycie roku i najlepszy montaż. View oEmbed on the source website Boże ciało (2019) – film nominowany do Oscara To nietypowy film religijny, który nie tylko porusza dylematy natury moralnej, ale także opowiada o problemach z edukacją i socjalizacją młodzieży z zakładów poprawczych. Dwudziestoletni Daniel (Bartosz Bielenia) zostaje zwolniony z placówki ze względu na zagrożenie życia. Brat chłopaka, którego pobił ze skutkiem śmiertelnym, już kilkukrotnie próbował się na nim zemścić. Wcześniej, w wyniku rozmów z księdzem Tomaszem, Daniel odnajduje powołanie do duchowieństwa. Jednak zgodnie z obowiązującym prawem jako osoba skazana nie może wstąpić do seminarium. Opuszczając placówkę, kradnie sutannę księdza Tomasza (Łukasz Simlat). Udaje się na wieś na południu Polski, gdzie w wyniku zbiegu okoliczności zostaje wzięty przez miejscowego proboszcza za swojego zastępcę. Autorem scenariusza do filmu jest Mateusz Pacewicz. Zainteresowany historią chłopaka, który udawał księdza, przeprowadził z nim wywiad, którego efektem była książka i reportaż w Dużym Formacie. Obraz w reżyserii Jana Komasy zdobył nagrodę specjalną Label Europa Cinemas na festiwalu w Wenecji w 2019 roku, dziesięć nagród indywidualnych i Nagrodę Publiczności na festiwalu Orły 2020, Nagrodę Publiczności, pięć nagród specjalnych i trzy indywidualne na festiwalu w Gdyni w 2020 roku. Był także nominowany do Oscara w kategorii: najlepszy film indywidualny. View oEmbed on the source website Pozostałe filmy Jana Komasy W swoich obrazach reżyser podejmuje tematy, które poruszają ważne kwestie dla naszej społeczności, kultury i narodowości. Poza dwoma głośnymi tytułami, które zostały opisane powyżej, Jan Komasa wyreżyserował także: Powstanie Warszawskie (2014) – film fabularny wyprodukowany na zlecenie Muzeum Powstania Warszawskiego na podstawie nagrań archiwalnych, więcej w zestawieniu filmów o Powstaniu Warszawskim, Miasto 44 (2014) – opowieść o doświadczeniu Powstania Warszawskiego z perspektywy młodych ludzi. Film otrzymał pięć nagród na festiwalu w Gdyni w 2014 roku i cztery Orły w 2015 roku, Sala samobójców. Hejter (2020) – spin-off „Sali samobójców” opowiada o nieczystych zagrywkach PR w internecie skierowanych przeciwko politykowi Pawłowi Rudnickiemu (Maciej Stuhr). Ich wykonawcą jest Tomek Giemza (Maciej Musiałowski), a jego przełożoną – Beata Santorska (Agata Kulesza), matka Daniela z pierwszej części. View oEmbed on the source website Spektakle teatralne W 2008 roku autor „Sali samobójców” wyreżyserował spektakl w Teatrze telewizji pt. „Golgota wrocławska” (2008). Przedstawia w nim dramatyczny przebieg brutalnego komunistycznego śledztwa i procesu, który miał miejsce w latach 1948-1949. Listy skazanych, które nie zostały przekazane ich bliskim, trafiają w ręce młodego nauczyciela historii. Przejęty losem trzech ofiar systemu, postanawia przekazać listy żyjącym bliskim i zorganizować wystawę. Spektakl otrzymał wyróżnienie na Festiwalu Telewizyjny w Chicago, Grand Prix i cztery nagrody indywidualne na festiwalu Dwa Teatry w Sopocie w 2009 roku. W 2016 roku można było zobaczyć kolejny spektakl Jana Komasy, tym razem w ramach festiwalu Malta w Poznaniu. Było to widowisko multimedialne pt. „Ksenofonia. Symfonia dla Innego”, które powstało przy okazji obchodów 60. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 roku. Inne formy audiowizualne Jan Komasa ma w swoim dorobku artystycznym również pracę nad reżyserią seriali telewizyjnych, takich jak „Krew z krwi” (2012-2015) czy „Ultraviolet” (2017-2019). Według jego pomysłu powstał także teledysk do piosenki Mary Komasy pt. „Lost me”. View oEmbed on the source website
Krzysztof Kieślowski – życiorys i najważniejsze filmy reżysera kina moralnego niepokoju
Wiedział, że może liczyć na współpracę z najlepszymi twórcami
Krzysztof Kieślowski to sztandarowa postać kina moralnego niepokoju. Swój warsztat doskonalił tworząc filmy dokumentalne, jednak największy rozgłos zdobył produkcjami tworzonymi w duecie z Krzysztofem Piesiewiczem. Jego międzynarodowe produkcje uświetniała muzyka Zbigniewa Preisnera. Spis treści: Dzieciństwo i młodość Krzysztofa Kieślowskiego Studia reżyserskie i pierwsze filmy Życie prywatne Krzysztofa Kieślowskiego Filmy dokumentalne Amator (1979) – film fabularny oddający niepokoje lat. 70. XX wieku Dekalog (1989-1990) – kodeks filmowy z przełomu ustrojowego w Polsce Podwójne życie Weroniki (1991) – studium psychologiczne kobiety Trzy kolory: Niebieski, Biały, Czerwony (1993-1994) Dzieciństwo i młodość Krzysztofa Kieślowskiego Krzysztof Kieślowski urodził się 27 czerwca 1941 roku w Warszawie. Jego rodzice Roman i Barbara (z domu Szonert) pochodzili zza wschodniej granicy Polski. Rodzina ojca przyjechała z Wołynia, a matki – z Petersburga. Dziadek przyszłego reżysera zginął w roku jego urodzin w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Sporą część dzieciństwa Krzysztof spędził w sanatoriach. Już jako noworodek przeszedł zapalenie płuc, a choroba dotkliwie dawała o sobie w pierwszych latach jego życia. Jego ojciec chorował na gruźlicę, więc także z tego powodu rodzina musiała przemieszczać się pomiędzy różnymi ośrodkami na czas leczenia i rekonwalescencji. Od 1945 roku mieszkali w Głubczycach na Górnym Śląsku, a ojciec leczył się między innymi w Sokołowsku, o którym pisała Olga Tokarczuk w „Empuzjonie”. Ciągłe przeprowadzki sprawiły, że edukacja podstawowa Krzysztofa rozłożyła się na kilka szkół i miejscowości. Uczył się w Sokołowsku, Strzemieszycach, Bukowinie Tatrzańskiej i Mieroszowie. Myślał, aby na tym etapie zakończyć swoją edukację, jednak ojciec nakłonił go do dalszej nauki w szkole średniej pożarnictwa we Wrocławiu. Nie był to trafiony wybór, podobnie jak wieczorowe liceum ogólnokształcące w Wałbrzychu. Z obydwu szkół zrezygnował i w 1957 roku podjął naukę w Państwowym Liceum Techniki Teatralnej w Warszawie. Tu został na dłużej, a po lekcjach pracował jako garderobiany, mając styczność ze sławami polskiego teatru – Tadeuszem Łomnickim i Zbigniewem Zapasiewiczem. Studia reżyserskie i pierwsze filmy Dwudziestoletni Krzysztof trzykrotnie zdawał do szkoły filmowej w Łodzi. W końcu w 1962 roku rozpoczął studia reżyserskie, a jego mentorami zostali Kazimierz Karabasz i Jerzy Bossak. Pod których kierunkiem powstały pierwsze etiudy dokumentalne „Urząd” (1966) i „Z miasta Łodzi” (1969). W czasie studiów Kieślowski nakręcił także krótkometrażowy film fabularny „Tramwaj” (1966) o chłopaku (Jerzy Braszka), który wychodzi z imprezy, a następnie wsiada do nocnego tramwaju. Tam poznaje dziewczynę (Maria Janiec), jednak nie ma odwagi do niej podejść. W 1968 roku w telewizji ukazał się jego dokument pt. „Zdjęcie”. W nim dwóch starszych panów ogląda fotografię z czasów ich młodości, co przywołuje głębokie emocje i wspomnienia. View oEmbed on the source website Życie prywatne Krzysztofa Kieślowskiego Swoją żonę Marię Cautillo poznał już na studiach. Wzięli ślub w 1967 roku i byli razem do jego śmierci. W 1972 roku urodziła się ich córka Marta. W trójkę mieszkali w małym mieszkaniu w Warszawie przy ul. Czerniakowskiej. W osobnym artykule przywołujemy wspomnienia Marty Hryniak o rodzicach. Nie tylko w swoich filmach, ale także w życiu prywatnym, Krzysztof Kieślowski kierował się naukami płynącymi ze Starego Testamentu, jednak deklarował się jako agnostyk. Reżyser nałogowo palił papierosy i, jak wspomina Agnieszka Holland w reportażu napisanym przez Stanisława Zawiślińskiego w 2011 roku, miewał stany depresyjne. W 1995 roku przeszedł zawał serca. Początkowo nie zgadzał się na operację, jednak kiedy problemy ze zdrowiem się nasiliły, zgodził się na wszczepienie by-passów. Nie przeżył operacji. Zmarł 19 marca 1996 roku, mając 55 lat. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Na jego grobie stoi rzeźba zaprojektowana przez Krzysztofa M. Bednarskiego, przedstawiająca kadrujące dłonie. Filmy dokumentalne Od czasów studenckich do końca życia Krzysztof Kieślowski kręcił filmy dokumentalne, najwięcej – w latach 70. XX wieku. Najważniejsze obrazy to: Byłem żołnierzem (1970) – jest to dokument o kombatantach, którzy w czasie wojny stracili wzrok. Powstał we współpracy reżyserskiej z Andrzejem Titkowem i został uhonorowany Nagrodą Specjalną „Żołnierz Polski” na festiwalu w Krakowie w 1971 roku, Pierwsza miłość (1974) – film opowiada o niepełnoletniej dziewczynie w ciąży. Kamera podąża za nią od chwili, kiedy dowiaduje się o tym, że zostanie matką po narodziny dziecka. Obraz otrzymał dwie nagrody na Krakowskim Festiwalu Filmowym w 1974, Szpital (1977) – film rejestruje dobę z życia lekarzy na 36-godzinnym dyżurze w szpitalu przy ul. Barskiej w Warszawie. Obraz otrzymał dwie nagrody na festiwalu w Krakowie w 1977 roku: „Syrenkę Warszawską” i Złotego Smoka – Grand Prix w konkursie międzynarodowym. Siedem kobiet w różnym wieku (1978) – dokument przedstawia siedem baletnic w różnych etapach rozwojowych życia kobiety. Na początku widzimy kilkuletnią dziewczynkę, uczącą się podstaw tańca, a na końcu dojrzałą kobietę, która przekazuje swoją wiedzę młodym następczyniom. Film został nagrodzony „Złotym Lajkonikiem” na Krakowskim Festiwalu Filmowym w 1979 roku. Z punktu widzenia nocnego portiera (1979) – jest to portret Mariana Osucha, portiera, który nie tylko w pracy, ale i w życiu hołduje ustalonym zasadom, nakazom i regulaminom. Film otrzymał Grand Prix na Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie, Nagrodę Jury na Międzynarodowym festiwalu w Lille i nagrodę „Srebrna Sestercja” w Lyonie. View oEmbed on the source website Amator (1979) – film fabularny oddający niepokoje lat. 70. XX wieku Filip Mosz (Jerzy Stuhr) jest zwykłym, niczym nie wyróżniającym się, obywatelem, pracującym w zakładzie przemysłowym pod Krakowem. Kiedy zostaje ojcem, kupuje kamerę, aby rejestrować pierwsze kroki i życie swoje córeczki. Tym działaniem wzbudza zainteresowanie kierownika zakładu i na jego zlecenie zgadza się nakręcić film z okazji 25. rocznicy powstania przedsiębiorstwa. Zachęcony nagrodą, zakłada Amatorski Klub Filmowy i coraz bardziej angażuje się w realizację filmów dokumentalnych. W ten sposób zwraca na siebie uwagę rządzących. Sprawa nabiera tempa, co znacznie wpływa na jego relację z żoną i córką. Film, w pełni oddający nastrój kina moralnego niepokoju, został uhonorowany na festiwalu w Gdyni, zdobywając Złote Lwy w 1979 roku. W 1980 roku Krzysztof Kieślowski otrzymał także Nagrodę Specjalną na międzynarodowym festiwalu w Berlinie. O „Amatorze” pisaliśmy również w rankingu najlepszych polskich filmów z lat 50., 60. i 70. XX wieku. View oEmbed on the source website Dekalog (1989-1990) – kodeks filmowy z przełomu ustrojowego w Polsce „Dekalog” okazał się jednym z najważniejszych przedsięwzięć w twórczości Krzysztofa Kieślowskiego i Krzysztofa Piesiewicza. Dziesięć filmów krótkometrażowych powstało na zlecenie Telewizji Polskiej we współprodukcji ze Studiem Filmowym „Tor”. Ukazywały się one kolejno od pierwszej do dziesiątej części, od 10 grudnia 1989 roku do 29 czerwca 1990 roku. Dwa z nich – „Krótki film o zabijaniu” i „Krótki film o miłości” można było obejrzeć w rozszerzonej wersji kinowej. Dekalog V – Krótki film o zabijaniu (1988) Jest to filmowa przypowieść do piątego przykazania: „Nie zabijaj!”. Akcja rozgrywa się wokół trzech postaci. Jacek (Mirosław Baka), Piotr (Krzysztof Globisz) i taksówkarz Waldemar (Jan Tesarz) stają się bohaterami brutalnej zbrodni, a następnie rozprawy, której wynikiem jest kara śmierci. W 1988 roku film został uhonorowany nagrodą Nagrodą Jury i nagrodą FIPRESCI na festiwalu w Cannes, zdobył także Grand Prix na festiwalu w Gdyni i Złotą Kaczkę przyznawaną przez czytelników magazynu „Film” (1989). View oEmbed on the source website Dekalog VI – Krótki film o miłości (1988) Szósta część dekalogu skupia się na relacji dwóch postaci – dziewiętnastoletniego Tomka (Olaf Lubaszenko) i starszej od niego Magdy (Grażyna Szapołowska). Chłopak obserwuje kobietę przez lunetę z okna swojego pokoju, zastając ją zarówno w codziennych, jak i intymnych sytuacjach. Czuje zazdrość, kiedy Magda spotyka się z innym mężczyzną. Płacze razem z nią, kiedy przeżywa ona chwile załamania. Coraz bardziej dąży do spotkania z nią, aby wyznać jej swoje uczucia. Krzysztof Kieślowski za „Krótki film o miłości” otrzymał Złote Lwy w Gdyni w 1988 roku. Obraz został uhonorowany także w czterech kategoriach indywidualnych: za najlepszy scenariusz, rolę główną kobiecą (Grażyna Szapołowska), rolę żeńską drugoplanową (Stefania Iwińska) i zdjęcia autorstwa Witolda Adamka. Zdobył także dwie nagrody na festiwalu San Sebastian. Muzykę do filmu skomponował Zbigniew Preisner. View oEmbed on the source website Podwójne życie Weroniki (1991) – studium psychologiczne kobiety Dramat psychologiczny Krzysztofa Kieślowskiego napisany wspólnie z Krzysztofem Piesiewiczem rozgrywa się równolegle w Polsce i we Francji. Dwie dziewczyny – Weronika i Véronique (w podwójnej roli wystąpiła Irène Jacob) podświadomie czują swoją obecność. Nie wiedzą o swoim istnieniu, chociaż wyglądają zupełnie tak samo. Obydwie kobiety są wyjątkowo utalentowane muzycznie. Jednak mają całkowicie odmienny stosunek do kariery. Weronika zrobi wszystko, aby występować na scenie, kosztem własnego zdrowia, a nawet życia. Z kolei Véronique, mając złe przeczucia, rezygnuje z kariery muzycznej. Film powstał w koprodukcji polsko-francusko-norweskiej. W 1991 roku zdobył trzy nagrody w Cannes: Nagrodę Jury Ekumenicznego, nagrodę FIPRESCI i Złotą Palmę za kreację aktorską w wykonaniu Irène Jacob. View oEmbed on the source website Trzy kolory: Niebieski, Biały, Czerwony (1993-1994) Na trylogię składają się trzy dramaty, które powstały w koprodukcji polsko-francusko-szwajcarskiej. Scenariusze do filmów napisali Krzysztof Kieślowski i Krzysztof Piesiewicz. Muzykę skomponował Zbigniew Preisner. Kolory zawarte w tytułach wszystkich trzech części składają się na flagę Francji i nawiązują do haseł rewolucji francuskiej: „Wolność, równość, braterstwo”. Trzy kolory: Niebieski (1993) Julie (Juliette Binoche) jest żoną wybitnego kompozytora i mamą pięcioletniej Anny. Pewnego dnia w wypadku samochodowym traci cały swój świat, czyli męża i córkę. Pogrążona w żałobie myśli o tym, aby popełnić samobójstwo. Wszystko w domu przypomina jej o tragedii, więc sprzedaje rzeczy, wystawia dom na sprzedaż i przeprowadza się do Paryża. Jedyną pamiątką, jaką zostawia i zabiera ze sobą do nowego mieszkania, jest szklany abażur w kolorze niebieskim. Z czasem rozpoczyna normalne życie. Nawiązuje kontakt z Olivierem (Benoît Régent), który współpracował z jej mężem i który planuje dokończyć utwór wspólnie pisany przed śmiercią Patrice'a. Julie dowiaduje się także, że nie wszystko było tak piękne, jak myślała. Jej mąż miał kochankę, która obecnie spodziewa się dziecka. View oEmbed on the source website Trzy kolory: Biały (1993) Karol (Zbigniew Zamachowski) jest zakochany w młodej Francuzce o imieniu Dominique (Julie Delpy). Dla niej zamyka zakład fryzjerski w Warszawie, biorą ślub i wyjeżdżają razem do Francji. Jednak młoda małżonka jest zawiedziona pożyciem z mężem. Składa papiery o rozwód, a następnie zabiera mu majątek, pozostawiając go tylko z jedną walizką. Załamany mężczyzna spotyka w metrze Mikołaja (Janusz Gajos) i dzięki jego pomocy udaje mu się wrócić do kraju. Ojczyzna nie wita go jednak z otwartymi ramionami. Pobity, na skraju nędzy, musi zacząć życie od nowa. Stopniowo staje na nogi, a dzięki smykałce do interesów udaje mu się odbudować majątek. Kiedy znowu jest na dobrej pozycji, postanawia zemścić się na byłej żonie. Za ten film reżyser otrzymał Srebrnego Niedźwiedzia na festiwalu w Berlinie w 1994 roku, a także Złotą Kaczkę od czytelników magazynu „Film” w 1995 roku. View oEmbed on the source website Trzy kolory: Czerwony (1994) To historia, która splata ze sobą losy trzech postaci – Valentine (Irène Jacob), studentki na Uniwersytecie Genewskim, studenta prawa Auguste'a (Jean-Pierre Lorit)i emerytowanego sędziego Josepha Kerna (Jean-Louis Trintignant). Do domu sędziego dziewczyna trafia przypadkiem. Wracając samochodem z pokazu mody, potrąca suczkę. Na jej obroży znajduje adres, który prowadzi ją do willi Josepha Kerna. Starszy pan nie jest zainteresowany losem suczki, więc dziewczyna zatrzymuje zwierzę, które, jak się okazuje u weterynarza, jest w ciąży. Po jakimś czasie Valentine dostaje w kopercie pieniądze od nieznajomego. Ponownie dzięki suczce, dowiaduje się, że przesyłka pochodzi od sędziego. Z czasem okazuje się, że mężczyzna podsłuchuje rozmowy telefoniczne swoich sąsiadów. Aby pokazać dziewczynie skalę swoich możliwości, puszcza nagranie rozmowy Aguste'a z jego dziewczyną Karin (Frédérique Feder). Film otrzymał nagrodę Independent Spirit w 1995 roku, a Zbigniew Preisner jako autor ścieżki dźwiękowej został uhonorowany Cezarem w 1996 roku w kategorii: najlepsza muzyka filmowa. View oEmbed on the source website
Roman Załuski – reżyser nie tylko popularnych komedii obyczajowych, ale także dramatów społecznych
Jego filmy to niebagatelny zapis polskiej rzeczywistości lat 70., 80. i 90.
Roman Załuski to reżyser, który bacznie przyglądał się ludzkim postawom w momencie przełomu ustrojowego w Polsce. W swoich filmach podejmował tematy pozornie błahe, ale tak naprawdę najważniejsze w życiu człowieka, takie jak miłość czy awans społeczny. Przełamywał stereotypy, ukazując silną pozycję kobiet. Spis treści: Notka biograficzna Nagrody i nominacje na festiwalach filmowych Najlepsze filmy Romana Załuskiego Notka biograficzna Roman Załuski urodził się 10 grudnia 1936 w Lidzie, która obecnie leży na terenie Białorusi. Do szkoły średniej chodził w Warszawie – VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana zakończył maturą w 1954 roku. Następnie rozpoczął studia na wydziale reżyserskim w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi. Dyplom obronił w 1958 roku. Po wprawkach w postaci etiud filmowych zadebiutował pełnometrażowym obrazem pt. „Dom” (1970), do którego sam napisał scenariusz. Jednak największą rozpoznawalność przyniosły mu komedie z końca lat 80., takie jak: „Och, Karol” (1985), „Kogel-mogel” (1988) z Ewą Kasprzyk i Grażyną Błęcką-Kolską czy „Komedia małżeńska” (1993) – również z Ewą Kasprzyk i Janem Englertem. W pracy nad scenariuszami wielokrotnie współpracował z Iloną Łepkowską. Jego ostatnim dziełem był spektakl telewizyjny „Oferty Josepha Fouche” z 1996 roku. Reżyser zmarł 29 listopada 2022 w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Bródnowskim. Nagrody i nominacje na festiwalach filmowych Filmy, które tworzył Roman Załuski, w latach 80., i 90. zapewniały rozrywkę wszystkim Polakom. Były i są nadal wielokrotnie wyświetlane w telewizji. Zostały także docenione przez krytyków: 1970 – Nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji za twórczość telewizyjną i radiową, 1974 – nominacja do Złotych Lwów na festiwalu w Gdyni za film „Godzina za godziną” (1974), 1975 – nominacja do nagrody Złoty Kłos na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Valladolid za film „Sekret” (1973), 1978 – nominacja do Złotych Lwów za film dramat obyczajowy „Azyl” (1978), 1980 – nominacja do Złotych Lwów za kryminał psychologiczny „Wściekły” (1979), 1981 – nominacja do Złotych Lwów za film obyczajowy „Rdza” (1981), 1986 – Nagroda Specjalna na Lubuskim Lecie Filmowym dla filmu o największej frekwencji za komedię erotyczną „Och, Karol” (1985), 1987 – nominacja w Gdyni za film „Głód serca” (1986), 1994 – nominacja do Złotych Lwów w Gdyni za „Komedię małżeńską” (1993). Najlepsze filmy Romana Załuskiego Reżyser znany jest z filmów komediowych o zabarwieniu erotycznym, ale tworzył także melodramaty, filmy obyczajowe i psychologiczne. Kardiogram (1971) – dramat psychologiczny o nastrojach w małym miasteczku Adam Rawicz (Tadeusz Borowski) jest ambitnym kardiochirurgiem. Kiedy podejmuje pracę w małym miasteczku, chce się skupić na problemach pacjentów, ale doskwiera mu samotność. Wpada w objęcia Teresy (Anna Seniuk), żony dyrektora szkoły, który zmaga się z ciężką chorobą. Życie płynie swoim naturalnym rytmem do czasu, gdy pojawia się sprawa orzeczenia zgonu nieślubnego dziecka Pani Wilińskiej (Halina Kowalska). Film powstał według scenariusza Ireneusza Iredyńskiego na podstawie książki „Nigdy na świecie” Aleksandra Minkowskiego. Występujący w roli drugoplanowej Bolesław Płotnicki otrzymał Złote Grono na Lubuskim Lecie Filmowym w 1971 roku. Godzina za godziną (1974) – film obyczajowo-psychologiczny Robiąc kursy po Polsce, Tadeusz Kowalik (Aleksander Iwaniec) poznaje wiele ciekawych osób. Pisze o nich opowiadania, które są publikowane w czasopismach literackich. W pewnym momencie jego współpracownikiem zostaje Sawicki (Zygmunt Malawski), zdegradowany ze stanowiska dyrektorskiego. Obydwojgu brakuje pieniędzy, więc decydują się na „lewe kursy”. Film jest ekranizacją powieści Andrzeja Twerdochliba pod tym samym tytułem. View oEmbed on the source website Wyjście awaryjne (1982) – komedia obyczajowa o ludzkiej mentalności Intryga, która pojawia się w komedii Romana Załuskiego, wynika z obawy o skandal obyczajowy. Akcja rozgrywa się w małym polskim miasteczku w latach 80. XX wieku. Naczelnik gminy, pani Jadwiga Kolędowa (Bożena Dykiel) dowiaduje się, że jej córka jest w ciąży. Aby uniknąć plotek, wysyła swojego męża (Jerzy Michotek) do Wrocławia, aby „kupił” narzeczonego dla Dorotki (Maria Gładkowska). Film powstał według scenariusza Andrzeja Mularczyka. View oEmbed on the source website Och, Karol (1985) – komedia erotyczna o zdradach małżeńskich Głównym bohaterem jest przystojny i pewny siebie Karol Górski (Jan Piechociński). Mężczyzna nie ma skrupułów, aby zdradzać swoją żonę Marię (Danuta Kowalska) z innymi kobietami. Jednak sytuacja się komplikuje, kiedy zirytowana małżonka zaprasza do domu wszystkie jego kochanki. Od tej pory Karol czuje lekki nadmiar miłości swoich adoratorek. Film został nakręcony według scenariusza Ilony Łepkowskiej. W rolach głównych, obok wymienionych wyżej aktorów, wystąpiły także: Ewa Sałacka, Dorota Kamińska i Jolanta Nowak. W 2011 roku powstał remake popularnej komedii w reżyserii Piotra Wereśniaka, w którym w roli głównej wystąpił Piotr Adamczyk. View oEmbed on the source website Kogel-mogel (1988) – komedia romantyczna o życiowych zawirowaniach Kasia Solska (Grażyna Błęcka-Kolska) jest młodą panną na wydaniu, która jednak marzy o tym, aby wyrwać się ze wsi do miasta. Kiedy jednak zdaje na pedagogikę w Warszawie, jej rodzice planują zaręczyny z mało przystojnym Staśkiem (Jerzy Rogalski). Dzień przed ślubem Kaśka dostaje powiadomienie o przyjęciu na studia. Ucieka z domu i zatrudnia się jako opiekunka Piotrusia (Maciej Koterski), aby móc kontynuować naukę. Film zyskał ogromną popularność widzów, o czym najlepiej świadczą cztery kontynuacje: Galimatias, czyli kogel-mogel II (1989) – w drugiej części do wsi zamężnej już Kasi przyjeżdżają Piotruś, którym dziewczyna opiekowała się w czasie studiów, i jego babcia (Małgorzata Lorentowicz), film powstał w reżyserii Romana Załuskiego, Miszmasz, czyli kogel-mogel 3 (2019) – Kasia jest już po rozwodzie, ale nadal mieszka we wsi Brzózki. Po 10 latach wraca do niej syn Marcin (Nikodem Rozbicki), który mieszkał w Holandii ze swoim ojcem. Film wyreżyserował Kordian Piwowarski na podstawie kolejnego scenariusza Ilony Łepkowskiej, Koniec świata, czyli kogel-mogel 4 (2022) – w dalszej części poznajemy historię miłości Marcina Zawady, czyli dorosłego syna Kasi. Tymczasem jego mama przeżywa piękną miłość u boku profesora Mariana Wolańskiego (Zdzisław Wardejn). Tym razem pomysły Ilony Łepkowskiej zrealizowała Anna Wieczur-Bluszcz, Baby boom, czyli kogel-mogel 5 (2024) – w ostatniej części losy połączonej rodziny Wolańskich i Zawadów jeszcze bardziej się komplikują. Film wyreżyserowała Anna Wieczur-Bluszcz według scenariusza Domana Nowakowskiego, Anny Wiśniewskiej i Joanny Jakubowskiej. View oEmbed on the source website Komedia małżeńska (1993) – przewrotna opowieść o dojrzałym związku W małżeństwie Marii (Ewa Kasprzyk) i Wiktora (Jan Englert) już dawno zgasł ogień dawnych namiętności. Kiedy po raz kolejny podczas spotkania towarzyskiego Maria czuje się jak kura domowa, postanawia odejść. Wsiada do pociągu i wyjeżdża do Warszawy. Niestety, nie wszystko idzie zgodnie z planem. Zostaje bez pieniędzy i dachu nad głową, ale mimo wszystko nie traci nadziei. Scenariusz do filmu Roman Załuski napisał we współpracy z Iloną Łepkowską. View oEmbed on the source website
Andrzej Kondratiuk – scenarzysta i reżyser filmowy. Zaczynał od komedii obyczajowych i kryminalnych
Twórca kultowej „Hydrozagadki” w ostatnich filmach inspirował się życiem rodzinnym w Gzowie koło Pułtuska
Andrzej Kondratiuk to twórca, dla którego film i życie tworzyły nierozerwalną całość. Od zgiełku miasta i wysokobudżetowych produkcji wolał autorskie kino, rejestrujące trudy i uroki codzienności. Jego obrazy wywołują niewymuszony uśmiech i nostalgię za prostym i pełnym życiem. Spis treści: Notka biograficzna Życie prywatne Andrzeja Kondratiuka Dziura w ziemi (1970) – debiut fabularny Andrzeja Kondratiuka Hydrozagadka (1970) – kultowa komedia kryminalna Wniebowzięci (1973) – film ze Zdzisławem Maklakiewiczem i Janem Himilsbachem w rolach głównych Pełnia (1979) – zmiana stylu artystycznego reżysera Trylogia osobista (1984-1997) – filmy o życiu rodzinnym w Gzowie Pamiętnik Andrzeja Kondratiuka (2006) – dokument podsumowujący karierę Notka biograficzna Andrzej Kondratiuk urodził się 20 lipca 1936 roku w Pińsku na Polesiu. W 1963 roku skończył akademię filmową w Łodzi – najpierw studiował na Wydziale Operatorskim, a następnie na reżyserii filmowej. W czasie studiów współpracował z Romanem Polańskim – razem opracowali scenariusz do filmu „Ssaki” (1962). W latach 70. tworzył komiksy fotograficzne dla tygodnika „Przekrój” i kręcił etiudy, w których pokazywał świat z przymrużeniem oka z dużą dozą ciepła i serdeczności. Razem z żoną Igą Cembrzyńską przeprowadzili się na wieś do Gzowa, gdzie tworzył filmy niezależne na temat własnego życia. W 1996 roku otrzymał nagrodę honorową „Jańcia Wodnika” na festiwalu filmowym Prowincjonalia we Wrześni. Zmarł 22 czerwca 2016 roku po latach zmagań z chorobą nowotworową i skutkami udaru mózgu. Został pochowany na Powązkach Wojskowych w Warszawie w nowej Alei Zasłużonych. Życie prywatne Andrzeja Kondratiuka Był starszym bratem Janusza Kondratiuka, również reżysera i scenarzysty, autora takich filmów jak: „Głowy pełne gwiazd” (1974), „Klakier” (1982), „Milion dolarów” (2010) czy „Jak pies z kotem” (2018). Jego matka Krystyna Kondratiuk (1913-1999) była historyczną sztuki i instruktorką tkactwa. Z jej inicjatywy powstało Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi. Od 1971 roku był w związku z aktorką Igą Cembrzyńską. Wzięli ślub w latach 80. i wspólnie zamieszkali we wsi Gzowo koło Pułtuska. Od 2000 roku reżyser miał poważne problemy ze zdrowiem. Zdiagnozowano u niego nowotwór, a w 2005 roku dostał udaru mózgu. Andrzej Kondratiuk ostatni film nakręcił w 2006 roku – jest to dokument, w którym opowiada o swoim życiu. Dziura w ziemi (1970) – debiut fabularny Andrzeja Kondratiuka „Dziura w ziemi” to filmowa opowieść o przyjaźni dwóch mężczyzn o zupełnie różnym podejściu do życia. Andrzej (Jan Nowicki) jest geologiem z poczuciem misji. Z kolei Miecio (Roman Kłosowski) to człowiek, który chciałby przejść przez życie lekko – nie zamierza angażować się w skomplikowane projekty i łatwo rezygnuje, kiedy nie widzi szybkich rezultatów. Obydwaj biorą udział w badaniach geologicznych pod kierownictwem Jana Skawińskiego (Józef Nowak). Celem jest znalezienie ropy na południu Polski. Film nakręcony według scenariusza Andrzeja Kondratiuka i Andrzeja Bonarskiego został uhonorowany Nagrodą Specjalną na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach w 1970 roku. Zdjęcia w wykonaniu Jana Laskowskiego zostały nagrodzone na Lubuskim Lecie Filmowym w 1971 roku. Hydrozagadka (1970) – kultowa komedia kryminalna Akcja filmu rozgrywa się w Warszawie, gdzie dochodzi do tajemniczej przerwy w dostawie wody. Do sprawy zostaje przydzielony profesor Milczarek (Wiesław Michnikowski), który jest w stanie rozwiązać zagadkę tylko z pomocą legendarnego bohatera Asa (Józef Nowak). Śledztwo wykazuje, że w sprawę zaginięcia wody jest uwikłany doktor Plama (Zdzisław Maklakiewicz), a dalsze kroki prowadzą do egzotycznego maharadży (Roman Kłosowski). „Hydrozagadka” to parodia filmów sensacyjnych i amerykańskich historii o superbohaterach. Ciekawostką jest, że ze względu na deficyty finansowe, zamiast napisów początkowych czołówkę prezentuje późniejsza żona reżysera, Iga Cembrzyńska. View oEmbed on the source website Wniebowzięci (1973) – film ze Zdzisławem Maklakiewiczem i Janem Himilsbachem w rolach głównych Dwaj przyjaciele Arkaszka i Lutek (Zdzisław Maklakiewicz i Jan Himilsbach) wygrywają duże pieniądze w totolotka. Postanawiają po raz pierwszy w życiu wybrać się w podróż samolotem. Tak zatracają się w podniebnych podróżach, że wkrótce tracą całą wygraną. Podróżując, udają innych ludzi, ale w końcu wracają do siebie z poczuciem, że najlepiej czują się we własnej skórze. View oEmbed on the source website Pełnia (1979) – zmiana stylu artystycznego reżysera Film opowiada o architekcie (Tomasz Zaliwski), który przeprowadza się z Warszawy do Łachy koło Serocka. Zmęczony pośpiechem i pogonią za karierą, postanawia znaleźć ukojenie w szczerym kontakcie z ludźmi i naturą. „Pełnia” jest uznawana za przełom w twórczości Andrzeja Kondratiuka. Autorski scenariusz zawiera wątki autobiograficzne, a całość utrzymana jest w nurcie realizmu magicznego. View oEmbed on the source website Trylogia osobista (1984-1997) – filmy o życiu rodzinnym w Gzowie Autorski styl reżysera w szczególny sposób ukazują filmy, w które zaangażował swoją najbliższą rodzinę: żonę, brata i rodziców – Arkadiusza i Krystynę: Cztery pory roku (1984) – w pierwszej części Andrzej Kondratiuk rejestruje spokojne życie na wsi, w którym pomimo sielankowego nastroju rozgrywają się życiowe dramaty, takie jak postępująca choroba ojca, Wrzeciono czasu (1995) – jest to opowieść o małżeństwie reżysera z Igą Cembrzyńską, o czasie spędzonym razem wśród dzikiej przyrody i o przemijaniu, które jest nieodłączną częścią życia. Obok Andrzeja Kondratiuka i jego żony wystąpili także Katarzyna Figura i Artur Barciś, Słoneczny zegar (1997) – to ostatnia część filmowej trylogii o życiu na wsi i filmowej pasji reżysera. Główny bohater jest już przed sześćdziesiątką. Wspomnieniami wraca do czasów dzieciństwa, a jednocześnie widzi siebie i swoją piękną żoną w tym samym miejscu za 20 kolejnych lat. View oEmbed on the source website Pamiętnik Andrzeja Kondratiuka (2006) – dokument podsumowujący karierę Ostatnim filmem w reżyserii Andrzeja Kondratiuka jest dokument o jego życiu. Osobiste przemyślenia na temat życia po udarze mózgu, uzupełniają materiały archiwalne z czasów, kiedy cieszył się pełnią zdrowia. W opowieść wplecione są fragmenty z filmów „Gwiezdny pył” (1982) i „Wrzeciono czasu” (1995).
Andrzej Żuławski – reżyser kontrowersyjny. Zawsze podążał za swoją wizją artystyczną
W obrazy przesycone mocną symboliką wplatał wątki autobiograficzne
Andrzej Żuławski to reżyser niedoceniany w Polsce. Ze względu na cenzurę w czasach PRL, nie mógł realizować swoich śmiałych wizji z lat 80. W jego filmach wątki erotyczne i sceny przemocy oscylują na granicy sztuki i dobrego smaku. Krytykowany i doceniany na międzynarodowych festiwalach artysta prowadził także bogate życie osobiste. Spis treści: Notka biograficzna Życie prywatne Andrzeja Żuławskiego Najważniejsze filmy niepokornego reżysera Notka biograficzna Andrzej Żuławski urodził się 22 listopada 1940 roku we Lwowie. Jego dziadek Jerzy był pisarzem i filozofem, ojciec Mirosław także zajmował się twórczością literacką. Matka miała na imię Czesława. Podczas bombardowania Lwowa w 1941 roku rodzina Żuławskich pozostała w mieście, mały Andrzej odniósł ciężkie rany, zginęła jego siostra Marta. W 1945 roku ojciec otrzymał stanowisko w ambasadzie RP w Paryżu, więc naukę Andrzej rozpoczął we Francji. Dwa lata później przeprowadzili się do Pragi, gdzie przyszły reżyser oglądał z babcią przedwojenne filmy. W 1956 wrócili do Paryża – tam Andrzej skończył szkołę średnią i zdał maturę. Okres studencki i pomoc przy filmach Wajdy Jako siedemnastolatek Andrzej Żuławski podjął studia w prestiżowej szkole filmowej w Paryżu i zrobił dyplom w 1959 roku. Następnie rozpoczął studia filozoficzne na Sorbonie, ale nie odnalazł się w nurcie filozofii egzystencjalnej. Marksizm na Uniwersytecie Warszawskim też nie przypadł mu do gustu. Za to pojawiła się możliwości asystentury u Andrzeja Wajdy przy kręceniu filmu „Samson” (1961). Dzięki rekomendacji Romana Polańskiego Żuławski pomagał także w reżyserii „Miłości dwudziestolatków” (1962) i „Popiołów” (1965). Samodzielna działalność reżyserska Do spięcia między Andrzejem Żuławskim a Wajdą doszło podczas pracy nad ekranizacją „Jądra ciemności” Josepha Conrada. Żuławski napisał scenariusz, razem pojechali do USA uzgadniać współpracę z amerykańskim producentem, po czym Wajda zrezygnował z projektu i wrócił do Polski. W 1971 roku powstał pierwszy samodzielny pełnometrażowy film w reżyserii Andrzeja Żuławskiego pt. „Trzecia część nocy”. Młody reżyser nie uwzględnił uwag starszego kolegi po fachu, co zaogniło wcześniejszy konflikt z Wajdą. Rok później powstał film „Diabeł” (1972), jednak ze względu na odważne sceny przemocy i erotyczne został zakazany w Polsce. Reżyser postanowił realizować się za granicą, gdzie doceniano jego twórczość. Filmy tworzone we Francji W 1975 powstał pierwszy film zagraniczny Andrzeja Żuławskiego pt. „Najważniejsze to kochać”. Następnie reżyser podjął się ekranizacji „Trylogii księżycowej” – cyklu powieści swojego dziadka Jerzego. Efektem jest film „Na srebrnym globie” – obraz kręcony w latach 70. we Francji w Polsce ukazał się dopiero w 1988 roku. Najlepszy okres twórczości reżyserskiej przypada na lata 80. XX wieku, kiedy powstaje „Opętanie” (1981). Obraz został doceniony na festiwalu w Cannes. Dużym uznaniem cieszyły się także kolejne produkcje – „Kobieta publiczna” (1984) i „Narwana miłość” (1985) na podstawie prozy Fiodora Dostojewskiego. View oEmbed on the source website Filmy po transformacji ustrojowej w Polsce Obrazy w reżyserii Andrzeja Żuławskiego z końcówki XX i początku XXI wieku spotykały się z różnorodnymi opiniami krytyków. Po 1989 roku ukazały się: Moje noce są piękniejsze niż wasze dni (1989) – francuski dramat o informatyku, który zostaje zarażony śmiertelnym wirusem. W rolach głównych wystąpili: Jacques Dutronc i Sophie Marceau, Borys Godunow (1989) – filmowa adaptacja opery Musorgskiego na podstawie dramatu Aleksandra Puszkina, Błękitna nuta (1991) – film o Fryderyku Chopinie z Januszem Olejniczakiem w roli głównej, Szamanka (1996) – ekranizacja powieści Manueli Gretkowskiej, Wierność (2000) – ostatni film nakręcony z Sophie Marceau, Kosmos (2015) – swobodna adaptacje powieści Witolda Gombrowicza. Andrzej Żuławski jest również autorem kilku powieści opublikowanych we Francji. Rozgłos medialny zdobył jego dziennik „Nocnik” (2010), zwłaszcza po tym, jak został wycofany ze sprzedaży w wyniku decyzji sądu na wniosek Weroniki Rosati. Reżyser zmarł w 2016 roku w wieku 75 lat po długiej chorobie nowotworowej. Ostatni napisany scenariusz zrealizował jego syn Xawery Żuławski pod tytułem „Mowa ptaków” (2019). View oEmbed on the source website Życie prywatne Andrzeja Żuławskiego Andrzej Żuławski poznał swoją pierwszą żonę Barbarę Baranowską na planie filmu „Miłość dwudziestolatków” (1962). Następnie związał się z aktorką Małgorzatą Braunek, którą poznał podczas reżyserowania „Trzeciej części nocy” (1971). Płomienny romans zaowocował najpierw rozwodem z Barbarą, a następnie ślubem z Barbarą. Z tego związku narodził się ich syn Xawery (1971). Małgorzata Braunek rolę w „Diable” (1972) w reżyserii Andrzeja Żuławskiego wspomina jako traumatyczne doświadczenie. Praca na tym filmem przyczyniła się do rozpadu małżeństwa po zakończeniu zdjęć. Kolejną żoną reżysera była malarka Hanna Wolska, matka Ignacego (1978). Od 1985 roku był związany z francuską aktorką Sophie Marceau, która jest matką Vincenta (1995). Podczas pracy na filmem „Szamanka” (1996) reżyser zakochał się w pisarce Manueli Gretkowskiej. Ich romans był powodem rozpadu związku z Sophie Marceau. W latach 2007-2008 był nieformalnie związany z aktorką Weroniką Rosati. Najważniejsze filmy niepokornego reżysera Poniżej więcej na temat fabuły pięciu najlepiej ocenionych filmów na Filmwebie w reżyserii Andrzeja Żuławskiego. Trzecia część nocy (1971) – oniryczny dramat wojenny Trwa II wojna światowa. Głównym bohaterem jest młody mężczyzna o imieniu Michał (Leszek Teleszyński). Jego matka, żona i syn zostają zabici przez hitlerowskich okupantów. On sam ucieka. Przypadkowo poznaje Martę (Małgorzata Braunek), która do złudzenia przypomina jego zmarłą żonę. Postanawia zostać z nią i jej nowo narodzonym synkiem. Film powstał według scenariusza napisanego przez Andrzeja Żuławskiego wspólnie z ojcem Mirosławem Żuławskim. Jego fabuła odwołuje się do doświadczeń ojca i syna z czasów okupacji hitlerowskiej. Za swój pełnometrażowy debiut reżyser otrzymał Nagrodę im. Andrzeja Munka w 1971 rok, dyplom uznania na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Adelaide w 1972 roku i nagrodę na festiwalu „Młodzi i Film” w 1973 roku. View oEmbed on the source website Diabeł (1972) – najbardziej kontrowersyjny film Andrzeja Żuławskiego Jest koniec XVIII wieku, młody szlachcic Jakub (Leszek Teleszyński) opuszcza więzienny klasztor w towarzystwie Nieznajomego (Wojciech Pszoniak) i zakonnicy (Monika Niemczyk). Wraca do rodzinnego domu, jednak jest oszołomiony po torturach, których doświadczył. Nieznajomy nakazuje mu „oczyszczać” świat ze zła i grzechu, co prowadzi do szeregu dramatycznych sytuacji. Mężczyzna popada w coraz większy obłęd. Film został zablokowany przez cenzurę PRL ze względu na nawiązania do wydarzeń z marca 1968 roku, w postaci Nieznajomego-diabła widziano podobieństwo do działacza PZPR Mieczysława Moczara. View oEmbed on the source website Najważniejsze to kochać (1975) – pierwsza zagraniczna produkcja Film opowiada o uczuciu młodego fotografa do starzejącej się aktorki. Nadine Chevalier (Romy Schneider) do tej pory grała jedynie w tanich erotykach. Dzięki pieniądzom, które Servais (Fabio Testi) pożycza od swoich pracodawców, aktorka ma szansę zagrać rolę Lady Anne w sztuce na podstawie dramatu Shakespeare'a. Nadine jest rozdarta pomiędzy rodzącym się uczuciem do fotografa a przywiązaniem do obecnego męża. Melodramat został zrealizowany na podstawie książki „Noc amerykańska” autorstwa Christophera Franka. Został pozytywnie przyjęty we Francji, a występująca w nim Romy Schneider otrzymała Cezara w 1976 roku jako najlepsza aktorka. View oEmbed on the source website Opętanie (1981) – horror o zdradzie małżeńskiej Kiedy po długiej nieobecności Mark (Sam Neil) wraca do domu, zostaje swoją żonę Annę (Isabelle Adjani) w niepokojącym stanie. Ich kilkuletni syn jest zaniedbany, a ona sama wydaje się roztargniona i nieobecna. Przyznaje, że ma kochanka. Mark nie wierząc żonie, zatrudnia prywatnego detektywa, aby przyjrzał się sprawie. Okazuje się, że Anna nie spotyka się z Heinrichem (Heinz Bennent), o którym mówiła. Jej kochankiem jest odrażające monstrum, żywiące się ludzkim mięsem. „Opętanie” to najbardziej kontrowersyjny film w reżyserii Andrzeja Żuławskiego, który łączy wątki autobiograficzne z mroczną symboliką w stylu gore. Chociaż obraz zdobył rozgłos za granicą, do dystrybucji polskiej został wprowadzony dopiero w listopadzie 2023 roku. Isabelle Adjani za rolę Anny otrzymała Złotą Palmę w Cannes w 1981 roku i Cezara w 1982 roku. View oEmbed on the source website Borys Godunow (1989) – ekranizacja opery na podstawie sztuki Aleksandra Puszkina Film na podstawie opery Modesta Musorgskiego z 1874 roku opowiada historię rosyjskiego cara Borysa Godunowa (Ruggero Raimondi). Wybrany przez lud władca skrywa wielką tajemnicę. Okazuje się, że jego władza splamiona jest krwią syna poprzedniego cara, młodego Dymitra. O zbrodni dowiaduje się Grigorij (Pavel Slabý), co wkrótce zamierza wykorzystać. Główny trzon adaptacji stanowi nagranie z opery w Waszyngtonie pod dyrekcją Mścisława Rostropowicza. Muzyk niezadowolony z efektu końcowego filmu złożył pozew o usunięcie niektórych scen. Sąd zachował jednak prawo twórcy do decydowania o ostatecznym kształcie swojego dzieła. Nakazał jedynie umieszczenie stosownej notki na początki filmu, która jest wyrazem dezaprobaty ze strony dyrygenta. View oEmbed on the source website
Krzysztof Jaroszyński – twórca kabaretowy i reżyser seriali telewizyjnych
Od satyrycznych audycji radiowych, poprzez seriale parodiujące rzeczywistość, po powrót do kabaretu
Krzysztof Jaroszyński już jako młody chłopak wykazał wyjątkowy talent do wychwytywania sytuacji absurdalnych. Radiowy głos i odwaga sceniczna, a przy tym lekkie pióro, zaowocowały szeregiem znakomitych programów radiowych i telewizyjnych, które po latach zyskały miano kultowych. Satyryk jest także reżyserem i producentem znanych polskich seriali komediowych. Spis treści: Skrócony życiorys Krzysztofa Jaroszyńskiego Życie prywatne reżysera i satyryka Audycje w radiowej „Trójce” i programy w TVP1 Twórczość satyryczna i literacka Seriale telewizyjne w reżyserii Krzysztofa Jaroszyńskiego Skrócony życiorys Krzysztofa Jaroszyńskiego Krzysztof Jaroszyński urodził się 3 czerwca 1953 roku w Warszawie. Tam skończył XXII Liceum Ogólnokształcące im. Jose Marti i już jako dziewiętnastolatek występował w kabarecie studenckim „Stodoła”. Od razu po maturze rozpoczął współpracę z Programem III Polskiego Radia. Pisał dla znanych polskich satyryków i występował na scenie kabaretowej. Po zmianie ustrojowej w Polsce zajął się produkcją seriali telewizyjnych, jednak nie zrezygnował z pasji do kabaretu. Od 2021 roku występuje w kabarecie „PanDemon”. View oEmbed on the source website Życie prywatne reżysera i satyryka Jest mężem aktorki Elżbiety Zającówny. Wzięli ślub w latach 90. i od ponad 40. lat są razem. Więcej w artykule o historii małżeństwa Krzysztofa Jaroszyńskiego z Elżbietą. Jest tatą Gabrieli Jaroszyńskiej (ur. 1991), miłośniczki i promotorki kultury japońskiej, instruktorki tańca i specjalistki od marketingu. Chociaż nie jest zawodową aktorką, zagrała epizod w serialu „Graczykowie”. Krzysztof Jaroszyński napisał książkę „Półprzewodnik po Polsce”, która została opublikowana w 2021 roku Wydawnictwie Pascal. Jest to zbiór 100 miejsc i anegdot z nimi związanych. W 2015 roku satyryk przeżył poważny wypadek samochodowy. Zderzył się z TIR-em i jak sam przyznaje „28 lipca, kilka minut po 10 rano, otrzymał drugie życie”. Wspólnie z żoną założyli firmę Gabi Sp. z o.o., zajmując się produkcją seriali. Audycje w radiowej „Trójce” i programy w TVP1 Na antenie radiowej „Trójki” Krzysztof Jaroszyński w wieku 21 lat prowadził autorski cykl monologów w ramach audycji satyrycznej „60 minut na godzinę”. Były to „Dzienniki trenera”, „Krótki kurs praktycznego języka” i „Poradnik pedagoga z placówki pozaszkolnej”. Audycję tworzyli najlepsi polscy satyrycy, m.in. Maria Czubaszek, Jonasz Kofta, Jacek Fedorowicz czy Stefan Friedman. W złotych latach Polskiego Radia program cieszył się ogromną popularnością. W 1994 roku w TVP1 współtworzył program satyryczny „Magazynio” razem ze Stefanem Friemannem. W 1997 roku wspólnie napisali scenariusz do serialu „Z pianką czy bez”. Satyryk jest również autorem quizów dla kandydatek do tytułu Miss Polski. View oEmbed on the source website Twórczość satyryczna i literacka Od 1976 roku występował w kabarecie „Pod Egidą”, stworzonym przez Jana Pietrzaka, a od 1987 do 1991 roku współtworzył duet kabaretowy z Januszem Gajosem pod szyldem „Dwójka bez Sternika”. View oEmbed on the source website Przez większą część życia zawodowego Krzysztof Jaroszyński zajmował się twórczością literacką. Pisał teksty kabaretowe dla Jana Kobuszewskiego, Piotra Fronczewskiego, Krystyny Sienkiewicz, Janusza Gajosa czy Cezarego Pazury. Seriale telewizyjne w reżyserii Krzysztofa Jaroszyńskiego Od 1992 roku Krzysztof Jaroszyński zajął się produkcją i reżyserią seriali telewizyjnych. Na swoim koncie ma między innymi następujące hity: Graczykowie (1999-2001) – historia rodziny Graczyków, do których często wpada z wizytą sąsiad Roman „Buła” Bułkowski (Paweł Wawrzecki) i teściowa Aniela (Krystyna Sienkiewicz). Kontynuacją jest serial „Graczykowie, czyli Buła i spóła” (2001-2002). Szpital na perypetiach (2001-2003) – serial nawiązuje do realiów w polskich szpitalach na przełomie wieków, parodiując zachowania w obrębie personelu medycznego i w kontaktach z pacjentami. Ordynatorem szpitala rejonowego nr 1 im. A. Kopernika jest dr Łubicz (Krzysztof Kowalewski). W serialu wystąpili także: Hanna Śleszyńska, Paweł Wawrzecki czy Piotr Gąsowski. Daleko od noszy (2003-2009) – to kontynuacja „Szpitalu na perypetiach”, akcja sitcomu rozgrywa się na czwartym piętrze szpitala im. Adama Kopernika na oddziale chirurgicznym. Do obsady z pierwszej części dołączyli m.in. Anna Przybylska i Krzysztof Tyniec. W latach 2010-2011 powstała trzecia część „Daleko od noszy 2”, a następnie czwarta – „Daleko od noszy. Szpital futpolowy”. View oEmbed on the source website
Konrad Niewolski – reżyser kontrowersyjny. Stawia na mocny przekaz
Droga do reżyserii filmowej i najważniejsze produkcje
Konrad Niewolski pierwszy film nakręcił z własnych środków i bez przygotowania artystycznego. Jego drugi obraz okazał się ogromnym zaskoczeniem na festiwalu w Gdyni. Nikt nie przypuszczał, że osoba spoza branży może w taki sposób pokazać niuanse więziennego życia. Spis treści: Notka biograficzna D.I.L. (2002) – niezależny debiut fabularny Symetria (2003) – drugi film z nagrodami na festiwalach Kolejne filmy w reżyserii Konrada Niewolskiego Życie prywatne reżysera Notka biograficzna Konrad Niewolski urodził się 31 grudnia 1972 w Warszawie. Nic nie wskazywało na to, że zrobi karierę w branży filmowej. Wybierając kierunek studiów, początkowo zdecydował się na fizykę na Uniwersytecie Warszawskim. W 1995 roku ukończył administrację i stosunki międzynarodowe w Wyższej Szkole Biznesu i Administracji w Warszawie. D.I.L. (2002) – niezależny debiut fabularny Jako reżyser, scenarzysta i producent zadebiutował w 2002 roku. W niezależnym obrazie pt. „D.I.L.” opowiada o środowisku dilerów narkotykowych. Darek Krycki (Sławomir Federowicz), Lukado (Andrzej Deskur) i Ira (Grzegorz Kowalczyk) w dzieciństwie grali razem w piłkę. Teraz ich głównym źródłem dochodu jest sprzedawanie narkotyków – zarówno wśród biznesmenów, jak i dzieciaków z gimnazjum. Każdy z trójki bohaterów prowadzi swoje drugie życie. Krycki pomaga mamie w sklepie, Lukado jest aspirującym malarzem, a Ira to chłopak o wielkim sercu, który na co dzień boryka się z problemami rodzinnymi. W rolach epizodycznych pojawiają się Henryk Gołębiewski – jako ojciec Iry – i Jan Machulski – jako jeden ze współpracowników trójki dilerów. View oEmbed on the source website Symetria (2003) – drugi film z nagrodami na festiwalach Rok później powstał najlepiej oceniany obraz w reżyserii Konrada Niewolskiego, czyli „Symetria” (2003). Akcja dramatu rozgrywa się w więzieniu, do którego trafia Łukasz (Arkadiusz Detmer), bezrobotny absolwent geografii niesłusznie oskarżony o napad rabunkowy. Chłopak dołącza do środowiska grypsujących, czyli elity w hierarchii więziennej. W celi poznaje Dawida (Andrzej Chyra), który został skazany za zabójstwo gwałciciela swojej żony, gangsterów Siwego i Kasiora (Marcin Jędrzejewski i Mariusz Jakus), powiązanego z mafią Alberta (Borys Szyc) i Romana (Janusz Bukowski), skazanego za niepłacenie alimentów. W pewnym momencie do celi trafia nowy więzień (Paweł Szczęsny), osadzony za pedofilię. Współtowarzysze urządzają mu piekło. Film został uhonorowany Nagrodą Dziennikarzy na festiwalu w Gdyni w 2003 roku. View oEmbed on the source website Kolejne filmy w reżyserii Konrada Niewolskiego W 2006 roku Konrad Niewolski nakręcił komedię pt. „Job, czyli ostatnia szara komórka” – jest to prosta i absurdalna historia o trzech kumplach, dla których największą rozrywką jest oglądanie teleturnieju prowadzonego przez Krzysztofa Ibisza. W filmie wystąpili między innymi Borys Szyc i Agnieszka Włodarczyk. W tym samym roku powstał także thriller kryminalny – „Palimpsest” (2006) z Andrzejem Chyrą w roli policjanta zmagającego się z chorobą psychiczną. Film został doceniony na festiwalu w Gdyni w 2006 roku z uwagi na świetne zdjęcia w wykonaniu Arkadiusza Tomiaka. W 2020 roku, nie przejmując się pandemią Covid-19, reżyser kręcił zdjęcia do „Asymetrii” – drugiej części filmu z 2003 roku. Nie przerwał pracy nawet po upomnieniu przez dziennikarzy i filmowców z Gildii Reżyserów Polskich. Obraz nie zyskał uznania krytyków. View oEmbed on the source website Życie prywatne reżysera Konrad Niewolski zanim zajął się reżyserią filmową, podejmował się różnych aktywności biznesowych, m.in. prowadził kawiarenkę internetową. Od 2000 roku jest międzynarodowym sędzią snowboardu FIS. Był aresztowany za posiadanie broni. Spędził w więzieniu pół roku. Jest twórcą kryptowaluty o nazwie Krypton X.
Jerzy Hoffman – reżyser z poczuciem misji. Biografia i najważniejsze filmy
Zanim podjął się adaptacji trylogii, kręcił filmy dokumentalne
Jerzy Hoffman zanim podjął się ekranizacji „Pana Wołodyjowskiego” w 1969 roku wyrósł na doświadczeniu w produkcjach dokumentalnych. Razem z Edwardem Skórzewskim stworzył nawiązujący do stylistyki amerykańskich westernów film „Prawo i pięść”. Jest również autorem popularnego w latach 80. „Znachora”. Spis treści: Skrócona biografia Jerzego Hoffmana Życie prywatne reżysera Filmy we współpracy z Edwardem Skórzewskim Ojciec (1967) – samodzielny fabularny debiut telewizyjny Trylogia w reżyserii Jerzego Hoffmana Znachor (1981) – klasyk polskiej kinematografii Stara Baśń. Kiedy słońce było bogiem (2003) – film historyczny rozgrywający się w kraju Popiela Pozostałe filmy fabularne Jerzego Hoffmana Skrócona biografia Jerzego Hoffmana Jerzy Hoffman urodził się 15 marca 1932 roku w Krakowie w rodzinie lekarzy. Jego ojcem był Zygmunt Hoffman, a matką – Maria z domu Schmelkes. Do momentu wybuchu II wojny światowej mieszkali w Gorlicach w województwie małopolskim. W 1940 roku ośmioletni Jerzy z rodzicami i dziadkami został wywieziony na Syberię. Dalsza rodzina zginęła w Holocauście. Dzięki ojcu, który w 1943 roku wstąpił do oddziału piechoty polskiej, rodzina mogła powrócić do kraju. Maturę zdał w 1950 roku w Bydgoszczy, a następnie rozpoczął studia reżyserskie w Moskwie, otrzymał dyplom w 1955 roku. Podczas studiów poznał Edwarda Skórzewskiego, z którym przez ponad 10 lat tworzył filmy dokumentalne i fabularne. W Polsce zasłynął jako autor ekranizacji wszystkich części trylogii Henryka Sienkiewicza. Jest znany także z reżyserii „Znachora” (1981) na podstawie powieści obyczajowej Tadeusza Dołęgi-Mostowicza i „Starej baśni” (2003) na podstawie powieści historycznej Józefa Ignacego Kraszewskiego. Jego ostatnim obrazem był film wojenny „1920: Bitwa Warszawska” (2011), zrealizowany w technologii 3D. Życie prywatne reżysera Pierwszą żoną Jerzego Hoffmana była Ormianka Marlena Nazarian. Ich córką jest Joanna Hoffman – amerykańska specjalistka zajmująca się marketingiem, członkini grupy tworzącej Apple Macintosh. W filmie „Steve Jobs” (2015) w reżyserii Danny'ego Boyle'a jej postać grana jest przez Kate Winslet. Drugą żoną reżysera była Walentyna z domu Trachtenberg. Ich związek trwał 35 lat. Więcej na ten temat w artykule na temat miłości Jerzego i Walentyny Hoffmanów. Po jej śmierci wziął ślub z Jagodą Prądzyńską. Obecnie reżyser przemieszcza się pomiędzy mieszkaniem w Warszawie a domem w Sikorach Juskich w województwie warmińsko-mazurskim. Filmy we współpracy z Edwardem Skórzewskim Autor ekranizacji wielki powieści narodowych zaczynał od filmów dokumentalnych. Pierwszym obrazem, który wyreżyserował razem z Edwardem Skórzewskim, był krótki dokument inscenizowany „Czy jesteś wśród nich?!” (1954) na temat wandalizmu w Warszawie po II wojnie światowej. W filmie wystąpili Andrzej Łapicki i Mariusz Dmochowski. View oEmbed on the source website W kolejnych filmach duet Hoffman-Skórzewski opowiada o Sopocie, Armenii, kulturze łowickiej, historii Komunistycznej Partii Polski czy rewolucji kubańskiej. Wynikiem współpracy reżyserskiej są także trzy filmy fabularne: Gangsterzy i filantropi (1962) – komedia kryminalna składająca się z dwóch etiud: „Profesor” i „Alkoholomierz”. Pierwsza opowiada o złodzieju, planującym napad na furgon przewożący utarg z Centralnego Domu Towarowego. Druga przedstawia historię chemika, który po wyrzuceniu z pracy, przypadkowo wpada na intratny pomysł, Prawo i pięść (1964) – ekranizacja powieści Józefa Hena utrzymana w stylistyce amerykańskich westernów. Akcja rozgrywa się na Ziemiach Odzyskanych w 1945, w roli byłego więźnia obozu koncentracyjnego, który zatrudnia się do rozprawienia się z szabrownikami, występuje Gustaw Holoubek, Trzy kroki po ziemi (1965) – dramat obyczajowy składający się z trzech nowel powstał z inspiracji Polską Kroniką Filmową z lat 60. View oEmbed on the source website Ojciec (1967) – samodzielny fabularny debiut telewizyjny Jest to opowieść o chłopaku, który musi stawić się w szkole ze swoim ojcem. Nie chcąc narażać się na gniew zapracowanego rodzica, postanawia poprosić o przysługę przypadkowo poznanego mężczyznę. Film powstał według scenariusza Jerzego Hoffmana i Ryszarda Pietruskiego. Został nagrodzony Srebrnym Lajkonikiem w 1967 roku View oEmbed on the source website Trylogia w reżyserii Jerzego Hoffmana Kameralny debiut telewizyjny stał się tylko nieśmiałym preludium przed „złotym okresem” w twórczości Jerzego Hoffmana. Reżyser postawił sobie jako cel ekranizację wszystkich trzech wielkich powieści Henryka Sienkiewicza. Jego ekranizację zaczął od ostatniej chronologicznie części, jaką jest „Pan Wołodyjowski”. Pan Wołodyjowski (1969) – obrona Rzeczypospolitej przed najazdem tureckim Akcja filmu rozpoczyna się w 1672 roku. Michał Wołodyjowski (Tadeusz Łomnicki) zamyka się w klasztorze opłakując śmierć narzeczonej. Żałoba nie trwa długa i już wkrótce, dzięki namowom przyjaciela Jana Onufrego Zagłoby (Mieczysław Pawlikowski), opuszcza miejsce odosobnienia. Na miłość nie czeka długo – najpierw zaręcza się z Krystyną Drohojowską (Barbara Brylska), a kiedy okazuje się, że kocha ona innego, bierze ślub z Basią Jeziorkowską (Magdalena Zawadzka). Razem wyjeżdżają na kresy, aby chronić granic Rzeczypospolitej. Sytuacja staje się niebezpieczna, kiedy Basia zostaje porwana przez syna tatarskiego wodza, Azję Tuhajbejowicza (Daniel Olbrychski). Magdalena Zawadzka za rolę Basi w „Panu Wołodyjowskim” została nagodzona Złotym Gronem na Lubuskim Lecie Filmowym w 1969 roku. View oEmbed on the source website Potop (1974) – losy Andrzeja Kmicica w czasie potopu szwedzkiego Głównym bohaterem drugiej części trylogii Sienkiewicza jest Andrzej Kmicic (Daniel Olbrychski), awanturniczy chorąży orszański. Działając w przypływie emocji wchodzi w konflikt z rodem Butrymów, co skutkuje zerwaniem zaręczyn z Oleńką Billewiczówną (Małgorzata Braunek). Kmicic nie zamierza jednak odpuścić i porywa narzeczoną. Jednak gdy ponosi klęskę w pojedynku z Michałem Wołodyjowskim (Tadeusz Łomnicki), odpuszcza i postanawia się zrehabilitować, formując chorągiew dla Janusza Radziwiłła (Władysław Hańcza). Film został uhonorowany na pierwszej edycji festiwalu Złote Lwy w 1974 roku, zdobywając cztery nagrody: Grand Prix, nagrodę za rolę pierwszoplanową w wykonaniu Daniela Olbrychskiego, nagrodę w kategorii filmów kinowych oraz telewizyjnych. Był także nominowany do Oscara w kategorii filmów nieanglojęzycznych w 1975 roku. Odrestaurowana wersja filmu pojawiła się w kinach w 2015 roku. View oEmbed on the source website Ogniem i mieczem (1999) – miłość Skrzetuskiego do Heleny na tle wojen z Kozakami To historia miłości Jana Skrzetuskiego (Michał Żebrowski) do uratowanej z opresji Heleny Kurcewiczówny (Izabella Scorupco). Szczęściu kochanków zagraża sytuacja polityczna na kresach. Bohdan Chmielnicki (Bohdan Stupka) staje na czele powstania Kozaków w Siczy. Dodatkowo Helena zostaje porwana przez zakochanego w niej Kozaka, Bohuna (Aleksander Domogarow). W ekranizacji chronologicznie pierwszej części trylogii zobaczymy całą plejadę polskich gwiazd: Krzysztofa Kowalewskiego (w roli Zagłoby), Zbigniewa Zamachowskiego (jako Michał Wołodyjowski), Andrzeja Seweryna (jako książę Jeremi Michał Wiśniowiecki), Wiktora Zborowskiego (w roli Podbipięty), Ewę Wiśniewską (kniahini Kurcewiczowa) czy Daniela Olbrychskiego (jako Tuhaj-bej). Obraz zdobył: trzy nagrody na festiwalu w Gdyni w 1999 roku – Nagrodę Specjalną Prezesa TVP dla Jerzego Hoffmana) i dwie nagrody indywidualne – za scenografię i montaż, dwa Orły w 2000 roku – w kategoriach: najlepsza rola drugoplanowa kobieca (dla Ewy Wiśniewskiej) i najlepszy producent (Jerzy Hoffman i Jerzy R. Michaluk), dwie Złote Kaczki w 2000 roku – najlepszy film polski i najlepszy aktor (Michał Żebrowski), Złota Kaczka w 2007 roku – dla piosenki „Dumka na dwa serca” w wykonaniu Edyty Górniak i Mieczysława Szcześniaka. View oEmbed on the source website Znachor (1981) – klasyk polskiej kinematografii To z kolei druga filmowa adaptacja powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza. Pierwsza powstała w 1937 roku w reżyserii Michała Waszyńskiego. W filmie Jerzego Hoffmana w roli profesora Wilczura, który w wyniku pobicia trafi pamięć, zobaczymy Jerzego Bińczyckiego. Tytułowy znachor włóczy się po świecie, niejednokrotnie trafiając do więzienia. W końcu pod fałszywym nazwiskiem Kosiby zatrudnia się w młynie Prokopa (Bernard Ładysz). Wkrótce wychodzą na jaw jego wyjątkowe umiejętności medyczne. Równolegle rozgrywa się historia córki profesora Wilczura, Marysi (Anna Dymna). W dziewczynie zakochuje się młody hrabia Leszek Czyński (Tomasz Stockinger), jednak jego rodzina nie zgadza się na mezalians. View oEmbed on the source website Film pojawił się w odnowionej wersji w 2023 roku w reżyserii Michała Gazdy. W roli tytułowej wystąpił Leszek Lichota, a Marysię zagrała Maria Kowalska. Stara Baśń. Kiedy słońce było bogiem (2003) – film historyczny rozgrywający się w kraju Popiela Ekranizacja powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego nawiązuje do dawnych legend, w tym o okrutnym władcy nadgoplańskiego kraju. Rządy nad Polanami sprawuje Popiel (Bogdan Stupka) i jego żona (Małgorzata Foremniak). Jednak znający swoje prawa lud nie zamierza poddać się ich despotycznym zapędom. Drugim wątkiem jest miłość młodego wojownika Ziemka (Michał Żebrowski) do Dziwy (Marina Aleksandrova), córki poważanego kmiecia. Niestety ojciec (Ryszard Filipski) zamierza przeznaczyć córkę do służby w świątyni. W 2004 film zdobył Orła w kategorii: najlepsze kostiumy i Złotą Kaczkę za muzykę autorstwa Krzesimira Dębskiego. View oEmbed on the source website Pozostałe filmy fabularne Jerzego Hoffmana Trędowata (1976) – adaptacja powieści Heleny Mniszkówny opowiada o małżeństwie przełamującym obowiązujące standardy społeczne. Guwernantka Stefania Rudecka (Elżbieta Starostecka) zgadza się na małżeństwo z ordynatem Waldemarem Michorowskim (Leszek Teleszyński), co prowadzi do tragedii, Do krwi ostatniej... (1978) – film wojenny opowiadający historię Pierwszej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. W rolach głównych wystąpili: Anna Dymna, Marek Lewandowski i Jerzy Trela. Na podstawie filmu powstał serial pod tym samym tytułem, Wedle wyroków twoich (1983) – polsko-niemiecki film opowiadający historię żydowskiej dziewczynki o imieniu Ruth (Sharon Brauner). W rolach głównych wystąpili także: Anna Dymna, Ryszarda Hanin i Jerzy Trela, Piękna nieznajoma (1992) – film kostiumowy na podstawie opowiadania Aleksieja Nikołajewicza Tołstoja rozgrywa się w czasie I wojny światowej. Młody porucznik Obozow (Wojciech Malajkat) zakochuje się w starszej od siebie kobiecie (Grażyna Szapołowska), która skrywa pewną tajemnicę, 1920: Bitwa Warszawska (2011) – film o wojnie polsko-bolszewickiej zrealizowany w technologii 3D. W roli Józefa Piłsudskiego wystąpił Daniel Olbrychski, jako ułan Jan Krynicki – Borys Szyc, a w roli jest żony – Natasza Urbańska.