Festiwale 2019

Festiwale

Festiwale 2019

Berlinale, Festiwal Filmowy w Berlinie
Fot. JAN BAUER/East News
BERLINALE 2019

Skąd się wziął Złoty Niedźwiedź?

Historia Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie

Łukasz Kaliński 1 lutego 2019 16:27
Berlinale, Festiwal Filmowy w Berlinie
Fot. JAN BAUER/East News

Już 7 lutego rusza jeden z najbardziej prestiżowych festiwali filmowych na świecie – Berlinale. Potrwa do 17 lutego, kiedy to ogłoszeni zostaną zwycięzcy Złotych i Srebrnych Niedźwiedzi. W tym roku w konkursie głównym festiwalu wystartuje nowy film Agnieszki Holland Mr. Jones. A jak się to wszystko zaczęło?

Początki Berlinale

Berlinale to jeden z trzech festiwali filmowych należących do tak zwanej Wielkiej Trójki. Obok niego to jeszcze festiwale w Cannes i Wenecji. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie organizowany jest rokrocznie od 1951 roku. Od roku 1978 Berlinale organizowany jest w lutym. Twórcą i pierwszym dyrektorem festiwalu był dr Alfred Bauer, który pełnił tę funkcję do przejścia na emeryturę w 1976 roku. Orędownikiem berlińskiego festiwalu był Oscar Martay, który po II wojnie światowej nadzorował i promował berliński przemysł filmowy z polecenia amerykańskiego rządu. To właśnie pożyczki ze Stanów pomogły sfinansować festiwal w pierwszych latach jego obecności na rynku filmowym.

Pierwsza edycja festiwalu Berlinale odbyła się w dniach od 6 do 17 czerwca 1951 roku w Berlinie Zachodnim. Filmem, który rozpoczął pierwszą edycję festiwalu była Rebecca Alfreda Hitchcocka. Główną nagrodę pierwszego MFF w Berlinie, Złotego Niedźwiedzia, zdobyło aż pięć filmów podzielonych na kategorie wg reprezentowanych przez nie gatunków. Były to filmy Czterech w jeepie w reżyserii Leopolda Lindtberga (najlepszy film dramatyczny), Bez adresu w reżyserii Jeana-Paula Le Chanoisa (najlepsza komedia), Sprawiedliwości stało się zadość w reżyserii Andre Cayatte’a (najlepszy film przygodowy lub thriller), Kopciuszek w reżyserii Wilfreda Jacksona, Clyde’a Gerominiego i Hamiltona Luske’a (najlepszy musical) oraz Beaver Valley w reżyserii Jamesa Algara (najlepszy film dokumentalny).

Po ustąpieniu przez Alfreda Bauera z funkcji dyrektora festiwalu jego następcą w 1976 roku został dziennikarz filmowy Wolf Donner. To on wprowadził zmianę terminu odbywania się festiwalu, przenosząc ją z miesięcy letnich na luty. Donner dyrektorem festiwalu był zaledwie przez trzy lata. W 1980 roku jego funkcję przejął Moritz de Hadeln, a jego z kolei w 2001 roku zastąpił Dieter Kosslick. Kosslick pełni funkcję dyrektora Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie do dzisiaj.

Skąd się wziął Złoty Niedźwiedź

Główną nagrodą Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie jest Złoty Niedźwiedź. Statuetka została zaprojektowana przez rzeźbiarza Renée Sintenisa. Niedźwiedź to zwierzę kojarzone z Berlinem. Znajduje się zarówno na fladze Berlina jak i w jego herbie. Nie dziwi więc fakt, że stał się również symbolem berlińskiego festiwalu.

Wraz z upływem lat zmieniał się sposób wyłaniania zwycięzców festiwalu. Na pierwszym festiwalu o nagrodach decydowało niemieckie jury. Później, w latach 1952-1955, zwycięzca wyłaniany był na podstawie głosów widzów. Od roku 1956 aż do teraz nagrody przyznaje międzynarodowe jury złożone z uznanych filmowców z całego świata. W historii festiwalu polscy twórcy zasiadali w jury kilkukrotnie. Wśród nich byli m.in. Jerzy Kawalerowicz, Krystyna Janda, Andrzej Wajda i Janusz Kamiński. Tylko raz w historii festiwalu nie przyznano Złotego Niedźwiedzia. Było to w 1970 roku, a program konkursowy został odwołany ze względu na kontrowersje związane z podejmującym temat wojny w Wietnamie filmem Michaela Verhoevena ok. Od następnego roku zmienione zostały kryteria dopuszczania filmów do konkursu głównego na Berlinale.

Nie tylko Złoty Niedźwiedź

Oprócz Złotego Niedźwiedzia w Berlinie wręczane są też Srebrne Niedźwiedzie, Nagrody specjalne, Kryształowe Niedźwiedzie oraz Teddy Award dla filmów podejmujących tematykę LGBT. Z kolei nagrodą Shooting Stars Award nagradzani są młodzi europejscy twórcy. Choć Złoty Niedźwiedź dla najlepszego filmu pełnometrażowego wręczany jest od początku festiwalu, Srebrne Niedźwiedzie zostały wprowadzone pięć lat później w 1956 roku. W 1965 roku do festiwalu wprowadzona została specjalna nagroda dla filmu, który w konkursie głównym zajął drugie miejsce. Do 1999 roku była to nagroda Special Jury Prize, a później Jury Grand Prix. Powszechnie uważane są one za Srebrne Niedźwiedzie. Kolejne Srebrne Niedźwiedzie wręczane są w kategoriach: najlepszy reżyser, najlepszy aktor, najlepsza aktorka, najlepszy film krótkometrażowy, nagroda imienia Alfreda Bauera za innowacyjność w kinie, najlepszą muzykę (od 2002 roku) i najlepszy scenariusz (od 2008 roku). Nieregularnie filmowcy nagradzani są też Srebrnym Niedźwiedziem za wybitny wkład artystyczny oraz wybitne osiągnięcie. Te nagrody nie są wręczane każdego roku, a zdarzały się edycje festiwalu, w których nagrodzonych nimi było kilku twórców.

Zobacz też: Berlinale po polsku. Polscy filmowcy na festiwalu filmowym w Berlinie

Berlinale w liczbach

Każdego roku na Berlinale sprzedaje się około trzystu tysięcy biletów, a przez festiwal przewija się blisko pół miliona widzów. Szacuje się, że to największa frekwencja spośród wszystkich festiwali filmowych na świecie. W poszczególnych sekcjach prezentowanych jest około czterystu filmów. Przez festiwal przewija się ponad piętnaście tysięcy osób związanych z kinem, a na każdym festiwalu akredytuje się ponad trzy i pół tysiąca dziennikarzy z ponad osiemdziesięciu krajów. W konkursie głównym Berlinale prezentowanych jest około dwudziestu filmów wyprodukowanych w przeciągu ostatnich dwunastu miesięcy i mających premierę podczas trwania festiwalu w Berlinie.

Razem z festiwalem każdego roku organizowane są też targi filmowe European Film Market. To jedno z trzech najważniejszych spotkań branżowych przemysłu filmowego obok Marché du film w Cannes w maju i American Film Market w listopadzie. 

Złoty Niedźwiedź, Festiwal Filmowy w Berlinie, Berlinale
Fot. JOHN MACDOUGALL/East News

 

Wideo

Krystyna Janda o święcie kina: „Cannes? Ja tu przyjeżdżam do pracy!”

Polecamy

Magazyn VIVA!

Bieżący numer

Co powie tata? JAROSŁAW I OLIWIA BIENIUK we wzruszającej rozmowie o wchodzeniu córki w dorosłość, układaniu życia na nowo, sile wspomnień i ojcowskiej miłości. ALEKSANDRA KURZAK: „lubię być diwą”. O błyskotliwej karierze, zaręczynach po 10 dniach znajomości i intymności. DOROTA I CZESŁAW MOZILOWIE razem pracują, podróżują, oglądają seriale, tańczą... Co jest receptą ich udanego związku? WOJCIECH MECWALDOWSKI to artysta, aktor i... introwertyk. Co oznacza dla niego „życie pełną gębą”? Ikar polskiego dziennikarstwa... Jaki był prywatnie? Wzloty i upadki KAMILA DURCZOKA.