Był najważniejszym mężczyzną jej życia. Profesor Ewa Łętowska o miłości, która nigdy się nie kończy
To opowieść o miłości, która przetrwała wszystko – od studenckich lat bez grosza, przez wspólne sukcesy naukowe, aż po samotność po nagłej stracie. Profesor Ewa Łętowska i jej mąż Janusz Łętowski stworzyli niezwykły związek, oparty na partnerstwie, wspólnych pasjach i bezgranicznym zaufaniu.
To była miłość, która nie potrzebowała wielkich gestów, ale trwała przez dekady. Profesor Ewa Łętowska, wybitna prawniczka, nie mówiła nigdy o odejściu męża jedynie w kategoriach straty. Mówiła o życiu bez drugiej osoby – tej, z którą przez lata dzieliła każdy dzień, każde zdanie, każdy wyjazd. Ewa Łętowska męża poznała jeszcze na studiach, był miłością jej życia Ewa Łętowska jest wybitnym profesorem prawa, kobietą-instytucją. W latach 80. była pierwszym w Polsce Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Jest autorytetem prawniczym, ale niewielu z nas kojarzy się z gorącymi uczuciami, miłością , rodziną. Tymczasem jej historia jest niezwykła. Z mężem Januszem Łętowskim poznali się na studiach prawniczych. Podobnie, jak ona został profesorem prawa. Ich pierwsze spotkanie? Siedzieli razem na wykładzie i on rozlał atrament na jej notatki. Ewa, wtedy Ołtarzewska wiedziała, że wyjdzie za mąż za kolegę z roku. Jej rodzina odnosiła się do tego bez entuzjazmu, obawiając się, że mąż może przeszkadzać w karierze naukowej młodej studentki. Ale ona wiedziała doskonale, że jest odwrotnie, że wraz z gronem kilkorga jeszcze kolegów stanowią „pakiet” wzajemnie się utwierdzający w ambicjach i aspiracjach intelektualnych. Kontynuacji tego klimatu oczekiwała w małżeństwie. Z Januszem Łętowskim pobrali się na początku lat 60. rok po zakończeniu studiów. Czytaj też: Wielka ikona PRLu miała żal do wybitnej prawniczki. O ich konflikcie huczała cała Polska. Poznaj jego kulisy Ewa i Janusz Łętowscy: Zaczynali od zera, żyli biednie Jako młodzi ludzie zaczynali wszystko wspólnie, żyli biednie, brakowało im pieniędzy. Długo nie mieli własnego mieszkania. W latach 60. nie można było nawet wziąć kredytu na mieszkanie, nie było takich kredytów. Jak wspominała profesor Ewa Łętowska pierwszego skromnego M3 na warszawskim osiedlu „Za Żelazną Bramą” doczekali się w 1969 roku, „miałam prawie 30 lat, byłam już po doktoracie. Wciąż tam mieszkałam, obejmując funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich w 1987 roku. Wiele osób myślało, że to żart, bo wiedzieli, że tam są naprawdę marne mieszkania. Nauka życia. To były również czasy ubogie w możliwości. Nie kusił wielki świat, nie było szans na studiowanie za granicą", mówiła w rozmowie dla "Vivy". Janusz Łętowski był od żony o rok starszy, urodził się w 1939 roku w Warszawie. Jego ojciec był oficerem AK, walczył w Powstaniu warszawskim. Po wojnie siedział kilka lat w więzieniu, a gdy go wypuścili, szybko zmarł. Janusza Łętowskiego wychowywała matka. Jak mówiła profesor Ewa Łętowska „Teściowa była mądrą kobietą, wychowała syna tak, że absolutnie nie miał żadnych maczystowskich ciągot”. Stworzyli partnerski związek, znany w środowisku równo ciągnący tandem prywatny i zawodowy. "Byliśmy dosyć popularną parą, więc ulubioną zabawą kolegów było zastanawianie się, kto kogo ciągnie do góry, kto komu coś napisał. Co było o tyle prawdziwe, że faktycznie, jak pracowaliśmy w tandemie, bywało tak, że jakąś rzecz, w której byłam lepsza, ja mu napisałam. I vice versa. Bardzo uczciwie zbudowaliśmy partnerski związek", opowiadała profesor Łętowska w "Vivie". To mąż namówił ją, by przyjęła funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich. Powiedział: spróbuj, a ja zdejmę ci z głowy dom. I tak zrobił. „Nie wiedziałam, ile kosztuje bułka, to był zresztą okres reformy Balcerowicza, ceny szalały, a ja nie miałam o niczym pojęcia. Jak skończyłam kadencję, usłyszałam: „A teraz czas zejść z obłoków” (śmiech), mówiła profesor Łętowska w jednej z rozmów. Nie tylko pisali wspólnie artykuły prawnicze. Mieli też wspólne zainteresowania – ich pasją była opera. Muzyka klasyczna związała ich równie silnie, jak prawo, pisali teksty, robili audycje, programy. Byli znani jako Łętowscy - para prawników, humanistów, znawców muzyki. Czytaj także: Kultowa gwiazda PRL-u i miłość, o której plotkował cały kraj. Tak to się naprawdę skończyło Prof. Ewa Łętowska o małżeńskich relacjach: Kłócić się? To strata czasu. Upierać się? Bez sensu Jak wspominała ich relacje? W przejmującym wywiadzie z Teresą Torańską mówiła: „Kłócić się? To strata czasu. Upierać się? Bez sensu. Upierać to się mogę w pracy, ale w domu nie ma o co. Co będzie na obiad? Przecież to nieważne. Mnie zresztą nie zależało, czyje będzie na wierzchu. (…) My podobnie myśleliśmy. Tak, zdecydowanie podobnie. To efekt strasznie długiego czasu, jaki spędziło się razem, i rozmów. Myśmy dużo ze sobą gadali. Całymi dniami, całe życie”. Jak wspominała w morzu nieszczęść, które ich otaczało byli dziećmi szczęścia. Magdalena Bajer pisała, że pod wpływem męża, który był pragmatykiem profesor Ewa Łętowska stała się, jak sama mówiła: „stałocieplna, poniżej temperatury wrzenia”. Ich najdłuższe rozstanie? Trwało 3 miesiące na 40 lat związku. Profesor Ewa Łętowska wyjechała do Berlina, uważała że traci czas zawodowo. A, że była tam bez męża nic ją nie cieszyło. „Nie dobrze ten Berlin wspominam, bo byłam sama”, wspominała. Ich życie prywatne i zawodowe przeplatało się. Gdy Janusz Łętowski odszedł nagle, na serce, pozostawił po sobie pustkę, której nie da się wypełnić słowami. Czytaj także: Villas nie chciała jej znać, Dowbor miała do niej żal. Liczne konflikty i kosmiczne długi zrujnowały Irenę Dziedzic Pejzaż bez niego Profesor Łętowski odszedł przedwcześnie w wieku 59 lat. Zdiagnozowano u niego chorobę Parkinsona. Oboje wiedzieli, co to oznacza. Ale zanim choroba zdążyła się rozwinąć, dało o sobie znać serce. Profesor Ewa Łętowska musiała nauczyć się żyć na nowo, sama. W książce „Są” z 2007 roku Ewa Łętowska opowiadała Teresie Torańskiej, że o swoim mężu – Januszu - po jego śmierci myśli nieustannie. Że już nie poprowadzi audycji o operze, bo zawsze robili to razem. Że w żałobie sięgnęła po antydepresanty. Że na powrót Łętowskiego wciąż czekają ich psy - Klucher i Hawaj. Że długo nie mogła słuchać płyt, które wspólnie kolekcjonowali 40 lat. Że wszystko straciło sens, bo zabrakło celu. Że nie samotność jest najgorsza, tylko poczucie beznadziei. Jak mówiła w pierwszych miesiącach była tylko ściana albo sufit, zależnie od tego gdzie patrzyła. Długo zajęło jej znalezienie rytmu życia, który nie będzie tylko przeżywaniem pustki. Przez czterdzieści lat zbierali płyty –katalogowanie tego zbioru stało się dla niej czymś więcej niż archiwizacją. To forma kontaktu, echo rozmów, których już nie ma. „Popatrz, Łętowski, jakie to fajne” – mówiła do siebie. Małżeństwo jako teatr – scena, na której gra się razem Dla Ewy Łętowskiej małżeństwo to nie mit ani instytucja. To teatr – ale nie dramatyczny, tylko pełen życzliwości, autoironii, dialogu. „Byliśmy dla siebie i aktorami, i publicznością” – mówi. On był bardzo towarzyski, lubił błyszczeć, opowiadał anegdoty, ona go w tym wspierała, bo ceniła jego towarzyskość, choć sama nie znosiła wieczornych imprez i koktajli. Ich wspólne życie nie było jednak bajką – to była codzienna, solidna praca nad relacją. „Zawsze uważałam, że tyle mam od życia, ile włożę”. Kiedyś wyjeżdżali nawet na konferencje razem, byle być obok. Ich największym wspólnym odkryciem był święty Nektariusz, odnaleziony przypadkiem w Grecji, w Koryncie na ikonie w cerkwi. Teraz jego ikona wisi nad jej łóżkiem. "A tłumy na via Appia są zawsze młode", cytowała Bernarda Shaw. I mówiła: Świat trwa. Pomimo. "Bardzo się pilnuję, by na plecy innych nie ładować swoich problemów. Bo ludzie są kochani, okazali mi wiele sympatii, mają dużo cierpliwości. Ale nie lubią nieszczęść. Mają prawo ich nie lubić. I są zajęci. Trzeba ich brak czasu uszanować. Nikt nie ma prawa oczekiwać od świata, że świat będzie się nim zajmował. Świat ma swoje sprawy", tłumaczyła w rozmowie dla "Wysokich Obcasów" Praca dawała jej odskocznie, pozwalała „odfajkować dzień, tydzień, miesiąc”. Ale też tworzyła poczucie celu. „Najgorsze to brak horyzontu”. Teraz sama sobie stawia zadania, sama się mobilizuje. Profesor Ewa Łętowska ma 85 lat. Nadal jest cenioną i znaną prawniczką, komentatorką naszej rzeczywistości. Czytaj także: Niewinne spojrzenia na korytarzach TVP przerodziły się w burzliwy romans. A potem przyszła zemsta
Uczucie oparli na fundamentach przyjaźni, od siedmiu lat są małżeństwem. Adam Bodnar związał się z kobietą swojego życia
"Dała mi miłość, poczucie stabilności..."
Jako rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar cieszył się sporą sympatią i poparciem obywateli, a teraz przed nim kolejne wyzwania. 13 grudnia został powołany na stanowisko ministra sprawiedliwości. Polityk każdego dnia może liczyć na wsparcie ukochanej żony, która pomogła mu przetrwać najtrudniejsze chwile. Dziś są szczęśliwym i zgranym małżeństwem — poznajcie ich historię miłości. Adam Bodnar ma za sobą nieudane małżeństwo. Magdalena jest jego opoką W rozmowie z Katarzyną Piątkowską dla VIVY! polityk odkrył karty i opowiedział o swojej skomplikowanej sytuacji osobistej. Okazuje się, że Adam Bodnar ma za sobą nieudane małżeństwo, którego owocem jest dwoje dzieci. To, co przeżył w związku z rozwodem, potraktował jako nauczkę na przyszłość. "Nie zawsze nauka z błędów z przeszłości może okazać się wystarczająca, aby uchronić przed błędami w przyszłości. Na pewno jestem teraz uważniejszy. Bo jak już mówiłem, wcześniej życie prywatne nie zawsze mi się układało", mówił wówczas. Cieniem na relacji z pierwszą żoną położyła się między innymi praca. Jednak nowy minister sprawiedliwości nie zamierza wyrokować, kto zawinił w tej sytuacji bardziej. "Moja była żona na pewno ucieszyłaby się, gdybym wziął całą winę na siebie. Ale mi się wydaje, że jak się związek rozpada, to zawsze jest wina obu stron. Na pewno dużo pracowałem. I ta praca, służba publiczna, zawsze była dla mnie bardzo ważna", dodał w tej samej rozmowie. Dziś tamta relacja jest już przeszłością, a Adam Bodnar znów jest szczęśliwie zakochany. Wybranką polityka została Magdalena Bodnar. U jej boku czuje się szczęśliwszy, niż kiedykolwiek! "Od momentu poznania Magdy w 2014 r. nie miałem lepszego czasu. Życiowo też dojrzewasz do tego, żeby spotkać osobę, z którą nadajesz na tej samej fali" — powiedział Januszowi Schwertnerowi. Czytaj także: Barbara Nowacka z partnerem wychowuje dwoje dzieci. Mówi wprost, dlaczego nie wezmą ślubu Adam Bodnar, Magdalena Bodnar, Warszawa, 06.10.2021 Adam Bodnar i Magdalena Bodnar: historia miłości Nowy minister sprawiedliwości chętnie pokazywał się na salonach z piękną małżonką. Magdalena to jego największy skarb. Choć ich miłość miewała swoje wzloty i upadki, dziś tworzą zgrane małżeństwo, które nie widzi świata poza sobą. Na łamach VIVY! Adam Bodnar przyznał, że ukochana była dla niego niezastąpionym wsparciem, gdy bardzo tego potrzebował. Ich uczucie oparte jest na fundamentach prawdziwej, bezwarunkowej przyjaźni, co polityk podkreślał wielokrotnie. „Gdy się poznaliśmy, Magda wiedziała, że jestem aktywny w życiu publicznym. Na szczęście przetrwała ze mną wszystkie trudne chwile. Dała mi miłość, poczucie stabilności, bezpieczeństwa i przestrzeń, żebym mógł normalnie funkcjonować. Ale ja wiem, że to nie jest przestrzeń bezwarunkowa” — zastrzegł wówczas. Pobrali się w 2016 roku, krótko po ślubie na świat przyszło wspólne dziecko pary. Kilka lat temu na Instagramie ministra pojawił się wpis przypominający dzień, gdy powiedzieli sobie tak. Pod zdjęciem z ukochaną napisał: „Kolejna, czwarta rocznica — dziękuję za każdą chwilę, dzień, tydzień, miesiąc, rok. Mam nadzieję na więcej". Dziś Adam i Magdalena Bodnarowie tworzą zgrany duet, który bardzo chroni swoją prywatność. Polityk stara się poświęcać żonie i pociechom jak najwięcej wolnego czasu. W 2019 roku w rozmowie z Super Expressem zdradził, że z zapałem oglądają razem jeden z polskich seriali: „Niektórzy się z tego śmieją, ale powiem wprost. Oglądam wraz z żoną serial „Na Wspólnej”. Jest to serial, który podąża za zmianami w społeczeństwie i ciekawie pokazuje, co się w nim dzieje. Pop kultura może mieć duże znaczenie dla naszego rozumienia rzeczywistości. Chociaż, jak to w serialu, jest oczywiście wiele uproszczeń”, diagnozował. O tym, jak ważna jest dla niego rodzina, nie omieszkał wspomnieć również odbierając nagrodę Rafto za walkę o praworządność i prawa człowieka. „Chciałbym podziękować mojej żonie Magdalenie. Nie możesz dobrze pełnić roli ombudsmana w tak trudnych czasach, nie mając przy tym ogromnego wsparcia ze strony kochających osób” — przemawiał wówczas. Życzymy wszystkiego najwspanialszego! Czytaj także: Katarzyna Tusk jest bardzo dumna z ojca. Życie polityczne Donalda Tuska nigdy nie wywarło złego wpływu na jej młodość Adam Bodnar, Magdalena Bodnar, Warszawa 27.10.2023
Ma za sobą nieudane małżeństwo i błędy, dzięki którym rozumie ludzi. Tajemnice Adama Bodnara
„Wiem, jak to jest, gdy się w życiu nie układa”
Jako rzecznik praw obywatelskich zyskał sporą sympatię ludzi. Dzięki temu, że sam miał wzloty i upadki w swoim życiu oraz sporo popełnionych błędów, Adam Bodnar jest w stanie lepiej zrozumieć obywateli. Na tych, które sam popełnił stara się jednak uczyć i wyciągać z nich wnioski. Choć ma za sobą jedno nieudane małżeństwo, to dziś tworzy szczęśliwy związek z ukochaną Magdą i zapewnia, że tak będzie już zawsze. Co wiemy o Adamie Bodnarze? Adam Bodnar zdobył zaufanie i sympatię obywateli jako rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar to polski publicysta, prawnik, polityk, nauczyciel akademicki, doktor habilitowany nauk prawnych, działacz na rzecz praw człowieka i były rzecznik praw obywatelskich. Tę funkcję sprawował w latach 2015-2021 i w tym czasie zaskarbił sobie sporą sympatię i szacunek społeczeństwa. Polityk jest także profesorem uczelni na Uniwersytecie SWPS i dziekanem Wydziału Prawa. Po wyborach parlamentarnych, które odbyły się 15 października 2023 roku Adam Bodnar został również wybrany na senator XI kadencji. „Chciałbym doprowadzić do tego, żeby dzieci takie jak ja nie musiały się z tych małych miasteczek wyrywać. Żeby miały komfort normalnego, zwyczajnego, przyzwoitego życia i żeby Polska rozwijała się w sposób akceptujący wszystkich. Byśmy tworzyli równe szanse dla każdego, niezależnie od tego, skąd pochodzi i kim jest”, mówił o swojej misji w rozmowie z Katarzyną Piątkowską dla VIVY! W 2022 roku i dodał: „Ze względu na to, skąd pochodzę, gdzie byłem, gdzie pracowałem, co przeżyłem, widzę, że czym innym jest 20. piętro wieżowca, warszawskie city, blichtr, sława i pieniądze, a czym innym mała miejscowość, w której jest ostatnie kino, które ledwo zipie, Lidl, Netto, Biedronka i trzy inne sklepy, a najlepszą robotą jest ta w służbach mundurowych, bo tam się przynajmniej przyzwoicie zarabia. Rozumiem taką opowieść”. Czytaj też: Wybrakowana tapeta w pokoju i zaaranżowane małżeństwo. Tak wyglądała droga do kariery wielkiej matematyczki, Zofii Kowalewskiej Adam Bodnar w sesji dla magazynu VIVA!, 2022 rok Adam Bodnar ma za sobą nieudane małżeństwo Były rzecznik praw obywatelskich zdaje się doskonale rozumieć innych obywateli. Okazuje się, że spory wpływ na to miały błędy, jakie sam w przeszłości popełnił, a z których wyciągnął wnioski. „Ja wiem, jak to jest, gdy się w życiu nie układa. To, że wiem, jest po części efektem moich osobistych przeżyć. Też miałem w życiu kryzysowe momenty. Ostatnio oglądałem film „F...cking Bornholm”. Niezwykły obraz pokazujący zagubienie ludzi, którzy osiągnęli sukces w korporacjach, ale nie są go w stanie pogodzić z życiem prywatnym, poszukują po latach nowej tożsamości, a kobiety odkrywają, że mogą być absolutnie samodzielne i spełnione. To nie są obce mi tematy”, opowiadał Katarzynie Piątkowskiej. Czas, kiedy został rzecznikiem praw obywatelskich Adam Bodnar określa, jako wspaniały w jego życiu. Wówczas już od roku był w związku ze swoją ukochaną, Magdą, z którą był bardzo szczęśliwy. „Gdy zostałem RPO, od roku byłem już w związku z Magdą. Byliśmy szczęśliwi. Jesteśmy razem od pierwszej randki. I mówię to dziś, dwa dni po naszej szóstej rocznicy ślubu, że tak już będzie!”, zdradził polityk w wywiadzie dla VIVY!. Skąd ma pewność, że będą razem już zawsze? „Ze względu na moje błędy przeszłości, których już nie popełnię”, wyjaśnia Katarzynie Piątkowskiej w tej samej rozmowie. „Nie zawsze nauka z błędów z przeszłości może okazać się wystarczająca, aby uchronić przed błędami w przyszłości. Na pewno jestem teraz uważniejszy. Bo jak już mówiłem, wcześniej życie prywatne nie zawsze mi się układało”, zdradza Adam Bodnar. Polityk ma za sobą jedno nieudane małżeństwo. Dlaczego się rozpadło? „Moja była żona na pewno ucieszyłaby się, gdybym wziął całą winę na siebie. Ale mi się wydaje, że jak się związek rozpada, to zawsze jest wina obu stron. Na pewno dużo pracowałem. I ta praca, służba publiczna, zawsze była dla mnie bardzo ważna”, tłumaczy w wywiadzie dla VIVY!. Wraz z byłą małżonką doczekał się dwóch synów. Poprzednie małżeństwo Adama Bodnara zakończyło się rozstaniem. Polityk wyciągnął z niego wnioski i stara się nie powtarzać popełnionych raz błędów. „Teraz staram się tak robić, żeby wszystko było równoważne. Po latach jesteśmy bogatsi w doświadczenia, inaczej patrzymy na różne rzeczy. Cieszę się, że od ośmiu lat jestem w szczęśliwym związku”, mówił w 2022 roku Katarzynie Piątkowskiej. „Gdy się poznaliśmy, Magda wiedziała, że jestem aktywny w życiu publicznym. Na szczęście przetrwała ze mną wszystkie trudne chwile. Dała mi miłość, poczucie stabilności, bezpieczeństwa i przestrzeń, żebym mógł normalnie funkcjonować. Ale ja wiem, że to nie jest przestrzeń bezwarunkowa”, wyjaśnił. Zobacz także: Są razem od niemal pół wieku, nie ma mowy o kryzysach. Nawet skandal nie poróżnił Bogusława i Hanny Wołoszańskich Adam Bodnar w sesji dla magazynu VIVA!, 2022 rok Adam Bodnar i Magdalena Bodnar: żona jest dla niego wielkim wsparciem Magdalena Bodnar jest wielkim wsparciem dla ukochanego i doskonale rozumie wyrzeczenia oraz obowiązki, jakie związane są z jego pracą. „Magda rozumie wyzwania związane z moją pracą. Ale za wszelką cenę staramy się zachować jakąś przestrzeń normalności i odcięcia się od spraw publicznych. Dbamy o rytuały, korzystamy z nich, ile się da”, mówi Adam Bodnar w wywiadzie z Katarzyną Piątkowską dla VIVY!. „Oboje o to dbamy. Ona pracuje w administracji państwowej, wie, na czym polega funkcjonowanie państwa. Niestety bywam mało asertywny, a to się kończy kolejnymi wyjazdami (…) Ale bardzo staram się dbać o czas spędzony z rodziną”, zapewnia Adam Bodnar. „Od momentu poznania Magdy w 2014 r. nie miałem lepszego czasu. Życiowo też dojrzewasz do tego, żeby spotkać osobę, z którą nadajesz na tej samej fali”, wyznał z kolei Adam Bodnar w rozmowie z Januszem Schwertnerem. W 2016 roku wraz z ukochaną doczekał się narodzin swojego trzeciego syna. „Moje życie prywatne nie było sukcesem, ale akurat od tych pięciu lat to się zmieniło. Magda mnie bardzo wzmocniła. Przede mną mniej szalony czas. Chcę się skupić na niej i na moich trzech synach. Dla mnie taki teraz czas nadchodzi”, zdradził w 2020 roku w rozmowie z Onetem. W piątą rocznicę ślubu były rzecznik praw obywatelskich udostępnił na Instagramie zdjęcie z żoną i dodał romantyczny podpis: „Dziękuję za każdą chwilę, dzień, tydzień, miesiąc, rok. Mam nadzieję na więcej”. Rodzina jest niezwykle ważna dla Adama Bodnara. Stara się zawsze znaleźć choć trochę czasu, by budować relacje z bliskimi. „Mamy bliskie relacje. Teraz ważny jest dla mnie czas pandemii. Siedzieliśmy w domu z Magdą i zajmowaliśmy się nim na zmianę. Ale już wcześniej miałem tak skonstruowany kalendarz, żebyśmy codziennie mieli czas na przynajmniej godzinny spacer”, opowiadał w rozmowie z Januszem Schwertenerem. Gdy w 2018 roku odbierał nagrodę Rafto za walkę o praworządność i prawa człowieka, podziękował żonie: „Chciałbym podziękować mojej żonie, Magdalenie. Nie możesz dobrze pełnić roli ombudsmana w tak trudnych czasach, nie mając przy tym ogromnego wsparcia ze strony kochających osób”. A jak wygląda życie codzienne byłego rzecznika praw obywatelskich? To może być sporym zaskoczeniem. Okazuje się, że Adam Bodnar lubi oglądać polskie seriale, a jednym z jego ulubionych jest „Na Wspólnej”. Chętnie ogląda tę produkcję wraz z żoną. „ Niektórzy się z tego śmieją, ale powiem wprost. Oglądam wraz z żoną serial »Na Wspólnej«. (...) Jest to serial, który podąża za zmianami w społeczeństwie i ciekawie pokazuje, co się w nim dzieje. Pop kultura może mieć duże znaczenie dla naszego rozumienia rzeczywistości. Chociaż, jak to w serialu, jest oczywiście wiele uproszczeń”, wyznał w rozmowie z Super Expressem w 2019 roku. Czytaj również: Po śmierci taty Ewa Wachowicz zabrała ukochaną mamę do siebie. To jej zawdzięcza pasję i miłość do gotowania
Adam Bodnar kiedyś i dziś... Jak żyje odkąd przestał być Rzecznikiem Praw Obywatelskich?
Od roku Adam Bodnar nie jest już Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Jak dziś wygląda jego życie? Co się zmieniło i czy z takiego obrotu spraw cieszą się jego bliscy? Poznaj doktora habilitowanego nauk prawnych jeszcze lepiej, niż do tej pory. Co powiedział przed kamerą VIVY! oraz Katarzynie Piątkowskiej? Adam Bodnar kiedyś i dziś. Fragment wywiadu Uczy się Pan na swoich błędach? Cały czas. Ale nie zawsze nauka z błędów z przeszłości może okazać się wystarczająca, aby uchronić przed błędami w przyszłości. Na pewno jestem teraz uważniejszy. Bo jak już mówiłem, wcześniej życie prywatne nie zawsze mi się układało. Z Pana winy? Moja była żona na pewno ucieszyłaby się, gdybym wziął całą winę na siebie. Ale mi się wydaje, że jak się związek rozpada, to zawsze jest wina obu stron. Na pewno dużo pracowałem. I ta praca, służba publiczna, zawsze była dla mnie bardzo ważna. Ważniejsza niż rodzina? Teraz staram się tak robić, żeby wszystko było równoważne. Po latach jesteśmy bogatsi w doświadczenia, inaczej patrzymy na różne rzeczy. Cieszę się, że od ośmiu lat jestem w szczęśliwym związku. Czytaj też: „Łatwiej mi teraz łączyć życie zawodowe z prywatnym”, mówi nam Adam Bodnar Początek Pana związku z żoną Magdą przypadł na „rzecznikowanie”. Gdy się poznaliśmy, Magda wiedziała, że jestem aktywny w życiu publicznym. Na szczęście przetrwała ze mną wszystkie trudne chwile. Dała mi miłość, poczucie stabilności, bezpieczeństwa i przestrzeń, żebym mógł normalnie funkcjonować. Ale ja wiem, że to nie jest przestrzeń bezwarunkowa. Ciekawa jestem ceny. To nie jest tak, że mogę sobie pojechać na kolejną, 17. już w tym miesiącu konferencję i Magda się nie skrzywi i powie: „Tak, tak, kochanie, dobrze, przecież ty masz misję”. Negocjujecie? Nie chodzi o negocjacje. Magda rozumie wyzwania związane z moją pracą. Ale za wszelką cenę staramy się zachować jakąś przestrzeń normalności i odcięcia się od spraw publicznych. Dbamy o rytuały, korzystamy z nich, ile się da. Jak jestem w Warszawie, zawsze staram się tak wszystko zaaranżować, żeby naszego pięcioletniego synka zawieźć do przedszkola, a potem Magdę do pracy. Ta poranna 40-minutowa podróż to jest nasz czas. Żona nie pozwala Panu zatracić się w pracy, czy Pan sam o to dba? Oboje o to dbamy. Ona pracuje w administracji państwowej, wie, na czym polega funkcjonowanie państwa. Niestety bywam mało asertywny, a to się kończy kolejnymi wyjazdami. Jako RPO miałem do dyspozycji kierowcę. W trakcie podróży mogłem pracować. Teraz jeżdżę sam. Przemówienia już po drodze nie przygotuję. Nie wszędzie można łatwo dojechać koleją. Wiem, że brzmię jak wtórny pracoholik. Przecież przez ten rok, od kiedy przestałem być rzecznikiem, zdążyłem przygotować książkę „Nigdy nie odpuszczę”, napisać z 60 felietonów, poprowadzić audycje w radiu, odbyć ileś tam wyjazdów zagranicznych, wykładać na SWPS-ie, gdzie jestem dziekanem wydziału prawa. Ale bardzo staram się dbać o czas spędzony z rodziną. Miał Pan przechodzić proces restrukturyzacji zawodowej. I on przebiega pomyślnie, bo odpocząłem od poczucia codziennego zaangażowania i odpowiedzialności za bieżące sprawy. Natomiast to nie znaczy, że przestałem interesować się ogólną sytuacją w państwie. Przeciwnie. Natomiast czas RPO wspominam jako nieustanną wielką odpowiedzialność. RPO byłem przez prawie sześć lat. Ostatni rok był szczególny, bo nie wiedziałem, kiedy zakończę urzędowanie ze względu na brak wyboru nowego RPO i toczącą się sprawę przed TK. Był taki moment, że nie mogliśmy w zasadzie niczego zaplanować. […] Polityka Pana kręci? Tego jeszcze nie wiem. Wiadomo, że jeżeli się przygotowuje taką książkę jak moja, pojawia się takie pytanie. A ja się cały czas zastanawiam, czy jestem gotowy na przejście z roli działacza na rzecz praw człowieka, aktywisty, eksperta, naukowca, recenzenta do świata polityki, gdzie gra się według innych reguł. Nie zawsze liczy się merytoryczna racja czy ideały. Czy jest Pan poważnym człowiekiem? Mam wrażenie, że przez wiele lat to była moja wada życiowa, że byłem, użyję tu rosyjskiego sformułowania, strasznie „sieriozny” we wszystkim, co robiłem. Bardzo poważnie podchodziłem do swoich obowiązków, do wszystkiego, co robię. Dalej staram się tak robić. Ale w życiu prywatnym nauczyłem się być bardziej elastyczny i dać sobie więcej luzu. ___ Więcej o tym, jak dziś wygląda zawodowa codzienność Adama Bodnara dowiesz się z wywiadu wideo, który opublikowaliśmy na górze strony.
Adam Bodnar o dwóch małżeństwach, żonie Magdzie i o tym, co jest w życiu naprawdę ważne
„Nie zawsze nauka z błędów z przeszłości może okazać się wystarczająca”, mówi
Walczył o sprawy innych, ale w końcu musiał też zawalczyć o siebie i swoje prywatne życie. Adam Bodnar, były Rzecznik Praw Obywatelskich, dziekan wydziału prawa Uniwersytetu SWPS w Warszawie, autor książki „Nigdy nie odpuszczę” mówi, że dzięki temu, że nie zawsze mu się układało w życiu, lepiej rozumie ludzi i ich problemy. W VIVE! opowiedział o dwóch małżeństwach, czy uczy się na swoich błędach i drobnych, ale bardzo ważnych rytuałach. Skąd Pan idzie? Z Gryfic. Z województwa zachodniopomorskiego. Z małego miasteczka, które cały czas jest częścią mojej tożsamości, choć rzadko tam bywam. Dzięki temu dość dobrze rozumiem małomiasteczkową perspektywę. Wiem, ile dla mojego pokolenia znaczyło, żeby się stamtąd wyrwać. Ja i moi rówieśnicy szukaliśmy może nie nowego życia, ale na pewno własnej drogi rozwoju zawodowego. A dokąd Pan idzie? Chciałbym doprowadzić do tego, żeby dzieci takie jak ja nie musiały się z tych małych miasteczek wyrywać. Żeby miały komfort normalnego, zwyczajnego, przyzwoitego życia i żeby Polska rozwijała się w sposób akceptujący wszystkich. Byśmy tworzyli równe szanse dla każdego, niezależnie od tego, skąd pochodzi i kim jest. Jest Pan otwarty i tolerancyjny. Na taką postawę wpływ ma miejsce, w którym się Pan urodził i wychował? Tak mi się wydaje. Czasami o Polsce zachodniej mówiło się „Dziki Zachód”. Tam czuć, że to cały czas jest przestrzeń do zagospodarowywania. Część osób, tak jak mój ojciec i jego rodzina, została tam przesiedlona w ramach akcji „Wisła”. Część przyjechała po drugiej wojnie światowej sama. Jeszcze inni szukali tam możliwości pracy. Moje pokolenie urodzone na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych charakteryzuje się tym, że nie ma głębokich korzeni. A to powoduje większą swobodę. Kiedyś bliska mi osoba powiedziała mi, że w swoim sposobie postępowania jestem też trochę amerykański. To znaczy? Chodzi o amerykańską elastyczność. Coś w tym jest. Dobrze się czuję w Stanach Zjednoczonych. Odpowiada mi ich sposób myślenia i klimat przemieszczania się. Jedynie nie jestem w stanie zrozumieć ich akceptacji przemocy (posiadanie broni i kara śmierci). Na pewnych etapach życia wzrastałem w kulturze amerykańskiej. A może to jest rzeczywiście mentalność człowieka z Ziem Zachodnich? Drugim rysem tożsamościowym mojego pokolenia jest rok 1989. Wtedy wkroczyliśmy w nowy ustrój, jakby na to nie patrzeć liberalny, kapitalistyczny, wolnościowy, związany z członkostwem w Unii Europejskiej. W nim się formowaliśmy, a później go współtworzyliśmy. To jest ważna cecha mojego pokolenia. My nie chcielibyśmy, żeby to, w czym uczestniczyliśmy, zostało zmarnowane. Ze względu na to, skąd pochodzę, gdzie byłem, gdzie pracowałem, co przeżyłem, widzę, że czym innym jest 20. piętro wieżowca, warszawskie city, blichtr, sława i pieniądze, a czym innym mała miejscowość, w której jest ostatnie kino, które ledwo zipie, Lidl, Netto, Biedronka i trzy inne sklepy, a najlepszą robotą jest ta w służbach mundurowych, bo tam się przynajmniej przyzwoicie zarabia. Rozumiem taką opowieść. Wygląda na to, że Pan w ogóle rozumie ludzi. Tak, bo ja wiem, jak to jest, gdy się w życiu nie układa. To, że wiem, jest po części efektem moich osobistych przeżyć. Też miałem w życiu kryzysowe momenty. Ostatnio oglądałem film „F...cking Bornholm”. Niezwykły obraz pokazujący zagubienie ludzi, którzy osiągnęli sukces w korporacjach, ale nie są go w stanie pogodzić z życiem prywatnym, poszukują po latach nowej tożsamości, a kobiety odkrywają, że mogą być absolutnie samodzielne i spełnione. To nie są obce mi tematy. (…) Czytaj też: „Łatwiej mi teraz łączyć życie zawodowe z prywatnym”, mówi nam Adam Bodnar Został Pan rzecznikiem, bo trafił Pan na dobry moment polityczny. Tak się złożyło. Było dużo zbiegów okoliczności, szczęścia. A jaki to był moment w życiu prywatnym? Oj, wspaniały! Absolutnie! Gdy zostałem RPO, od roku byłem już w związku z Magdą. Byliśmy szczęśliwi. Jesteśmy razem od pierwszej randki. I mówię to dziś, dwa dni po naszej szóstej rocznicy ślubu, że tak już będzie! Jest Pan tego bardzo pewny. Ze względu na moje błędy przeszłości, których już nie popełnię. Uczy się Pan na swoich błędach? Cały czas. Ale nie zawsze nauka z błędów z przeszłości może okazać się wystarczająca, aby uchronić przed błędami w przyszłości. Na pewno jestem teraz uważniejszy. Bo jak już mówiłem, wcześniej życie prywatne nie zawsze mi się układało. Z Pana winy? Moja była żona na pewno ucieszyłaby się, gdybym wziął całą winę na siebie. Ale mi się wydaje, że jak się związek rozpada, to zawsze jest wina obu stron. Na pewno dużo pracowałem. I ta praca, służba publiczna, zawsze była dla mnie bardzo ważna. Ważniejsza niż rodzina? Teraz staram się tak robić, żeby wszystko było równoważne. Po latach jesteśmy bogatsi w doświadczenia, inaczej patrzymy na różne rzeczy. Cieszę się, że od ośmiu lat jestem w szczęśliwym związku. Początek Pana związku z żoną Magdą przypadł na „rzecznikowanie”. Gdy się poznaliśmy, Magda wiedziała, że jestem aktywny w życiu publicznym. Na szczęście przetrwała ze mną wszystkie trudne chwile. Dała mi miłość, poczucie stabilności, bezpieczeństwa i przestrzeń, żebym mógł normalnie funkcjonować. Ale ja wiem, że to nie jest przestrzeń bezwarunkowa. Ciekawa jestem ceny. To nie jest tak, że mogę sobie pojechać na kolejną, 17. już w tym miesiącu konferencję i Magda się nie Negocjujecie? Nie chodzi o negocjacje. Magda rozumie wyzwania związane z moją pracą. Ale za wszelką cenę staramy się zachować jakąś przestrzeń normalności i odcięcia się od spraw publicznych. Dbamy o rytuały, korzystamy z nich, ile się da. Jak jestem w Warszawie, zawsze staram się tak wszystko zaaranżować, żeby naszego pięcio- letniego synka zawieźć do przedszkola, a potem Magdę do pracy. Ta poranna 40-minutowa podróż to jest Żona nie pozwala Panu zatracić się w pracy, czy Pan sam o to dba? Oboje o to dbamy. Ona pracuje w administracji państwowej, wie, na czym polega funkcjonowanie państwa. Niestety bywam mało asertywny, a to się kończy kolejny- mi wyjazdami. Jako RPO miałem do dyspozycji kierowcę. W trakcie podróży mogłem pracować. Teraz jeżdżę sam. Przemówienia już po drodze nie przygotuję. Nie wszędzie można łatwo dojechać koleją. Wiem, że brzmię jak wtórny pracoholik. Przecież przez ten rok, od kiedy przestałem być rzecznikiem, zdążyłem przygotować książkę „Nigdy nie odpuszczę”, napisać z 60 felietonów, poprowadzić audycje w radiu, odbyć ileś tam wyjazdów zagranicznych, wykładać na SWPS-ie, gdzie jestem dziekanem wydziału prawa. Ale bardzo staram się dbać o czas spędzony z rodziną. Czytaj także: Katarzyna Błażejewska-Stuhr i Maciej Stuhr: „Pomoc wynika z zaufania. A zaufanie jest jednym z piękniejszych darów” Pełny wywiad z Adamem Bodnarem przeczytasz w najnowszym numerze magazynu „VIVA!”, dostępnym na rynku od czwartku 7. lipca 2022 roku
„Łatwiej mi teraz łączyć życie zawodowe z prywatnym”, mówi nam Adam Bodnar
Były Rzecznik Praw Obywatelskich opowiedział, co robił przez ostatni rok
Gdy po sześciu latach przestał pełnić funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich mówił, że chce mieć okres restrukturyzacji zawodowej. Ale myliłby się ten, kto by twierdził, że Adam Bodnar choć na chwilę zrezygnuje z pracy. W wywiadzie dla VIVY! opowiedział czym się teraz zajmuje i co udało mu się przez ostatni rok zdziałać. Praca w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, RPO, spotkania z ofiarami tortur, z ludźmi, którzy mają za sobą traumy, ogromne problemy. To musi kosztować dużo emocji. Bardzo dużo. Dlatego teraz zajmuję się prawami człowieka, ale trochę w inny sposób – publikuję, uczestniczę w debatach, podróżuję po kraju, prowadzę audycje. Kiedyś mówiłem, że po zakończeniu kadencji RPO chcę mieć okres restrukturyzacji zawodowej. Staram się teraz zobaczyć, czy można być skutecznym poprzez codzienny wpływ na debatę publiczną. Z tym się niestety wiąże poczucie, że nie wszystkie moje wypowiedzi się podobają i czasami trudno czytać komentarze na swój temat. I teraz Pan sprawdza, czy takie inne życie się Panu podoba? To nie jest kwestia podobania. Traktuję swoje zaangażowanie publiczne jak odpowiedzialność w stosunku do tych, którzy mi ufają i wciąż chcieliby, abym był aktywny w sferze publicznej. Natomiast łatwiej mi teraz łączyć życie zawodowe z prywatnym. (…) Żona nie pozwala Panu zatracić się w pracy, czy Pan sam o to dba? Oboje o to dbamy. Ona pracuje w administracji państwowej, wie, na czym polega funkcjonowanie państwa. Niestety bywam mało asertywny, a to się kończy kolejnymi wyjazdami. Jako RPO miałem do dyspozycji kierowcę. W trakcie podróży mogłem pracować. Teraz jeżdżę sam. Przemówienia już po drodze nie przygotuję. Nie wszędzie można łatwo dojechać koleją. Wiem, że brzmię jak wtórny pracoholik. Przecież przez ten rok, od kiedy przestałem być rzecznikiem, zdążyłem przygotować książkę „Nigdy nie odpuszczę”, napisać z 60 felietonów, poprowadzić audycje w radiu, odbyć ileś tam wyjazdów zagranicznych, wykładać na SWPS-ie, gdzie jestem dziekanem wydziału prawa. Ale bardzo staram się dbać o czas spędzony z rodziną. Czytaj także: Katarzyna Błażejewska-Stuhr i Maciej Stuhr o pierwszym spotkaniu i miłości Miał Pan przechodzić proces restrukturyzacji zawodowej. I on przebiega pomyślnie, bo odpocząłem od poczucia codziennego zaangażowania i odpowiedzialności za bieżące sprawy. Natomiast to nie znaczy, że przestałem interesować się ogólną sytuacją w państwie. Przeciwnie. Natomiast czas RPO wspominam jako nieustanną wielką odpowiedzialność. RPO byłem przez prawie sześć lat. Ostatni rok był szczególny, bo nie wiedziałem, kiedy zakończę urzędowanie ze względu na brak wyboru nowego RPO i toczącą się sprawę przed TK. Był taki moment, że nie mogliśmy w zasadzie niczego zaplanować. Na przykład wakacji? W końcu nie muszę się martwić, czy coś w tej Polsce nie wybuchnie i będę musiał wracać. Prowadzi Pan jeszcze audycję w młodzieżowym radiu. Po co to Panu? Chciałbym trafić ze swoim przekazem, który opiera się na ideach, do młodych ludzi. Już Pan wie, jak to zrobić? Cały czas szukam sposobu. Jednym jest właśnie ta audycja. Może się Pan ćwiczyć na synach. Z 17-letnim i 15-letnim staram się rozmawiać o różnych rzeczach i wyciągać od nich informacje. Trzeci jest jeszcze za mały, bo ma dopiero pięć lat. Pyta pani, po co to robię? Jeśli chcę cały czas być obecny w sferze publicznej, mówić o ideach, starać się przekonywać do rzeczy, które są dla mnie ważne, takich jak praworządność, integracja europejska, klimat, prawo do prywatności, to muszę ten świat choć trochę zrozumieć. Ostatnio dzięki 15-letniemu synowi w mojej audycji „Prawy Adam” poruszyłem sprawę procesu Amber Heard vs Johnny Depp. Wcześniej nie chciałem, bo uważałem, że to jest takie celebryckie. I dopiero od niego dowiedziałem się, że młodzież się tym pasjonuje. A to, że dzięki niemu poruszyłem ten temat, okazało się dla niego bardzo ważne. Cały wywiad w nowym numerze VIVY!. Magazyn dostępny w punktach sprzedaży od 7 lipca 2022 roku