Auschwitz-Birkenau. 80 rocznica wyzwolenia „fabryki śmierci”
Najważniejsza, bardzo bolesna lekcja dla ludzkości. Miejsce kaźni i pamięci. W fabryce śmierci Auschwitz-Birkenau przez pięć lat zginęło ponad milion osób. Najwięcej Żydów z całej Europy (około miliona), lecz także Polaków (około 70 tysięcy), Romów i Sinti (około 20 tysięcy), jak również radzieckich jeńców wojennych. Więźniem z numerem 1 był Bruno Brodniewitsch, nazywany „czarnym diabłem” i słynący ze swojego okrucieństwa. Z kolei Lidia Maksymowicz spędziła w obozie aż 13 miesięcy: była najdłużej żyjącym dzieckiem w Auschwitz-Birkenau. Z obozu w ciągu pięciu lat istnienia uciekło 700 osób, w tym 300 z sukcesem. 80. rocznica wyzwolenia Auschwitz-Birkenau Byli wśród nich członkowie podziemnej armii AK. Ich raporty o tragedii więźniów obozu, warunkach, w jakich musieli żyć i gehennie, którą codziennie przechodzili, zostały dostarczone na Zachód. Jednak alianci nie zareagowali. Nie doszło do ataku na obóz. Polskie dowództwo AK również nie wydało rozkazu zniszczenia obozu. Nie wierzono, że uda się to zrobić siłami lokalnymi. W obozie stacjonowało ponad sześć tysięcy (według innych źródeł siedem) żołnierzy SS. A Zachód? Być może nie do końca wierzył w skalę zbrodni, które były tam dokonywane. Być może nie chciał widzieć. Wolał trzymać się na bezpieczny dystans. Obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau na terenie Oświęcimia i Brzezinki został wyzwolony przez Armię Czerwoną 27 stycznia 1945 roku. Po 80 latach jest pomnikiem ludzkiego okrucieństwa, bestialstwa, dehumanizacji. Przypomina nam, do czego zdolny jest człowiek. I jak katastrofalne skutki może mieć ideologia bez grama empatii, w której jedni pozycjonują się ponad innymi. Dziś w tym miejscu kaźni i pamięci odbędą się uroczyste obchody, związane z 80. rocznicą wyzwolenia. Oczy całego świata będą zwrócone na Auschwitz. Ku przestrodze. By już nigdy więcej nic takiego się nie powtórzyło... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/48/2024/08/img3fS35F-85a480b.jpg" width="2573" height="1600" alt="The main entrance to the Auschwitz-Birkenau concentration camp with the slogan "Arbeit Macht Frei" (Work makes you free). The small sign saying "Caution, high voltage, danger to life" refers to the outer barrier line secured with electric barbed wire. Date created: 01.01.1933-31.12.1945 *** Local Caption *** 00002812,Image: 420849749, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: SV-Bilderdienst / SZ-Photo / Forum" title="Main entrance to the Auschwitz-Birkenau concentration camp" />
Apostołka apostołów czy nierządnica? Co naprawdę łączyło Marię Magdalenę i Jezusa Chrystusa?
Jedna książka wzbudziła wokół tego tematu bardzo wiele emocji
Prostytutka czy apostołka apostołów? To jej pierwszy ukazał się zmartwychwstały Jezus. Najbardziej tajemnicza kobieta w Biblii... Powstała o niej niezliczona ilość legend. Czy wiecie, że według jednej z nich, Maria Magdalena była w ciąży z Jezusem i urodziła jego dziecko? Z okazji Wielkanocy przypominamy jej życiorys. Tę niezwykłą historię wykorzystuje w swojej książce Kod Leonarda da Vinci Dawn Brown. Dzięki przerobieniu obrazoburczego mitu sprzedaje 80 mln egzemplarzy swojej powieści i czerpie korzyści z kinowego hitu. Ale nie on wymyślił historię Magdy Magdaleny, która po ukrzyżowaniu ucieka z Palestyny na Marsylię i jest protoplastką królewskiego rodu Merowingów. A jako ta, która miała w sobie krew Jezusa, staje się mitycznym, poszukiwanym przez rycerzy Okrągłego Stołu, świętym Graalem. Krew Graala Przed Brownem tę historię rozpowszechnili w latach 80. XX wieku autorzy kultowej powieści Święty Graal. Święta krew, Henry Lincoln, Richard Leigh i Michael Baingent. Stworzyli cudowną mistyfikację, łącząc i mieszając wątki biblijne, historyczne i fantastyczne. Pisali: „Być może Magdalena – owa tajemnicza kobieta z Ewangelii – była żoną Jezusa. Być może ich związek przyniósł potomków. Być może po ukrzyżowaniu Magdalena z co najmniej jednym dzieckiem przedostała się potajemnie do Galii, gdzie istniały wówczas żydowskie skupiska, i tam znalazła schronienie. Być może w ten sposób powstał ród wywodzący się w prostej linii od Jezusa (...) Być może w V wieku ród Jezusa spokrewnił się z królewskim domem Franków, co dało początek dynastii Merowingów”. To być może sprawiło, że miliony uwierzyły w ich historię. Czy może być coś bardziej wciągającego niż miłość kobiety i boga, tajemnica istnienia i spisek ciągnący się przez stulecia? Popkultura kocha takie wątki. Co naprawdę łączyło Marię Magdalenę i Jezusa Chrystusa? Jak pisze Paweł F. Nowakowski w swojej rzetelnie opracowanej książce popularnonaukowej „Maria Magdalena”, nierządnica z Biblii od wieków rozpalała wyobraźnię ludzi. Do tego stopnia, że gnostycy stworzyli Ewangelię Marii Magdaleny. Jest w niej uczennicą Jezusa, która prowadzi z nim mądre, uduchowione rozmowy. Jest wyjątkową i wybraną kobietą. Tłumaczy innym uczniom słowa Chrystusa, przekazuje tajemną wiedzę, którą pozyskała od zbawcy. W apokryfie Ewangelia Tomasza święty Piotr walczy z Marią Magdaleną o pozycję przy Jezusie. Mistrz nieoczekiwanie bierze stronę kobiety, nadaje jej wyjątkowe miejsce u swojego boku. „Rzekł Jezus: Oto prowadzę ją, aby uczynić ją mężczyzną, aby stała się duchem żywym, podobnym do was mężczyzn. Każda kobieta, która uczyni siebie mężczyzną, wejdzie do królestwa niebios”. CZYTAJ TEŻ: Jajka Faberge - najdroższe jajka na świecie! W czym tkwi ich fenomen? Najdalej posuwa się Ewangelia Filipa, w której dochodzi o intymnego zbliżenia między Jezusem, a jego uczennicą. „Pan kochał Marię więcej niż wszystkich uczniów. I całował ją w usta wiele razy. Inne kobiety powiedziały mu, dlaczego kochasz ją bardziej niż nas wszystkie? Zbawca odpowiedział im, mówiąc: dlaczego nie kocham was tak jak ją?”. I choć gnostycy gardzili ciałem i pocałunki rozumieli duchowo, być może do tej Ewangelii odnosił się Martin Scorsese w swym obrazoburczym filmie Ostatnie kuszenie Chrystusa, w którym Jezus schodzi z krzyża i zakłada rodzinę z Marią Magdaleną. Na zakończenie tego porywającego przeglądu Ewangelii, dodajmy, że są osoby wśród badaczy Biblii, które uważają, że prawdziwą autorką Ewangelii Jana jest kobieta. I tą kobietą oczywiście jest... Maria Magdalena! Wielka ladacznica Swoją sławę pracownicy seksualnej Maria Magdalena zawdzięcza papieżowi Grzegorzowi Wielkiemu. To on w VI wieku naszej ery napisał homilię, w której jednoznacznie stwierdził: „Maria Magdalena, która wcześniej była w mieście grzesznicą, wskutek ukochania Prawdy, zmyła łzami zmazy przestępstw: i tak wypełniają się słowa Prawdy, która mówi: Odpuszczone jest jej wiele grzechów, gdyż wielce umiłowała”. Jednak jej najstarszy zawód świata nie jest tak oczywisty. Być może jest inną kobietą, która pojawia się w kanonicznych Ewangeliach jako Maria, siostra Marty i Łazarza, która zamiast usługiwać Jezusowi, wsłuchuje się w Jego słowa. Na pewno mit o Marii Magdalenie i jego żywotność przez tysiąclecia jest znakiem, że w religii chrześcijańskiej brakuje energii kobiecej. Kult Matki Boskiej i legenda o Marii Magdalenie, najwierniejszej uczennicy Jezusa, uzupełnia choć w części te poważną lukę. Czytaj też: Jak naprawdę wyglądał Jezus? Jego wizerunek przez lata pozostawał zagadką... Przyjęty przez wiernych wygląd Chrystusa różni się od efektu badań naukowców Zmartwychwstanie Najważniejsze miejsce, w którym w Nowym Testamencie pojawia się Maria Magdalena to Zmartwychwstanie! Najistotniejszy moment Wielkanocy, ale i całego chrześcijaństwa (bez zmartwychwstania nie byłoby tej religii!) oglądamy z perspektywy kobiety. Pisze o tym święty Jan. To Maria Magdalena była pierwszą osobą, która poszła do grobu Pana i zauważyła odsunięty kamień. Nie weszła do środka, płakała u wejścia. Dwaj aniołowie zapytali ją: „Dlaczego płaczesz?”, odpowiedziała, że zabrano Pana i nie wie, gdzie Go złożono. Wtedy nastąpiła scena, którą przez tysiąclecia odtworzono w niezliczonych obrazach, księgach i filmach. Magdalena zauważyła w pobliżu osobę, która wzięła za ogrodnika. Postać ta zapytała ją jak aniołowie: „Dlaczego płaczesz? Kogo szukasz?”. A gdy ona znów dopytywała się o miejsce przeniesieni zwłok, postać rzekła: „Mario!”. Wtedy rozpoznała Boga w człowieku i zawołała: „Mój Mistrzu!”. Po wieki wieków Z jakichś powodów Zmartwychwstały wybrał na pierwszego świadka kobietę. Marię Magdalenę. Jak wyglądałaby historia kościoła, gdyby główna rola kobiet utrzymała się w nim przez tysiąclecia? Tego nie wiemy. Ale jedno jest pewne. Gdy przed ukrzyżowaniem Maria Magdalena namaściła głowę Jezusa drogocennym olejkiem narodowym, wyrzekł znamienne słowa o geście kobiety: „Zapewniam was: Wszędzie, gdziekolwiek na świecie będzie głoszona ta Ewangelia, będą również ją wspominać, opowiadając o tym, co uczyniła” (Mt 26, 13). Znaliście tę historię Marii Magdaleny?
Roma Ligocka: pisarka, która przeżyła getto. Dzisiaj stara się być szczęśliwa
„Dopiero dzisiaj wiem, gdzie lubię spędzać wakacje i jaki mężczyzna mi się podoba”
Nie miała szczęścia w miłości. Mówi, że wybierała niewłaściwych mężczyzn. Jej życie pełne było dramatów, ale nigdy się nie poddała i zbudowała siebie na nowo. Dzięki „Liście Schindlera” Stevena Spielberga” odkryła prawdę o sobie. I tak powstała „Dziewczynka w czerwonym płaszczyku” – światowy bestseller. Kogo się boi? Dla kogo napisała książkę o umierającym przyjacielu „Jeden dobry dzień”? Z okazji 86. urodzin Romy Ligockiej przypominamy niezwykle przejmujący i szczery wywiad z pisarką, który przeprowadził w styczniu 2020 roku Roman Praszyński. To rozmowa osobista, ważna i do bólu prawdziwa... [Ostatnia publikacja na VUŻ i Viva Historie 13.11.2024 r.] Roma Ligocka: wywiad Ile ma Pani luster w domu? Myślałam, że zapyta pan, ile mam lat! Luster chyba 13. Mam jedno nawet na balkonie. Po co tyle? Nie doszukiwałabym się jakichś freudowskich tajemnic. Lustra są po prostu ładne. Pamiętam, kiedy byłam biedną emigrantką, mieszkaliśmy w małych mieszkaniach, to lustro powieszone w odpowiednim miejscu dodawało przestrzeni, ale też dodaje pokojom światła. Dziś jestem pewna, że gdy się w nich przejrzę, nie wyjdę z jednym okiem niepomalowanym. Albo plamą musztardy na nosie. W najnowszej książce „Jeden dobry dzień” głosi Pani pochwałę samotności? Pochwałę i grozę. Piszę: „samotności, jesteś moim katem i zbawieniem”. Zbawieniem? Człowiekowi piszącemu, artyście przeważnie tak się życie układa, że jest samotny. Nie tylko mnie. Nie można w tłumie i w hałasie usłyszeć tego, co mamy w głowie. Człowiek instynktownie stwarza sytuacje, w których jest samotny. A potem cierpi. Bo często być samą, kiedy wokół wszyscy w parach lub w towarzystwie, jest trudno. Przyzwyczaiłam się. Kiedyś wejście do lokalu, gdzie wszyscy siedzą przynajmniej we dwoje, wymagało wewnętrznej dyscypliny. Dziś jest łatwiej. Pani książka jest opowieścią o umieraniu przyjaciela. Epitafium? Wszyscy wcześniej czy później skonfrontujemy się z odejściem bliskich. Niedługo po jego śmierci poszłam do fryzjerki. To młoda dziewczyna, mówię do niej: „Jestem w bardzo kiepskim stanie. Umarł na raka mój bliski przyjaciel. Lepiej nie rozmawiajmy”. A ona zaczyna płakać: „Pani Romo, mój brat ma 33 lata, właśnie dowiedzieliśmy się, że ma raka krtani”. Obejmujemy się, płaczemy i już jest inna rozmowa. Takie spotkania mam prawie codziennie. Dlatego staram się, żeby moje pisanie było mimo wszystko pozytywne. Zaczęłam od „Dziewczynki w czerwonym płaszczyku” – o życiu w getcie. Ludzie czerpali z niej dużo wiary. I optymizmu, widząc, jak straszne losy można przeżyć i przepracować. To mnie ukształtowało jako pisarkę. Śni się Pani getto? Nie. Ale często boję się nocy. Mieszkam w dość dużym mieszkaniu na poddaszu w centrum Krakowa. To nie jest odludne miejsce. Gdy słyszę kroki na schodach, jestem przerażona. A jak ktoś przez pomyłkę zadzwoni do drzwi, to koniec ze snem. Te rany z dzieciństwa są nie do usunięcia. Dużo jest we mnie lęku. Nic na to nie poradzę. Każdy krzyk, każdy hałas, każdy człowiek w mundurze wywołuje u mnie skurcz serca. Ale to wszystko nic w porównaniu z tym, że żyję. Żyję. Czytaj także: Zawsze występowali razem, niczym papużki nierozłączki. Historia związku Hanny i Antoniego Gucwińskich Czy opisanie swoich doświadczeń było pomocne? Najczęstsze pytania na spotkaniach autorskich: „Czy to pisanie było terapią?”. Bardzo się przed tym buntuję. Ostatnią rzeczą, o której myślałam, pisząc „Dziewczynkę…”, była autoterapia. Uważam, że to niemoralne używać uwagi czytelników, żeby sobie coś poprawić we własnej duszy. Tym bardziej że ofiary wojen, gwałtów, przemocy najchętniej milczą. Długie milczenie niekiedy wycisza bolesne emocje. Dlatego zdecydowałam się bardzo późno na ten brutalny zabieg. Musiałam sobie nagle, właściwie wbrew swojej woli, przypomnieć. Warto było? Warto, odzew był niesłychany. W jakiś czas po ukazaniu się polskiej „Dziewczynki…” na którymś ze spotkań podszedł do mnie lekarz i powiedział, że uratowałam życie jego pacjentce. Dziewiętnastolatka miała raka i nie chciała się leczyć. Chciała umrzeć. On dał jej moją książkę, przeczytała, postanowiła walczyć i zdecydowała się na chemioterapię. Wyzdrowiała, wyszła za mąż, dziś skończyła studia, ma dziecko. Ofiarowała mi swój bukiet ślubny. A dla Pani czym było przypomnieć sobie wszystko? Najgorzej było na początku. Pomogły mi później rozmowy z ludźmi. Na spotkaniach w Polsce, na świecie. Listy od życzliwych osób. Pisze mi Niemka: „Żyłam w tym samym czasie co Pani i miałam takie pogodne dzieciństwo. Chętnie bym je Pani podarowała”. O! Spotykałam się z dziećmi i wnukami katów. Potrafię zdobyć się na współczucie dla nich. Pewien żołnierz Wehrmachtu zwierzył mi się, że w czasie wojny kazano mu zamordować rodzinę w wiosce ukraińskiej. Nie zrobił tego. A potem przez całe życie uważał się za tchórza, słabego mężczyznę, bo nie wykonał rozkazu. Rozkleił się na moim wieczorze, zaczął płakać. „Czy ja jestem mężczyzną?”, pytał. Objęłam go, poklepałam. Było łatwo go przytulić? Zupełnie łatwo. Gdy urodził się mój syn w szpitalu w Niemczech, lekarz powiedział, trzymając na rękach moje dziecko: „Byłem w czasie wojny w Krakowie, jako żołnierz”. Mógł wtedy zabić na przykład mnie. Ale ja nie mam w sobie ani agresji, ani resentymentów. Bycie katem jest chyba po latach tak samo trudne jak bycie ofiarą. Tylko inaczej. Nie wiem, czy chciałabym żyć ze świadomością, że byłam oprawcą. My mamy łatwiej, nas ktoś przytuli, jesteśmy niewinni. A kat do śmierci musi być katem. Niech pan sobie wyobrazi, że zamordował ukraińską rodzinę. Steven Spielberg popchnął Panią do pisania? Wiedziałam, że powstaje film „Lista Schindlera”. Filmy wojenne mnie nie interesowały, uciekałam z płaczem, kiedy na ekranie widziałam żołnierzy, Niemców, gestapo. Ale byłam zaproszona, więc poszłam na premierę w Krakowie. Był Spielberg, za mną siedział Wałęsa, ministrowie, biskupi. Siedzę, nie wiem, o czym jest film. Nagle widzę getto, mojego wujka, który był księgowym u Schindlera. Pojawia się cała masa ludzi z mojego otoczenia, z rodziny i w końcu widzę siebie. Dziewczynkę w czerwonym płaszczyku. Jak to jest? Uświadomiłam sobie nareszcie w tej właśnie chwili, co naprawdę wydarzyło się w moim życiu. Co było zamknięte głęboko w piwnicach mojej duszy. Nie myślałam o tym, nie mówiłam z mamą ani z nikim. Do tamtej pory żyłam tak, jakbym urodziła się po wojnie, i nagle te wszystkie moje lęki, ta moja inność, te ucieczki zebrały się w jednym punkcie. Jakby nagle wróciła mi pamięć. Dobre uczucie? Niesamowite. Natychmiast myśl: Czy ktokolwiek mi uwierzy? Potem przez prawie dwa lata przyjaciele mówili: „Dobra, napij się, już się nie przejmuj gettem”. Znajomi dziennikarze: „Dziewczynka w czerwonym płaszczyku? Ona umarła. A pani żyje”. Pierwszym, który uwierzył, był Spielberg. Jak to się stało? Byłam w Monachium, kiedy do Niemiec przyjechał Spielberg, prezydent wręczał mu jakiś medal. Zobaczyłam go w telewizji i wtedy powiedziałam sobie: „Pojedziesz i spotkasz się z nim”. Zadzwoniłam z szaleńczą odwagą do szefa protokołu prezydenta Niemiec, że jestem dziewczynką w czerwonym płaszczyku. Muszę się zobaczyć ze Spielbergiem. Urzędnik powiedział: „Dostanę zawału przez panią! Proszę mi dać pół godziny”. Oddzwonił i powiedział, że będę siedzieć na bankiecie obok Spielberga. Wzięłam tylko jedno zdjęcie, na którym jest Romek Polański, Rysiek Horowitz, jego siostra i ja. Czworo dzieci uratowanych z Holocaustu. Zdjęcie zrobił mój ojciec zaraz po wojnie. Podeszłam do Spielberga z tym zdjęciem. Mówi: „Tego znam, to Romek, Rysiek. A to jesteś ty?”. Wziął mnie w ramiona, całowaliśmy się długo. Dzięki temu mogłam mówić prasie, gdy pytali o Spielberga, że nikt tak nie całował jak on! Pogadaliśmy na bankiecie, zapamiętał mnie, odzywał się, kiedy byłam w Stanach. Zaczęli mnie zapraszać do telewizji, do mediów. Uświadomiłam sobie, że to za mało powiedzieć kilka zdań przed kamerą. Można spokojniej i głębiej, tak jakbym to opowiadała Spielbergowi. Miałam to szczęście, że dzięki temu krótkiemu, ale gwałtownemu zainteresowaniu mną wydawnictwa oszalały, żeby wydać moją książkę. Napisałam ją po niemiecku dobrą niemczyzną. Nie miałam problemów debiutanta. W najnowszej książce „Jeden dobry dzień” wspomina Pani, że jako dziewczynka towarzyszyła Pani umieraniu ojca. Całe życie odczuwam brak ojca. Kobieta, która nie miała ojca, ma duże kłopoty z mężczyznami. Duże kłopoty w związkach. Do tego między innymi służy ojciec. Wzmacnia swoje dziecko, daje mu poczucie własnej wartości. Umarł, kiedy miałam sześć lat. Nie nauczył mnie nawet jeździć na rowerze. Matka raczej się bała. „Nie przezięb się”, „A w ogóle masz za małe piersi” – krytykowała. Bolesne. To nie jej wina. Bardzo mnie kochała, myślała, że tak trzeba. Że matka ma sprowadzać na ziemię. Ktoś, kto wychowuje się z ojcem, braćmi, ma inny stosunek do mężczyzn. Dużo swobodniejszy. Jako nastolatka przesiadywała Pani po knajpach z artystami? Zastanawiam się dziś, dlaczego Romek Polański, Rysio Horowitz i ja, dzieci Holocaustu, wychowujące się razem, wszystkie zajęły się sztuką. Prawdopodobnie mieliśmy syndrom pourazowy i łatwiej nam było żyć jako artyści. Artysta ma trochę wariackie papiery. Może spędzać noce na rozmowach, niekonwencjonalnie się zachowywać, nawet płakać. Chyba już od ósmego roku życia wiedziałam, że będę w jakiś sposób artystką. Rysowałam, malowałam, chciałam być aktorką. I dlatego to towarzystwo knajpiane. Wtedy w Krakowie byli wszyscy – Kantor, Hłasko, Komeda, Herbert. Wszystkich ich znałam, byliśmy kolegami. Od kieliszka? Nie byłam za bardzo pijąca. Ale od biesiad, przegadanych nocy. Aż do Jacka Kaczmarskiego, też przyjaciela, który umarł na raka. Potem artyści przestali mi się podobać. Młodo wyszła Pani za mąż. Po co artystce małżeństwo? Bo mama kazała. Pan nie wie, co to był ówczesny Kraków! Wszyscy wszystkich znali. Chciałam też to przeżyć: biała sukienka, kwiatki. Ale nie polecam. Białej sukienki? Myślę, że nie każdy młody człowiek nadaje się do małżeństwa. Podobno są ludzie, którzy mają takie szczęście, spotykają właściwą osobę i potrafią wytrzymać z nią całe życie. Albo przynajmniej długie lata. A ja śmieję się (choć przez łzy), że dopiero dzisiaj wiem, gdzie lubię spędzać wakacje i jaki mężczyzna mi się podoba. Zobacz także: Bohaterka filmu "Awantura o Basię" oczarowała całą ekipę filmową i widzów przed ekranami. Jak potoczyły się jej losy? Co się wydarzyło w małżeństwie? Nie trafiłam na odpowiedniego człowieka. Osoba tak lękliwa, tak niepewna siebie powinna spotkać silnego, spokojnego faceta. Takiego, który nie przejmie się moimi lękami, płaczami, nerwami. Faceci mnie zawsze pytali: „Dlaczego ty nigdy nie śpisz?”. A ja nie śpię, bo tacy ludzie jak ja po prostu śpią mało i czujnie. Kogo wybrała sobie wtedy Roma? Inteligentnego. Artystę. Takiego, o którym mówili mi: „Z nim nie dasz rady”. Prawdopodobnie z obawy przed tym, że i tak będę zraniona, wybierałam najbardziej niemożliwych i najbardziej trudnych facetów. Jakby z góry zakładając: Jak się nie uda, to znaczy, że nie mogło być inaczej. Człowiek zwykły, spokojny, rozsądny w ogóle mnie wtedy nie interesował. Dopiero dziś wiem, że to inaczej funkcjonuje. Cała skarbnica ciepłych uczuć, intuicji, empatii jest w zwykłych facetach. Ile lat wytrzymała Pani w małżeństwie? Od razu się zorientowałam, że to błąd, ale dalej byliśmy razem. Człowiek kieruje się przyzwoitością, obyczajami, jeszcze próbuje. Nie udało mi się życie w dobrym małżeństwie. Ale na pewno dobre relacje zachowałam z moim dzieckiem. Syn jest dorosłym mężczyzną, nie skarży się na swoje dzieciństwo. Jest otwartym, niekonwencjonalnym mężczyzną. Informatyk. Tyle wiem, że zajmuje się robotyką, jeździ po świecie, szkoli startupowców. Ostatniego lata spełnił marzenie młodości i kupił sobie kampera. Wsadził mnie do tego kampera na tydzień i powiózł przez Włochy na Passo dello Stelvio, najwyższą przełęcz w Alpach Wschodnich. W czasie upałów siedzieliśmy w śniegu i, pijąc kawę, patrzyliśmy sobie na krajobraz z wysokości prawie trzech tysięcy metrów. Syn, co zdumiewające, powiedział mi, że dałam mu dużo optymizmu. A ja zawsze uważałam siebie za katastrofistkę. Wyemigrowała Pani z mężem przed Marcem ’68? Udało nam się wyjechać, zanim w Polsce rozpętała się nagonka na Żydów. Miałam szczęście, bobym pewnie tego nie przeżyła. Może popełniłabym samobójstwo. Ja zawsze byłam bardzo polską Żydówką, z naciskiem na „polską”. Poczucie odrzucenia miałam przez całe życie. Całą tę falę antysemityzmu przeżyliśmy, będąc w Wiedniu. Od tego zaczęła się emigracja. W książce pisze Pani o swoich emigracyjnych doświadczeniach matki. To nie były dobre doświadczenia. Na początku nie odnajdywałam się w żadnym towarzystwie, nie znałam języka, byłam biedna, nie mogłam się tak pięknie ubrać, nie miałam odpowiedniego mieszkania. Urodziłam się w przekonaniu, że jestem człowiekiem drugiej kategorii. Syn urodził się na emigracji. Byliśmy z mężem w Austrii i Niemczech. Wędrowaliśmy z miasta do miasta za pracą. Mąż był aktorem i reżyserem. Ja – kostiumologiem. Bardzo dobrym, po krakowskiej akademii. Praca była, ale dopiero dziś wiem, że show-biznes nie jest dla ludzi tak ukształtowanych przez Holocaust. Dlaczego? Powinnam mieć grubszą skórę. Spędziłam miesiące i lata w studiach telewizyjnych i filmowych. Tam często reżyser wrzeszczy, kierownik planu też. Ja od razu myślałam o wojnie i śmierci. Ale też w jakimś momencie pomyślałam sobie: Możecie wrzeszczeć, ale wy nie wiecie, czym naprawdę są getto i wojna. Pomagało? Ten dystans mnie uratował. Rozpaczają, bo dekoracje się zawaliły na planie, a ja widziałam, jak ludzie umierają na ulicy. Widziałam rozstrzeliwane dzieci. Przetrzymałam więc także i ten cały show-biznes. W końcu rozstała się Pani z mężem? Rozeszliśmy się pokojowo. Nigdy się nie rozwiodłam. Dlaczego? Nie było powodu. Nie zamierzałam wyjść za mąż. On też nie zamierzał się ożenić. Jakby się wtedy pojawił ten jeden jedyny, to być może bym się rozwiodła. Kiedy wróciła Pani z emigracji? Mogłabym powiedzieć przekornie, że nigdy. Człowiek po wielu latach za granicą nie utożsamia się do końca ani z tą, ani z tamtą rzeczywistością. W Polsce widzę rzeczy, które mi się nie podobają, myślę sobie: Co za nieszczęśliwy kraj. Co ja tu robię! Ale gdy pojadę do Niemiec, od razu reaguję: A wy po co się tak mądrzycie, po co? Wróciłam pod koniec lat 90. Wydawało się, że będzie w Polsce cudownie. Będzie demokracja, będzie wolność, równość. Znajomi namawiali: „Kup mieszkanie w Krakowie”. Chce Pani teraz uciekać? Nie bardzo mam siły, nie bardzo mam dokąd. Jak mówił mój ojciec, kiedy moja mama przed samą wojną przekonywała go, żeby wyemigrować do Argentyny: „Przed Hitlerem będę uciekał? Przed tym wariatem? Niech on ucieka przede mną!”. Ja też nie chcę przed nikim uciekać. Jak się Pani czuje w kraju, w którym pudrowani faszyści weszli do Sejmu? Strasznie. Ale nie popadam w histerię. Wiem, że tak jak człowiek ma w sobie chorobotwórcze bakterie, to w każdym kraju musi być jakiś procent faszystów. I póki to nie jest popierane przez jakąkolwiek władzę, można z tym żyć. Zapytano mnie kiedyś w Niemczech: „Jak pani może żyć w kraju, gdzie uzbrojeni policjanci muszą pilnować synagogi?”. Odpowiedziałam: „Lepiej, gdy państwo nas broni, niż do nas strzela”. Antysemityzm zawsze był i będzie. Na to nie ma rady. Co prawda nie wiadomo dlaczego, bo w Polsce nie ma Żydów. Jest nas kilka tysięcy. Pewnie mniej niż tych, którzy chcą nas stąd wyrzucić. Zobacz także: Hanka Bielicka: w tajemnicy przed ojcem zdała do szkoły teatralnej. Aktorstwo uratowało ją od zsyłki na Sybir Co w Pani życiu zmieniło pisanie? Nauczyło mnie rozmawiać z ludźmi. Pogodziło mnie z samotnością. Z całą pokorą mogę powiedzieć, że samotność człowieka, który wie, że jest czytany, do którego codziennie piszą jacyś ludzie, to jest inna samotność, bardziej wygodna i bezpieczna. Mam wielu bliskich przyjaciół. Tyle że nic nas nie broni przed tą samotnością ostateczną. Tą, której doświadczył mój umierający przyjaciel. Piszę o tym w książce „Jeden dobry dzień”. W końcu przychodzi ściana. I przed nią stajemy. Ale na razie żyję. Jednak książkę kończy Pani słowem „My”. Tęsknota? Tak. Bycie z drugim człowiekiem jest wartością. Może największą, tyle że trudną. I nikt nie wie, jak to zrobić, żeby związek był dobry. Ciągle jednak uważam, że najpiękniejsze słowo to słowo „My”.
Dlaczego los prześladuje anioły? Oto historia niezwykłego życia Anny German
Uwielbiana w Rosji, ceniona we Włoszech, Japonii czy Stanach Zjednoczonych. W Polsce przypomniał o niej popularny serial „Anna German”. Gwiazda piosenki, której imieniem nazwano asteroidę – Annagerman. Krąży wokół Słońca gdzieś miedzy Marsem a Jowiszem... Dziś mija 40 lat od śmierci niezwykłej artystki. Z tego powodu przypominamy jej historię. Ile musiała przejść, żeby odnaleźć szczęście, spokój, miłość i wiarę? Bolesne dzieciństwo Anny German Przodkowie jej ojca pochodzili z Niemiec. Holenderskich potomków matki, Irmy German, sprowadziła do Rosji caryca Katarzyna II. Anna Wiktoria German urodziła się w Urgenczu 14 lutego 1936 roku. Gdy miała roczek, prawie umarła na paratyfus. Lekarz wyleczył ją naparem z granatowca. Gdy miała dwa lata NKWD aresztowało i zabiło jej ojca, Eugeniusza Germana. Powód? Bo pochodził z Polski! Gdy miała cztery lata, na szkarlatynę zmarł jej brat. Z matką i babcią trafiła na zesłanie, mieszkały w ziemiance. Nie miały co jeść, poznały co to chłód i bieda. Po drugiej wojnie światowej, gdy Anna miała 10 lat, udało im się wyrwać z komunistycznego kraju. Jako żona Polaka, Irma German mogła wyjechać do Polski. Ania, jej mama i babcia zamieszkały we Wrocławiu. Dzieciństwo Anny German w Polsce Ania szybko nauczyła się polskiego. W starym domu z XIX w. przy ul. Trzebnickiej, gdzie mieszkały, sąsiedzi czasem zbierali się na niedzielne obiady. Po jedzeniu śpiewali. Ania milczała, myślała, że będzie przeszkadzać swoim głosem. Jej mama dużo pracowała, była nauczycielką. Z tego powodu wychowywała ją babcia, która była dla niej bardzo ważną osobą. A czym ona się zajmowała? Była adwentystką, dużo się modliła oraz opiekowała się gromadą dzieci i starszymi ludźmi. ZOBACZ TEŻ: Anna German była boginią, Rosjanie nazwali nawet jej imieniem jedną z asteroid. Wypadek wszystko zmienił „Bardzo kocham moją babcię, która mnie wychowała i pozwoliła odziedziczyć po sobie usposobienie”, powiedziała Anna w filmie biograficznym. Jej ukochana opiekunka była skromna, pracowita i uduchowiona. Też chciała zostać artystką. Co ciekawe, przyszła wokalistka w 1955 roku złożyła papiery do wrocławskiej Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych. „Jeszcze przed maturą zastanawiałam się często nad wyborem zawodu. Zawsze interesowało mnie malarstwo, rzeźba, metaloplastyka, ceramika artystyczna. Po maturze złożyłam więc dokumenty na Wydział Malarski w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Ale po głębszym zastanowieniu ustaliłyśmy z mamą, że trzeba wybrać zawód bardziej konkretny, który w przyszłości zapewniłby byt...”, wyznała w swojej autobiografii „Wróć do Sorrento?" Wtedy mama zapytała: „Czy wiesz, Aniu, co to takiego bieda?”. Nie wierzyła, że z malowania obrazów da się wyżyć. Ania skryła swoje marzenia i zdała na geologię. Zrobiła dyplom, ale artystka w niej i tak wygrała! Początek kariery Anny German Wystrzeliła w górę. Stała się piękną, posągową blondynką. Ubierała się z klasą, trochę staroświecko. Lubiła kwieciste sukienki, wcięte płaszcze, chusty zawinięte wokół głowy. Głos miała, jak srebrne dzwonki. Chciała śpiewać. Koleżanka namówiła ją, żeby poszła do Estrady Wrocławskiej, ówczesnej agencji artystycznej. Przesłuchał ją reżyser Szymon Szurmiej. Na początku był sceptyczny, ale szybko uległ czarowi jej głosu. „Przyjmujemy panią”, zdecydował. Autorka książki „Anna German. Tańcząca Eurydyka”, Mariola Pryzwan, pisze, że German na początek dostawała sto złotych za koncert. Ale dawała ich w miesiącu czterdzieści! Mama z babcią były zachwycone. Cztery tysiące miesięcznie to dwa razy więcej niż zarobki geologa na stażu. Ale czy to znaczy, że nie obroni dyplomu? Zaniepokoiła się mama. Anna zapewniła, że na pewno skończy studia. Była odpowiedzialna. Jednak muzyka pochłonęła ją całkowicie. Jeździła z zespołem po małych miejscowościach, dawali trzy występy dziennie, mieszkali w nędznych hotelikach. Podobało jej się takie tułacze życie. Światowa kariera Anny German Mówiono o niej „Najlepszy głos pokolenia”, poeta Jerzy Ficowski uważał, że zamiast duszy miała muzykę. „Całe życie byłam jej fanką”, stwierdziła kategorycznie Irena Santor. Kompozytorka Katarzyna Gartner napisała dla German „Eurydyki tańczące” i obie na tej piosence wystrzeliły w górę. Anna wygrała festiwale w Sopocie i Opolu. „Pani Irmo”, krzyczano do jej matki na wrocławskim podwórku. „Niech pani włączy radio, Anna śpiewa!”. Stała się w Polsce gwiazdą. Zaczęła koncertować w Europie i Ameryce. W 1966 roku wystąpiła na scenie paryskiej Olimpii. Rok później, jako pierwsza i jedyna w historii polska artystka zaśpiewała na XVII Festiwalu w San Remo. W tamtym czasie też poznała swojego męża, Zbigniewa Tucholskiego. CZYTAJ TEŻ: Jako pierwszy prowadził Wielką Grę, musiał uciec z Polski. Trudne losy Ryszarda Serafinowicza... Samotne życie Anny German Była kobieca i atrakcyjna. Ale samotna. Ciężkie dzieciństwo odcisnęło na niej piętno. Wysoki wzrost dołożył swoje. Miała kompleksy, nie potrafiła otworzyć się przed mężczyzną. Bała się, że już zawsze przyjdzie jej żyć z mamą i babcią. Aż spotkała młodego inżyniera z Warszawy, Zbyszka. Siedziała na basenie we Wrocławiu, czytała książkę. Podszedł, poprosił, żeby zwróciła uwagę na jego rzeczy, gdy będzie się kąpał. „Zobaczyłem dziewczynę w czerwonej spódnicy”, wspomniał w filmie biograficznym. „Wszystko, co dobre w człowieku, było w niej”. Wysłała mu kartkę pocztową, zapraszając na koncert do Rzeszowa. Pojechał, czekał z kwiatami. Gdy odwiedził ją we Wrocławiu, zaprosiła na babcine pierogi. „Czy zostaniesz moją żoną?”, zapytał. Szklanka z herbatą wypadła jej z dłoni. Ale nie zgodziła się od razu. Chciała, żeby poznali się lepiej. Więc Zbyszek w dzień pracował w Warszawie, a nocą jechał tam, gdzie występowała Anna. Stał się jej cieniem. Aniołem Stróżem. „Nikt nigdy tak nie śpiewał i nie może śpiewać”, pomyślał, gdy pierwszy raz usłyszał głos Anny. „Zrozumiałem, że podobnego do niego nie ma i że trzeba zrobić wszystko, żeby zawsze brzmiał dla ludzi”. Wypadek Anny German Świat stał przed nią otworem. Podpisała kontrakt z włoską firmą fonograficzną „Company Discografica Italiana”. Włoski menadżer, Pietro Cariaggi wyłożył pół miliona lirów na jej występ na festiwalu w San Remo. Kreowano ją na gwiazdę. Wywiady, pokazy mody, recital we włoskiej telewizji. Ale nie pasowała do tego świata. „Nie jestem w stanie przybrać choćby na krótko maski obcej mi kobiety, tylko na pokaz, na sprzedaż, dla reklamy”, żaliła się w wywiadzie. Jednak płynęła na fali. Miała jechać na festiwal do Rio de Janeiro, do Tokio, Filadelfii i na Majorkę. Los miał inne plany. Gdy w sierpniu 1967 roku wracała z koncertu we Włoszech Autostradą Słońca, jej samochód uległ poważnemu wypadkowi. Dwa tygodnie przeleżała bez przytomności. Połamana nie mogła się ruszyć, nie mogła chodzić. Przez pół roku uciskał ją gorset z gipsu, oddychała z trudem. Na własne życzenie wypisano ją z włoskiego szpitala, trafiła do kliniki w Konstancinie. Wiodła smutne życie uwięzionej osoby. „Ze swojego łóżka widziałam tylko ścianę i drzewo. Całymi godzinami patrzyłam w okno, czekając czy nie pojawi się ptaszek na gałęzi”, wspominała te gorzkie chwile. Zbyszek skonstruował dla niej specjalny wyciąg. Ciężko ćwiczyła, żeby odzyskać sprawność. Gdy leżała na wyciągu, Zbyszek powtórnie się oświadczył. Tym razem powiedziała „tak”. Bolesny powrót do żywych Trzy lata zajął jej powrót do zdrowia. Mięśnie przepony miała zwiotczałe, bała się, że nigdy nie wróci do śpiewania. Za pieniądze z odszkodowania kupiła małe mieszkanie na peryferiach stolicy. Jej pierwszy własny kąt. Nocą wychodziła z niego i o lasce, lub wsparta na ramieniu Zbyszka wędrowała po ulicach. Powoli odzyskiwała sprawność. Miała dużo czasu na rozmyślania. Coś ją natchnęło. Zaczęła komponować własne piosenki. Jedną z nich była „Człowieczy los” do słów Aliny Nowak. „Człowieczy los nie jest bajką ani snem”, śpiewała. Nie znała nut, więc swoje melodie nagrywała na magnetofon. Gdy wróciła do sił, nagrała w studiu autorska płytę zatytułowaną „Człowieczy los”. I odniosła wielki sukces. Dostała „złotą płytę”. Polacy pokochali jej mądre i dające nadzieję piosenki oraz ten zaczarowany głos. Na scenę wróciła w 1970 roku. Jedenaście koncertów w Teatrze Wielkim wykupiono do ostatniego miejsca. Dwa lata później pobrali się ze Zbigniewem Tucholskim. 27 listopada 1975 urodziła syna, Zbigniewa juniora. ZOBACZ TEŻ: Nela i Artur Rubinstein – ona zawsze chciała być u jego boku. Z miłości i z zazdrości Pokłoń się Rosji, powiedziała babcia Anny German W Rosji i na Ukrainie do dziś mówią o niej „nasza Anuszka”. Ma tam miliony wielbicieli. O Uzbeskistanie mówiła „moja druga ojczyzna”. Gdy pierwszy raz pojechała śpiewać w Moskwie, babcia poprosiła: „Pokłoń się rodzinnemu krajowi”. German bardzo przeżywała powrót do kraju, w którym tyle wycierpiała jako dziecko. Ale tym razem Rosja (ówcześnie Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) przyjęła ją z otwartymi rękami. Pierwsze wykonanie „Tańczących Eurydyk” spotkało się z burzą oklasków. Potem German nagrała wiele rosyjskich piosenek, bliska była jej melodyka i słowiańska romantyczność. Nigdzie na świecie publiczność nie słuchała jej z taką czcią. Koncertowała w salach na sześć tysięcy widzów. Gdy na kazachskim stepie zaśpiewała dla pasterzy, poczuła że słuchają ją nawet zwierzęta – krowy i owce, których olbrzymie stada pasły się w pobliżu. Dużo koncertowała, nie potrafiła odmawiać. Podpisywała kontrakt na jeden koncert, a kazano jej śpiewać trzy. Wysiłek wyniszczał ją. W połowie lat siedemdziesiątych... wykryto u niej raka. Anna German zmienia wyznanie Gdy pobrali się ze Zbyszkiem, wszystko układało się dobrze. Kupiła i wyremontowała dom, miała koncerty, syna. Spełniała się w śpiewaniu. Z mężem pasowali do siebie, oboje powolni i małomówni stanowili idealną parę. Gdy nagrywała, czekał godzinami w studiu, był w nią wpatrzony. Jednak choroba zburzyła ten ład. Musiała odwołać koncerty w jednej z republik środkowoazjatyckich. Ból był zbyt wielki. Przez wiele lat udawało się jej powstrzymywać atak nowotworu. Poddała się dopiero w 1980 roku. Zaatakował ją mięsak kości. Nawrót choroby przykuł ją do łóżka. Wtedy wróciła do wiary babci. „Przychodzili do nas księża”, wspominał tamten czas jej mąż. „Mówili – weźcie ślub, ochrzcijcie dziecko. Byłem katolikiem, więc zrobiliśmy tak”. Lecz w Annie tkwił niepokój. Któregoś dnia, gdy już nie opuszczała łóżka, poprosiła męża: „Przynieś mi biblię babci”. Przed dwa tygodnie czytała, rozmyślała, modliła się. Potem powiedziała: „Dostałam od Boga znak. Zaproś pastora kościoła Adwentystów. Chcę się ochrzcić”. Przyjęła chrzest późną wiosną 1982 roku w Kościele Adwentystów Dnia Siódmego. „Była taka szczęśliwa”, wspominał mąż. „Obiecała, że gdy wyzdrowieje, będzie śpiewać w kościele”. Na magnetofonie zostawiła wiele nagrań psalmów i tekstów biblijnych z własnymi melodiami. Przed śmiercią w jej sercu zamieszkał Bóg. Odeszła 25 sierpnia 1982 roku. Nad jej grobem na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym „Ojcze nasz” zmówił ksiądz Jan Twardowski. Życie po życiu Anny German Pozostała w pamięci i nagraniach. W Rosji do dziś działa Międzynarodowy Klub Wielbicieli Anny German. W Moskwie doczekała się złotej gwiazdy w chodniku przed salą koncertową Rosja. W Polsce wiele ulic nazwano jej imieniem. Serial „Anna German” bił w Polsce rekordy popularności. Odświeżył pamięć o niej i niezwykły talent. Talent, który jak meteor przemknął po naszym niebie. Poeta Jerzy Ficowski tak ją określił w książce „Anna German. Tańczące Eurydyki”: „Była dużym dzieckiem. Niezwykle dobra, szlachetna, życzliwa ludziom i światu, a jednocześnie dziecięco bezbronna. Nie miała w sobie nic z agresji. Była jakby wygnańcem z chórów anielskich skazanym na trudny „człowieczy los”. Dzisiaj mija równo 40 lat od odejścia utalentowanej gwiazdy.
Festiwal Woodstock 1969: „Każdy, kto wystąpił w tym miejscu, przeszedł do historii”
Przyszło pół miliona ludzi. Weszli za darmo!
Finansowo to była katastrofa. Ale jako wydarzenie artystyczne i społeczne festiwal Woodstock 1969 przeszedł do legendy. Był szalony, piękny i naćpany. Jedyny taki w historii ludzkości. Zmienił Amerykę. Zmienił nas. View Ediplayer on the source website Początki Festiwalu Woodstock Tekst ukazał się w magazynie VIVA! w 2019 roku. Ravi Shankar, wirtuoz sitary, przyszły ojciec Norah Jones, wyglądał, jak indyjski guru. Pastelowe szaty, bujna broda, uśmiech mędrca. Spojrzał z wielkiej sceny festiwalu Woodstock na pół miliona siedzącej na trawie publiczności i powiedział: „Zapytał mnie niedawno wnuk Mahatmy Gandhiego, co się dzieje w Ameryce. Odpowiedziałem, że Ameryka staje się jednością”. Na te słowa amerykańska młodzież rozebrana pod sierpniowym słońcem, napalona marihuaną, ukołysana wspólnotą, krzyczała do niego radośnie, machała rękami. Indyjski muzyk mówił dalej: „Nadchodzi czas, gdy Ameryka będzie dla świata przewodnikiem duchowym”. I choć trudno dziś w to uwierzyć, miał rację. Pokolenie Woodstocku zmieniło kulturę. I nie chodzi tylko o rock’n’roll, LSD i wolną miłość. Młodzież lat sześćdziesiątych chciała lepszego świata, bez rasizmu, nierówności społecznych, wykluczenia ze względu na przekonania religijne czy orientację seksualną. Szła do więzienia za odmowę służby wojskowej i dawała się bić na wiecach poparcia dla gejów i lesbijek. Kultura hipisowska okazała się zaskakująco konsekwentna. Wprowadziła w świat nową muzyką, film, modę, media i polityczne wiece. Wszystkie te zjawiska miały w sobie ducha, który najlepiej objawił się tam – na łące należącej do potomka rosyjskich emigrantów, Maxa Yasgura, nieopodal miasteczka Bethel w stanie Nowy York z piątku 15 sierpnia na poniedziałek 18 sierpnia 1996 roku. Czytaj także: Adam Bodnar kiedyś i dziś... Jak żyje odkąd przestał być Rzecznikiem Praw Obywatelskich? Miasto wolności Tego festiwalu miało nie być. Mieszkańcy miejscowości Wallkill, gdzie organizatorzy zaplanowali występy, przestraszyli się, że hipisi zrujnują miasteczko w walkach ulicznych, będą napastować kobiety i zdemoralizują młodzież. Wymusili na władzach samorządowych zakaz. W ostatnich chwili przeniesiono festiwal na teren hodowcy bydła mlecznego w pobliże Bethel. Sprzedano dwieście tysięcy biletów, ale na miejscu pojawiło się pół miliona chętnych. Drogi na przestrzeni kilkudziesięciu kilometrów zostały zablokowane przez sznury samochody i wędrującą tysiącami młodzież. Szybko zabrakło benzyny na stacjach, a jedzenia w sklepach. Muzyków dowożono helikopterami. „Lot śmigłowcem nad tym ogromnym tłumem, to był nieziemski widok, oszałamiający i nie do zapomnienia.”, powiedział perkusista Michael Shrieve z Carlos Santana Band. W czasach, gdy trwała zimna wojna, a Amerykanie ginęli w dżungli Wietnamu, młodzi chcieli innego świata. Chcieli miłości, wolności, ekstazy i wspólnoty. Dlatego przedzierali się na Woodstock. Na terenie farmy Maxa Yasgura i w pobliskim lesie zbudowali przez weekend swoje miasto z kilkuset tysięcy namiotów, kolorowych volkswagenów busów i żółtych autobusów szkolnych. Powstało drugie co do wielkości po Nowym Jorku „miasto” w stanie New York State. Organizatorzy nie mogąc opanować nadciągających tłumów, podjęli decyzję w iście hipisowskim stylu: „Od teraz festiwal jest darmowy”, powiedział ze sceny Michael Lang, jeden z organizatorów. Legenda Woodstock ruszyła. Ciężarna kobieta Cały festiwal był wielką improwizacją. Rozpoczął się z trzygodzinnym opóźnieniem. Pierwszy na scenie pojawił się Riche Havens, bard z Nowego Jorku. Miał wystąpić o wiele później, ale wiele zespołów utknęło w korkach, nie miał kto grać. Havens zaśpiewał zakontraktowany dwudziestominutowy program, a potem chciał zejść ze sceny. Sześć razy. Za każdym razem organizatorzy prosili: „Dasz jeszcze radę? No wróć tam, choćby na jedną piosenkę, prosimy”. Grał przez dwie godziny wszystkie kawałki, jakie pamiętał. Swoje protest songi przeplatał utworami Beatlesów i Boba Dylana. Publiczność była zachwycona. Potem na scenie pojawił się Swami Satchidanda, duchowy guru. Oficjalnie otworzył festiwal: „Jestem bardzo szczęśliwy, widząc, że wszyscy zebraliśmy się tutaj, aby tworzyć dźwięki, aby poprzez tę niebiańską muzykę odleźć pokój i radość”, powiedział. Tłum słuchał z uwagą. Głośno wyrażał radość, gdy usłyszał słowa, które wtedy tam wszystkim wydawały się prawdą: „Przyszłość całego świata jest w waszych rękach”. Taki był ten festiwal. Wszyscy wierzyli, że lepszy świat nadciąga. Woodstock przez weekend stał zrealizowaną utopią. Bez wojska, bez policji, bez pieniędzy rządził się po swojemu. Żył muzyką, seksem i nadzieją. Ze sceny podawano ważne komunikaty przez mikrofon: „Gdziekolwiek jesteś, Marilyn Cohen! Greg chce się z tobą spotkać przy punkcie informacyjnym, ponieważ chce się z tobą ożenić!” lub: „City McGee, jesteś pilnie proszony za kulisy. Twoja żona właśnie urodziła, gratulacje!”. Pierwszy dzień o 2.30 nad ranem zakończył występ uwielbianej przez hipisów Joan Baez. Piękny głos i pacyfistyczne poglądy, pasujące do epoki. Była w szóstym miesiącu ciąży. Ojciec jej dziecka odsiadywał karę za odmowę służby wojskowej (nie chciał walczyć Wietnamie). Powiedziała: „Zaśpiewam ulubioną piosenkę mojego męża. Skuli mu ręce, skuli mu stopy, ogolili głowę, a on to wszystko poczciwie znosi”. Autorzy książki „Woodstock 1969. Najpiękniejszy weekend XX wieku” napisali: „Koncert był magiczny. Ciężarna artystka stała na wielkiej scenie, oświetlona słupem światła a wokół – na scenie i nad tłumem – panował mrok. Ludzie słuchali jej pośrodku nocy. Siedzieli na ziemi przytuleni do siebie i ogrzewali się wzajemnie. Pół miliona osób było wpatrzonych w jedną, ciężarną kobietę”. Joan Baez pożegnała się słowami: „Dobranoc. Przytulcie się do swoich braci i sióstr siedzących obok i miejcie piękny wieczór”. Czytaj także: Tom Cruise przyjaźni się z brytyjską rodziną królewską? Zdradził, co ich łączy Pełen odlot Narkotyki były dostępne jak chleb. A może bardziej, bo jedzenia na festiwalu brakowało. Palono trawę, łykano kwas, dawano w żyłę. Halucynogenne środki dosypywano do jedzenia. Dla własnego bezpieczeństwa radzono pić tylko napoje z zamkniętych butelek. Członkowie hipisowskiej komuny, Hog Farm, którzy wzięli na barki karmienie festiwalowiczów (do ich garów stały długie kolejki), zorganizowali też „namiot złych odlotów”. Duży, wojskowy namiot, gdzie na kilkudziesięciu łóżkach kładziono tych, którzy przesadzili z dragami. Zajmowali się nimi woluntariusze aż do czasu, gdy byli w stanie o własnych siłach wrócić na łąkę przed estradą. Z estrady ostrzegano: „Niektórzy mówią, że ten brązowy kwas, który krąży to trucizna. Trzymajcie się od niego z daleka. Ale jak już musicie, weźcie tylko połowę”. Młodzież, która zjechała z wszystkich Stanów chciała się bawić i kochać na pełnym odlocie. Gdy spadł deszcz, ludzie zrzucali ciuchy i ślizgali w błocie. Sceny z ludźmi sunącymi wśród rozbryzgów stały się kultowe. Są ikoną kontrkultury. Symbolizują to, za czym tęsknili wtedy ludzie (a pewnie i to, za czym tęsknimy dzisiaj) – za zrzuceniem gorsetów kultury, schematów społecznych i pełną wolnością. Nagość była oczywista. Pobliskie jezioro stało się wielka wanną. Ludzie kąpali się nago i nago chodzili po terenie festiwalu. W tym czasie jedna osoba zmarła z przedawkowania heroiny, jedną przejechał traktor, a trzy kobiety poroniły. Ale nikt nigdy nie dowie się, ile istnień zostało poczętych przez te cztery dni. Na największym na świecie festiwalu miłości. Wielcy nieobecni Organizatorzy nie zaprosili Rolling Stones, bo uznali, że tak wielka gwiazda przyćmi innych artystów. A ich ideą było „wszyscy równi”. Jednak stawki były różne. Nieznany wówczas Carlos Santana, którego gwiazda rozbłysła dzięki festiwalowi, zgodził się zagrać za tysiąc pięćset dolarów. Jimi Hendrix, legenda Woodstock, chciał sto razy więcej. Ostatecznie zagrał za 30 tysięcy. Wyszedł na sam koniec festiwalu o godzinie ósmej w poniedziałek i zagrał dla 200 tysięcy (część publiczności wróciła już do domu). Jego gitarowa wersja amerykańskiego hymnu przeszła do historii. Nie pojawił się w Woodstock John Lennon, bo nie dostał wizy od prezydenta Nixona, któremu nie podobała się antywojenna działalność artysty. The Doors odmówiło, uznając Woodstock za niegodny uwagi (wielokrotnie w wywiadach wyrażali żal z tego powodu). Bob Dylan nie wystąpił, choć mieszkał w Woodstock. Równolegle w hotelu Holiday In w Nowym Jorku toczył się drugi festiwal. Tam zakwaterowano największe gwiazdy Woodstock. Szalone The Who, którego muzycy podczas każdego koncertu demolowali sprzęt na scenie, Jimiego Hendrixa i niezapomnianą Janis Joplin, największy głos bluesowo-rockowy. Pijany Keith Moon z The Who próbował zaciągnąć do łóżka siłą piosenkarkę Grace Slick, zwolenniczkę rewolucji seksualnej. Ktoś rozmienił na drobne sporą sumę pieniędzy i wrzucił do szafę grającej, która przez całą noc odtwarzała tylko „Hey Jude” Beatlesów. Słynne gwiazdy przemierzały korytarze hotelu nucąc do znanej piosenki. Niektórzy wyciągnęli instrumenty i urządzili jeam. Niestety nikt nie utrwalił tego alternatywnego festiwalu. Czytaj także: Połączyła ich miłość do aktorstwa, lecz proza życia ich przerosła. Tak wyglądało małżeństwo Ewy i Marka Bukowskich... Elektryczny wąż Festiwal wykreował własne gwiazdy. Pierwszą z nich był Carlos Santana. Woodstock wyniósł tego latynoskiego gitarzystę na szczyty kariery, których potem nie opuścił nigdy. Wystąpił z zespołem na początku drugiego dnia. Santana myślał, że będą grali później, więc łyknął LSD. I wtedy okazało się, że zaraz musi wyjść na scenę. „Wydawało mi się, że gryf mojej gitary zamienił się w węża... dzikiego, elektrycznego węża, a ja byłem człowiekiem, który go ujarzmiał”, wspominał trudne chwile. Zespół podobnie jak on naładowany LSD grał niczym surrealistyczny smok. Brawurowo zagrał kompozycję „Soul Sacrifice” z niepowtarzalnym solo na perkusji w wykonaniu Michaela Shrive’a, które od razu weszło do kanonu. Symbolem festiwalu stał się „Ten Years After” z Alvinem Lee, najszybszym gitarzystą świata. Wyszli na scenę zaraz po gigantycznej ulewie mimo, że wzmacniacze zamokły. Nalegał na to Alvin Lee: „Pomyślcie tylko, jak porazi mnie śmiertelnie prąd, sprzedamy najwięcej płyt...”. Wyszli i dali czadu. Ich występ przeszedł do historii. Ktoś w podzięce wdrapał się na scenę i wręczył Alvinowi ogromnego arbuza (towar deficytowy na głodującym festiwalu). Ta scena znalazła się w nagrodzonym Oscarem filmie „Woodstock”. Od tamtej pory ludzie na koncerty „Ten Years After” zaczęli przynosić arbuzy. „Dostawałem po występach dziesiątki arbuzów”, wspominał ze śmiechem Lee. Sen o lepszym świecie Festiwal okazał się finansową klęską. Straty sięgnęły miliona dolarów, co na dzisiejsze ceny daje sumę kilkakrotnie większą. Ale nie wszystko da się przeliczyć na pieniądze: „Ci którzy finansowali ten festiwal nie odzyskają pieniędzy. To bolesna prawda. Ale zrozumieją, że bogactwo duchowe ludzi oraz nasza muzyka są ważniejsze od dolarów”, powiedział Lang. Festiwal stał się mitem. Jest dla nas snem o tym, że inny świat jest możliwy. „Każdy, kto wystąpił w tym miejscu przeszedł do historii i został zapamiętany już na zawsze”, powiedział Maury Baker, muzyk Janis Joplin Band. Woodstock odmienił życie farmera, który użyczył swojej ziemi na festiwal. Max Yasgur z konserwatysty stał się miłośnikiem wolności. Jeszcze długo po zakończeniu festiwalu młodzi Amerykanie jeździli z naklejkami na tylnych błotnikach: „Max Yasgur na prezydenta!”. Czytaj także: Taylor Lautner to idol nastolatek, którego zniszczyła sława. Co słychać u gwiazdora sagi Zmierzch?
Żony zdradzał, kochanki popełniały samobójstwa… Józef Piłsudski, jakiego nie znacie!
Oto kulisy życia uczuciowego Marszałka. A było ono naprawdę burzliwe...
Walczył i kochał. W jednym i drugim przypadku: zażarcie, burzliwie. Nie interesowały go przelotne flirty. Ale kochał nietrwale: szybko się nudził. Józef Piłsudski w kobietach cenił duszę i charakter. Sam zdobywał je dzięki charyzmie i aurze tajemnicy, która go otaczała. One traciły dla niego głowę. On w pewnym momencie zawsze je porzucał. Miał dwie żony i dwie córki. Z kochanek najważniejszą – Polskę! Naczelnik Państwa, Józef Piłsudski, traktował kobiety, jak swoją ojczyznę. Najpierw o nie walczył, a potem porzucał. Oto kulisy życia uczuciowego Marszałka. A było ono naprawdę burzliwe... Kobiety Józefa Piłsudskiego. Kim były? Miał dwie żony, Marię Juszkiewiczowa i Aleksandrę Szczerbińską. Obie zdradzał. Miał dwie córki, które kochał, Wandę i Jadwigę. Dwie jego kochanki, Leonarda Lewandowska i Eugenia Lewicka, popełniły samobójstwo. Nie potrafił być stały w uczuciach, a jego kobiety przeciwnie. Kochały do śmierci. Pierwsza żona nie dała mu rozwodu, dlatego dzieci płodził w nielegalnym związku. Pierwsza córka urodziła się w roku, w którym powstała niepodległa Polska, druga, gdy bolszewicy podeszli pod Warszawę. Tak pisał o Marszałku Roman Praszyński pisał w VIVIE! w 2018 roku. Żony zdradzał, kochanki odbierały sobie życia Jest rok 1908. Na ziemiach polskich pod zaborami rewolucyjne wrzenie. W pociągu do Wilna siedzi para – ona ma 26 lat, jest gibka i ciemnooka, on ma 41 lat, średniego wzrostu, szeroki w ramionach, wąski w biodrach. Twarz zasłania broda i wąsy. To towarzyszka Ola, Aleksandra Szczerbińska z PPS i Ziuk, przyszły Naczelnik Polski. Są kochankami, ale nie obnoszą się z tym. Po pierwsze, on ma żonę. Po drugie, są w konspiracji. Przed dwoma dniami napadli na pociąg wiozący pieniądze i srebro do Moskwy. Ukradli carowi 200 tysięcy rubli – równowartość rocznych zarobków ponad pół tysiąca guwernantek. Ona przygotowała akcję, on z kompanami strzelał i wrzucał do wagonu pocztowego dynamit. Zrabowane pieniądze i złoto pójdą na broń i wykupywanie partyjnych towarzyszy z aresztów. Teraz wiozą część łupu do Wilna. Pod ubraniami są obwiązani paczkami banknotów. Gdy korytarzem przechodzi żandarm – rosyjskie służby poszukują polskich terrorystów – Ola blednie, zasłania twarz kapeluszem. Ziuk sięga do kieszeni i do ręki wciska jej zwitek papieru. W środku jest cyjanek. To na wypadek aresztowania, żeby uniknąć tortur. Ola patrzy kochankowi głęboko w oczy. Jest przerażona. I wdzięczna. W paskudnym czasie to najlepszy sposób okazywania miłości. Przez ofiarowanie śmierci. Tym razem się udaje, bezpiecznie docierają na miejsce. I choć literalnie rzecz biorąc, Józef Piłsudski nie truł swoich żon, marniały przy nim. Kochanki miały jeszcze gorzej. Dwie z nich, gdy je zostawił, popełniły samobójstwo. Czytaj także: Oto tajemnica wąsów Józefa Piłsudskiego… Co Marszałek starał się ukryć przed kobietami? Józef Piłsudski z drugą żoną Aleksandrą oraz córkami Wandą i Jadwigą Kim była matka Józefa Piłsudskiego? Ta cała Polska to przez matkę. Maria Billewiczówna, herbu Mogiła, wywodziła się – jak utrzymuje Iwona Kienzler w książce „Kobiety w życiu marszałka Piłsudskiego” – z jednego z najstarszych litewskich rodów. Przyszła na świat w 1842 roku w Adamowie. Gdy miała trzy lata, umarła jej matka. Ojciec ożenił się powtórnie i stracił nią zainteresowanie. Siedmioletnia Marysia zachorowała na zapalenie stawu biodrowego i okulała. Musiała wykształcić w sobie hart ducha, żeby przetrwać. W wieku 21 lat wyszła za Józefa Wincentego Piłsudskiego, który zafascynował ją udziałem w powstaniu styczniowym. Józek, przyszły założyciel państwa polskiego, miał jedenaścioro rodzeństwa. Najstarsza siostra, Helena – niesprawna umysłowo. Najmłodszy, Klemens – kleptoman. Siostra Maria – całe życie w psychiatryku. Maria wychowała Ziuka na człowieka z charakterem. Opowiadała mu dzieje Polski i tragiczne losy polskich bohaterów. Gdy jej mąż narobił długów, a gospodarstwo spłonęło, pokazała, jak można żyć mimo klęski. Zaszczepiła synowi wirus, który pchał młodych polskich mężczyzn pod lufy rosyjskich karabinów. Wierzyła, że będzie kolejnym niezłomnym powstańcem. Od niej poniósł w życie przekonanie, że los wybrał go do wielkich celów. I nigdy nie zapomniał jej nauk. Już jako wódz i mąż stanu, pisał: „Gdy jestem w rozterce ze sobą, gdy wszyscy są przeciwko mnie (…), wtedy pytam się samego siebie, jakby Matka kazała mi w tym wypadku postąpić, i czynię to, co uważam za jej prawdopodobne żądanie, już nie oglądając się na nic”. Czytaj także: Sienkiewicz był po uszy zakochany w Modrzejewskiej. Czy mieli syna? Od plotek aż huczało Maria Juszkiewiczowa, później Piłsudska - pierwsza żona Józefa Piłsudskiego Kim była pierwsza kobieta Józefa Piłsudskiego? Kobiety go rozpieszczają. Starszą o sześć lat Leonardę Lewandowską poznaje w 1887 roku w Kireńsku na Syberii, gdzie trafia zamieszany w zamach na cara Aleksandra III. Po drodze na zesłanie w Irkucu 20-letni Piłsudski bierze udział w buncie więźniów. Kosztuje go to dwa przednie zęby wybite kolbą karabinu. Dlatego do końca życia nosi sumiaste wąsy, zasłaniające ubytek uzębienia. Na zesłaniu życie płynie wolno, dostaje od rządu pensję, czas spędza w bibliotece i stawiając pasjanse. Ten nawyk zostanie mu do końca życia. Nie potrafi nic wokół siebie zrobić, więc jego pokój wygląda strasznie. Jest szczęśliwy, gdy pojawia się kobieca dłoń. I kobiece ciało. Pierwsze w jego życiu. Szybko zamieszkają z Leną. Bez ślubu, taka rozwiązłość na zesłaniu to rzecz zwykła. Młodzi kochankowie planują wspólne życie, niestety, Lena szybciej kończy odsiadkę. Wraca na Ukrainę. Ziuk nie potrafi być wierny. Ani taktowny. Opisuje Lewandowskiej pannę Gubarewą, która jest w nim „prawie zakochana”: „Mogę w ciągu kilku godzin prawić babom komplementy. A kobiety, ach, mój Boże, jakie one czułe są na komplementy!”. Szybko zapomina o ukochanej i ląduje w innych ramionach. Lena szaleje z zazdrości, ale przebacza. Wierzy w jego zapewnienia o miłości i czeka. Niestety, prędzej od niego dochodzą do niej wieści o ślubie Piłsudskiego z Marią Juszkiewiczową. To za wiele. Popełnia samobójstwo. Kim była Maria Juszkiewiczowa, pierwsza żona Józefa Piłsudskiego? O Marii Juszkiewiczowej mawiano, że nie jest twierdzą nie do zdobycia. Oprócz Piłsudskiego oblegał ją Roman Dmowski, polityczny konkurent Piłsudskiego. Na łożu śmierci przysięgał, że uprawiali z Marią bezeceństwa w wileńskim hotelu George. Panna Juszkiewiczowa, dwa lata starsza od Ziuka, pochodziła z zamożnej, inteligenckiej rodziny Koplewskich. Ojciec był lekarzem, matka prowadziła otwarty dom. Już w gimnazjum Maria związała się z ruchem socjalistycznym i woziła bibuły. Na studiach w Petersburgu wyszła za Mariana Juszkiewicza, z którym miała córkę Wandę. Po siedmiu latach się rozwiodła. Była seksowna, hałaśliwa i pełna życia. Niektórzy biografowie piszą, że to dla niej Marszałek wstąpił do PPS-u. Pobierają się 15 lipca 1899 roku w kościele protestanckim we wsi Paproć Duża. Ponieważ jest rozwódką, Piłsudski przechodzi na luteranizm. Czytaj także: Świat naśladował Gretę Garbo, a my? To one były ikonami stylu w niepodległej Polsce! Jak wyglądało pierwsze małżeństwo Józefa Piłsudskiego Na początku jest świetnie. Razem w łóżku i razem w konspiracji. W łódzkim mieszkaniu wydają nielegalne pismo „Robotnik”, za co ściga ich bezpieka całego cesarstwa. W końcu wpadają w lutym 1900 roku. Z tym że Marii udaje się wyjść na wolność. Piłsudski trafia do doskonale strzeżonego X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Lekarz, szwagier Stefana Żeromskiego, doradza mu symulowanie obłędu. Piłsudski jest w tym tak dobry, że wywożą go do domu wariatów w Petersburgu. Tam przeżywa koszmar, marzy o cytadeli. W wielkiej sali pełnej obłąkanych nie śpi całe noce. Szaleńcy wszczynają bójki, które gaszą pałami salowi. Na szczęście partia pamięta o Piłsudskim, organizuje mu ucieczkę. Z żoną wyjeżdżają do Krakowa. Józef Piłsudski: pierwsze zdrady i miłosny trójkąt Maria jest przeszczęśliwa. W Krakowie prowadzi otwarty dom, w którym bywa krakowska śmietanka. Wpadają Witkacy i Żeromski. Młodziutka Kazimiera Iłłakowiczówna, późniejsza sekretarka Marszałka, wspomina, że byli dobranym małżeństwem. Maria kocha być duszą towarzystwa, uwielbia noce w knajpie u Michalika. Ale Piłsudski zaczyna się oddalać. Jego wzywa ojczyzna. Napady na banki i partyjna działalność. Dlatego dobiera sobie nową towarzyszkę życia, Olę. Doświadczoną bojowniczkę PPS-u. Aleksandra Szczerbińska we „Wspomnieniach”: „Odczułam na sobie wpływ jego osobowości, jakąś siłę niezwykłą, nieokreślony magnetyzm, którym promieniował przez całe życie”. Razem w miłości, razem w więzieniu. On w Magdeburgu, ona w Warszawie. W celi na jednym materacu z prostytutką, zamiast ubikacji wiadro w kącie. Nocne budzenie na przesłuchanie. Wytrzymuje wszystko. Z miłości do Polski. Z miłości do Ziuka. Obie miłości są bardzo wymagające. Maria nie chce dać Piłsudskiemu rozwodu, więc wiele lat żyją w trójkącie. Maria wpada w depresję. Ola też cierpi, ale rodzi Piłsudskiemu nieślubne córki. Marszałek tkwi między dwoma kobietami i nie widzi – lub nie chce widzieć – sposobu rozwiązania problemu. Gdy wypełnia swoją dziejową misję i zostaje Naczelnikiem Państwa, mieszka w Belwederze. Aleksandra z córkami w dwupokojowym mieszkaniu na Pradze. Pomaga im los. Gdy Maria umiera w 1921 roku, dwa miesiące później Ziuk i Ola biorą ślub. Kim była druga żona Józefa Piłsudskiego, Aleksandra Szczerbińska? Jak na tamte czasy jest feministką. Ola rodzi się w Suwałkach, w mieszczańskiej rodzinie. Ma kilkanaście lat, gdy umierają jej rodzice. Jak pisze Katarzyna Droga w książce „Kobieta, którą pokochał Marszałek”, kształtuje ją babka, Maria Zahorska, twarda kobieta, która brała udział w powstaniu styczniowym. Pozwala jej uczyć się w Warszawie w szkole handlowej. To bardzo postępowa decyzja. Kobiety z jej sfery kończyły edukację na nauce gry na pianinie i szydełkowaniu. Ola, szczupła brunetka o ciemnych oczach – „lubiłam tańczyć, byłam wysoka, szczupła i giętka” – ma charakter. Przez wiele lat żyje sama, jako panna z dzieckiem Piłsudskiego, narażając się na biedę i szykany otoczenia. Udziela korepetycji, pracuje w suszarni warzyw. Tata Piłsudski ciągle poza domem, walczy o ojczyznę. Wanda, ich pierwsza córka, rodzi się w roku powstania niepodległej Polski. Gdy dwa lata później młodemu państwu grozi nawała bolszewickich wojsk, na świat przychodzi Jadwiga. Oficjalną żoną Aleksandra Szczerbińska zostaje dopiero po 15 latach związku. Najszczęśliwsza jest, gdy w 1922 roku mąż zrzeka się wszystkich funkcji i mogą spokojnie żyć w willi „Milusin” w Sulejówku. Ona zajmuje się córkami i ogrodem. On dużo pisze. „Dnie nie różniły się wiele od siebie. Ja wstawałam wcześnie, bo dzieci budziły się koło ósmej, mąż spał do dziesiątej. O tej godzinie podawałam mu śniadanie do łóżka. (…) Nigdy nie okazywał złego humoru i nigdy nie rzucał złego słowa. Przy stole prowadził zawsze wesołe rozmowy, opowiadał zabawne anegdoty albo epizody historyczne”. Czytaj także: Historia jak z powieści sensacyjnej. Obraz Wojciecha Kossaka „Piłsudski na Kasztance” odnaleziony po 20 latach Józef Piłsudski z córkami, Jadwigą i Wandą Kochana pani doktor. Kim była kochanka Józefa Piłsudskiego, Eugenia Lewicka? Niestety, idylla w życiu rodziny Piłsudskich to chwile. Potwór dziejów czyha. 12 maja 1926 roku Piłsudski wraca do polityki. Sięga po władzę siłą. Podczas przewrotu majowego Polacy strzelają do Polaków. Ginie blisko 400 ludzi. Marszałek wprowadza system rządów autorytarnych, sanację. Posłowie i dawni towarzysze broni trafiają do Berezy, gdzie są bici, głodzeni i poniżani. Miłość Marszałka do ojczyzny jest toksyczna. Z kobietami ma podobnie. Na początku czaruje słowem i mężnymi czynami. Ale nie potrafi być stały. Dlatego odsuwa się od Aleksandry. Zamknięty w sobie i opryskliwy. Nie wraca na noc do domu, tłumaczy się nawałem pracy. Tylko dlaczego wciąż widują go z młodą lekarką Eugenią Lewicką? Na wakacjach w Druskiennikach udziela mu pierwszej pomocy, gdy robi mu się słabo. Podoba mu się ta młoda, pełna życia kobieta. Lubi rozmawiać z nią o medycynie, którą sam studiował. Odzyskuje przy niej wigor, zaczyna pokazywać się na balach i warszawskich przyjęciach. Aleksandra to widzi, ale czuje się bezradna. Wszelkie próby rozmowy Marszałek ucina złością. Przyjaciele widzą, że jest „struta, zmartwiona, na wpół przytomna”. Napisze we „Wspomnieniach”: „Także potwarz i plotka, rozsiewane z perfidią i wielką umiejętnością, nie dawały żyć ani mnie, ani rodzinie męża, ani naszym przyjaciołom. Opowiadano, że się rozwodzi i żeni z młodą osobą, i porzuca niekochane dzieci. Rozsiewano pogłoski, że mąż bije dzieci szablą”. Dramat rodzinny kończy się niespodziewanie w 1931 roku. Lewicka wraca sama z Madery, gdzie była z kochankiem. Krótko po tym znajdują ją w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego na warszawskich Bielanach. Otrutą. Czy Piłsudski z nią zerwał i dlatego się zabiła? Czy może ktoś jej pomógł? Warszawę obiega plotka, że Lewicka to szpieg. Piłsudski przez chwilę pojawia się na jej pogrzebie. Inaczej niż na pogrzebie pierwszej żony, na który wysłał brata. Ukochane córeczki Józefa Piłsudskiego Marszałek wraca na łono rodziny. Aleksandra, jak kiedyś Lena i Maria, stara się zapomnieć. Nawet jeżeli ich miłość skorodowała, widzi, że miłość męża do córek jest najwyższej próby. Piłsudski stara się być dobrym ojcem. Córki go uwielbiają. „Tatusiu, tak Cię kocham, że życie bym za Ciebie oddała”, pisze do niego mała Wanda. Gdy ma wolne chwile, jadą na Litwę do dworu w Pikieliszkach. „Ziuk zamówił syberyjską łódkę, by uczyć dziewczynki wiosłowania. Obsadził werandę winoroślą, przed nią rosły maliny i młode drzewa owocowe”, pisze Katarzyna Droga. „Założył z córkami instytucję rodzinną, zwaną Towarzystwem Rzeczy Przyjemnych Nie Zawsze Pożytecznych, które zgodnie z nazwą było źródłem zwariowanych rozrywek. Należało do nich wiosłowanie i puszczanie latawców nad Żałosą”. Idylla trwa krótko. Ojciec umiera, gdy córki mają kilkanaście lat. A potem wybucha wojna. Ich ledwo co odrodzona Polska znika. Obie zostają na emigracji. Wanda pracuje jako lekarz psychiatra pod Londynem. Jadwiga jest architektem i pilotem. W czasie wojny odbywa setki lotów. Obie w 1990 roku wracają do Polski i dążą do założenia muzeum ojca w Sulejówku. Dziś obie już nie żyją, ale muzeum jest, a nawet się rozbudowuje. Dzięki nim pamięć o ojcu, jednej z najważniejszych postaci w historii Polski, trwa. Czytaj także: „Do dzisiaj pamiętam tętent końskich kopyt na bruku". Warszawa przed wojną oczami Hanny Rechowicz Serce dla matki. Tak umierał Józef Piłsudski Pierwszy atak apopleksji Ziuk ma w 1928 roku. Z powodu złego stanu zdrowia rezygnuje z prowadzenia rządu. Cierpi też na raka żołądka. Ciało i umysł poddają się. Ma ataki agresji, krzyczy, podejrzewa współpracowników o spiski. Noce spędza samotnie, rozmawia sam ze sobą, śpi z głową na stole. Żonę prosi: „Chcę, aby matka spoczęła w Wilnie. Serce moje złóżcie u jej stóp”. I tak się dzieje. Umiera 12 maja 1935 roku. Pogrzeb ma królewski. Na całej trasie żałobnego pociągu z Warszawy do Krakowa stoją ludzie. Tłumy żegnają go na Wawelu. Miesiąc później zwłoki jego matki są ekshumowane na cmentarzu w Sugintach i trafiają do Wilna. Tam Aleksandra z obiema córkami stawia w jej krypcie kryształową urnę z sercem Piłsudskiego. Syn wraca do matki. Polska musi sobie radzić bez niego. Tekst ROMAN PRASZYŃSKI
Oto tajemnica wąsów Józefa Piłsudskiego… Co Marszałek starał się ukryć przed kobietami?
W połowie życia zgolił brodę. Ale nigdy nie ruszył wąsów. Marszałek Józef Piłsudski, ojciec polskiej niepodległości, kojarzy się z imponującym zarostem. Nie nosił go dla kaprysu. W 87. rocznicę śmierci polityka zdradzamy, dlaczego naczelnik państwa nosił sumiastego wąsa. I jaki to miało związek z kobietami. Tego na pewno się nie spodziewaliście... Burzliwe życie uczuciowe Józefa Piłsudskiego Miał dwie żony: Marię Juszkiewiczową i Aleksandrę Szczerbińską oraz dwie córki: Wandę i Jadwigę. Kobiety kochał mocno, ale szybko się nudził. I tak najważniejsza była dla niego Polska... One szalały za Józefem Piłsudskim. Miał wyjątkową, silną osobowość, był stanowczy, otaczała go aura tajemnicy. Odważny, czasem na granicy rozsądku. Lubił adrenalinę. A do tego miał klasyczny wygląd: szerokie ramiona, wąskie biodra i surowe, tajemnicze spojrzenie. Kobiety Józefa Piłsudskiego były wpatrzone w niego jak w obrazek. On w nie nie. Zdradzał obie żony, zaś dwie jego kochanki: Leonarda Lewandowska i Eugenia Lewicka popełniły samobójstwo. Uwodził je słowem i czynem. A jednak żadnej nie potrafił całkowicie uszczęśliwić. Spalały się przy nim, więdły, marniały. Rezygnowały z siebie, czasem decydowały się na to ostateczne rozwiązanie. A on? A dla niego najważniejsza była polityka. Mało kto jednak wie, że charakterystyczny wizerunek Marszałka był związany z pewnym mankamentem, który starał się ukryć... Czytaj także: Żony zdradzał, kochanki popełniały samobójstwa… Józef Piłsudski, jakiego nie znacie! Józef Piłsudski z córkami, Jadwigą i Wandą Dlaczego Józef Piłsudski miał wąsy? „Kobiety go rozpieszczają. Matka pierwsza, ale nie ostatnia. Na zesłaniu znajduje kochającą opiekunkę, starszą o sześć lat Leonardę Lewandowską. Poznają się w 1887 roku w Kireńsku na Syberii, gdzie trafia zamieszany w zamach na cara Aleksandra III. Kosztuje go to dwa przednie zęby wybite kolbą karabinu. Dlatego do końca życia nosi sumiaste wąsy, zasłaniające ubytek uzębienia”. Wiedzieliście, że Piłsudski nie miał przednich zębów?! Stąd jego pasja noszenia sumiastych wąsów. Ukrywał, że jest szczerbaty! Na szczęście dla niego, kobietom to nie przeszkadzało... Historię Marszałka można zgłębić także dzięki filmowi Piłsudski, wyreżyserowanym przez Michała Rosę. W tytułowej roli zobaczymy Borysa Szyca, któremu na ekranie partnerowali między innymi Magdalena Boczarska, Maria Dębska, Józef Pawłowski, Jan Marczewski i Tomasz Schuchardt. Czytaj także: „Paryż Północy”, tak nazywano Warszawę w dwudziestoleciu międzywojennym!
„Miałam tak ciekawe życie, jakbym miała dwa życia!”. Ostatni wywiad Zuzanny Łapickiej...
…w którym szczerze rozlicza się z życiem
Zaprosiła mnie do domu. Zuzanna Łapicka mieszkała sama pośród pamiątek – na ścianie wisiał jej akt autorstwa Franciszka Starowieyskiego i zdjęcie dworku, który przed wojną należał do jej rodziny. Trzymała się świetnie. Dowcipna, pogodna, inteligentna. O chorobie mówiła spokojnie, właśnie brała chemię, była dobrej myśli. Opowiadała o córce, która przyleciała z Nowego Jorku, planowała kolejną książkę. Jej łagodna pewność siebie była zaraźliwa, wyszedłem przekonany, że przed nami jeszcze niejeden wywiad. Później zaczęły się problemy… [Ostatnia aktualizacja treści na VUŻ 20.03.2024 r.] Ostatni wywiad Zuzanny Łapickiej Autoryzowała wywiad, ale nie chciała, żeby robić jej zdjęcia. Wciąż była w szpitalu, choroba atakowała. Zuzanna Łapicka czekała na koniec kuracji. My czekaliśmy wraz z nią. Dzisiaj została tylko ta rozmowa. Ostatnia, w której dziennikarka szczerze rozlicza się z życiem. Pogodnie wspomina męża, Daniela Olbrychskiego, który do wiernych nie należał. Opowiada anegdoty o wielkich tego świata, których poznała – Robercie de Niro i Gerardzie Depardieu. Z czułością wspomina przyjaciół rodziny – Tadeusza Konwickiego i Stanisława Dygata. Opowiada o ludziach i świecie, który już odszedł. Jak ona. Janusz Głowacki namawiał Panią do pisania? Właściwie zawsze. Spędzaliśmy wakacje w Chałupach, na Florydzie i w Zakopanem. Gdy słyszał moje anegdoty, mówił: „Przestań gadać, tylko pisz”. Uważał, że nie zapisane nie zostaje. Mam od niego sms z lipca, a umarł w sierpniu: „Szczerze żałuję, że nie piszesz”. Jest patronem mojej książeczki „Dodaj do znajomych”. Jestem mu za to bardzo wdzięczna. Zacznijmy od początku. Jak podrywał Panią Daniel Olbrychski? Jako nastolatka chodziłam na wszystkie jego filmy. Byłam wielbicielką. Znałam go prywatnie, ojciec pracował z nim w Teatrze Narodowym. Daniel odwiedzał nas ze swoją pierwszą żoną, Moniką i synem Rafałem. Gdy skończyłam 18 lat i byłam ciągle szanująca się dziewicą, nakleił na drzwiach do mojego pokoju „Mam 18 lat, już mi wszystko wolno”. Prowokator. Ale był w związku małżeńskim. I miał romans z Marylą Rodowicz. A ja miałam swoje sprawy sercowe. W Danielu podobała mi się jego odwaga. W tym środowisku wszyscy wszystkich obgadywali, ale za plecami. A Daniel był prostolinijny. Jak trzeba było wygarnąć Wajdzie, to wygarnął. Jak trzeba było czytać wiersze w kościele w stanie wojennym, to czytał. Nie przejmował się, że mu zabiorą paszport, o co wszyscy drżeli. Zachwyciło mnie to. Był taki moment, że był wolny, bo Maryla Rodowicz rzuciła go dla syna premiera Piotra Jaroszewicza. Daniel był bardzo rozczarowany. Spotkaliśmy się, dowiedział się, że mieszkam sama, kończę studia i pewnego dnia mnie odwiedził. Szybko poszło, akurat chciałam wyplątać się z trudnego związku, który nie rokował, a Daniel od razu chciał się żenić, brać ślub kościelny. Zakochał się. Byłam tzw. partią z dobrego domu. Krysia Janda śmieje się, że jak się rozstałam z Danielem, telefony się rozdzwoniły: „Zuzia jest wolna”. Krysia żartem napisała, że nawet jej mąż się zainteresował. Miałam opinię idealnej żony dla artysty. Dlaczego? Po mamie, która była kobietą na modłę XIX wieczną, nie pracująca, tuż po wojnie wpisywano jej w dowód: „przy mężu”. Ojcu do głowy by nie przyszło, że mogłaby pracować. Tak mnie wychowywała. Uczyła dziergać na szydełku? Nie. To było psychologiczne wykształcenie „Jak oswoić artystę”. Po pierwsze zachwycać się. Po drugie: „Jak wychodzisz za najprzystojniejszego mężczyznę w Polsce, to koszty muszą być”. Choć przez pierwsze dziesięć lat małżeństwa to ojciec był w niej bardzo zakochany. Mama lubiła się bawić, szalała w Spatifie. Tańczyła na stole w domu zdrojowym niczym Zula w „Zimnej wojnie” i wpadała w ramiona marynarzy. Ojciec się przepychał i mówił: „To jest moja żona”. „Jaka tam pana żona!”, słyszał. Nie tylko ona była zazdrosna? Tak. Mama się nawet bała, że ojciec jest za bardzo zakochany i musi być bardziej męski. Mam teorię, że sama wpuściła ojca w pierwszy romans. Żart? Półżart. Nie przewidziała konsekwencji. Mama tak nie zwracała uwagi na jego miłostki, że zaprzyjaźniała się z tym aktorkami, z którymi ojciec grał. Jak z Elą Czyżewską czy Beatą Tyszkiewicz. Grał czy sypiał? Ojciec był dżentelmenem. Dom na tym nie cierpiał, gdy był w domu. Natomiast, gdy wyjeżdżał na plan zdjęciowy, myśmy się nie wtrącały. Nie było tabloidów, to wielki plus komuny. Fanka dostała obiekt swoich westchnień. I co? Początek małżeństwa był świetny. Byłam zachwycona Danielem. Pobraliśmy się w 1978 roku, córka urodziła się w 1981. Trzy lata byłam oddana tylko jemu. On tego wymagał i myślał, że tak będzie zawsze. Zachwyt i obiady? Nosiłam wtedy loczki jak Maria Schneider w „Ostatnim tangu w Paryżu”. Chwalił się, że żona jest seksi i jeszcze do tego zawsze zrobi coś na ciepło wieczorem. Byłam kobietą ideałem. I komu to przeszkadzało? Nie ukrywam, że nasze małżeństwo jest ofiarą stanu wojennego. Daniel miał kontrakt i wyjechał do Paryża w styczniu 1982 roku, a mnie nie dawali paszportu. I gdy przyjechałam po paru miesiącach z córką do Francji, on był już królem Paryża. Gdy dowiedziałam się, że zakochała się w nim Anouk Aimee, gwiazda filmów Felliniego, która miała 50 lat, a on 34, wydawało mi się to czymś niemożliwym. Napisałam mu w liście „Daniel, pomyliło ci się z winem, że im starsze tym lepsze”. Albo pisałam: „Błagam cię, nie pij. Tylko kobiety i praca”. Był zachwycony, że ma tak tolerancyjną żonę. Ale jak przyjechałam z dzieckiem, byłam bez rodziców, bez przyjaciół, zdana na niego. Kobiety były mniejszym problem niż jego alkoholowe libacje, które uniemożliwiały życie z małym dzieckiem. Zapraszał ludzi do domu? Musiał odreagować po wieczornych występach w teatrze i wracał o piątej na ranem. Małżeństwo zaczęło nam się sypać, ale do głowy mi nie przyszło, że można się rozwieść. Próbowałam to ciągnąć. Dlaczego? Bo byłam tak wychowana. Jak już postanowiłam się rozwieść, to za prababkę, babkę i za mamę. Bo w rodzinie była cała sztafeta kobiet, które miały przystojnych mężów. Babka siedziała w majątku na Kujawach w Wierzbinku. A dziadek jeździł do hotelu Bristol w Warszawie i nie wiadomo, co tam robił. Mężczyźnie wszystko dozwolone, jak pisał hrabie Fredro, wzór dla mojego ojca. A mama zawsze się bała o mnie, powtarzała: „Jak ty sobie poradzisz w życiu bez mężczyzny?”. A jak sobie Pani radziła we Francji? Najpierw była euforia. Wszyscy nas gościli. Aktorzy, który wyrwali się z ciemiężonego kraju, trafiali na pierwsze strony gazet. Daniel był aktorem Andrzeja Wajdy, jego filmy były znane. Dostał odznaczenie zasłużonego dla kultury francuskiej, wręczał mu minister kultury Jack Lang. Byliśmy zapraszani do Pałacu Elizejskiego. Prezydenta Mitteranda Pani ustawiała? To było na pokazie „Dantona” Andrzeja Wajdy w La Cinematheque. Przyszedł Francois Mitterand ze świtą, Wajda posadził mnie z Danielem tuż za nim. Nic nie widziałam, więc szepnęłam do prezydenta czy mógłby przesunąć się w prawo. Nie znałam się na polityce, więc nie rozumiałam śmiechu dziennikarzy. Później Daniel mówił, że Francuzi są zachwyceni, jaka jestem odważna. Prezydent miał opinię lewicowego polityka, co wielu osobom się nie podobało. Moją prośbę odczytano jako dowcip polityczny. We Francji została też Pani córką Wajdy? To Gerard Depardieu się pomylił. Przedstawiłam mu swojego ojca w garderobie, ale dwie godziny później już nie pamiętał, swoje wypił. I przedstawiając mojego ojca Robertowi de Niro, powiedział, że to Andrzej Wajda. „Tato”, błagałam, „nie prostuj tego. Zrobi się zamieszanie. Przecież grałeś Wajdę we „Wszystko na sprzedaż”. Życie w Paryżu było kolorowe, poznałam wiele gwiazd, przygarnął nas sam Claude Lelouch. Młodsi czytelnicy może nie pamiętają, to był reżyser kultowego filmu „Kobieta i mężczyzna”. Zapraszał nas do swojej willi, miał firmę producencką, Daniel grał u niego, nawet mi dawał statystować, żebym mogła zarobić. Zobacz też: Gdy dowiedziała się, że jest w ciąży, „siedziała i płakała”. Dziś córka Beaty Kawki jest jej prawdziwym powodem do dumy! Został w Pani ten Paryż? Było bardzo kolorowo. Ale powiem szczerze, dostałam taką dawkę intelektualnej, dowcipnej rozmowy w dzieciństwie, przysłuchując się w naszym domu rozmowom Tadeusza Konwickiego, Stanisława Dygata i innych tuzów, że Paryż mi nie zaimponował. Życie wśród paryskich gwiazd było ciekawe, ale nie zamieniłabym go na moje dzieciństwo. Kiedy się Pani zorientowała, że mieszka z artystami? Późno. Do domu przychodzili koledzy ojca, jeden był dyrektorem teatru, drugi słynnym pisarzem. Traktowałam to jako naturalną rzecz, byłam zdziwiona, że nie wszyscy tak mają. Mam też temat dla terapeuty. W telewizji leciał film z tatą, który się całuje z piękną panią, albo leży z nią w łóżku, a mama ziewała i nalewała sobie herbaty. Zastanawiam się, jak odbierała to sześcioletnia dziewczynka? Czy to było ważne? Nie pamiętam. Ale dowalali mi w szkole, śmiali się. Nienawidziłam poniedziałku po niedzielnych filmach z tatą, mama pisała mi zwolnienie. Z drugiej strony wszystkie nauczycielki dopytywały się o ojca. Albo mnie karały, żeby ściągnąć do szkoły Andrzeja Łapickiego. Oderwały mi tarczę, która była słabo przyszyta. Gdy przyszedł ojciec, zleciało się dziesięć nauczycielek z dyrektorką na czele. Jak wspomina Pani Tadeusza Konwickiego? Był bliskim człowiekiem. W jego książkach mam dedykację, że jesteśmy rodziną. Do dziś przyjaźnię się z jego córką, Marią. Jeździliśmy razem do Chałup. Tadeusz obserwował mnie, mówił, że gdy idę po plaży, zawłaszczam ją. „Masz charakter”, mówił. Ma Pani charakter? Na starość mi się wyrobił. Konwicki wyglądał, jak zgarbiony mruk, niedostępny. Ale miał wewnętrzne ciepło. Mama go uwielbiała, codziennie rozwiązywali krzyżówki. Mama wisiała na telefonie z Konwickim. A Stanisław Dygat to był intrygant. Puszczał plotki o reżyserach, którzy nie chcieli obsadzić jego żony, Kaliny Jędrusik. Więc dla niego Andrzej Wajda był do niczego. Oczywiście zmienił opinię po „Ziemi obiecanej”. Ale Dygat potrafił być szarmancki, dbał o moją edukację filmową. Przychodził w płaszczu jak wielki sztubak, pukał do drzwi i mówił: „Andrzeju, czy pozwolisz, że pójdę z twoją córką do kina?”. „Proszę cię Stasiu”, odpowiadał ojciec. Zabierał mnie do kina Stolica, dzisiaj Iluzjon. Tam poznałam włoski neorealizm, Felliniego. Gdy po latach spotkałam Felliniego, pomyślałam: „Ja go znam. To Staś Dygat!”. Pisze Pani, że Chałupy były seksualną szkołą? Dla dziewczyny wszystko było odkryciem. Widziałam pary chowające się po pokojach, rytuał zdrady. Byłyśmy prekursorkami opalania się nago na wydmach. Ja opalałam się topless. Lusia Wahl namalowała mój obfity wtedy biust pośród wijących się kwiatów. Chciałam powiesić w pokoju, ale ojciec nie dopatrzył się lilij, tylko powyginanych męskich członków. Powiedział, że to absolutnie niecenzuralne. Obrażona Lusia wysłała obraz do Ameryki, podobno kupił go Francis Ford Coppola. Mój akt namalował też Franciszek Starowieyski, ale mu nie pozowałam, czego dzisiaj żałuję. Bo miałem lepszy biust w rzeczywistości niż na obrazie. Cóż, Starowiejski powtarzał: „Cyc nie ch..., stać nie musi”. Terapeutyzowała się Pani u Roberta De Niro? To było kuriozalne, ale tak bardzo przeżywałam małżeńskie kłopoty. De Niro przyjechał do Polski w 1985 roku, miał u Polańskiego zagrać Wałęsę. Spotkaliśmy się na kolacji w „Świętoszku”, jedynej reprezentacyjnej knajpie na warszawskim Starym Miście. Stół był długi, trafiło mi się miejsce na przeciwko De Niro. W ramach zabawiania zaczęłam mu swoim kulawym angielskim opowiadać o nieszczęsnej doli żony Daniela. Tak się rozkręciłam, że po półgodzinie spostrzegłam jego znudzona minę, jak z „Taksówkarza”. Do dziś się wstydzę. Następnego dnia było przyjęcie w dworku pod Jabłonną. Na widok De Niro uciekłam, lecz wpadłam na niego w jakimś pokoju, nawet miło się uśmiechnął. Ale niesmak pozostał. Krystynie Jandzie też się Pani zwierzała? Wiadomo, przyjaźnimy się od 40 lat. Ale na moje nieszczęście ona wszystko robi pod narkozą, nawet zabiegi stomatologiczne. Jednego dnia wszystko jej poopowiadałam, drugiego dzwoni do mnie: „Słuchaj, jak się wybudziłam z narkozy, to lekarze stali nade mną bardzo zasłuchani, powiedzieli, że się dużo dowiedzieli o panu Olbrychskim. Strasznie cię przepraszam!”. To zabawne historie. A tak serio - jak to jest być żoną niewiernego męża? Myślę, że nie jest to tylko moje doświadczenie, wiadomo, że miło nie jest. Ale gdy małżeństwo zaczęło się sypać w Paryżu, czułam, że go nie uratuję, bo Daniel musi mieć osobę oddaną mu na sto procent. A ja się już nim zmęczyłam. Coraz bardziej obojętniałam, nie wierzyłam, że to się naprawi. Więc kiedy jego kolejny flirt przerodził się w coś poważniejszego, bo Barbara Sukowa, z którą zagrał w filmie „Róża Luksemburg” w 1985 roku, urodziła mu syna, postanowiłam się rozwieść. Ale to nie było takie proste, bo Daniel jest zdolnym aktorem i zagrał oszalałego z miłości męża. I jeszcze mnie przekonał na kolejne dziesięć lat. Dałam się przekupić chałupą pod Kazimierzem. Kupił ją, gdy usłyszał, że się nią zachwyciłam. Spędziliśmy tam piękne lata po rozwodzie. Tabloidy nie wiedzą, jak liczyć nasze rozstania. Bo 10 lat byliśmy małżeństwem, a rozwód mnie wzmocnił i przyjęłam Daniela z powrotem na swoich warunkach. Zobacz także: Gdy umierał, wszyscy myśleli, że tylko żartuje. Tajemnica śmierci Jonasza Kofty pozostaje niewyjaśniona do dziś... Najlepiej się rozwieść, żeby utrzymać małżeństwo? I być niezależną. Pilnowałam, żeby mieć swoje pieniądze. Ale skończyło się na tym, że jako osoba niepraktyczna, nie pojechałam do notariusza przepisać ten dom na siebie. Więc w końcu on nie jest mój, tylko jego. Podobno właśnie go sprzedaje, ma prawo. W Pani książce poruszyły mnie sceny, gdy chowa Pani alkohol. Bałam się picia Daniela. Bardziej niż jego kobiet. Bo alkohol zaburzał nasze życie. Awantury? Daniel się awanturował, póki się nie napił. Więc byłam między młotem, a kowadłem. Mam wyrzuty sumienia ze względu na moją córkę, Weronikę. Nie dziwię się, że zaraz po maturze wyjechała do Nowego Jorku. Zawsze była dużo odważniejsza ode mnie. Jest szefową produkcji w domu mody Proenza Schouler, gdzie bardzo artystycznie podchodzą do projektów. Spełnia się. Nie chce ani grosza, sama kombinuje. Jestem z niej bardzo dumna, poradziła sobie w tak trudnym mieście, jak Nowy Jork. Być może trudne dzieciństwo ją zahartowało. Widujecie się? Właśnie dzisiaj ląduje. Pojedziemy razem na moją chemię do Katowic. Widzę w niej dużą czułość dla mnie. Całe życie grałam rolę silniejszej niż jestem, znoszącej więcej niż mogę znieść i zawsze uśmiechniętej. Nawet w tej chorobie jestem uśmiechnięta. Ale ona widzi moją słabość. I szalenie mnie wzrusza swoją troską. Choroba miała wpływ na spisanie Pani wspomnień? Tak. Wyłączny. Wcześniej bałam się wychylić nosa. Ale Jacek Szczerba, przyjaciel rodziny, namówił mnie najpierw na wydanie „Dzienników” ojca, w których ostro opisuje epokę i znajomych, a potem na napisanie wspomnień. Daniel Olbrychski wpadł do Pani z szablą po przeczytaniu „Dodaj do znajomych”? Jeszcze nie. Chyba mu się podoba, że pokazałam go w czasie, gdy był rozrywany na świecie, miał propozycje filmowe, kochały się w nim piękne kobiety. Jego próżność ocaliła moją głowę. Przestraszyłam się, jak usłyszałam diagnozę. To był niemiły dzień. A jak inni reagują? Jestem bardzo zaskoczona, jak książka została dobrze przyjęta. Ludzie odbierają w niej ciepło i czułość. I poczucie humoru. Niechcący wyszło, bałam się, że jest za złośliwa. A tymczasem największe pretensje mają ci, o których nie napisałam. „Dlaczego o mnie nic nie ma?”. Kto wie, może powstanie ciąg dalszy? Wydawnictwo bardzo mnie namawia. Jak dziś wygląda Pani życie? Żyję troszkę tym, co było, nie ukrywam. Czytam w kółko te same książki. Znowu przeczytałam całego Konwickiego. Wzruszyłam się, bo w „Zwierzoczłekoupiorze” jestem opisana jako dziewczynka. O czym zapomniałam. Nie planuję przyszłości. To zasługa choroby. Jak jestem silniejsza, gdzieś sobie jadę. Byłyśmy z Magdą Umer i Krysią Jandą w Prowansji. Chłonęłam widoki, pola lawendy. Nasycam się. Wcześniej tego nie miałam. Zawsze stres. Dwadzieścia lat przepracowałam w telewizji, tam teraz wszyscy przygnębieni, zdenerwowani. Mnie to ominęło. Wystarczy być, jak pisał Jerzy Kosiński. To najważniejsze? A takie trudne. Ludzie chodzą na medytację, terapie. Ja sama z siebie tego doświadczam. Chcę jeszcze troszkę pociągnąć, bo mnie coraz więcej rzeczy interesuje. Cieszę się, że się zmobilizowałam. Miałam roczną przerwę w leczeniu, wydałam „Dzienniki” i swoją książeczkę. Ośmieliłam się. A czy choroba budzi w Pani lęk? Jakoś jest stłumiony. Zastanawiam się, dlaczego. Przestraszyłam się, jak usłyszałam diagnozę. To był niemiły dzień. Ale pomyślałam: „Miałaś takie ciekawe życie, tylu ludzi poznałaś, jakbyś miała dwa życia!”. Warto mieć wspomnienia. Ratują mnie od smutku. Zobacz również: Wspólne życie nie było im pisane, rozstali się przez zazdrość. Historia miłości Andrzeja Kopiczyńskiego i Marii Chwalibóg
Wisława Szymborska, Olga Tokarczuk, Lech Wałęsa... Oto wszyscy polscy nobliści!
W ciągu ponad 111 lat istnienia wyróżnienia, osiem Polek i Polaków dostąpiło zaszczytu odebrania Nobla w różnych dziedzinach. Dwa lata temu do grona laureatek i laureatów dołączyła Olga Tokarczuk, która w Sztokholmie odebrała Literacką Nagrodę Nobla za rok 2018. Pisarka została nagrodzona za „narracyjną wyobraźnię, która z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia”. Więcej na temat wyróżnienia, przyznanego autorce takich książek jak Prowadź swój pług przez kości umarłych czy Bieguni, przeczytasz W TYM ARTYKULE. Zobacz, kto jeszcze z Polaków zdobył tę najważniejszą na świecie nagrodę i czym się zasłużył!
Niejednoznaczna. Skomplikowana. Tajemnicza. Sama o sobie mówi: „Osobowość schizoidalna”
Reżyserka filmowa świętuje dziś swoje 73. urodziny
W lutym na Berlinale 2019 Agnieszka Holland pokazała swój nowy film Mr. Jones, opowieść o walijskim dziennikarzu, który ryzykując życiem opisał Wielki Głód na Ukrainie, podczas którego zmarło od 3 do 6 mln ludzi. Gareth Jones pojechał do ZSRR w 1933 r., żeby przeprowadzić wywiad ze Stalinem. Jednak, gdy odkrył ukraińską tragedię, za wszelką cenę postanowił opowiedzieć o niej światu. „To postać tragiczna”, powiedziała reżyserka Gazecie Wyborczej. „Za swoją bezkompromisowość płaci największą cenę. Ma jednak w sobie przekonanie, że jako dziennikarz musi mówić prawdę bez względu na wszystko”. W rolę głównego bohatera wcielił się James Norton, znany z seriali telewizyjnych Happy Valley czy Wojna i pokój. Obok niego pojawili się m.in. Vanessa Kirby, Peter Sarsgaard, Krzysztof Pieczyński i Michalina Olszańska. Podczas jednego z pokazów filmu w Moskwie w październiku tego roku uczestnicy zostali nastraszeni przez grupę około 30 zamaskowanych osób, które wtargnęły na scenę i wykrzykiwały nacjonalistyczne hasła, nawołując m.in.: „wynocha z Rosji”. Do sprawy musiała interweniować policja. Agnieszka Holland nie po raz pierwszy podejmuje drastyczny temat. W swoich filmach mierzy się z okrutną naturą człowieka i przemocą świata. Kino Agnieszki Holland to wołanie o sprawiedliwość i współczucie. Poznaj życie reżyserki. Dowiesz się o niej rzeczy, które otworzą Ci oczy. Upadek genialnego dziecka Warszawskie podwórko, lata 50-te zeszłego wieku. Mała Agnieszka bawi się pośród ruin. Starsza dziewczynka popycha ją. „Ty Żydówko!”, woła. Agnieszka jest zła. Ale też zdziwiona. „Mamo”, pyta w domu. „Co to znaczy?”. Matka, redaktorka Irena Rybczyńska mówi tylko: „Ludzie powinni ci tego zazdrościć”. Ojciec Agnieszki, dziennikarz i socjolog Henryk Holland jest Żydem. Jego rodzina ginie w czasie wojny. On sam wypadnie przez okno podczas rewizji Służby Bezpieczeństwa w roku 1961. Przez wiele lat na mieście szepcze się, że go wyrzucono. Dla trzynastoletniej Agnieszki to szok. Uraz, który zostanie na całe życie. I odbije się na jej filmach. Dramatyzm, okrucieństwo i fatalizm są ich solą. Dziś reżyserka żałuje, że miała słabą więź z ojcem. Rodzice rozwiedli się, matka związała się z innym mężczyzną. „O ojcu myślę często”, mówi reżyserka. „Mógłby być moim synem”. W dzieciństwie Agnieszka dużo choruje. Na szczęście lubi czytać. I rysować. Ma do tego rękę. Wszyscy wokół zachwyceni. Magda, młodsza siostra jest zazdrosna. Walczą o uwagę matki. I o cukierki. W domu się nie przelewa. Ale podziwiana Agnieszka nie dostaje się do liceum plastycznego. Oblewa matmę. „Niespodziewany cios poniżej pasa”, wspomina jej siostra, Magdalena Łazarkiewicz, również reżyserka. „Ta porażka zachwiała jej pozycją małego geniusza. Zaważyła na życiowych wyborach”. Gwoździem do trumny okazuje się miłość. Agnieszka ma 15 lat i kocha się w młodym malarzu. Słyszy z jego ust, że „maluje zupełnie nieźle, jak na kobietę”. To boli. Ale też jest odkrywcze. „Pomyślałam, że on ma rację, to amatorska pasja”, wspomina. „Pociąga mnie za to opowiadanie historii. I pewien rodzaj władzy nad ludźmi”. Agnieszka odkrywa kino. Czołgi na ulicach Ma siedemnaście lat, zdaje do praskiej szkoły filmowej. W Polsce nie miałaby szans, ze względu na ojca. W Pradze na siedem miejsc startuje 350 chętnych. Ona jest najlepsza. Dostaje pokój w akademiku. Pierwsza wizyta pod prysznicem – zażenowanie. W kabinie Czeszki uprawiają seks. „Było to dla mnie, młodej dziewczyny, szokujące”, wspomina. Ale szybko łapie luz. Zakochuje się w koledze ze studiów – Słowaku Laco Adamiku. Waletuje u niego. Nie przeszkadza jej, że w pokoju jest jeszcze trzech chłopaków. Później zakochani znajdą mały pokoik na skraju miasta. Kupią duże łóżko, na maszynce Agnieszka gotuje kapustę z boczkiem. Mają mnóstwo przyjaciół. Zdarzają się wieczory, że w pokoiku siedzi trzydzieści osób. Praga kipi entuzjazmem. Jest wiosna 1968 roku. Reżim zelżał, ludzie budzą się do życia. Agnieszka też biega na manifestacje, pomaga drukować gazetki. Roznosi ją euforia. Rewolucja buzuje we krwi. A potem wkraczają wojska Układu Warszawskiego. Agnieszka widzi rosyjskie czołgi na ulicach. Idzie i płacze. Koniec pięknego snu o wolności. Śledzą ją tajniacy. Młoda dziewczyna czuje, że zaciska się wokół niej pętla. Biorą z Laco ślub. Zaraz potem trafia do więzienia. Cele są małe, pojedyncze, tyko taboret i łóżko umocowane do ściany. Agnieszka siedzi między kurwą i alfonsem. „Oni z sobą, że tak powiem korespondencyjnie spółkowali. Ja siłą rzeczy pośredniczyłam w ich kontaktach, bo głosy docierały tylko z celi do celi”, wspomina. Nawet tam jest reżyserem. Próbuje ogrywać śledczych. Niezbyt hardo, bo ubecy są brutalni. Udaje jej się nikogo nie wkopać. Później powie: „Więzienie i poród to doświadczenie transcendencji. Moment wyjścia poza siebie, odczucia czegoś większego...”. Wychodzi z celi po sześciu tygodniach, wyrok: półtora roku w zawieszeniu. Od tamtej pory inaczej patrzy na ludzi. „Dzieliłam ich na takich, z którymi fajnie by się siedziało. I na takich z którymi nie fajnie”. W Czechach jest spalona. Wraca do kraju. Wiele lat później nakręci Gorejący krzew, serial poświęcony Janowi Palachowi, studentowi, który podpalił się w czasie praskiej wiosny w proteście przeciwko komunistycznej dyktaturze. Denaturat z gwinta Warszawa, rok 1971. Wytwórnia filmów na Chełmskiej. Andrzej Wajda kręci Wesele. Na planie stoi w białym kożuszku, cygaro w ręku. Agnieszka widzi go i śmieje się: „playboy”. Ale jest artystą. Dużo się od niego nauczy. Gdy władza prześladuje ją za nazwisko, Wajda obiecuje, że ją adoptuje i da swoje. „Na początku bardzo się nie lubiliśmy”, wspominał reżyser. „Agnieszka była bardzo agresywna. Szybko stała się przywódcą naszego zespołu”. Mówi się o niej, że jest „jedynym facetem zespołu filmowego X”. Ma charakter i charyzmę. „Nie miałem żadnej wątpliwości, że jest wyjątkowa i poradzi sobie w zawodzie”, uważa Krzysztof Zanussi. „Przy wyjątkowej wrażliwości jest niesamowicie odporna. Temperament wulkaniczny lecz bardzo klarowny, kartezjański umysł”. Lubi prowokować. Na planie Iluminacji, przy której asystuje Zannusiemu głośno przeklina. Z kolegą kupują fiołkowy likier i piją go z butelki od denaturatu. To zabawa. Ale rzeczywistość wesoła nie jest. Przyszła nominowana do Oskara reżyserka nie może wystartować z karierą. Jej scenariusze przepadają. Jest blokowana przez partyjnych aparatczyków. Pomaga jej Wajda. Holland debiutuje telewizyjnym filmem Wieczór u Abdona, sama pisze scenariusz na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza. Szybko dołącza do najlepszych. Razem z Kieślowskim, Wajdą i Zanussim tworzą „kino moralnego niepokoju”. Jej Kobietę samotną ogląda się dziś jak wyprawę do piekła – ludzkiego bólu, upodlenia, beznadziei. Z Kieślowskim pracuje przy Trzech kolorach. Pomaga mu montować Podwójne życie Weroniki, on jej Europa Europa. Ludzie na zachodzie są zdumieni: „Za darmo?!”. Skulona na podłodze W Polsce wybucha stan wojenny. Holland jest akurat u rodziny w Szwecji. Wstrząśnięta. Mówi zagranicznej prasie, że Jaruzelski to bolszewicki generał w polskim mundurze. To koniec. Zamyka sobie powrót do kraju. A w Polsce zostaje jej dziesięcioletnia córka, Kasia. „Agnieszka cierpiała, chorowała z rozpaczy”, wspomina tamten czas Magda Łazarkiewicz. Mała Kasia też jest przerażona. Myśli, że mama umarła. „Ubecy straszyli Laco, że wsadzą go do więzienia, a wtedy Kasia trafi do domu dziecka”, dodaje Łazarkiewicz. Córka nie widzi matki półtora roku. Agnieszka wysyła do kraju lekarskie zaświadczenie, że jest umierająca. Komuniści nabierają się na to. I wypuszczają za granicę Adamika z Kasią. Lecz małżeństwo nie potrafi się już odnaleźć. Laco wraca do Polski. Nie ma w sobie dość sił, aby zaczynać życie po raz kolejny od nowa. Agnieszka zostaje z córką w Paryżu. Obie są jak porażone. Obca ziemia. Obcy język. Emigracja smakuje gorzko. „Francuscy znajomi mojej matki myśleli, że jestem autystyczna”, wspomina Kasia Adamik w GW. „Bo nie mówię, nie poznaję ludzi”. Agnieszka również płaci dużą cenę. Wynajmuje mieszkanie w kamienicy w IX dzielnicy. Szybko przekonuje się, że cudzoziemka z dzieckiem nie pasuje porządnym mieszczanom. Piszą listy z pogróżkami, sprawdzają, co wyrzuca do zsypu. Wystarczy, że stuknie lodówką, a na podwórzu otwiera się okno i wrzeszczy jakaś wariatka. „Nie mówiłam jeszcze po francusku i każda taka agresja werbalna potwornie mnie stresowała”, wspomina. „Kładłam się na podłodze i zamierałam”. Trwa to aż do chwili, gdy Kasia uczy się tubylczego języka. Któregoś razu na wrzaski „wariatki” odpowiada taką wiązanką przekleństw w czystej francuszczyźnie, że kobietę zatyka. Od tej chwili mają spokój z sąsiadami. Ale walka trwa. Agnieszka musi stworzyć się na nowo. Góra pieniędzy „Doskonale odnalazła się na obcym rynku”, wspomina tamte czasy Krzysztof Zanussi. „Zachwyciła mnie jej orientacją w nowym świecie. Wielu kolegom się to nie udało”. Znów pomaga Wajda. Dzięki niemu Holland poznaje producenta, Artura Braunera. Wspólnie robią w 1985 roku Gorzkie żniwa. Historię o polskim chłopie, który w czasie wojny ukrywa Żydówkę. Za ochronę zmusza ją do seksu. Ponura historia o zależności, chęci posiadania. Brauner to dusigrosz. Halę zdjęciową urządza w starej fabryce cyklonu B. Jest tak gorąco i duszno, że aktorzy mdleją. Niemcy nie chcą wystawić filmu do Oskara. Agnieszka robi potworną awanturę. Jak zwykle musi walczyć o swoje. Film zdobywa nominację. Radość i niepokój buzują w niej. Nagle ląduje na samym szczycie. Amerykanie zapraszają ją do Los Angeles. Po obiedzie z Barbrą Streisand wyprawa do Disneylandu. Producent Brauner korzysta z okazji. Namawia Agnieszkę na górską kolejkę. Reżyserka wrzeszczy ze strachu. Gdy wysiada spocona, podsuwa jej dokumenty do podpisania. Tak zgadza się zrobić film Europa Europa. Opowieść o żydowskim chłopcu, który dla ratowania skóry wstępuje do Hitlerjungen. Znowu sukces. Druga nominacja do Oskara. Film pełen przygód podoba się w Ameryce. Przed Agnieszką otwierają się drzwi do Hollywood. Kręci Tajemniczy ogród. To jej największy komercyjny sukces. Zarabia górę pieniędzy. „Honorarium wydało mi się monstrualne”, wspomina w książce Magia i pieniądze. „Jechałam pociągiem i nagle uświadomiłam sobie, iż takich pieniędzy nie zarobiło dziesięć pokoleń moich przodków razem wziętych. W związku z tym postanowiłam natychmiast je wydać”. Kupuje dom w Los Angeles. Rodzinie z różnych stron świata funduje trzytygodniowe wakacje na Kostaryce. Jest szczęśliwa i spełniona. Matka i córka Przy Tajemniczym ogrodzie zaczyna pracować z nią jej córka, Kasia Adamik. Na razie tylko odbiera telefony i pisze maile. „Strasznie się wtedy kłóciłyśmy”, mówi dziś Adamik. „Jeżeli czegoś nienawidzę, to biurowej pracy”. Ale Agnieszka dopuszcza ją do wszystkich tajemnic. Powoli Kasia wyrasta na samodzielną reżyserkę. Debiutuje w Stanach. W Polsce zrobi Boisko bezdomnych. Producentką oczywiście jest matka. Wiele filmów wyreżyserują razem. Opowieść o słowackim zbójniku Janosik. Prawdziwa historia, okupacyjny W ciemności, nagrodzony Srebrnym Niedźwiedziem Pokot – ekranizacją powieści Olgi Tokarczuk. Razem kręcą serial polityczny Ekipa. Jak mówi: „Z miłości do ojczyzny”. Ich najnowsze „dziecko” to pierwszy polski serial dla Neftlixa 1983, polityczny science-fiction, w którym Polska jest w szponach komunistycznego reżimu. „Bardzo dużo sobie nawzajem dają”, uważa Magdalena Łazarkiewicz. „Agnieszka uzależniła się od pomocy Kasi, od jej energii, kreatywności”. Córka również ceni sobie ten układ. „To profesjonalistka, a ja jestem z nią bardzo związana. Powie mi co jest do dupy, i zrobi to wprost, uczciwie”, mówi o matce. Codziennie do siebie dzwonią. Albo siedzą na Skype. Nie mają przed sobą tajemnic. Ich relacja ma głębokie korzenie. Nie tylko rodzinne. Razem przeszły przez emigrację. To łączy. „Na obczyźnie były skazane na siebie”, zauważa Łazarkiewicz. Kiedy we Francji nastoletnia Kasia przechodzi okres buntu, matka wysyła ją na judo. Wściekła na świat dziewczyna rzuca dwa razy od siebie większymi chłopakami. Pomaga. Gdy klaruje się jej orientacja homoseksualna (co pierwszy raz przyzna w VIVIE!), dla matki nie jest to problemem. Są blisko. Razem urządzają dom w Bretanii. To ich eden. „Chciałam nam stworzyć azyl”, wspomina Holland. „Kupiłyśmy zniszczony, stary kamienny dom na wsi, niedaleko oceanu i wrzosowisk”. Każdy pokój kolorowy i eklektyczny. Agnieszka przez dwa lata myszkuje po bazarach, skupuje oryginalne meble, zwozi figurki i bibeloty. To miejsce ucieczki i wypoczynku. Spacery nad oceanem, dobre, własnoręcznie przygotowane jedzenie. Goście: znajomi, rodzina. Ale też czas intensywnej pracy. Tam zamyka się na kilka miesięcy w roku. I pisze. Albo montuje filmy. Jeżeli czegoś żałuje, to tego, że nie może tam być dłużej. Wojna z producentami Na planie W ciemności w 2010 roku artystka wygląda jak polarnik. Ciepła kurtka, mocne buty. Czapka wciśnięta na uszy. Jakoś trzeba przetrwać zimno. I stres. Nad filmem wisi fatum. Mróz, wilgoć, wszystko się psuje. Wciąż brak pieniędzy. Kanadyjski producent wycofuje się, bo Agnieszka nie zgadza się, żeby aktorzy mówili po angielsku. Niemiecki producent popełnia szkolne błędy. Nie usuwa z ulicy współczesnych samochodów. A przecież akcja dzieje się w czasie II wojny światowej. Agnieszka podnosi głos. A dokładniej, ryczy. Wyzwiska latają jak messerschmitty. W chwili zdenerwowania przechodzi na polski. Na całe szczęście dla niemieckiego producenta. „Każdy film to walka na śmierć i życie”, opowiada Kasia Adamik, córka artystki. „Gdyby Agnieszka nie krzyczała, dostałaby zawału serca”. Nie tylko reżyserka przeżywa film. Agnieszka Grochowska zapada się w sobie. Robert Więckiewicz płacze w przyczepie kempingowej. Za zejście do kanałów płaci się olbrzymią cenę. „Żyjesz w schizofrenii”, powie reżyserka o tym doświadczeniu. „Teraz i w tamtym czasie”. Dlatego długo odmawia, zanim weźmie się za historię o lwowskim cwaniaczku, który ratuje Żydów. Dla niej to nie tylko dwa lata udręki. Dla niej to całe życie... Kobieta samotna O jej związkach nie wiadomo nic. Zawsze ukrywała je nawet przed Kasią. „Jacyś tam mężczyźni byli”, Magda Łazarkiewicz zbywa sprawę wzruszeniem ramion. Dyskretna do bólu. Ale nie jest sama. Wprost przeciwnie. Holland utrzymuje kontakty z nieprawdopodobną ilością znajomych rozrzuconych po całym świecie. Dzień zaczyna od wysyłania sms-ów. I nie ustaje do wieczora. „Czasami to mnie drażni”, dodaje siostra. „Rozmawia ze mną, a cały czas biega palcem po ekranie komórki”. Przed opuszczeniem Polski przyjaźni się tylko z mężczyznami. Wszystko to ludzie filmu. Kino wypełnia jej życie. „Byłam powierniczką erotycznych fascynacji przyjaciół”, wspomina. Mężczyźni w jej filmach to słabeusze. A seks to zawsze przemoc, perwersja, wykorzystanie. Jak już pojawi się czułość – jak w Oskar Oskar – to kazirodcza, między bratem i siostrą. Czy ma to związek z jej życiem? „Mnie tylko kilka razy w życiu zdarzyło się, żebym odczuła prawdziwe spełnienie”, powie szczerze o swojej intymności. Nie ma w niej wiary w autentyczny, partnerski związek. Kobieta i mężczyzna? „Cud boski, że udaje im się jakoś ze sobą współżyć”, powie z przekąsem. Na emigracji zaprzyjaźnia się z kobietami. Dopiero tam docenia własną płeć. I wbrew pozorom, ona także jest kobieca. Co prawda nie maluje się i nie nosi biżuterii, lecz kocha zakupy. „Uwielbia kupować sobie ciuchy”, przyznaje siostra. „Wybiera klasyczną, kobiecą elegancję”. Ta wojowniczka kina ma w sobie wielkie pokłady wrażliwości. „Jest delikatna, nosi w sobie dużo empatii”, przyznaje Łazarkiewicz. „I ma odruch bezinteresownego pomagania ludziom”. Ostra, gdy walczy o film, na planie zmienia się w troskliwą matkę. „Kocha aktorów”, mówi jej córka. „Oczekuje dużej współpracy, ma zaufanie”. Olek Mincer, aktor W ciemności: „Znałem ją wcześniej, pełna dystansu. Nagle na planie bardzo ciepła, otwarta. Czułem, że stoi po naszej, aktorów, stronie”. „Jestem wobec aktorów macierzyńska. To trochę, jak z dziećmi”, przyznaje sama. Wyrachowanie? Może. Ale na pewno też miłość. Do kina. Do ruchomych, kolorowych obrazków. O księdzu ze swojego Trzeciego cudu powie: „Ma w sobie autentyczną integralność. Z takim facetem chciałabym być”. Milion widzów do kanału Niejednoznaczna. Skomplikowana. Tajemnicza. Mówi o sobie: „Osobowość schizoidalna”. Mimo życia na emigracji pazurami trzyma się Polski. Ojczyzna leży jej na sercu. Zawsze chętnie pyskuje w mediach. Zwalcza politycznych oszołomów. Z siostrą i córką nakręciła polityczny serial Ekipa. W którym przepowiedziały, że przywódca państwa zginie w samolotowej katastrofie. Każdy film odchorowuje. Wtedy najchętniej nie opuszczałaby Bretanii. Ale zaraz znów rzuca ją po świecie. Z wiekiem z coraz większym dystansem mówi o swojej pracy: „Dziwne, że jeszcze nie zgłupiałam od tych filmów”, sarka. Uważa, że kino spsiało. Komercja zabija sztukę. Od amerykańskiego kina wieje nudą. Ona wciąż balansuje między terrorem box offisów, a potrzebami swego kartezjańskiego umysłu. Reżyseruje miniserial Dziecko Rosemary i trzy odcinki House of Cards. Na pewno jej nominowane do Oscara W ciemności zachowało równowagę. Film ciężki, przejmujący do szpiku kości obejrzało już ponad milion widzów. To sukces. Zwycięstwo artysty nad popcornem. Agnieszka ma tego świadomość: „Myślę, że to pierwszy film, w którym udało mi się tak mocno dotrzeć do publiczności”, mówi po „przegranej” oskarowej gali. „Jak słyszałam od widzów na całym świecie – wychodzą z kina z poczuciem katharsis. Nie mogłam przecież przewidzieć, że W ciemności obejrzy w Polsce milion widzów. I to jest prawdziwe zwycięstwo, przy którym Oscar jest jednak średnio ważny”.
Hillary Clinton kończy dziś 74 lata! Jej życie to gotowy scenariusz na hollywoodzki film
Polityczka Hillary Clinton kończy dziś 74 lata. Jej życie to materiał na film szpiegowsko-erotyczny. Jako żona prezydenta Billego Clintona, musiała mierzyć się z jego publicznymi romansami i oskarżeniami o molestowanie seksualne stażystek. Wtedy chciała się rozwieść, ale dziś broni męża. „Monika Lewinsky była dorosła”, przekonuje. W 2016 roku przegrała wyścig do fotela prezydenta Stanów Zjednoczonych z Donaldem Trumpem. Negatywny wpływ na jej kampanię miał rosyjski wywiad. Porażki i upokorzenia nie załamały jej. Wciąż ma energię do działania. Wydała książkę Co się stało, w której opisała kulisy swoich nieudanych wyborów. Z firmą Stevena Spielberga chce wyprodukować serial o amerykańskich sufrażystkach. Będzie to adaptacja powieści The Woman's Hour: The Great Fight to Win the Vote. Powieść opowiada o walce amerykańskich sufrażystek o ustanowienie prawa do głosowania przez kobiety prawem federalnym. A jakie tajemnice skrywa życie Hillary Clinton? Zobaczcie nasze wideo! A poniżej przypominamy tekst Magdy Łuków o Hillary Clinton, który na chwilę przeniesie nas do 2013 roku. Co działo się wtedy w życiu żony Billa Clintona? ZObaczcie sami! Historia Hillary Clinton Wydawała się niezniszczalna. Odporna na każdą zdradę, każdy cios. Niedawno cały świat zobaczył ją w szpitalu, chorą i bezradną. Czy to koniec kariery 65-letniej Hillary Clinton, czy była pierwsza dama Ameryki znów się podniesie i w 2016 roku powalczy o władzę? Jest 3 stycznia, gdy 65-letnia Hillary pojawia się w drzwiach Szpitala Prezbiteriańskiego w Nowym Jorku. Jest nie do poznania. Od dawna wyglądała na bardzo zmęczoną. Teraz jednak bez makijażu, z posiwiałymi włosami związanymi w kucyk wygląda o 10 lat starzej. Ledwie idzie do samochodu, podtrzymywana przez córkę Chelsea. Dwa kroki z tyłu Bill. Według oficjalnych informacji w weekend z 8 na 9 grudnia pani Clinton zachorowała na grypę żołądkową, która doprowadziła do odwodnienia i omdlenia. W wyniku upadku doznała wstrząśnienia mózgu i gdy wydawało się, że sytuacja jest już stabilna, podczas rutynowych badań 15 grudnia między mózgiem a czaszką, za lewym uchem, wykryto u niej niebezpieczny dla życia zakrzep. Zobacz: Historyczne kreacje pierwszych dam na zaprzysiężeniu. Jak wyglądały Obama, Kennedy czy Clinton? Dzięki szybkiej interwencji lekarzy wraca do zdrowia. Niektórzy twierdzą jednak, że szefowa amerykańskiej dyplomacji doznała poważnego stłuczenia mózgu w czasie wypadku helikoptera, jaki miał miejsce niedawno na pograniczu iracko-irańskim, i kłopoty tak szybko nie miną. „The National Enquirer” posuwa się nawet do twierdzenia, że może chodzić o raka mózgu. A stan Hillary jest dużo gorszy niż Billa Clintona, który od lat boryka się z chorobami serca. Z tylnego siedzenia Jednak już 7 stycznia szefowa dyplomacji wraca do pracy, by zgodnie z wcześniejszymi obietnicami przygotować się do odejścia z urzędu po inauguracji drugiej kadencji Baracka Obamy. Chce pokazać, że tym razem też pokona trudności. Nie odpuści nawet na moment. Szczególnie teraz, gdy jest już tylko o krok od spełnienia marzenia życia. Mało kto przeszedł przecież tyle prób w drodze na szczyty władzy, co ona. Gdy w 1993 roku zaczynała przygodę z wielką polityką, prezydentura wydawała się czymś zupełnie nierealnym. Hillary była jedną z najbardziej znienawidzonych pierwszych dam w historii USA. „Rola pierwszej damy nie jest ściśle określona. Na przykład Eleonora Roosevelt była prawą ręką swego męża i zagorzałą działaczką na rzecz postępu społecznego i ochrony praw człowieka”, usiłowała przekonać Amerykanów. Miała jednak przeciw sobie administrację Billa Clintona, która uważała, że próbuje być współprezydentem, choć nikt na nią nie głosował. Zobacz także: „Tak bardzo bolało. Nie mogłam uwierzyć, że mnie okłamał”, ujawnia Hillary Clinton Amerykanie też nie chcieli pierwszej damy z ambicjami wykraczającymi poza kuchnię, sypialnię i pokój dziecięcy. A im bardziej się starała ingerować w politykę, tym było gorzej. Szczególnie wtedy, gdy w 1994 roku zaczęła reformować system opieki zdrowotnej i wysuwać się na pierwszy plan przed prezydenta. Nazywano ją wiedźmą z Arkansas. Opowiadano niewybredne żarty o tym, że wyniosła fortepian z Białego Domu pod spódnicą, żeby nikt nie zauważył. A mąż po przebudzeniu mówi do niej: „Kochanie, będę w domu za 20 minut”. Przetrwała wszystko. Własnym głosem Zniosła nawet poniżenie po aferze rozporkowej z Monicą Lewinsky. Godnie stała u boku męża, a współczucie i sympatię, jakie wtedy zyskała, wykorzystała, by wyjść z cienia Billa i rozpocząć własną karierę. Schudła, obcięła włosy, udzieliła poruszającego wywiadu „Vanity Fair” i w jednej chwili ze znienawidzonej pierwszej damy zmieniła się w jedną z najbardziej podziwianych kobiet w USA. W 1999 roku, na dwa lata przed odejściem Billa Clintona z Białego Domu, kupiła wraz z nim piękny dom w Chappaqua, 50 kilometrów na północ od Manhattanu, by po zakończeniu drugiej kadencji… ubiegać się o fotel senatora z tego okręgu. Nikt bez stałego meldunku nie ma bowiem do tego prawa. Mało kto dawał jej wtedy szanse. Kiedy jednak ulubieniec nowojorczyków Rudy Giuliani wycofał się z wyścigu, Hillary pewnie sięgnęła po zwycięstwo. Została pierwszą kobietą senatorem 18-milionowego stanu i pierwszą żoną byłego prezydenta, która objęła tak wysokie stanowisko w państwie. „Po raz pierwszy mówię własnym głosem. To dla mnie szok”, mówiła wtedy. Szybko udowodniła jednak, że oprócz ambicji ma także kompetencje do kierowania stanem. W ciągu ośmiu lat pracy na stanowisku senatora zdobyła taką sympatię i zaufanie, że w 2008 roku mogła ubiegać się o nominację partii demokratycznej w wyborach prezydenckich. Na kłopoty Hillary Prawdopodobnie Hillary już byłaby prezydentem, gdyby nie nagłe pojawienie się Baracka Obamy, który uwiódł tłumy. Nie znosiła go. Ale i tym razem zacisnęła zęby, by pójść o krok dalej. Schowała dumę do kieszeni i przyjęła stanowisko sekretarza stanu – czwartej osoby w państwie. Bill zaś przystał na wszystkie wymogi Baracka Obamy związane z prowadzeniem interesów i fundacji, by w żaden sposób nie kolidowały z działaniami żony. „Zgodzę się na wszystko, czego zażądają”, mówił w wywiadach. Sukces Hillary był tak duży, że „The Washington Post” złożył jej gratulacje z okazji „trzeciej kadencji w Białym Domu”, choć i tym razem nikt na nią nie głosował. Nie było łatwo. Administracja prezydenta próbowała zepchnąć ją na boczny tor. Przez pierwszy miesiąc to inni latali za granicę z ważnymi misjami, doradzali prezydentowi. Jedna z doradczyń Samantha Power mówiła o Hillary: „To monstrum”. Ona jednak szybko nadrobiła braki i stała się jednym z najsprawniejszych szefów dyplomacji amerykańskiej, jastrzębiem w polityce zagranicznej u boku ugodowego Baracka Obamy. Najbardziej lubianą osobą w ekipie rządzącej. Zyskała taką siłę, że po powrocie z Meksyku, jak opowiadał sam Barack, zachęcała go bardzo do jak najszybszego wyjazdu, dopóki szaleje tam świńska grypa. Domowe pielesze? Już dwa lata temu zapowiadała, że w razie reelekcji prezydenta pożegna się z rządem. Oficjalnie po to, by nacieszyć się życiem rodzinnym, wnukami. „Będę spała i oglądała program dla majsterkowiczów »Love It or List It«, bo mnie uspokaja”, twierdziła. Odrzuciła stanowisko szefa Banku Światowego i burmistrza Nowego Jorku. Tylko o jakie pielesze mogłoby chodzić? Małżeństwo Clintonów trwa wprawdzie i, jak twierdzą niektórzy, jest między nimi tak silna więź, że nie byłaby jej w stanie zniszczyć żadna stażystka. „To jednak nie tylko biznes. Nawet z dala od siebie są ze sobą w nieustannym kontakcie”, pisze w swojej książce „Bill and Hillary: Politics of the Personal” profesor William Chafe z Duke University. Była przy nim zawsze, gdy chorował. Teraz on wspiera ją w powrocie do zdrowia. Ale od czasu, gdy Hillary została senatorem, a Bill zajął się prowadzeniem Clinton Foundation, widują się po dwa, trzy razy w miesiącu. Na początek muszą nauczyć się znowu żyć pod wspólnym dachem. Małżeństwo 32-letniej Chelsea z Markiem Mez- vinskym przetrwało kryzysy, jednak córka Hillary na razie skupiona jest na karierze, a nie powiększaniu rodziny. Co zostaje? Szydełkowanie i smażenie konfitur? Absurd. Co potwierdza Bill Clinton. „Dajmy jej trochę odpocząć, uporządkować życie i zastanowić się, co dalej”, stwierdził, z naciskiem na… „trochę”. Na ostatniej prostej Według znawców polityki amerykańskiej decyzja o starcie w wyborach już zapadła. Hillary chce zebrać siły i dobrze przygotować się do ostatecznej bitwy o Biały Dom. I ma teraz jeszcze większe szanse niż w 2008 roku. Według sondaży Ameryka jest już gotowa na kobietę prezydenta. A żadna inna kobieta nie ma takiego potencjału, jak ona. Jest bardzo doświadczona. Nawet Bill Clinton, pytany o Hillary, stwierdził, że choć jest w tej sprawie stronniczy, jego zdaniem nikt nie nadaje się tak dobrze do służby publicznej, jak ona. Hillary ma ogromne pieniądze i wpływy. Poparcie takich osobistości, jak doradca wielu prezydentów w sprawach międzynarodowych Henry Kissinger czy premier Izraela Beniamin Netanjahu. Według sondażu telewizji ABC News i gazety „The Washigton Post” aż 57 procent chętnie zobaczyłoby Hillary w wyścigu do Białego Domu. Wśród kobiet ten odsetek jest jeszcze wyższy i sięga 66 procent, wśród demokratów 82 procent kibicuje Hillary. Pani Clinton wygrała też ranking Gallup Poll na najbardziej podziwianą kobietę świata wszech czasów. Była na szczycie aż 17 razy – przed Eleonorą Roosevelt (13) i Jackie Kennedy (5). W 2016 roku będzie miała jednak 69 lat. Starszy od niej w chwili obejmowania urzędu był tylko 70-letni wówczas Ronald Reagan. Może więc powtórzyć za nim: „Wiek nie powinien być przedmiotem dyskusji. Uważam za nieuczciwe wykorzystywanie niedojrzałości i braku doświadczenia mojego oponenta”. Byle tylko starczyło jej sił i zdrowia. Tekst Magda Łuków
Zginął za sterami… Odkrywamy tajemnice Jurija Gagarina, pierwszego człowieka w kosmosie
Pierwszy człowiek w kosmos, Jurij Gagarin, poleciał 12 kwietnia 1961 roku. Był Rosjaninem, ojcem dwóch córek, Leny i Gali. Ta druga urodziła się miesiąc przed historycznym lotem taty. Jurij Gagarin przeszedł do wiecznej legendy, ale sam przeżył lot o siedem lat. Zginął za sterami 27 marca 1968 roku w okolicach miasta Kirżacz. Przyczyn wypadku było wiele. Większość wiązała się z katastrofalnym stanem samolotu i wyposażenia lotniska. Oficjalnych powodów nie podano nigdy. Więcej zobaczycie w naszym wideo.
„Dostawałem miliony dolarów!”, Janusz Józefowicz szczerze o tym jak podbijał Rosję
Przypominamy niezwykłą rozmowę w dniu jego urodzin!
Mistrz, artysta, katorżnik pracy. Władca teatru Buffo. Janusz Józefowicz - jego kultowe Metro odkryło dla Polski musical. Dla sztuki poświęcił pierwszą rodzinę. Z drugą ukrywa się na wsi. Jak podbijał Amerykę? Dlaczego rosyjscy biznesmeni płacili mu miliony? Kiedy odkrył, że ma dzieci? W męskiej, życiowej rozmowie z Romanem Praszyńskim Wywiad z Januszem Józefowiczem "Z Kamilą teraz mamy fajny kontakt. Długo starłem się odrabiać straty z jej dzieciństwa. Pewnie ma jakiś żal, ale jest już dorosłą osobą, też robi filmy, rozumie na czym ten zwariowany świat polega. Z Kubą było już inaczej. Do Kuby pędziłem po spektaklach, żeby bajkę mu na dobranoc przeczytać. Choć nie mieszkaliśmy już razem. O Kubę walczyłem i teraz mamy fantastyczny kontakt". Jakie nalewki zrobił Pan w tym sezonie? Zaczynałem od owocowych. Teraz próbuję ziołowych. W tym roku zrobiłem nalewkę z płatków głogu i jaśminowca . Dosyć upierdliwe jest ich zbieranie. Myślę o produkcji alkoholu. Prawo zezwala. Postawi Pan fabryczkę? Nie. Tylko dla siebie i bliskich. Chcę produkować własny alkohol i na nim robić rożnego rodzaju nalewki. Józefowicz na bani? Bania u nas – ponieważ dużo w Rosji siedzieliśmy – oznacza saunę. Mamy taką nad stawem, po niej zimą kąpiemy się w przeręblu. Potem pijemy nalewkę z kwiatu czarnego bzu, lipy i akacji. Z krwawnika i dziurawca robię wyciąg olejowy. Jak u Baby Jagi. Jak u szeptuchy. Wszystko, co rośnie jest pożyteczne. Od kory dębu, narośli grzybowych na brzozie, przez trawy, korzenie. Nawet to, co uważa się za trujące. Glistnik, który jest trucizną, jest fantastycznym lekiem na gronkowca złocistego, którego trudno wyleczyć czymkolwiek, co bywa w aptece. Ogromna ilość fantastycznych informacji została zapomniana przez nasz świat. Szkoda, bo warto pójść na łąkę i znaleźć sobie coś fajnego. Czyli jest coś oprócz teatru w Pana życiu? Co roku odkrywam nowe rzeczy. Zaparzam dziewannę wielokwiatową na gardło, struny głosowe, chrypy. Nad Pilica zbieramy. Dla najbliższych, przyjaciół. Robimy naturalny antybiotyk na bazie octu jabłkowego, który sam produkuję. Mam 65 jabłonek, starych, ekologicznych, wspaniałych. Do octu czosnek, cebulę, chrzan, kurkuma, czuszka. Działa bardzo dobrze. Nasza córka w tamtym roku ani razu nie chorowała zimą. Kiedy na to czas? Gdy tylko mogę się wyrwać z Warszawy. Niestety, jabłka gniją, nie jestem w stanie ich zebrać. A znajomym się nie chce ruszyć z Warszawy. A w tym roku był urodzaj na jabłka, śliwki, orzechy. Generalnie, oprócz chleba, nic na wsi nie kupujemy. Mamy owoce, warzywa, mleko, drób, kozy, króliki, owce. Tego lata upłynęło 10 lat Pańskiego małżeństwa z Nataszą Urbańską. To tylko cyfra w kalendarzu. Tak naprawdę jesteśmy ze sobą o wiele dłużej. Ślub był formalną sprawą, wzięliśmy go u nas na wsi, na naszym tarasie. Rocznice uczciliśmy wyrywając się gdzieś tylko we dwoje. W jakim miejscu życia Pan jest? Na progu nowej przygody. Przymierzam się do debiutu filmowego. Będę chyba najstarszym debiutującym reżyserem filmowym w Polsce. To zaszczytny tytuł. Chce Pan sfilmować Metro? Zaczynamy od „Polity”, epickiej historii Poli Negri. „Metro” będzie następne. Film daje możliwość zapisania najlepszych wykonań artystów raz na zawsze. Teatr to wieczna walka. „Metro” zrobiłem 28 lat temu, a wciąż nad nim pracuję, żeby utrzymać poziom spektaklu. Dziś parę godzin, wczoraj i tak latami. Szkoda czasu, który można przeznaczyć na nowe rzeczy. Chcę zrobić polski film muzyczny z prawdziwego zdarzenia. Znów Pan przeciera szlaki. Jak z Metrem. Mam nadzieję, że tak się stanie. Ciągle twórczy duch? Od dziecka to mam. W podstawówce w czasie wakacji zajmowałem się dziećmi rolników. Coś grałem na instrumentach, inscenizowałem piosenki. Po żniwach przyjeżdżali rolnicy, dawaliśmy pokaz. W liceum miałem swój zespół muzyczny. Graliśmy na weselach. Ćwiczyłem taniec towarzyski, zdobyłem trzecią nagrodę na konkursie Koziołka lubelskiego. Pierwszy raz w gazecie o mnie napisali. W Kurierze lubelskim moje nazwisko się pojawiło. Wyciął Pan? Mama wycięła. W nagrodę dostałem pieczoną kaczkę na zimno, przyszedłem z nią pijany i bardzo dumny na stancję w Lublinie. Potem było studio taneczno wokalne telewizji polskiej. Dostałem stypendium do Pragi, uczyłem się stepowania. Kiedy inni wyjeżdżali na wakacje, ja w Pradze uczyłem się zupełnie innych technik tanecznych, afrykańskich, jazzowych. W 1984 roku zrealizował Pan Złe zachowanie i od razu sukces europejski. Dlaczego Pan? A dlaczego powstało studium taneczno wokalne, gdy zrobiłem maturę? Ani wcześniej, ani później. Jest pewien ciąg cudownych zdarzeń w moim życiu. One mnie niosą. Ciąg? Nie wiem, kim bym był, gdybym nie zobaczył filmu Hear Milosza Formana w kinie Kosmos w Lublinie. Byłem oszołomiony tym filmem, obejrzałem go kilkakrotnie. Nie wiedziałem, że można tak śpiewać, tańczyć, że to może być tak organiczne. Wiedziałem, że to jest dokładnie to, co będę robił w życiu. Ale musical w Lublinie? Absurd! Jednak wszystkim opowiadałem o moich marzeniach i wujek pokazał mi wycinek prasowy, że powstaje studium taneczno-wokalne w Koszęcinie. Pojechałem, dostałem się. Była to zbieranina ludzi z całej Polski, mieliśmy świetnych pedagogów. Bajka. Ale skończyła się brutalnie. Z Wolnej Europy dowiedzieliśmy się, że uczyliśmy się w prywatnym burdelu Macieja Szczepańskiego, ówczesnego prezesa telewizji. Gdy zmienił się system, zamknięto szkołę. Gdy robiłem musical, ludzie się w głowę stukali. Po co nam to? To obce kulturowo! Dostał się Pan do szkoły teatralnej? Tam spotykałem Andrzeja Strzeleckiego, który też miał marzenia o musicalu. Na trzecim roku pokazaliśmy kawałek Złego zachowania, wszyscy się zachwycili, powiedzieli: „Róbcie dyplom”. Zrobiliśmy. Okazał się wielki sukcesem, jeździliśmy po świecie, wygrywaliśmy festiwale. I dostaliśmy scenę w Ateneum, gdzie zagraliśmy kilkaset razy. To są cudowne zbiegi okoliczności. Wybraniec. A kolejne cuda? W Paryżu przypadkowo dostałem do Zuzi Olbrychskiej tekst Metra. A może nie przypadkowo? Zapracowałem sobie Złym zachowaniem. Janusza Stokłosę poznałem wcześniej, też przez przypadek. Zaczęliśmy razem pracować. Ale nie tak, że aktorzy nauczą się śpiewać, a ja im ustawię kroczek w prawo kroczek w lewo. Zaczęliśmy wymyślać razem, jak aranżacja muzyczna może wesprzeć moją koncepcję choreograficzną i odwrotnie. Nikt tak w teatrze wcześniej nie myślał. Skąd Pan wiedział, jak pracować? Do Witkacego ojciec pisał: „Synku otaczaj się ludźmi mądrzejszymi od siebie również przez literaturę i sztukę”. Nie miałem w Polsce wzorców, ale oglądałem wszystko, co się robiło na świecie. Filmy moich mistrzów: West Side Story Jerome Robbinsa i Kabaret Boba Fosse’a. Pod koniec szkoły dostałem stypendium, pojechałem do Londynu, zobaczyłem jak oni tam to robią. Wreszcie cudownym zbiegiem okoliczności pojawił się mister Kubiak. Cudowny Wiktor Kubiak? Zrobiłem spektakl „Ćwiczenia musicalowe”, w którym chciałem udowodnić, że aktor może jednocześnie śpiewać, tańczyć i grać. I robić to na profesjonalnym poziomie. Pokazałem fragment tych ćwiczeń musicalowych w telewizji. I właśnie ten program oglądał w hotelu Victoria szwedzki biznesmen Wiktor Kubiak. Ale gdyby nie socjalistyczny system telefonii, być może nigdy byśmy się nie spotkali. Zaciekawia mnie Pan. Żeby zadzwonić za granicę, czekało się po parę dni na poczcie. Ale, jeżeli miało się znajomego w centrali telefonicznej, za niewielką opłatą można było uzyskać połączenie szybciej. Miałem taki kontakt, musiałem mieć, wiele rzeczy robiłem za granicą. Okazało się, że „mój” gość na centrali międzynarodowej pracował także dla Kubiaka. Którejś nocy Kubiak czekając na połączenie z Ameryką, opowiedział mu, że widział w telewizji show Józefowicza. Na to gość z centrali: „Ja go też łączę!”. I połączył nas. Spotkaliśmy się, zaczęliśmy gadać. Po spotkaniu byłem przekonany, że Kubiak to... Krętacz? Gej. Że mnie rwie. Patrzył mi głęboko w oczy. Pytał „Jakie są twoje marzenia?” Nikt tak ze mną wcześniej nie rozmawiał. Dzwonię do Stokłosy: „Więcej nie idę. Idź ty”. Stokłosa poszedł, stwierdził: „Normalny facet. Tylko trochę szalony”. Kubiak okazał się dobrą wróżką. Powiedział: „Jak chcesz zrobić musical, musisz natychmiast wyjechać do Ameryki”. Ale jak, gdzie, za co, człowieku! „Jedź, załatwię”. Mówię mu: „W Polsce nie ma szkół, nie ma ludzi”. On: „To trzeba ich wykształcić”. Ja: „Nie ma teatru”. On: „Wynajmiemy”. Nagle się okazało, że nie ma rzeczy niemożliwych, że można wszystko zrobić. Wyciągnął portfel? Prawdziwe pieniądze? Prawdziwe, najprawdziwsze. Na castingi w Polsce i za granicą - w Bratysławie, Pradze, Moskwie. Wysłał mnie do Ameryki na Broadway, żebym zobaczył spektakle. Wynajął Teatr Dramatyczny. Ropa? Wszystko. W tylu sferach robił biznesy, że trudno nadążyć było. Wynajął AWF na wakacje, wszystkie sale, akademiki. Potem dla ekipy wynajął na mieście 20 mieszkań Wyposażył w lodówki i je napełnił. „Oni nie mają czasu po sklepach chodzić. Ty masz z nimi pracować”. Co on z tego miał? Otóż miał niezwykłą satysfakcję. Bardzo lubił energię powstawania musicalu. Chodził na próby, przeżywał piosenki, które powstawały. Angażował się. Ale biznes is biznes, gdy zaczęliśmy grać „Metro” w Warszawie, inwestycja zwróciła mu się po roku. Założył, że w Polsce otwiera się rynek na show biznes. I miał racje. Bez niego nie byłoby Pana? Być może bym był, ale zajęłoby mi to nie wiem ile lat. I czy w ogóle by się udało? Gdy robiłem musical, ludzie się w głowę stukali. Po co nam to? To obce kulturowo. A w dodatku wpuściliśmy na scenę amatorów. Pamiętam te awantury, sprzątaczka krzyczała: „Tu Łomnicki siedział, a teraz jakiś brudny szczyl z Włocławka!” Edyta Górniak to amatorka? To były dzieci. Nigdy wcześniej w Polsce nie wpuszczono na profesjonalną scenę ludzi w takim wieku. Kasia Skarpetowska, która teraz jest świetną choreografką amerykańską, miała 15 lat. Energię, o jaką mi chodziło można było wygenerować tylko z takich ludzi. Mało tego. Tylko takim ludziom można było powiedzieć: „Zostaw wszystko”. Tym, którzy wygrali casting powiedziałem: „Zapominamy o rodzinach, o przyjaciołach, o miłościach. Zamykamy się w klasztorze na dwa lata, albo trzy. I zapierdalamy”. Zabrał im Pan życie? Z jednej zabrałem, z drugiej dałem. Gdyby Pan zobaczył twarze tych ludzi, jak stali przed publicznością, która ich przyjmowała owacyjnie. Andrzej Wajda powiedział mi na generalnej w Dramatycznym: „Wiesz czego ci zazdroszczę? Że ty z takimi młodymi ludźmi pracujesz. Zazdroszczę ci tej energii”. Takiej bomby energetycznej jeszcze nigdy nie było w polskim teatrze. Takich głosów. To ludzi wbijało w fotele. W Ameryce tak samo. Wyrobiona amerykańska publiczność nie tylko biła brawa, ale tupała z emocji. To dlaczego Ameryka Was wypluła? Dlatego, że nie można przyjechać do Ameryki i dać wywiad na całą stronę w New York Timesie, że jak Metro odniesie sukces to ja będę ustalał zasady na Broadwayu. Kubiak tak powiedział. Gdy to przeczytałem, jęknąłem: ”Kurwa, Wiktor, czy ty zwariowałeś? Możemy się już pakować i wracać do domu. Przecież ciebie zjedzą”. Zjedli? Pokazali miejsce w szeregu. Druzgocąca recenzja Metra w New York Timesie została napisana przez Frankiego Richa przed premierą. Chciał Pan sobie w głowę strzelić? Był taki moment, że coś takiego mi chodziło po głowie. Korupcja? Oczywiście, że tak. Wtedy podejrzewałem, teraz z dobrych źródeł wiem na pewno. Pan Rich pisał na zamówienie. Dostał Pan depresji? Bardzo. Jedno z najgorszych przeżyć w moim życiu. Myślał Pan o zmianie zawodu? Gorzej. Chciał Pan sobie w głowę strzelić? Był taki moment, że coś takiego mi chodziło po głowie. Chociaż w Stanach dostałem propozycje pracy. Ale nie byłem w stanie nawet iść na spotkanie. Byłem załamany. W Polsce wbili Wam kołek? Jasne. Że kompromitacja, wstyd dla Polski, hańba. I kto to mówił? Moi dawni przyjaciele, ludzie z którymi pracowałem. Jak Pan dzisiaj patrzy na tamtą porażkę? Przede wszystkim nie patrzę jak na porażkę. To był mój największy życiowy sukces. Gdy zobaczyłem twarze tych młodych ludzi przyklejone do szyby w autokarze na Manhattanie – dzieciaków, które często po raz pierwszy wyjechały za granicę – wzruszyłem się. Pomyślałem: „Kurwa, to naprawdę się staje. Naprawdę stoję na Manhattanie. Te dzieciaki naprawdę tu przyjechały”. To była bomba. Stokłosa nie mógł utrzymać amerykańskich muzyków, bo zamiast grać, wyskakiwali z kanału dla muzyków patrzeć na swoje ulubione momenty spektaklu. Te dzieciaki narobiły tyle fantastycznego zamieszania. Pamiętam reakcje publiczności. Ścięliśmy się z Kubiakiem, trochę mnie poniosło. „Zobaczysz”, powiedziałem mu. „Po tym numerze nie będzie braw, tylko amerykańscy widzowie będą wyli!”. I rzeczywiście na pierwszy spektaklu cisza i nagle wielkie wow! Zagraliśmy 40 razy. Na tyle mieliśmy zezwolenie od związków zawodowych. I te spektakle były przyjmowane fantastycznie. Owacyjnie. Tego nikt nam nie zabierze. Byliśmy jedynymi Polakami, którzy grali na Broadwayu. Środowisko fajnie nas przyjęło. Dostaliśmy nominację do Tony Awards już po recenzji w NYT. Mam na ścianie list od dyrektora związku reżyserów i choreografów: „Janusz, dziękujemy ci za to, że przywiozłeś tyle dobrej, młodej energii w miejsce, w którym dawno czegoś takiego nie było”. Co ten sukces Pana nauczył? Byłem na Broadwayu. Nie mam żadnych kompleksów na ten temat. Wiem, że to nie moje miejsce. Mój Broadway mogę robić w Polsce, w Rosji w dowolnym teatrze, to nie miejsce, to pewna jakość. Z Kubiakiem podbił Pan Rosję? To następna historia. Prowadziłem w Moskwie casting do pierwszego Metra. Przyszła dziewczyna z koleżanką. W tłumie wypatrzyłem tę koleżankę. Zapytałem, czy chce wziąć udział w castingu. „Nie, ja tylko towarzyszę”. Potem była w Ameryce, widziała Metro na Broadwayu i zapragnęła zrobić je w Moskwie. Zadzwoniła do mnie. Pojechałem do Moskwy, znaleźliśmy teatr, pieniądze, ludzi. Teraz w Rosji mam to samo, co w Polsce. Gdy w Moskwie włączam telewizor, to widzę „moich” chłopaków i „moje” dziewczyny z Metra. Robią kariery. Znalazł się rosyjski Kubiak? Było trzech producentów. I wielki kasowy sukces. To samo co w Polsce. Też młodzi ludzie, rewolucja, trzy lata grania, fan cluby, wariactwo. Dostaliśmy Złota maskę za najlepszy spektakl. Ja za reżyserię. A Polita to początek kolejnej historii o cudownych zbiegach okoliczności. Przyjeżdża facet do Warszawy na Euro. Bogaty Rosjanin z kochanką. Idą na Torwar obejrzeć Politę. On skacowany śpi. A jego kobiecie tak się podoba, że musi to zrobić w Petersburgu. Chce być producentką, ma kasę od kochanka. Dzwoni do mnie, jadę, gadamy. Ona zwołuje konferencję prasową na 12.00, ale o 6.00 rano dostaję sms, że ona z nim zrywa. Że ma w dupie. Dzwonię do faceta: „Czy mam się pakować?”. A facet ma trzydzieści statków, które pływają po morzu Barentsa i ma wyłączność na sprzedaż krabów na Rosję, więc na musicalach się nie zna. Ale ryzykuje i robimy. Co on miał z tego? To samo, co Kubiak. Radość. A po roku, gdy nakłady mu się zwróciły, był zachwycony. W żadnym innym biznesie nie wychodził na czysto już po roku. Powiedział, że chce robić tylko w show biznesie. Żadnych ryb. Współpracujecie dalej? Rozstaliśmy się z nim w tamtym roku. Kolejna historia - przyjeżdżają do mnie ludzie, żebym zrobił Czarownice z Eastwick w Moskwie. Mówię: „Nie robię cudzych tytułów, szkoda mi życia”. Ale ta młoda para, która przyjechała, była taka sympatyczna i upierdliwa „Dobra, wyjątkowo zrobię”. Pojechałem do Andrzeja Worona do Berlina, znakomitego polskiego artysty, o którym w Polsce nikt nie wie, a jest wybitny na rynku niemieckim. Wymyślił strasznie trudną scenografię, płaszczyzny składane, jak w ruchomych książeczkach. Wysłaliśmy do Londynu, żeby zatwierdzili. Z biura Camerona Mackintosha, który ma prawa autorskie, dostajemy pismo, że to jest tak tragiczne, beznadziejne, że nie mamy pojęcia o musicalu. Nie wierzę własnym oczom, zostaliśmy sprowadzeni do kompletnego parteru. Mówię: „Słuchajcie, to jest najlepsze, co mogłem wymyślić na ten temat. Nie chcę nic zmieniać. Muszę porozmawiać z producentem w Moskwie”. Chciałem się osobiście wytłumaczyć facetowi, który dał nam pieniądze. Spotykamy się w restauracji, w której poprzedniego dnia był Putin. Widzę, siedzi przy stole kark w garniturze, Igor. Za nim stoi Wania. Przedstawiam się, rozmawiamy, pytam, czym się zajmuje. Igor pyta: „Wania, czym my się zajmujemy?”. Wania odpowiada, że budują osiedla mieszkaniowe. Wyjaśniam Igorowi, że Anglicy nie docenili naszej pracy. Pyta, ile wydaliśmy. Mówię, że 900 tys. dolarów. Patrzy na mnie: „A to chuj, nie róbmy!”. I każe podać whisky. Serio? Milion? Za licencję, wynajęcie teatru. Kelnerzy przynoszą whisky. Pijemy, rozluźniony mówię: „Igor, ten list z Londynu napisał jakiś asystent Camerona Mackintosha. Gdybym się spotkał z Cameronem na pewno bym to wyjaśnił”. „To się spotkaj”, mówi Igor. Łapię za telefon, dzwonię do Londynu. Niestety, słyszę, reżyser jest teraz Australii, przygotowują premierę Czarownic z Eastwick. „To leć do Australii”, mówi Igor. Polecieliśmy w środę, w piątek była próba generalna. W sobotę mieliśmy 20 minut na rozmowę. Akcja jak w porządnym hollywoodzkim filmie. Jesteśmy w Sydney na próbie generalnej. Żona rosyjskiego producenta i Natasza. Zaczyna się spektakl i jest to coś strasznego. Szkolna scenografia, jakieś tekturowe płotki, a gościu, który gra Van Horne’a jest ewidentnym gejem, co całą historię czyni niewiarygodną. Ma rozkochać w sobie trzy kobiety, w filmie tę postać gra Jack Nicholson. Pytam żonę rosyjskiego producenta: „Podoba ci się?”. „Nie!”. Idziemy do hotelu, całą noc nie śpię, myślę, jak rozegrać rozmowę. Rano idziemy na śniadanie. Przychodzi Cameron, mnie pomija, gada tylko z żoną rosyjskiego producenta. Czas mija, w końcu pyta: „ A pan to kto jest?”. „Jestem reżyserem, twórcą koncepcji, która nie została zaakceptowana przez pańskie biuro”. Widzę, że on nie wie, o co chodzi. Wyciągam zdjęcia z koperty, rozkładam na stół, tłumaczę. Pierwszy raz widzi je na oczy. „Wiem, że sir Mackintosh nie ma czasu”, mówię. „Więc chciałem zadać tylko dwa pytania. Pierwsze do mojej rosyjskiej producentki Tania, czy chciałabyś mieć w Moskwie taki spektakl, jaki widzieliśmy wczoraj?”. Tania czerwienieje, ale odpowiada szczerze: „Nie”. „Drugie. Cameron, chcesz mieć Czarownice z Eastwick w Moskwie?”. On odpowiada, że tak. „Więc tylko ta wersja wchodzi w rachubę”, pokazuję na zdjęcia. On patrzy, milczy, ale widzę, że jest ok. Dogadaliśmy się. Jeszcze nas zaprosił na premierę. Dzielnie znieśliśmy jeszcze raz ten dramat. Po premierze bankiet. Cameron wisi na mnie pijany: „Janusz, ty powinieneś, kurwa zagrać tego Van Horne’a”. Dał mi wszystkie prawa. Wróciliśmy do Moskwy, mogliśmy robić co chcemy. Piękna historia. Rosyjski producent zapytał „Jaki chcesz budżet?”. Po raz pierwszy w życiu nie miałem żadnych ograniczeń finansowych.To było piękne i trochę straszne. Za Pana filmem Polita też stoi bogaty Rosjanin? Na razie nikt nie stoi. Tylko my i PISF, który dał nam dofinansowanie na development. Jaka jest cena za życie, które Pan prowadzi? To się zmienia.Za Metro cenę zapłaciła pierwsza rodzina. Mnie praktycznie nie było w domu. Przychodziłam przebrać się, przespać parę godzin i znów znikałem Warto było? Nie było innego wyjścia. To było nie do pogodzenia. Moi bliscy zapłacili cenę, ja byłem w swoim żywiole, robiłem to, co chciałem robić. Zmęczony, ale szczęśliwy. Druga rodzina też płaci? Dzisiaj wiem więcej. Wiem, że dziecko jest jak uciekające zdjęcia. Albo dzisiaj je zobaczę, albo stracę ten moment bezpowrotnie. W hierarchii ważności rodzina, dziecko są tak samo ważne, o ile nie ważniejsze od tego, co człowiek robi. Kiedyś tak nie myślałem. Miałem 22 lata, gdy urodziła mi się córka Kamila.Trochę nie byłem na to gotowy. Bardzo późno dojrzałem emocjonalnie. Jak późno? Bardzo późno. Długo po 40-tce. Co się stało? Nic konkretnego. Po prostu zacząłem zauważać rzeczy, których wcześniej nie zauważałem. Najprostsze. Na przykład bardzo długo myślałem, że rozmowa polega na tym, że ja mówię, a ktoś słucha. Gdy zrozumiałem, że słuchanie jest fajne, wiele dobrych rzeczy z tego wynikło. Ładne odkrycie. Poszerza świat. Bardzo. Albo wakacje. Długo nie rozumiałem tego fenomenu, że Warszawa w lecie pustoszała. Gdzie oni jadą? Czego im tutaj brakuje? A Pan maszyna do pracy? Nie, ale nie rozumiałem potrzeby wakacji. Po co ludziom wakacje? Albo spotkania z przyjaciółmi. Ja całe życie nie miałem przyjaciół. Jeżeli jakieś bliższe związki, to tylko w pracy. Nie rozumiałem potrzeby, że ludzie się spotykają, żeby gadać o wszystkim. Ja, gdy kończyłem próbę, to myślałem o tym, co będzie na próbie jutro. Albo spotykałem się z kompozytorem czy scenografem, żeby obgadać projekt. Czasem zmuszałem się do czytania, ale dobierałem lektury zawodowe. Janusz Stokłosa to przyjaciel? W pracy. My się w życiu rzadko spotykamy. Odkrył Pan coś takiego jak przyjaciele? Odkryłem zmianę środowiska. Że można się spotkać z kimś z innej bajki, przyjrzeć na spokojnie jego życiu. Natasza jest Pana przewodniczką po tym innym życiu? Natasza, od kiedy jesteśmy razem ,towarzyszy mi we wszystkich ważnych momentach mojego życia. Ona świetnie się wpisała w mój świat - dyscyplina, praca, praca. Zaczynała od sportu. Przez całe młode życie nie wychodziła z sali na Legii, chciała zostać mistrzynią świata w gimnastyce artystycznej. Została tylko mistrzynią Warszawy. I dzięki temu mamy w Polsce tak fantastyczną artystkę. Natasza pasję do sportu zamieniła na pasję do teatru. I to jedna z wielu rzeczy, które nas łączą. Pojawiła się Kalina i to z nią się zmieniamy. Cieszę się, że mogę być częścią tej wspaniałej przygody, którą wspólnie przeżywamy. Z Nataszą i Kaliną. Dwoje pierwszych dzieci Pan przegapił? Kamilkę kochałem z doskoku, wiem, że nie poświęciłem jej tyle czasu, ile by chciała. W tygodniu pracowałem, w weekendy uczyłem w szkole w Berlinie. Przywoziłem jej Barbie, soczki z Pewexu i gumy do żucia i byłem przekonany, że wszystko jest ok. Ubranka miała cudne, chodziła do prywatnej szkoły amerykańskiej. Super tata. Ale go nie było. Wpadał na chwilę, był super, ale gdy dziecko potrzebowało, nie było go. Co ona mówi o tamtym czasie? Z Kamilą teraz mamy fajny kontakt. Długo starłem się odrabiać straty z jej dzieciństwa. Pewnie ma jakiś żal, ale jest już dorosłą osobą, też robi filmy, rozumie na czym ten zwariowany świat polega. Z Kubą było już inaczej. Do Kuby pędziłem po spektaklach, żeby bajkę mu na dobranoc przeczytać. Choć nie mieszkaliśmy już razem. O Kubę walczyłem i teraz mamy fantastyczny kontakt. Jest ktoś taki o kim Pan mówi: „mój przyjaciel?” Wie pan co, jeżeli zdefiniujemy przyjaźń w ten sposób, że wybacza się więcej niż innym, to tak. A jeżeli jako kogoś z kim ma się bliską więź? …są tacy ludzie w moim życiu, ale żebyśmy mogli nazywać siebie przyjaciółmi , to musimy jeszcze trochę na to popracować Pomyślałem, że ja kiedyś będę dla młodych ludzi tym kimś, kogo sam nie mogłem znaleźć. Będę... mistrzem! Co by chciał Pan zostawić po sobie? Na to pytanie Panu nie odpowiem. Jeszcze nie teraz. Ale powiem panu o tym, kim staram się być. Jak byłem młody, szukałem swoich mistrzów i oczywiście w Polsce ich nie znalazłem. Było mi trudno i zmarnowałem dużo czasu. Pomyślałem, że ja kiedyś będę dla młodych ludzi tym kimś, kogo sam nie mogłem znaleźć. Będę... Mistrzem? Nie chciałem tego słowa użyć, aczkolwiek ono czasem pada tu i ówdzie. Nie podejrzewałem się w życiu o taką konsekwencję. Jest Pan mistrzem? Czasami mi się wydaje, że tak. Przynajmniej tak jestem czasami postrzegany. Dla tych „dzieciaków”, z którymi pracuję, z którymi robię teatr. Pada to słowo. Jak się Pan z nim czuje? Cieszę się, że maja kogoś takiego. Że mogę im pokazać właściwy kierunek, podpowiedzieć jak to się robi, zmobilizować do wysiłku i przekraczania granic. Ja nie miałem. Choć spotykałem cudownych ludzi. Pracowałem z Andrzejem Wajdą w Izraelu. Pracowałem z Erwinem Axerem w Wiedniu. Z Andrzejem Woronem w Berlinie i Bremen. Wajda stepował słabo. I śpiewał nie najlepiej, a mimo to był wielki. Jednak moimi mistrzami pozostają Jerome Robbins i Bob Fosse - co ciekawe, obaj byli twórcami teatralnymi i w końcu dojrzeli do kina. Pana droga. Myślę, że podobnie kombinowali. Trzeba złapać, zapisać, bo inaczej nic nie zostaje. View Ediplayer on the source website
Janusz Leon Wiśniewski o partnerce: „Nie mogła uwierzyć, że informatyk tak pisze o emocjach!”
Janusz Leon Wiśniewski o najważniejszych kobietach życia!
Pisarz Janusz Leon Wiśniewski niemal dwa lata temu wrócił do Polski po ponad trzydziestu latach życia we Frankfurcie. Przez ten rok napisał kontynuację kultowej S@motności w sieci - Koniec samotności. Jak zwykle w jego powieści jest dużo o miłości, związkach i współczesnym świecie. A on sam - kogo kocha? Kto go ukształtował? W wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! w 2017 roku odsłonił swoją prywatność. Przeczytaj o jego życiowych perypetiach! Janusz Leon Wiśniewski partnerka Janusz Leon Wiśniewski już nie ukrywa swojej nowej miłości. Z kobietą, z którą teraz jest, spotkali się w Polsce na wieczorze autorskim. Kim jest partnerka Janusza Leona Wiśniewskiego? „Jest niebezpiecznie oczytaną polonistką. Chciała zobaczyć, co to za dziwak, który jest chemikiem, a pisze takie książki. Jak on wygląda? Co mówi? Nie mogła uwierzyć, że informatyk tak pisze o emocjach”, zdradza. O tym, kim jest kobieta, u boku której odnalazł upragnione szczęście opowiedział w wywiadzie dla magazynu VIVA w 2017 roku. Przypominamy fragment rozmowy. Od roku mieszka Pan w Polsce. Jak się Panu żyje? Ten rok tak szybko przebiegł, że jeszcze nie miałem czasu nacieszyć się wolnością, którą sobie wyobrażałem, zwalniając się po 32 latach pracy w korporacji. We Frankfurcie był Pan niewolnikiem? Nie czułem się tam jak niewolnik. Zajmowałem się pisaniem programów komputerowych dla chemii i robiłem to z pasją. Cieszyłem się, że oni nie wiedzą, że ja to robię z taką pasją, bo gdyby dali mi połowę pensji, to dalej bym to robił. Dlaczego zostawił Pan tamto życie? Ponieważ nie mieściłem już dwóch żyć. Od momentu, kiedy zacząłem pisać książki – to już dwadzieścia lat! - pojawiała się druga pasja. I zmieścić to w dwudziestu czterech godzinach było niemożliwe. Dusiłem się brakiem czasu. A do tego pojawiła się kobieta. Polonistka? Tak. I do tego z żarem nauczycielskiej pasji. Poznałem ją na swoim wieczorze autorskim, ale nie była fanką. Mieszkamy razem z jej dwoma nastoletnimi synami w Gdańsku. Dwieście metrów od morza. Ewelina pracuje w najlepszym gdańskim liceum. Przez dziewięć lat jeździłem najpierw między Frankfurtem i Koninem, potem do Gdańska, to jeszcze dalej, ponad tysiąc sto kilometrów. To przez te podróże zostałem ambasadorem bla bla caru :-) Ale wiedziałem, że Ewelina nie może na mnie bezustannie czekać. Moje córki się usamodzielniły, już nie potrzebowały ojca tak jak kiedyś. Jedna przeniosła się do Amsterdamu, druga mieszka pod Frankfurtem, założyła własną rodzinę. Ma męża, dzieci, zostałem dziadkiem. (...) Ważne kobiety Pana życia? Babka i matka. Mamie poświęciłem książkę „Na fejsie z moim synem”. Pisałem ją w potoku emocji, tęsknoty z matką, którą bardzo wcześnie utraciłem, byłem studentem, kiedy umarła. A rozstałem się z nią jeszcze wcześniej, gdy jako 14 letni chłopak wyjechałem do szkoły z internatem. Z Torunia do Kołobrzegu, wtedy to był jak wyjazd na Syberię. Nie było telefonów. Mama bardzo tęskniła, przez pięć lat codziennie pisała do mnie listy! Wielka miłość! Zdecydowanie. Mama była kobietą niewykształconą, pochodziła z robotniczej rodziny, ale była mądra życiowo. Uczyła mnie szacunku do innych kobiet. Ojciec też liczył się z jej zdaniem. Była sprzedawczynią, a później kierowniczką sklepu spożywczego. Wstawała o czwartej rano, wracała po południu. Dużo czasu spędzałem z babcią Martą, jej matką. Te dwie kobiety mnie ukształtowały. Ale to nie był matriarchalny dom. Był jeszcze dziadek, był mój brat. I ojciec, bardzo kochający moją matkę. Sytuacja była dość skomplikowana, bo matka urodziła się w Berlinie, dokąd wyemigrował dziadek i była Niemką. A ojciec, który był jej trzecim mężem, był więźniem Stutthofu. O! Mój tato był żołnierzem polskim, w 1939 roku był czołgistą. Gdy Rosjanie zaatakowali Polskę 17 września, zniszczył czołg i ubrał się w cywilne ubranie. Ale został złapany i spędził w Stutthofie cztery lata. Moja mama w tym czasie była kelnerką w Gdyni, sto kilometrów od Stutthofu. Pracowała w niemieckiej restauracji na Świętojańskiej, gdzie przychodzili sami esesmani. Być może ci, którzy tłukli rano mojego ojca. Musiała tańczyć z nimi tango, czy walca, bo kelnerki były także fordanserkami. Chciała uciec w 45-tym przed Armią Czerwoną, do swojego drugiego męża, który przedostał się do Anglii. Stała w kolejce, żeby wsiąść na statek Wilhelm Gustloff , który zatopiono 30 stycznia, ale nie dostała się, bo była Niemką trzeciej kategorii. Wróciła do Torunia i płakała na ławce, gdy akurat przechodził mój ojciec i zapytał, dlaczego płacze. Półtora roku później ja się urodziłem. Jakie cechy ma Pan po rodzicach? Po mamie jestem pracowity. Ewelinie to przeszkadza, nazywa mnie pracoholikiem. Po ojcu mam wykształcenie, on bardzo cenił mądrość. Twierdził, że im więcej wiesz, tym mniej się boisz. Po tym Stutthofie nie był ani czarny, ani zielony, ani czerwony, nie uznawał żadnej ideologii. Był ateistą ze względu na milczenie Boga, którego doświadczył w obozie. Przekonał mnie, że tylko przez wykształcenie można do czegoś dojść. Strasznie był zakochany w mojej mamie. Gdy ona umarła, bardzo chciał odejść ze świata, pił, katując organizm, który i tak był wycieńczony obozem. Po kilku latach też umarł. Miałem szczęście, bo zdążyłem wrócić ze stypendium ze Stanów, na dzień przed jego śmiercią. Wieczorem odwiedziłem go w szpitalu, a rano już nie żył. Tak jakby na mnie czekał. A żona? Po babci i mamie to kolejna kobieta, która mnie ukształtowała. Zakochałem się, przeżyliśmy razem dwadzieścia, rozstaliśmy się, ale owocem są córki. To wszystko zmienia. Córki? Człowiek staje się mężczyzną, kiedy rodzi mu się pierwsze dziecko. Ja dopiero wtedy poczułem odpowiedzialność. Nie byłem przy porodzie mojej pierwszej córki, bo wtedy w Polsce nie wpuszczano do szpitala. Jechałem swoim maluchem za karetką z żoną, bo nie wpuszczono mnie nawet do karetki. Druga rodziła się we Frankfurcie nad Menem, tam można było wybrać nawet rodzaj muzyki, która będzie szła z głośników przy porodzie. Przeżyłem poród strasznie. Trzymałem żonę za rękę, ale nie byłem przygotowany na to, co się wydarzy. Skala cierpienia i fizjologii mnie przerosła. Wtedy poczułem, jak nam facetom strasznie się udało. Gdyby mężczyźni rodzili dzieci, to na świecie byłyby tylko jedynaki. A gdybyśmy mieli okres, to byłyby to na pewno dni wolne od pracy. A dziś jakie ma Pan relacje z byłą żoną? Ostatni rok był dla mnie ciężki. Moja była żona umarła. Miała raka piersi i odeszła w ciągu jednego roku, co było ogromną traumą dla moich córek. Dla mnie też, mimo, że nie byliśmy już razem kilkanaście lat, a ona miała drugiego męża. To było straszne. Wpłynęło też na moją blokadę przy pisaniu. Moja starsza córka zachowała się niemal bohatersko. Była w ciąży z synkiem, Joshuą, którego urodziła w tym samym szpitalu siedem dni przed śmiercią mamy. Spowodowała szybszy poród, żeby babcia jeszcze mogła zobaczyć wnuka. Czym się różni obecny związek od Pana małżeństwa? Zdecydowanie wiem, że nie można stawiać kariery przed relacjami. Trzeba darować związkowi dużo czasu i uwagi. Przez lata widywaliśmy się z Eweliną tylko w weekendy, to było przedłużone randkowanie. Prawdziwy związek zaczyna się wówczas, kiedy mężczyzna zamiast kwiatów zaczyna kupuje kobiecie warzywa do domu.
Watykan wrze. Czy celibat zostanie zniesiony?
Papież Benedykt XVI nie chce pozostawać w cieniu urzędującego papieża, Franciszka. Właśnie ukazała się jego książka Z głębi naszych serc, którą napisał razem z prefektem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów kardynałem Robertem Sarahem. Książka jest wielką obroną celibatu. A ukazała się w bardzo gorącym okresie. Zeszłoroczny synod biskupów poświęcony Amazonii poprosił Franciszka, aby wyświęcił żonatych mężczyzn na księży. Na terenach wielkiej Amazonii brak duchownych, w niektórych rejonach kapłan odwiedza wiernych raz na rok. Nie ma nowych powołań. Dopuszczenie do kapłaństwa starszych, żonatych mężczyzn pomogłoby rozwiązać problem. Książka Benedykta jest szeroko komentowana na świecie. Niemiecki dziennik Frankfurter Allgemeine Zeitung napisał, że „Benedykt wbił Franciszkowi otwarcie nóż w plecy”. Krzyk starego papieża Benedykt XVI jest pierwszym papieżem, który od 700 lat zrezygnował ze swej funkcji. Poszedł na emeryturę, ale zachował strój papieża i tytuł papieża-seniora. Obiecał, że ukryje się przed światem i będzie posłuszny wobec swego następcy. Teraz nie chce milczeć. Dla Ratzingera celibat ma „wielkie znaczenie” i jest „niezbędny” aby być fundamentem „naszej drogi do Boga, naszego życia”. Według starego papieża nie można łączyć dwóch powołań – kapłańskiego i małżeńskiego. Trzeba „zrezygnować ze wszystkich kompromisów”. Konserwatywni biskupi obawiają się, że Franciszek, poprzez wyświęcenie żonatych mężczyzn, może otworzyć furtkę do całkowitego zniesienia celibatu. W Watykanie wrze. Tuż przed publikacją książki „Z głębi naszych serc” Ratzinger ugiął się i zażądał od wydawcy, aby usunął z książki jego nazwisko. Lecz, jak donosi Gazeta Wyborcza: „Amerykański wydawca publikacji Ignatius Press oświadczył, że nadal „uważa papieża Benedykta XVI za współautora”. Kolejne wydania być może będą określać go jako „współpracownika” głównego autora książki, kardynała Roberta Saraha. Kontrowersyjny Franciszek Wbrew obawom konserwatystów, papież Franciszek nie dąży do zniesienia celibatu. W styczniu 2019 roku mówił: "Osobiście wierzę, że celibat jest darem dla Kościoła, nie zgadzam się by zezwolić na wybór w tej kwestii. Taką możliwość można rozważyć jedynie w bardzo trudno dostępnych miejscach". Okowy celibatu trzymają mocno. Nie wiadomo, czy w obecnej sytuacji papież zdecyduje się ma dopuszczenie żonatych mężczyzn do kapłaństwa. Czas pokaże, który z papieży postawi na swoim. A w kolejce stoi następna awantura. Amazoński synod zaproponował, aby do kapłaństwa dopuścić... kobiety. Na razie do diakonatu (pierwsze święcenie), ale wyłom został wykonany. Walka dwóch gigantów ducha trwa!
Jak Jan Komasa zareagował na nominację do Oscara? „Janek chyba zemdlał!”
Reżyser Jan Komasa siedzi w Hollywood. Całą noc czekał na ogłoszenie filmów nominowanych do Oscara. „Na wieść o nominacji chyba zemdlał, bo do mnie też się nie odzywa”, powiedziała tylko nam, w rozmowie z VIVĄ.pl jego agentka, Aleksandra Sikora, która jest w Polsce. Boże Ciało idzie jak burza przez świat. Film dostał nagrody w Gdyni i Wenecji, teraz być może sięgnie po tę najważniejszą – Oscara... Kim jest Jan Komasa - reżyser Bożego Ciała? Kim jest Jan Komasa? To 38-letni polski reżyser, który zamienia w złoto czegokolwiek się dotknie. Jego debiutancka Sala samobójców jest już kultowa. Miasto 44, epopeja o powstaniu warszawskim, biło rekordy frekwencji. A jego najnowszy film - historia o dwudziestoletnim Danielu, który zostaje zwolniony z poprawczaka i udaje księdza - podbija Amerykę. Jak powstawał film Boże Ciało? Reżyser opowiadał o tym w rozmowie z Magdaleną Rigamonti w Dzienniku Gazecie Prawnej w październiku 2019 r.: „Rozmawiałem z mieszkańcami Jaślisk, w większości się ucieszyli, że Filmowcy po raz ko-lejny do nich przyjeżdżają. Wcześniej Jacek Bromski robił tam „Wino truskawkowe”, a Małgorzata Szumowska „Twarz”. Oczywiście część ludzi stamtąd, która widziała „Twarz”, mówiła, że reżyserka się z nich trochę tym filmem naśmiewa... Do tej części, z tego, co wiem, „Boże Ciało” również niespecjalnie trafiło. Ale jednak się zgodzili na kolejny. Część znała moje Miasto 44, część Salę samobójców. Rozmawialiśmy, jasno powiedziałem, że nie robię filmu o nich, nie robię filmu dokumentalnego o polskiej prowincji, chodzi tylko o scenografię. Tłumaczyłem to na wszystkich spotkaniach. I z Kołem Gospodyń Wiejskich, i z proboszczem i wikarym. Księża chcieli pomóc. Zabrali nas do kościoła, pokazali obraz, piękne odnowione wnętrze. Trochę aż za piękne do filmu. Do tego złoty, odrestaurowany ołtarz. I jeden problem. Proboszcz powiedział, że potrzebna jest zgoda z kurii na to, żeby kręcić w tym konkretnym kościele. Wysłaliśmy więc pismo, razem ze scenariuszem. Normalna procedura. Czekamy tydzień, dwa. Dzwonimy. Nikt za bardzo nie chce z nami rozmawiać. Trzy tygodnie przed zdjęciami przyszedł list od metropolity przemyskiego abp. Adama Szala. Odmowa? Odmowa, ale szczegółowa. W punktach. To jest bardzo ciekawa analiza scenariusza”. Przyjaciel ksiądz Reżyser, który zrobił film o wierze, jak się okazuje, sam jest daleko od kościoła. Swoje kontakty z tą instytucją ograniczył do jednego księdza przyjaciela. Opowiadał o tym dziennikarce, Magdalenie Rigamonti. Chodzi pan do kościoła? Jeśli chodzi o Kościół, to trzymam się już tylko mojego przyjaciela, ks. Wojtka Drozdowicza. On dał ślub mnie i mojej żonie. Dawno temu, prawie 20 lat. Dawno. Zrozumiał, że można świadomie zawrzeć związek małżeński w bardzo młodym wieku. Potem chrzcił moje dzieci. Jest zawsze blisko moich projektów filmowych. Pomagał też przy scenariuszu Bożego Ciała. Dzwoniłem do niego z pytaniami kanonicznymi. Dowiedziałem się, że ksiądz nie może być aseksualny, tylko musi mieć pociąg seksualny, żeby mieć z czym walczyć. Nie może mieć np. znamienia na ręku, musi mieć kompletną liczbę palców, ponieważ nie może dotykać hostii np. dziewięcioma palcami. Twarz księdza powinna być w zasadzie nieskazitelna. Powinien wyglądać jak prezenter telewizyjny. Bez zarostu, bez znamion. Ksiądz też nie może być kaleką, np. kuleć, powłóczyć nogą. To są sztywne reguły korporacyjne. Zadawałem ks. Drozdowiczowi pytania teologiczne, gdzie jest wiara, a gdzie jest religia, czy to idzie w parze. Dużo pięknych rozmów przeprowadziliśmy. Zresztą nie tylko z nim. Również z ks. Markiem Gryglem, z o. Grzegorzem Kramerem. Chcieli rozmawiać, prowadzić dialog. Nakłaniali pana na powrót do Kościoła? Jako katolik, jeden z tych ponad 90 proc. polskich katolików, mam poczucie, że to, co jest między mną a Kościołem, jest jak związek. A jak się długo jest z kimś w związku, to zdarza się, że ta druga strona staje się kimś innym, zmienia się i trzeba się jej uczyć na nowo albo... Zerwać Hm. I pan zerwał? Mam takie poczucie, że teraz jestem w momencie, kiedy wróciłem do zera, do rozmowy o tym, czy chcę być w Kościele. W takim Kościele. Przecież to jest moment, kiedy wszystko się odwróciło, kiedy księża z ambony otwarcie wspierają jedną opcję polityczną, wpuszczają na Jasną Górę nacjonalistów, nazywają część wiernych tęczową zarazą. To już kiedyś było, ale na marginesie Kościoła, teraz weszło do mainstreamu. To dla mnie głęboko wstydliwe, że szedłem w jakiejś określonej grupie ludzi. Wstyd panu, że jest pan w Kościele? Jest mi wstyd za ludzi Kościoła, którzy są u steru, za ich wypowiedzi i za to, że nie są kontrowani przez innych hierarchów. Jan Komasa, zawód reżyser Jest synem aktora Wiesława Komasy i wokalistki Giny Komasy. Młodszy brat, Szymon, jest operowym barytonem, robi karierę w Londynie i Nowym Jorku. Siostra Mery, wokalistka, mieszka w Berlinie, gdzie nagrywa płyty. Zofia jest kostiumografem i reżyserką. On sam wsiąknął w film bardzo wcześnie. „Wyedukowałem się na filmach "dla dorosłych". W latach 90-tych zeszłego wieku razem z bratem postanowiliśmy obejrzeć wszystko. Z nielegalnej wypożyczalni na Pradze braliśmy po trzy filmy dziennie. Dostawaliśmy filmy nagrywane kamerą podczas seansów filmowych, przez ekran przesuwały się głowy przechodzących ludzi”, mówił Romanowi Praszyńskiemu w wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! Miał Pan dziewiętnaście lat, gdy został ojcem? Tak. Znamy się z żoną od podstawówki. Romantyczna historia. Śmiejemy się, że jest jak z najgorszego filmu, którego nikt by nie chciał oglądać. Poznaliśmy się z Kingą w drugiej klasie. Wtedy przeniosłem się z rodzicami z Poznania do Warszawy. Byliśmy w tej samej klasie fortepianu u mojej kochanej pani profesor Zagórowskiej. I pamiętam, że graliśmy z Kingą utwór na cztery ręce. Pani Zagórowska przychodziła podczas lekcji i mówiła: Janek i Kinga zapraszam. Wstawaliśmy ja i ona ze spuszczonymi głowami i wychodziliśmy, a cała klasa buczała: "uuu". Jesteśmy ze sobą odkąd pamiętam. Znamy się 25 lat. Poprosiłem ją o chodzenie w 5 klasie. Podobno, gdy miał Pan osiem lat powiedział rodzicom: "Poznałem dziewczynę. Ma szerokie biodra, będzie rodzić moje dzieci". O matko, wie pan o tym? Zawsze zwracałem uwagę na dziewczyny z szerokimi biodrami. Tak mam. Nie interesowały mnie dziewczyny o kształtach modelki. Nie potrafię przekonać się do androgenicznych wdzięków. Na szczęście Kinga wszystko ma na swoim miejscu. Mocne fundamenty? Kinga to moja ostoja. Sprowadza mnie na ziemię. Przychodzę nakręcony planem filmowym, ona rzuca spojrzenie typu: "Weź się uspokój, drogie dziecko. Zajmij się domem". I już wracam do normalności. Jak matka? Dokładnie. Moja matka taka jest. Trzyma dom mocno, ojciec jest takim Piotrusiem Panem, duszą towarzystwa. To, że jesteście tak długo z żoną, robi wrażenie. Rodzice Kingi też bardzo wcześnie stworzyli związek. Moi rodzice też byli dla siebie pierwszymi partnerami. Jestem wychowany tak, że rodzina zapewnia bezpieczeństwo. I trzeba o nią dbać. To, dokąd doszedłem jest też efektem tego, jak mnie rodzina potraktowała, jak mnie żona potraktowała. Utrzymywała Pana? Nie było na to szansy. Kiedy rok po maturze zostaliśmy rodzicami, ona wtedy poszła na italianistykę. Bardzo pomogły nam nasze rodziny. Chcieliście mieć dziecko tak wcześnie? Teraz myślę, że to nie było dojrzałe. Ciężko mówić o dojrzałości w wieku 18 lat. Ale naprawdę chcieliśmy być ze sobą. I kiedy Kinga zaszła w ciążę, nie było to dla nas problemem. Wcześniej już mówiłem do jej rodziców tato, mamo. Zawsze chciał Pan być filmowcem? Nosiłem w sobie to pragnienie, ale to było coś z pogranicza bajki. Rysowałem dużo komiksów. Uwielbiam komiksy, filmy, popkulturę. Żywiłem się tym. Słuchałem dużo muzyki elektronicznej, popu, jazzu. Grałem na fortepianie. W liceum grałem w zespole z siostrami Przybysz, które nie były jeszcze słynnymi siostrami Sistars. Film był jednym z marzeń? Był marzeniem, w którym połączyłem wszystkie inne. Uznałem, że nie będę sławnym malarzem, ani megaświetnym producentem muzycznym czy niesamowitym literatem. Bo też pisałem. Mam zbiory opowiadań. Wymyślam historie. Rodzina zawsze wiedziała, że mam skłonności do konfabulacji, więc nie za bardzo mi wierzyła. Jaki był Pana dom? Mój tata i mama od zawsze byli zanurzeni w środowisku artystycznym. Tato aktor, reżyser, mama śpiewała w zespole Spirytuals Gospels Singers. Zjeździła pół Europy. Początek swojego życia spędziłem za kulisami. Całe życie rozmawiamy o sztuce. Z tatą godzinami dyskutujemy o sposobach pracy z aktorem. Czasem mam tego dość, przy stole rodzinnym mówię: "Pogadajmy o głupotach". Nic z tego, po dziesięciu minutach znów roztrząsamy sprawy artystyczne. Był Pan samotnym nastolatkiem? Miałem potrzebę zwrócenia na siebie uwagi. Słuchałem Prodigy, malowałem włosy na czarno, zakładałem czarne szkła kontaktowe. To była forma niezgody na rzeczywistość. Czułem, że wciąż żyjemy w syfie po PRL. A już dobijały się nowe czasy, gdzie wszyscy wszystkich robią w balona, oszukują się. Biznesiki, kombinacje, układy. Strasznie mnie i moich znajomych to denerwowało. Poszliśmy w kontrkulturę. Zaczęliśmy robić grafitii. Chodziliśmy malować pociągi. Jeździliśmy na koncerty hiphopowe. Zacząłem rysować komiksy. Pisać poezję. Z taką głową zdałem maturę, poszedłem na filozofię i urodziła się Maja. Wtedy uznałem, że koniec zabawy, muszę zdać na reżyserię. Pan zatrudnia rodzinę? Oczywiście. Brat otwiera "Salę Samobójców", śpiewa "Doppelgangera" Franza Schuberta. Tytuł kompozycji oznacza sobowtóra, awatara. Młodsza siostra grała w "Sali" w paru scenach. Przy "Mieście" pracowała jako asystent kostiumografa. Mój tata gra w "Sali". Mama była konsultantem muzycznym przy "Mieście". Dzięki niej mamy w filmie utwór "Dziwny jest ten świat" Czesława Niemena. Jest bliską przyjaciółką Małgorzaty Niemen. Tylko dzięki temu pani Małgorzata potraktowała nas z sympatią. Niebezpieczna młodość Wychował się na Szmulkach, praskiej dzielnicy z szemrana przeszłością. Nie zawsze było tam bezpiecznie. „Parę razy dostałem lanie. Warszawa w latach 90-tych była bardzo niebezpiecznym miastem. Zbieraliśmy pieniądze z bratem i z garściami drobnych jechaliśmy do centrum. Kupowaliśmy komiksy, płyty, wydawaliśmy na głupoty, żeby łazić sobie po Warszawie. Raz wysiedliśmy pod palmą na rodzie de Gallue'a i od razu trzech się przyczepiło czy mamy pieniądze. Czerwony jak burak oddałem część. Doszliśmy do Rotundy, tam nas napadła grupa Romów. Jak pokazali żyletki, oddałem wszystko. W podłych nastrojach poszliśmy z bratem na Świętokrzyską pod McDonalda. Tam nas też napadali. "Wasi koledzy już dwa razy nas obrobili. Nie mamy nic", zdenerwowałem się. A to pech! Ostatni raz miałem taką przygodę kilka lata temu. W centrum pod hotelem Forum. W nocy szedłem z przyjaciółmi, podeszli do nas, zabrali mi moją reżyserską czapeczkę. Chciałem odebrać, jeden wyciągnął nóż. Zrezygnowałem. Oscar, Oscar Jan Komasa od lat robi swoje kino i zna swoją wartość. Nie zależy mu na Oscarze. Albo udaje! :) Na pytanie Piotra Zaremby w Rzeczpospolitej o to, jak się czuje przed nominacją, odpowiedział: „Na pewno wskazanie mnie przez polską Komisję Oscarową to gamechanger w moim życiu. Ja miałem szczęście – dane mi było przeżyć i sukcesy na festiwalach, i dobre wyniki frekwencyjne filmów. Ale to jest całkiem coś innego. Przez ostatnie dziesięć lat namaszczano do Oscara twórców uznanych, ich nazwiska brzmiały na świecie znajomo: Agnieszka Holland, Paweł Pawlikowski, Andrzej Wajda, Jerzy Skolimowski. Ja jestem kimś nowym. Może powstała chwilowo jakaś luka? Może nie było na kogo postawić? A ja przed czterdziestką mam sprostać wyzwaniu. Marzył pan o tym? Niespecjalnie, ale nie dlatego, żebym wybrzydzał. Oscar jest daleki, enigmatyczny, nagrody europejskie bardziej przemawiają do wyobraźni”. Tak, czy inaczej – trzymamy kciuki!
Roma Ligocka: „Spielberg dobrze całuje!”
Sprzedała ponad milion książek. Wszystko dzięki debiutowi, który zrobił międzynarodową karierę. Jej Dziewczynka w czerwonym płaszczyku to opis dzieciństwa spędzonego w getcie. Roma Ligocka odkryła prawdę o swoim życiu, gdy obejrzała Listę Schindlera w krakowskim kinie. Przypomniała sobie, co wypierała całe życie, że przeżyła traumę Holocaustu. Steven Spielberg namówił ją, aby opisała swoje życie. Tak została pisarką. Wydała kilkanaście powieści, m. in. Znajoma z lustra, Kobieta w podróży, Wszystko z miłości oraz Tylko ja sama. Jej najnowsza powieść Jeden dobry dzień opisuje rok życia, podczas którego towarzyszyła umieraniu przyjaciela. Steven Spielberg popchnął Panią do pisania? Widziałam, że powstaje film Lista Schindlera. Filmy wojenne mnie nie interesowały, uciekałam z płaczem, kiedy na ekranie widziałam żołnierzy, Niemców, gestapo. Ale byłam zaproszona, więc poszłam na premierę w Krakowie. Był Spielberg, za mną siedział Wałęsa, ministrowie, biskupi. Dziwny zestaw. Siedzę, nie wiem, o czym jest film. Nagle widzę getto, mojego wujka, który był księgowym u Schindlera. Pojawia się cała masa ludzi z mojego otoczenia, z rodziny i końcu widzę siebie. Dziewczynkę w czerwonym płaszczyku. Jak to jest? Uświadomiłam sobie nareszcie w tej właśnie chwili, co naprawdę wydarzyło się w moim życiu. Co było zamknięte głęboko w piwnicach mojej duszy. Nie myślałam o tym, nie mówiłam z mamą, ani z nikim. Do tamtej pory żyłam tak, jakbym urodziła się po wojnie i nagle te wszystkie moje lęki, ta moja inność, te ucieczki zebrały się w jednym punkcie. Jakby nagle wróciła mi pamięć. Dobre uczucie? Niesamowite. Natychmiast myśl: "Czy ktokolwiek mi uwierzy?". Potem przez prawie dwa lata przyjaciele mówili: "Dobra, napij się, już się nie przejmuj gettem". Znajomi dziennikarze: "Dziewczynka w czerwonym płaszczyku? Ona umarła. A pani żyje". Pierwszym, który uwierzył, był Spielberg. Jak to się stało? Jestem raczej słaba i nieśmiała, a świat należy do ludzi przebojowych. W pewnych momentach nabieramy dziwnej mocy. Byłam w Monachium, kiedy do Niemiec przyjechał Spielberg, prezydent wręczał mu jakiś medal. Zobaczyłam rano w telewizji, że Spielberg stoi na cmentarzu żydowskim w Berlinie i modli się, wtedy powiedziałam sobie: "Pojedziesz i spotkasz się z nim". Zadzwoniłam z szaleńczą odwaga do szefa protokołu prezydenta Niemiec, że jestem dziewczynką w czerwonym płaszczyku. Muszę się zobaczyć ze Spielbergiem. Urzędnik powiedział: "Dostanę zawału przez panią! Proszę mi dać pół godziny". Oddzwonił i powiedział, że będę siedzieć na bankiecie obok Spielberga. Wzięłam tylko jedno zdjęcie, na którym jest Romek Polański, Rysiek Horowitz, jego siostra i ja. Czworo dzieci uratowanych z Holocaustu. Zdjęcie zrobił mój ojciec zaraz po wojnie. Podeszłam do Spielberga z tym zdjęciem. Mówi: "Tego znam, to Romek, Rysiek. A to jesteś ty?". Wziął mnie w ramiona, całowaliśmy się długo. Dzięki temu mogłam mówić prasie, gdy pytali o Spielberg, że nikt tak nie całował jak on! Pogadaliśmy na bankiecie, zapamiętał mnie, odzywał się, kiedy byłam w Stanach. Zaczęli mnie zapraszać do telewizji, do mediów. Uświadomiłam sobie, że to za mało powiedzieć kilka zdań przed kamerą. Można spokojniej i głębiej, tak jakbym to opowiadała Spielbergowi. Miałam to szczęście, że dzięki temu krótkiemu, ale gwałtownemu zainteresowaniu mną, wydawnictwa oszalały, żeby wydać moją książkę. Napisałam ją po niemiecku dobrą niemczyzną. Nie miałam problemów debiutanta. Los dał mi tę szansę. Więcej o niezwykłym życiu Romy Ligockiej w wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! Na rynku od 9 stycznia 2020 r.
Roma Ligocka: „Małżeństwo? Nie polecam!”
Dlaczego pisarka wybierała nieodpowiednich mężczyzn?
Jako nastolatka wysiadywała w knajpach z Polańskiem, Hłaską, Komedą. Jako dorosła kobieta zrobiła wielką, międzynarodową karierę. Sprzedała milion książek. Ale nie zaznała szczęścia w miłości. Roma Ligocka, autorka Dziewczynki w czerwonym płaszczyku, w wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! zdradza, dlaczego zawsze wybierała złych mężczyzn. W najnowszej książce Jeden dobry dzień wspomina Pani, że jako dziewczynka towarzyszyła Pani umieraniu ojca. Całe życie odczuwam brak ojca. Kobieta, która nie miała ojca, ma duże kłopoty z mężczyznami. Duże kłopoty w związkach. Do tego między innymi służy ojciec. Wzmacnia swoje dziecko, daje mu poczucie własnej wartości. Umarł, kiedy miałam sześć lat. Nie nauczył mnie nawet jeździć na rowerze. Matka raczej się bała. "Nie przezięb się", "A w ogóle masz za małe piersi" - krytykowała. Bolesne. To nie jej wina. Bardzo mnie kochała, myślała, że tak trzeba. Że matka ma sprowadzać na ziemię. Ktoś, kto wychowuje się z ojcem, braćmi ma inny stosunek do mężczyzn. Dużo swobodniejszy. Jako nastolatka przesiadywała Pani po knajpach z artystami? Zastanawiam się dziś, dlaczego Romek Polański, Rysio Horowitz i ja, dzieci Holocaustu, wychowujące się razem, wszystkie zajęły się sztuką. Prawdopodobnie mieliśmy syndrom pourazowy i łatwiej nam było żyć jako artyści. Artysta ma trochę wariackie papiery. Może spędzać noce na rozmowach, niekonwencjonalnie się zachowywać, nawet płakać. Chyba już od ósmego roku życia wiedziałam, że będę w jakiś sposób artystką. Rysowałam, malowałam, chciałam być aktorką. I dlatego to towarzystwo knajpiane. Wtedy w Krakowie byli wszyscy - Kantor, Hłasko, Komeda, Herbert. Wszystkich ich znałam, byliśmy kolegami. Od kieliszka? Nie byłam za bardzo pijąca. Ale od biesiad, przegadanych nocy. Aż do Jacka Kaczmarskiego, też przyjaciela, który umarł na raka. Potem artyści przestali mi się podobać. Momencik, była Pani bardzo młoda, gdy wyszła za mąż. Po co artystce małżeństwo? Bo mama kazała. Pan nie wie, co to był ówczesny Kraków! Wszyscy wszystkich znali. Chciałam też to przeżyć: biała sukienka, kwiatki. Ale nie polecam. Białej sukienki? Myślę, że nie każdy młody człowiek nadaje się do małżeństwa. Podobno są ludzie, którzy mają takie szczęście, spotykają właściwą osobę i potrafią wytrzymać z nią całe życie. Albo przynajmniej długie lata. A ja śmieję się (choć przez łzy), że dopiero dzisiaj wiem, gdzie lubię spędzać wakacje i jaki mężczyzna mi się podoba. Co się wydarzyło w małżeństwie, że go Pani nie poleca? Nie trafiłam na odpowiedniego człowieka. Osoba tak lękliwa, tak niepewna siebie, powinna spotkać silnego, spokojnego faceta. Takiego, który nie przejmie się moimi lękami, płaczami, nerwami. Faceci mnie zawsze pytali: "Dlaczego ty nigdy nie śpisz?". A ja nie śpię, bo tacy ludzie jak ja po prostu śpią mało i czujnie. Kogo wybrała sobie wtedy Roma? Inteligentnego. Artystę. Takiego, o którym mówili mi: "Z nim nie dasz rady". Prawdopodobnie z obawy przed tym, że i tak będę zraniona, wybierałam najbardziej niemożliwych i najbardziej trudnych facetów. Jakby z góry zakładając: "Jak się nie uda, to znaczy, że nie mogło być inaczej". Człowiek zwykły, spokojny, rozsądny w ogóle mnie wtedy nie interesował. Dopiero dziś wiem, że to inaczej funkcjonuje. Cała skarbnica ciepłych uczuć, intuicji, empatii jest w zwykłych facetach. (...) W końcu rozstała się Pani z mężem? Rozeszliśmy się pokojowo. Nigdy się nie rozwiodłam. Dlaczego? Nie było powodu. Nie zamierzałam wyjść za mąż. On też nie zamierzał się ożenić. Jakby się wtedy pojawił ten jeden jedyny, to być może bym się rozwiodła. Pojawił się? Tak. Ale za późno. Zostało za mało czasu, żeby spędzić szczęśliwe życie. A może się mylę? Może nie ma tego jednego jedynego? Jednak książkę kończy Pani słowem "My". Tęsknota? Tak. Bycie z drugim człowiekiem jest wartością. Może największą, tyle że trudną. I nikt nie wie, jak to zrobić, żeby związek był dobry. Ciągle jednak uważam, że najpiękniejsze słowo to słowo "My".
„Pobierzemy się sto razy!”, zapewnia szczęśliwa Beata Pawlikowska
Jej partner, Amerykanin, Danny Murdock, poprosił ją o rękę
Zaręczeni! Beata Pawlikowska usłyszała: „Czy wyjdziesz za mnie?”. I zgodziła się. Zdjęcie z tego momentu zamieściła na swoim Instagramie. Z Amerykaninem Dannym Murdockiem są razem od trzech lat. Wpadli na siebie w dżungli Ameryki Południowej, w Belize. Przeczytaj o początkach miłości polskiej podróżniczki i amerykańskiego prawnika: Co połączyło Beatę Pawlikowską i jej partnera? Teraz idą krok dalej. Chcą się pobrać. I to nie jeden raz. Ale sto razy! Jak to możliwe? Czy Beata Pawlikowska nie boi się małżeństwa? Jak zamierza zostać szczęśliwym singlem? Po co napisała książkę "KODY podświadomości"? Odpowiada szczerze na wszystkie pytania! Sądząc po zdjęciu, które wrzuciła Pani do sieci, zaręczyliście się na sportowo? To jedna z naszych wspólnych pasji. Znaczy sport, nie zaręczanie się (śmiech). W niedzielę był piękny słoneczny dzień, więc wsiedliśmy na rowery i pojechaliśmy za miasto. I tam?... Z jednej strony mieliśmy zachodzące słońce, a z drugiej strony wschodzący księżyc. W dole płynęła błękitna rzeka. Wjechaliśmy na górkę, Danny zsiadł z roweru, powiedział, że jest mu bardzo gorąco i nie może wytrzymać z nerwów. Spojrzałam na niego, był dziwnie poruszony, oczy mu błyszczały jak gwiazdy. Nie pamiętam, co powiedział najpierw, ale potem usłyszałam: „You are the love of my life” czyli „Jesteś miłością mojego życia”. I wtedy zrozumiałam, co się za chwilę stanie. Danny klęknął na jedno kolano i zaczął mówić: „Przygotowałem wszystko, co chciałem powiedzieć, ale nie jestem w stanie sobie nic przypomnieć. Więc powiem tak, jak myślę i tak jak czuję”. Wzruszające. Tak. Później powiedział mi, że od kilku tygodni czekał na odpowiedni moment. A jeszcze wcześniej przez kilka miesięcy szukał pierścionka, który spełni jego oczekiwania. W październiku pojechał do Nowego Jorku, żeby spotkać się ze swoimi rodzicami, przyjaciółmi oraz po to, żeby znaleźć odpowiedni pierścionek. W Nowym Jorku jest cała dzielnica ze sklepami jubilerskimi. Ale nie znalazł czegoś, co by go zachwyciło. Szukał więc po powrocie w Polsce i też nie znalazł. W końcu przez przypadek trafił do jubilera - artysty, który nie tylko sprzedaje, ale sam robi biżuterię. I to było właściwe miejsce. Danny pokazał mu swoje rysunki i razem zaprojektowali pierścionek na zamówienie. Szafir i diament? Szafir i małe brylanty po obu stronach! Szafir jest cejloński, przepiękny, przejrzysty, jasno błękitny, pełen światła. Te kamienie mają dla Was symboliczne znaczenie? Danny wybrał szafir dlatego, że oboje lubimy niebieski kolor, mamy niebieskie oczy, lubimy się ubierać na niebiesko. Chciał połączyć go z brylantami, żeby dodać mu blasku. Wiedział też, że nie lubię tradycyjnych pierścionków z wystającym oczkiem, które ciągle o coś zahacza. Dlatego to jest pierścionek na szerokiej obrączce z białego złota. Jest naprawdę piękny. Jak to jest być poproszoną o rękę? Byłam bardzo zaskoczona, bo zupełnie się tego nie spodziewałam. Ale z drugiej strony… ja chyba wiedziałam, że tak będzie. I wiedziałam to od pierwszej chwili, kiedy go zobaczyłam w dżungli w Belize w Ameryce Środkowej. Miłość od pierwszego wejrzenia? Może raczej przeznaczenie. Albo… przeczucie. Miłości od pierwszego wejrzenia bywają różne. Myślę, że łatwo je pomylić z fascynacją i namiętnością, która przemija. Czas zwykle weryfikuje, czy to naprawdę była miłość. Niedawno rozmawialiśmy o tym jakie to niezwykłe, że od trzech lat jesteśmy ze sobą szczęśliwi. To się nie zdarza zbyt często. Ludzie zwykle są szczęśliwi ze sobą na początku, a potem pojawiają się różne rozbieżności, rzeczy, o których nie wiedzieliśmy wcześniej. I zwykle wtedy ludzie trochę oddalają się od siebie, próbują siebie nawzajem zmieniać albo naprawiać. Oj tak! A my od początku, nie umawiając się i nie wiedząc, że mamy do tego podobne podejście, mieliśmy do siebie przede wszystkim szacunek. Instynktowne przekonanie o tym, że drugi człowiek jest osobną indywidualnością. Jest taki, jaki jest, bo taki właśnie chce być. Nawet jeśli jest inny ode mnie w niektórych kwestiach. Na tym polega wzajemna akceptacja i szacunek, i myślę, że to jedna z najważniejszych cech dobrego związku. Druga to umiejętność rozmawiania. Kiedy zdarza się nieporozumienie, rozmawiamy o tym i każde z nas rozumie swoje emocje z tym związane. To bardzo oczyszcza atmosferę i zbliża nas do siebie jeszcze bardziej. Danny rozrzuca ciuchy po mieszkaniu? Nie rozrzuca. Kiedyś mówiła Pani, że robi bałagan. Przestał? Ludzie zmieniają się nie wtedy, kiedy muszą, ale raczej wtedy, kiedy sami czują, że tego chcą. A chcą tego wtedy, kiedy czują się bezpieczni, szanowani i akceptowani. Ja szanuję to, że Danny ma swoje przyzwyczajenia i daję mu pełne prawo do tego, żeby był sobą. On to czuje i stara się zachowywać tak, żeby uszanować także moje przyzwyczajenia i upodobania. Spotykamy się w pół drogi. Więc tak, przestał (śmiech). Kiedy rozstawia w jadalni swoje ulubione pióra wieczne i atramenty, albo zestaw do malowania akwarelami, to zajmuje cały stół. Gdyby mieszkał sam, to wszystko pewnie zostałoby na tym stole na wiele dni. Ale ponieważ mieszkamy razem, to jest nasz wspólny stół i on wie, że ja lubię porządek, to wieczorem zabiera swoje rzeczy i sprząta. Ale gdyby tego nie zrobił, ja nie czułabym się urażona, tylko dałabym mu przestrzeń do tego, żeby był sobą. Wiem, że to może brzmi... Bajkowo. Tak. Szczęściarze. Właśnie dlatego czasem rozmawiamy, że to jest po prostu nieprawdopodobne. Ma pani wizerunek podróżniczki, kobiety niezależnej, samodzielnej, twórczej. Po co Pani małżeństwo? Nic się przecież nie zmieni! Ja wciąż jestem szczęśliwym singlem! I on też jest szczęśliwym singlem. Bycie szczęśliwym singlem to stan umysłu, a nie stan cywilny. Owszem, mieszkamy razem, jemy razem obiad, jeździmy na rowerach, malujemy, rozmawiamy, chcemy razem napisać książkę, czasem razem podróżujemy. A jednocześnie każde z nas ma swoje własne życie, własne pasje, własne projekty i plany. Ja za dwa tygodnie lecę na miesiąc na Nową Zelandię i Vanuatu, a Danny za tydzień leci do Gruzji na narty. Sama go do tego namawiałam, bo wiem, że lubi jeździć na nartach, a ja wolę tropiki. Myślę więc, że ślub nic nie zmieni. I to nie jeden ślub, ale wiele, bo będziemy brać ślub w każdym kraju, w którym będziemy razem! Jak to możliwe? Może jeszcze sto razy weźmiemy ślub! I to jest najpiękniejsze. Dlatego, że będziemy mogli sobie jeszcze wiele razy powiedzieć uroczyście: „Tak, kocham cię. Chcę być z tobą”. Trochę mi się kręci w głowie. Bo albo się jest małżonkiem, albo singlem. Pani próbuje wymknąć się definicji. Oczywiście, bo definicje są sztywne, a życie jest otwarte i elastyczne! Warto być szczęśliwym singlem. Wtedy człowiek nie uzależnia się emocjonalnie od drugiego człowieka. To oznacza, że czuję się odpowiedzialna za to jak wygląda moje życie i samopoczucie. Dbam o to, żeby rozumieć moje myśli, emocje, potrzeby, pracuję nad sobą i nad tym, żeby mieć szczęśliwe, spełnione życie. Mój związek z samą sobą jest najważniejszym związkiem w moim życiu. Oprócz tego mam też związek z drugim człowiekiem. A biorąc pod uwagę Pani doświadczenie życiowe, nie bo się pani małżeństwa? Że wszystko popsuje? Wydaje mi się, że absolutnie nic się nie zmieni i po prostu będziemy dalej szczęśliwi. Błoga nadzieja, jak u wszystkich zaręczonych. Znamy się od trzech lat, prawie tyle samo razem mieszkamy. Znamy swoje codzienne nawyki, wiemy, jak zachowujemy się w trudnych sytuacjach. Na przykład kiedy jeden z naszych kotów był chory. Trzeba wtedy złapać kota, wbrew jego woli zapakować do transportera i zawieźć go do weterynarza. To stresujące dla wszystkich. Kot krzyczy i się wyrywa, miauczy wniebogłosy w samochodzie, chce uciec od lekarza. Zachowaliśmy spokój i wspieraliśmy się wzajemnie. Myślę, że mamy dobrą szansę. Wydała Pani właśnie książkę „KODY podświadomości. Praktyczny kurs życiowej przemiany”. Pasuje do Pani sytuacji. Rzeczywiście! To jest studniowy kurs życiowej przemiany. Polega na prostym założeniu, że moje szczęście w życiu zależy od tego, jak rozumiem to, co się w moim życiu dzieje. Na przykład fakt rozwodu – jeden człowiek może spojrzeć na to, jak na tragedię życiową, a drugi może powiedzieć: „Nareszcie, teraz będę wolny”. Czyli – mówiąc inaczej – o moim szczęściu decydują nie fakty, ale raczej to, w jaki sposób je postrzegam i interpretuję. Jeżeli umiem w szczęśliwy sposób postrzegać świat, czuję się szczęśliwym człowiekiem. A kiedy czuję się szczęśliwym człowiekiem, to podejmuję inne decyzję, mam większą siłę do tego, żeby te decyzje zrealizować. Mam większą śmiałość, żeby sięgać po to, czego pragnę, czuję się pełna, kompletna i mam odwagę, żeby zmierzać do wybranego celu. Jak to zrobić? To, w jaki sposób człowiek postrzega świat, zostało w nim zapisane, kiedy był dzieckiem. Mniej więcej do siódmego roku życia programuje się cała podświadomość. Wtedy zapisane zostają podświadome przekonania dotyczące tego, co myślę o sobie, o ludziach, co wydaje mi się, że ludzie myślą o mnie. Wtedy programuje się brak poczucia własnej wartości, różne kompleksy, strach. To są właśnie kody podświadomości. Moja książka pomaga zaprogramować się na nowo. Nadpisać nowe kody. Tak jak się aktualizuje oprogramowanie w komputerze. Nie trzeba usuwać całego dysku ani wyrzucać komputera. Wystarczy wziąć aktualizację programu i nadpisać ją nad wszystko, co w komputerze istnieje. Ta książka to właśnie życiowa aktualizacja. Oczywiście nie wystarczy jej przeczytać. Tak samo jak nie wystarczy kupić nart, żeby stać się narciarzem. Trzeba ćwiczyć. W książce jest studniowy kurs ćwiczeń. Pani sobie zrobiła taki 100 dniowy kurs? Oczywiście! Ja ten kurs przerabiam od 16 roku życia. Dlatego wiem, że działa. To kiedy ślub? Przy najbliższej okazji. Na przykład na Tahiti. Zawsze chciałam powtarzać ślub w różnych zakątkach świata zgodnie z tradycją danego kraju. Który kraj będzie pierwszy? Z pewnością będzie to Polska lub Stany Zjednoczone. Jeszcze nie zdecydowaliśmy. I nie wiadomo kiedy? Nie. To właśnie jest najprzyjemniejsze! Teraz mamy czas, żeby planować. I powiem panu, że spełni się jeszcze jedno moje marzenie. Nigdy w życiu nie miałam białej, długiej sukni. Kiedy szłam do pierwszej komunii, moja mama powiedziała: „Biała suknia, długa do ziemi? O nie, moja droga, dopiero kiedy będziesz brała ślub!”. Podczas poprzedniego ślubu byłam ubrana na srebrno i czarno. Teraz po raz pierwszy w życiu będę miała prawdziwą, białą, długą ślubną suknię. Wspaniale. A potem podróż dookoła świata i w każdym kraju kolejny ślub? Tak jest. Jak ustalimy datę ślubu, to wyślę panu zaproszenie. Na Tahiti? Zaproszenie z biletem!
Justyna Steczkowska: „Pierwsze 100 milionów wyniosłam w walizce!”
25 lat, tyle Justyna Steczkowska jest na scenie. Jej pierwsza płyta, „Dziewczyna Szamana”, była w latach 90. wielkim sukcesem. Justyna stała się sławna. I bogata. VIVIE! opowiedziała o pieniądzach, narkotykach i karierze, która nie zawróciła jej w głowie. Pierwsze zarobione 100 mln? 100 mln, ha, ha, ha... starej waluty. Dzisiaj ile by to było? 10 tys. złotych. Poszłam do banku z tatą, tata przyszedł z walizką na szyfr (śmiech). Pani wyłożyła pieniądze na ladę, tata włożył do walizki i poszliśmy szczęśliwi i dumni do domu. I co z tą kasą? Tata zrobił dach w naszym domu w Stalowej Woli. Byłam pierwszą osobą w rodzinie, która zarobiła pieniądze wystarczające na jego naprawę. Jak zaczęliśmy dach, to potem już zaczął się remont całości. Przeznaczyłam wszystkie swoje pieniądze na jego odnowę chociaż tam nie mieszkałam. Po remoncie dom wyglądał pięknie, bo tata z braćmi i mamą pomagali na każdym etapie prac, a ja zajęłam się wystrojem wnętrz i zbudowaniem kominka dla mamy, który był jej marzeniem i zrobiłam kuchnie w morskim kolorze ( śmiech ). Miałaś zawrót głowy od sukcesu? Mogło to tak z zewnątrz wyglądać, nie jestem odpowiedzialna za to, co ludzie myślą i gadają. Ale prawda była taka, że skończyłam pierwszą płytę i myślałam już o drugiej. Nie przypominam sobie, żebym od 25 lat usiadła na laurach i nie pracowała. 16 wydanych płyt świadczy o tym, że jestem cały czas zaangażowana w muzykę, a nagranie płyty to nie jest pięć minut, to jest pół roku, czasem rok i to regularnej, codziennej pracy. Potem nagrania w studiu, której trwają wiele godzin, a ja jestem na każdy etapie tej pracy. Nie odpuszczam, bo to w większości moje kompozycje. Miałaś dwadzieścia parę lat i zostałaś numerem jeden w kraju. To musiało się jakoś odbić na Twojej psychice. Balety, alkohol... Balety!? Nie (śmiech). Ja w tamtym czasie nie piłam w ogóle, po tym jak moi przyjaciele upili mnie na osiemnastych urodzinach. Cieszyłam się tym dniem, piłam wszystko, co mi dawali. Następnego dnia rano obudziłam się w moim wynajętym pokoju, byłam sama. Miałam takiego kaca, że nie mogłam ruszyć nogą, ani ręką. Wydawało mi się, że straciłam czucie. Byłam naprawdę przerażona. To zniechęciło mnie zakrapianych imprez na cale życie. Teraz grubo po 40. szczytem mojego alkoholowego szczęścia jest lampka wina na dobre samopoczucie z przyjaciółmi (śmiech). Delikatnie, elegancko i z klasą. Kokainy też unikasz? Napatrzyłam się w młodości na prawdziwe tragedie ludzi w środowiskach muzycznych. Widziałam, jak narkotyki zabijają w nich kreatywność, inteligencję, ducha... Najlepsza lekcja życia i ostrzeżenie, żeby nigdy nie wpaść w ich szpony. Moim jedynym nałogiem jest mała czarna (śmiech). Kocham małe czarne espresso. Po prostu kocham! Show-biznes zmienił się przez te lata? Bardzo. Na szczęście artyści są mądrzejsi, mają więcej doświadczenia. Na początku w latach 90., gdy podpisywałam umowę z wytwórnią, byłam szczęśliwa, że mogę śpiewać, że wydam płytę. Nie miałam prawnika, a przede wszystkim świadomości. Ale potem urodził się Leo, chciałam mieć własne mieszkanie, jakieś bezpieczeństwo i stabilizację, a wytwórnia dalej płaciła mi 10 procent z tego, co dla niej zarabiałam. Był boom na moje piosenki, ale ja niewiele z tego miałam. W podobnej do moje sytuacji było wielu artystów. Wszyscy uczyli się nowego świata. Na nas uczyły się wytwórnie, show biznes, media. Nie mogę mieć do nikogo pretensji i nie mam. Zgodziłam się na takie warunki, ale to była kosztowna nauka. Kiedy skończył się mój kontrakt, nie chciałam już z nikim wiązać się na długo i zamykać w żadnych ramach. Przez te lata ktoś Cię oszukał na pieniądze? Oczywiście. Dużo straciłaś? Trochę, ale lepiej stracić pieniądze niż zdrowie. Trochę? Równowartość mercedesa, willi? Raczej kawalerki ( śmiech ) Ale w ogóle nie warto się nad tym skupiać. Do nikogo nie mam żalu, ani pretensji, idę dalej. Więcej o karierze, rodzinie, dzieciach i rozstaniu z mężem w dwutygodniku VIVA! NA rynku od 27 grudnia 2019 r.
„Małżeństwo nie jest sielanką!” - Justyna Steczkowska szczerze o własnym życiu
25 lat na scenie! Co oprócz miłości się liczy?
25 lat na scenie! Uwierzycie? Życie Justyny Steczkowskiej to sukcesy, płyty, nagrody. Ale też dramaty. Śmierć ojca, choroba męża, wylew matki. Jak sobie z tym radzi? Dlaczego nie boi się kryzysów? O duszy, skradzionych pieniądzach i kryzysach w rozmowie z Romanem Praszyńskim. Tekst ukazał się w dwutygodniku VIVA! 27 grudnia 2019 r. Jakie trzy swoje piosenki zabrałabyś na bezludną wyspę? Trzy piosenki? Trochę mało na 16 nagranych płyt (śmiech), ale mogę pokusić się o zabranie 3 albumów. Na pewno wzięłabym „Marię Magdalenę”, ta płyta powodują, że jestem poza czasem i materią i czuję się kompletnie wolna. To jest mój ostatni album, więc ważny w tym momencie życia, w którym jestem. Na pewno wzięłabym „Aminę”, bo kocham tę płytę. Opowiada o człowieku w kontekście wszechświata i pięknie gra na niej orkiestra. Zabrałabym „XV”, bo jest zarejestrowaniem moich największych przebojów w nowoczesnych aranżacjach. Jest tam "Dziewczyna szamana" i moja ukochana „Grawitacja”, która ma już tyle lat, a nadal robi wrażenie! Obchodzisz 25 lat kariery. Liczysz od pamiętnej „Szansy na sukces”? Wszyscy każą mi to liczyć od „Szansy na sukces”. Ale rocznica przypada pomiędzy „Szansą na sukces”, a moją pierwszą płytą, „Dziewczyna Szamana”. Ludzie zauważyli mnie, kiedy zaśpiewałam „Boskie Buenos” Kory. W tamtym czasie były tylko dwa programy tv, wiec co najmniej pół Polski siedziało i oglądało szanse w czasie niedzielnego obiadu.Tylko, że „Boskie Buenos”, choć prawdziwie boskie, nie jest moja kompozycją, a „Dziewczyna Szamana” i reszta twórczości już tak . Wystąpiłaś w „Szansie na sukces” dla mamy swego ówczesnego chłopaka? Nie tyle dla niej, co dzięki niej, bo przekonała mnie ze warto spróbować. Któregoś dnia siedząc i malując gliniane guziki, żeby jakoś zarobić na czynsz, usłyszałam o kolejnych eliminacjach. To był finansowo ciężki czas dla mnie. Schudłam dziesięć kilogramów, bo jadłam tylko wtedy, kiedy miałam pieniądze, a to była raczej rzadkość. Grałam w klubach za grosze bo kochałam śpiewać. Honorarium ledwo starczało na taxi w nocy, bo autobusy już nie kursowały o tej porze . Daleko od rodzinnego domu musiałam sobie poradzić sama. Bywało ciężko, ale z perspektywy czasu doceniam swoją odwagę i siłę i to, że pomimo wszytko nie pogrzebałam swoich marzeń. Pierwsze zarobione 100 mln? 100 mln, ha, ha, ha... starej waluty. Dzisiaj ile by to było? 10 tys. złotych. Poszłam do banku z tatą, tata przyszedł z walizką na szyfr (śmiech). Pani wyłożyła pieniądze na ladę, tata włożył do walizki i poszliśmy szczęśliwi i dumni do domu. I co z tą kasą? Tata zrobił dach w naszym domu w Stalowej Woli. Byłam pierwszą osobą w rodzinie, która zarobiła pieniądze wystarczające na jego naprawę. Jak zaczęliśmy dach, to potem już zaczął się remont całości. Przeznaczyłam wszystkie swoje pieniądze na jego odnowę chociaż tam nie mieszkałam. Po remoncie dom wyglądał pięknie, bo tata z braćmi i mamą pomagali na każdym etapie prac, a ja zajęłam się wystrojem wnętrz i zbudowaniem kominka dla mamy, który był jej marzeniem i zrobiłam kuchnie w morskim kolorze ( śmiech ). Miałaś zawrót głowy od sukcesu? Mogło to tak z zewnątrz wyglądać, nie jestem odpowiedzialna za to, co ludzie myślą i gadają. Ale prawda była taka, że skończyłam pierwszą płytę i myślałam już o drugiej. Nie przypominam sobie, żebym od 25 lat usiadła na laurach i nie pracowała. 16 wydanych płyt świadczy o tym, że jestem cały czas zaangażowana w muzykę, a nagranie płyty to nie jest pięć minut, to jest pół roku, czasem rok i to regularnej, codziennej pracy. Potem nagrania w studiu, której trwają wiele godzin, a ja jestem na każdy etapie tej pracy. Nie odpuszczam, bo to w większości moje kompozycje. Miałaś dwadzieścia parę lat i zostałaś numerem jeden w kraju. To musiało się jakoś odbić na Twojej psychice. Balety, alkohol... Balety!? Nie (śmiech). Ja w tamtym czasie nie piłam w ogóle, po tym jak moi przyjaciele upili mnie na osiemnastych urodzinach. Cieszyłam się tym dniem, piłam wszystko, co mi dawali. Następnego dnia rano obudziłam się w moim wynajętym pokoju, byłam sama. Miałam takiego kaca, że nie mogłam ruszyć nogą, ani ręką. Wydawało mi się, że straciłam czucie. Byłam naprawdę przerażona. To zniechęciło mnie zakrapianych imprez na cale życie. Teraz grubo po 40. szczytem mojego alkoholowego szczęścia jest lampka wina na dobre samopoczucie z przyjaciółmi (śmiech). Delikatnie, elegancko i z klasą. Kokainy też unikasz? Napatrzyłam się w młodości na prawdziwe tragedie ludzi w środowiskach muzycznych. Widziałam, jak narkotyki zabijają w nich kreatywność, inteligencję, ducha... Najlepsza lekcja życia i ostrzeżenie, żeby nigdy nie wpaść w ich szpony. Moim jedynym nałogiem jest mała czarna (śmiech). Kocham małe czarne espresso. Po prostu kocham! Show-biznes zmienił się przez te lata? Bardzo. Na szczęście artyści są mądrzejsi, mają więcej doświadczenia. Na początku w latach 90., gdy podpisywałam umowę z wytwórnią, byłam szczęśliwa, że mogę śpiewać, że wydam płytę. Nie miałam prawnika, a przede wszystkim świadomości. Ale potem urodził się Leo, chciałam mieć własne mieszkanie, jakieś bezpieczeństwo i stabilizację, a wytwórnia dalej płaciła mi 10 procent z tego, co dla niej zarabiałam. Był boom na moje piosenki, ale ja niewiele z tego miałam. W podobnej do moje sytuacji było wielu artystów. Wszyscy uczyli się nowego świata. Na nas uczyły się wytwórnie, show biznes, media. Nie mogę mieć do nikogo pretensji i nie mam. Zgodziłam się na takie warunki, ale to była kosztowna nauka. Kiedy skończył się mój kontrakt, nie chciałam już z nikim wiązać się na długo i zamykać w żadnych ramach. Przez te lata ktoś Cię oszukał na pieniądze? Oczywiście. Dużo straciłaś? Trochę, ale lepiej stracić pieniądze niż zdrowie. Trochę? Równowartość mercedesa, willi? Raczej kawalerki ( śmiech ) Ale w ogóle nie warto się nad tym skupiać. Do nikogo nie mam żalu, ani pretensji, idę dalej. Wyrzucałaś menedżerów? Tak naprawdę to nie. Oprócz jednego przypadku ze wszystkimi rozstałam się w zgodzie i mamy po dziś dzień bardzo dobre relacje. Pomagamy sobie wzajemnie. Uważam, że to wzruszające. Pamiętasz, co śpiewałaś w Eurowizji? Piosenkę „Sama”. Śpiewałaś: „Poczułam się tak marnie, jakby dobry Bóg nie lubił...” „…pcheł” - Piękny tekst Wojciecha Waglewskiego. Dzisiaj odczuwam go zupełnie inaczej... Miałaś okresy, kiedy czułaś, że Bóg cię opuścił? Że jesteś na dnie rozpaczy? Byłam na dnie rozpaczy, to prawda, ale czy myślałam o tym, że Bóg mnie opuścił? Nie... Zawsze wtedy myślę, gdzie popełniłam błąd, gdzie zgubiłam samą siebie... To nigdy nie jest wina Boga. Wiem, że ludzie uwielbiają zwalać swoje nieszczęścia na innych, ale to jest zawsze droga donikąd. Nasze nieszczęście jest spowodowane najczęściej konsekwencją naszych czynów. Naszym sposobem postrzegania świata , braku miłości i zrozumienia. Ale zwykle nie przez nas umiera bliska osoba? To prawda, ale jeśli wiesz, że śmierć jest tylko zamianą światów, to przyjmujesz to z pokora i zrozumieniem . To jest strata dla ciebie, tutaj, nie dla tego kogo dusza wraca tam, skąd przyszła po kolejnych doświadczeniach za Ziemi. Chcesz powiedzieć, że nie płakałaś, jak umarł Twój ojciec? Płakałam, bardzo... Ale z drugiej strony byłam szczęśliwa, że już jest wolny od bólu, że może wreszcie być szczęśliwy. Umierał z uśmiechem na twarzy. To był jeden oddech. Wiedziałam, że wyzwolił się z niewyobrażalnego cierpienia. Wiedział ze po drugiej stronie jest równie pięknie . Na płycie „Maria Magdalena” śpiewasz o duszy. Czujesz połączenie z tatą? Widocznie nie przypadkiem tak się stało, że mój tata porzucił kapłaństwo dla stworzenia rodziny. Dzięki jego wyborom pojawiłam się na tym świecie. Moje rodzeństwo i ja. Jestem mu za to wdzięczna. Był człowiekiem świadomym swojej duchowości. Nic na świecie nie dzieje się przypadkiem. Jak wygląda duchowość przy dziewiątce dzieci? Duchowość to codzienność. Dbanie o relacje z ludźmi, o czystość serca, o uczciwość względem siebie i innych. Ojciec był dobrym, cierpliwym, człowiekiem. Dbał nie tylko o nas. Pomógł wielu dzieciakom z patologicznych rodzin, uczył ich muzyki, dał im szansę, pomógł zobaczyć cel w życiu. To, że porzucił kapłaństwo miało wpływ na wasze wychowanie? Jako dziecko nie wiedziałam o tym. Dla mnie był po prostu ukochanym tatą. Dowiedziałam się dopiero jako nastoletnia dziewczynka. Od kogo? Od mojej siostry. Agaty? Tak. Trudne, że książka o rodzicach się ukazała? Trudne dla mojej mamy. Przez to jest trudne dla nas wszystkich. Wbrew jej woli napisane. Kapłaństwo taty to była rodzinna tajemnica? Tajemnica? Nie odczuwałam tego w ten sposób, jak byłam dzieckiem. Może czasami nie rozumiałam pewnych zachowań ludzi z rodzinnej wioski mamy względem nas. Jakich zachowań? Jako sześciolatka podróżowałam sama z Rzeszowa do babci, co było dużą odwagą z mojej strony i dużym zaufaniem ze strony mojej mamy. Pamiętam ciekawość pewnej kobiety w autobusie. „A czyjaś ty?”, zapytała. „Jak twoja mama ma na imię?”. Ja: „Danusia”. „A Danka biała czy czorna? Jakie ma włosy?”. Mówię, że czarne, a kobieta odsuwa się z niechęcią. Bo to dziecko „tej” kobiety Tabu. Dzisiaj to już nie jest tabu. Ale moja mama wyrosła w innych czasach i poniosła tego konsekwencje. Pomimo, że w tamtej historii jako kobieta zachowała się najlepiej jak mogła. Zakochała się, ale nikogo do niczego nie zmuszała. Wyjechała z miejsca, w którym się wychowała, miała dom i rodzinę, żeby zbudować wszytko od zera. Postanowiła wziąć odpowiedzialność za swoje życie. To była decyzja mojego taty, żeby ją odnaleźć i związać się z nią. Bardzo cudowna i odważna - kłaniam się ojcu i chapeau bas! Dzięki ich miłości jestem. Ale myślę, że moja mama przez całe życie miała poczucie winy. Pomimo wielu cudowności, które w jej życiu się wydarzyły i dzieci, które miała i taty, którego kochała. Myślę, że ciężko jej było się pozbyć tego brzemienia. Dlatego wracanie do tego było rozdrapywaniem starych ran, niepotrzebnie. Zdanie naszej rodziny było takie, żeby tego nie robić. Tym bardziej, że wielu ludzi z rodziny mamy i taty nie odwróciło się od nich i pomagali im jak tylko mogli, pomimo sprzeciwu społeczności. Ale Agata podjęła taką decyzję obarczając w dużej mierze nas jej konsekwencją. Media suszyły mi głowę, pomimo tego, że z publikacją książki nie miałam nic wspólnego i robiły wszytko, żeby skłócić nas ze sobą . Twoja mama mieszka z Tobą? Gdy tata zmarł, mama zamieszkała w naszym domu koło Warszawy . Odciążyłam ją od wszystkiego, co spada na głowę człowieka, który zostaje sam. Po 10 latach wróciła do Stalowej Woli, pomieszkać sama ze sobą i swoimi przyjaciółkami. Potem dostała wylewu i trzeba się było nią naprawdę opiekować. Przez kilka lat mieszkała tam, gdzie się wychowała i gdzie nadal mieszka jej rodzina w domu, który kupił mój ukochany brat Jacek. Miała pomoc domową, ale jeszcze była na tyle sprawna, że mogła się sama poruszać. Ale po drugim wylewie jest kompletnie niepełnosprawna. Nie chciałam, żeby trafiła do domu opieki, więc wzięłam to na siebie. Przerobiłam parter domu pod wymogi osoby niepełnosprawnej i mieszkamy razem. Nie wyobrażam sobie, żeby było inaczej. Ona mi dała życie, które jest największą wartością i jestem jej – i mojemu tacie - wdzięczna. Dlatego chcę, żeby mama czuła się zaopiekowana, kochana i potrzebna. Jest z nami w domu, w którym jest rodzina, dzieci, wnuki, gosposia, wszyscy ją kochają, wspierają każdego dnia. Pomagają we wszystkim. Staś codziennie czyta jej książki. Mama się pięknie uśmiecha. I chociaż od lat nie mówi, jej oczy mówią wszystko. Choroba bliskich to chwila próby dla zdrowych. Bycie opiekunem starszej niepełnosprawnej osoby jest bardzo trudne pod wieloma względami. Nie dałabym sobie rad,y gdyby nie prawdziwa bezwarunkowa miłość do mamy. Kocham ja, jestem i chce być przy niej na zawsze i do końca. Co się dzieje z Tobą, gdy pojawia się kryzys? Twój mąż był chory , a nowotwór budzi strach? Przyjmuję to z pokora i się uczę. Nie pomstuję, nie mam żalu do nikogo. I do niczego. Zbieram się w sobie i walczę. I tak było wtedy, kiedy zachorował. Daliśmy wszyscy rade. Zawiesiłam karierę na wieszaku i byłam przy nim . Bez płaczu? Płaczę... jak jestem ze sobą. Płacz oczyszcza serce i emocje. Trzeba płakać, żeby zrzucić z siebie ciężar. Można to wykrzyczeć, wytańczyć, wyśpiewać. Każdy ma swój sposób. Mnie zawsze pomagała muzyka. Trudne doświadczenie zbliża partnerów? Zbliża ludzi... To jest mocne doświadczenie i nauka, ile są dla siebie warci. Nie ma znaczenia czy to małżeństwo, przyjaźń, rodzeństwo. Wtedy jest jasna sytuacja, kim jesteśmy dla siebie. Czy jesteśmy dla siebie ważni, czy coś jeszcze razem możemy zbudować. Ponad dwa lata temu napisałaś na Facebooku, że jesteście z mężem w separacji. Jak przeżywałaś małżeński kryzys? Gdy coś, co jest fundamentem twojego świata, nagle zaczyna pękać, czujesz ból, oszołomienie, zagubienie... Ale trzeba brać pod uwagę, że małżeństwo, partnerstwo, w ogóle życie z drugim człowiekiem nie jest tylko wielką sielanką. Wszyscy to znamy. To jest droga dwojga ludzi, którzy całe życie wzajemnie się uczą i dowiadują czegoś o sobie. Dojrzewają i na każdym etapie życia towarzyszą im inne emocje. W końcu przychodzi czas, w którym zadają sobie pytanie - czy mają coś jeszcze do zaoferowania sobie i światu razem. My, jak wiele innych małżeństw, musieliśmy odpowiedzieć sobie na to po 20 latach związku. Każde wzięło swoje wiaderko i poszło do swojej piaskownicy? Nie, nikt nie poszedł do swojej piaskownicy, ale musieliśmy sami nad sobą się pochylić. Zamieszkaliście osobno? Nigdy nie mieszkaliśmy osobno. To jest stek medialnych bzdur, które musiałam wyprostować w sądzie, bo prostowanie plotek i tłumaczenie nic nie daje i jest upokarzające. Wszystkie te głupoty, jak to opuściłam swoje dzieci, wyszłam z domu z jedną walizka i wiele innych kłamstw na temat mój, mojego małżeństwa, ale też moich zawodowych spraw, zostały określone przez sąd jako zwykle kłamstwa. Do tej pory wszystkie sprawy wygrałam, a pieniądze trafiają sukcesywnie na fundację Anny Dymnej i domu „Ufność””. A ja czekam na przeprosiny. Prawdą jest tylko to, że rozstaliśmy się na chwile ze sobą, po to, żeby móc dalej pójść razem z większą świadomością siebie. Jak tysiące innych par. O tym jest ta historia i o niczym więcej. Cała reszta jest zmyślona i dopisana przez prasę dla mamony. Nie pierwszy i nie ostatni raz. Czego Cię nauczył małżeński kryzys? Błagam, już dosyć tych opowieści . I tak już za dużo wiesz ( śmiech ). Rozmawiajmy o mojej muzyce. To moje 25-lecie!! Zaraz kończy się trasa mojej ukochanej Marii Magdaleny. Żałuję, bo te koncerty to coś więcej niż tylko muzyka. To prawdziwa podróż poza czasem i przestrzenią z moją publicznością, która ogląda koncert w 3D. Musisz zobaczyć. Robi wrażenie. Jesteś z Warszawy, wiec wpadnij do Teatru Polskiego 3 stycznia. Będziesz moim gościem specjalnym ( śmiech ) zabiorę Cię w prawdziwie magiczną podróż świata dźwięków. No dobrze wracamy do pracy. Jak płyta? Cudownie. Bosko nawet. Zależy, czego szukamy w muzyce. Ja szukam rozwoju i możliwości dotarcia do samej siebie przez dźwięki. Przez muzykę rozwijam się od dziecka. Służy mi do tego, żeby lepiej poznać samą siebie. Dotrzeć głębiej. Dlatego moje płyty są tak różne... Bo ja się zmieniam. Czego szukałaś w Indiach? Pojechałam tam nauczyć się „błogosławieństwa jedności”. Dużo mówi się o tym, że chcemy zmienić świat. Ale od samego gadania świat się nie zmieni... Do tego potrzeba naszego osobistego zaangażowania. Najlepiej zacząć od zmiany siebie. Odpuścić złość, gniew, poszukać w sobie empatii, zrozumienia na głębszym niż tylko materia poziomie. Temu też służył ten kurs. To moja mała cegiełka do zmiany świata na lepsze . I Doda już Cię nie wkurza? Nie wkurza mnie już od lat, ale wkurzała kiedyś ( śmiech) Co z tym zrobiłaś? Zapytałam siebie, skąd we mnie ten żal i gniew ? Musiałam odpowiedzieć sobie samej na trudne pytania. Cenna lekcja. Dopiero wychodzenie poza strefę komfortu daje szanse na rozwój. Na koncercie „Artyści przeciw nienawiści” uścisnęłyśmy sobie dłonie. Czy to nie piękne? Chcesz powiedzieć, że teraz się nie wkurzasz, nie boisz? Nie masz żalu? Do niej nie. Ale jak każdy wkurzam się czasami (śmiech). Ale jak tylko czuję, że narasta we mnie gniew czy żal, skupiam się nad tym i pytam sama siebie skąd się wziął? Najczęściej ma w sobie kilka warstw, które trzeba zrozumieć poczuć i po prostu odpuścić dla swojego własnego dobra, a co za tym idzie też dobra innych. Co Cię najłatwiej wkurza? Córeczka? No co ty! To jest nasze Cudeńko! Nasza miłość, szczęście wszytko co najpiękniejsze ! Dla niej i dzięki niej stworzyłam kolekcje ubrań dla dziewczynek ” Anima by Justyna Steczkowska”, która można zobaczyć na Moliera 2. To krótkie, unikatowe serie pięknych rzeczy, moich autorskich projektów. Koronki, ręczne zdobienia, perły, aksamitki itd . Wszytko to, co z Helenka kochamy (śmiech ). Synowie? Też Cię nie wkurzają ? Moje kochane synki ? Nie ! Dzieci w ogóle mnie nie wkurzają. Kocham je całym sercem . Nawet jak synowie przechodzili trudny okres dojrzewania? Cały czas przechodzą ( śmiech ) Ja obserwuję, rozmawiam, cierpliwie czekam. Bycie mamą jest piękną formą wyrażania miłości nawet wtedy, kiedy macierzyństwo bywa dużym wyzwanie i bywa trudno. No, dobrze. Mąż cię wkurza? Czasami, ale jak to każdą żonę mąż (śmiech), Normalne, że w codziennym życiu od czasu do czasu ktoś kogoś wkurza. Co Cię odpala? Kiedyś byłam bardziej niespokojna. Ale od wielu lat już tak nie jest. Najbardziej wkurzona jestem chyba w pracy. Ochrzaniasz muzyków? Wkurza mnie dezorganizacja. Wkurza mnie, jeżeli ktoś jest nieprzygotowany. Wkurza mnie brak szacunku do innych. I co robisz? Drzesz japę? Rozmawiam. Czasami darłam japę, ale to nie działało, więc rozmawiam. Występ jest jak wielka maszyna puszczona w ruch. Albo pracujesz z nami na wysokich obrotach i maszyna działa super, albo trzeba wysiadać z tego rozpędzonego pociągu. Każdy ma wolną wolę i powinien mieć i prawo decydować o tym, co dla niego dobre. Co szykujesz na 25-lecie? Od wrześniu ruszam w trasę koncertową. To będzie wielkie show, na którym pojawią się utwory ze wszystkich moich płyt. Będę cygańską królową, Marią Magdaleną, Dziewczyną Szamana, ascetyczną wokalistka śpiewającą wzruszające teksty z Alkimji i Justyną sprzed lat. Będę wszystkimi postaciami, które stworzyłam przez te ćwierćwiecze. Chcę, żeby ten koncert był zachwycający. Uważam, że 25 lat to dużo, jest co świętować i jest komu dziękować. Za trwanie przy mnie w ciężkich momentach, za pomoc i dobre słowo za wsparcie i te owacje na stojąco od publiczności! Piękne chwile!!! Poza tym przetrwać tyle na scenie, ciągle nagrywać płyty i ciągle grać biletowane koncerty, to jest ogrom pracy i powód do radości. Koncerty biletowane to jest bardzo trudny rynek i trzeba dużo z siebie dać, a czasem naprawdę dużo stracić finansowo na organizacji show, żeby pokazać siebie ludziom z najlepszej możliwej strony. Żeby zobaczyli, że jako artystka nie osiadłam na laurach. To są trudne chwile, bo czasem stoję przed wyborem - albo pojechać na wakacje, albo nagrać płytę dobrej jakości. Albo zainwestować w porywającą trasę koncertową, albo wyremontować kuchnię. No i zawsze wygrywa muzyka, a kuchnia czeka. Co Cię napędza do grania? U progu całej mojej kariery i tego, co zrobiłam, wszystkich wzlotów i upadków, jest wielka pasja. Siła, która zmienia wszystko. Barbara Streisand powiedziała: „Jak masz pasje, to nie masz wyboru”. To prawda, czuję, że pcha mnie coś większego ode mnie. Miałam tyle trudnych chwil w swojej karierze, tyle upadków, syfu, który lał się na mnie przez media brukowe , które zarabiały na tym pieniądze i nie chciały tego odpuścić. A ja musiałam to znosić. I znosiłam dzielnie. Naprawdę wiele razy miałam dosyć, zabierało mi to siłę do tworzenia muzyki, a pomimo wszystko podnosiłam się i szłam dalej. Bo Justyna Steczkowska równa się muzyka. Nie jestem tylko wokalistką, nie jestem gwiazdą ani medialnym tworem. Jestem muzyką. To moja pasja. Gdy przyjdzie czas, że nie będę już w stanie biegać po scenie w szpilkach, z przyjemnością będę siedzieć w domu i pisać muzykę. Pisałam muzykę do filmów, reklam, programów telewizyjnych. Teraz piszę wielkie oratorium. Naprawdę mam co robić. Wielkie oratorium? Tak, zaczęłam. Ale to, że je napiszę, nie znaczy, że świat je usłyszy. Będziemy walczyć o to żeby się udało. Sprzedasz jeden z samochodów i dasz radę. Mam tylko jeden samochód, ale na wystawienie oratorium to za mało. Oratorium to wielka muzyczna forma. Wielka orkiestra symfoniczna, chór, soliści. Jakieś dwieście osób na scenie. Ale zanim to nastąpi, ruszamy już w lutym w kolejna trasę Koncertu Muzyki Filmowej. Tym razem prowadzić go będą Kasia Figura i Tomasz Raczek. Jak zawsze pięknie zabrzmi wielka orkiestra i chór, a zaśpiewają i zagrają między innymi Małgorzata Walewska, Krzysztof Cugowski, Włodek Pawlik . Co uważasz za swój największy sukces? Pomimo wszystko, chociaż zabrzmi to banalnie, najważniejsze, że mam szczęśliwą rodzinę. Udało nam się utrzymać razem, kochamy się wszyscy i szanujemy. Dzieci są naszym największym skarbem. Mają opiekę, miłość, mają wsparcie. Mają dom, do którego mogą wracać, gdzie zawsze są akceptowane takie, jakie są. Nasz osobisty rozwój, kariera jest niezwykle ważna, bo buduje nasze poczucie własnej wartości. Ale nie wyobrażam sobie sytuacji, w której nie jestem częścią większej całości. W życiu można robić miliony rzeczy, ale najważniejsze, to nauczyć się bezwarunkowej miłości. Ja nie odkryłam innego sposobu zrozumienia jej jak poprzez miłość do dzieci i rodziców, którymi zaczęłam opiekować się u schyłku ich życia. Kiedy naprawdę czujemy bezwarunkową miłość dusza się raduje... a życie rozświetla Boska iskierka.
„Schudłam dziesięć kilogramów”, Justyna Steczkowska biedowała, zanim zrobiła karierę
Teraz szykuje wielki koncert na swoje 25-lecie!
Wiele osób pamięta Szansę na sukces, w której debiutowała Justyna Steczkowska. W tym roku artystka obchodzi 25 lat na scenie. Jak zrobiła karierę? I co szykuje z okazji ćwierćwiecza? Opowiedziała Romanowi Praszyńskiemu w wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! Obchodzisz 25 lat kariery. Liczysz od pamiętnej „Szansy na sukces”? Wszyscy każą mi to liczyć od „Szansy na sukces”. Ale rocznica przypada pomiędzy „Szansą na sukces”, a moją pierwszą płytą, „Dziewczyna Szamana”. Ludzie zauważyli mnie, kiedy zaśpiewałam „Boskie Buenos” Kory. W tamtym czasie były tylko dwa programy tv, wiec co najmniej pół Polski siedziało i oglądało szanse w czasie niedzielnego obiadu.Tylko, że „Boskie Buenos”, choć prawdziwie boskie, nie jest moja kompozycją, a „Dziewczyna Szamana” i reszta twórczości już tak . Wystąpiłaś w Szansie na sukces dla mamy swego ówczesnego chłopaka? Nie tyle dla niej, co dzięki niej, bo przekonała mnie ze warto spróbować. Któregoś dnia siedząc i malując gliniane guziki, żeby jakoś zarobić na czynsz, usłyszałam o kolejnych eliminacjach. To był finansowo ciężki czas dla mnie. Schudłam dziesięć kilogramów, bo jadłam tylko wtedy, kiedy miałam pieniądze, a to była raczej rzadkość. Grałam w klubach za grosze bo kochałam śpiewać. Honorarium ledwo starczało na taxi w nocy, bo autobusy już nie kursowały o tej porze. Daleko od rodzinnego domu musiałam sobie poradzić sama. Bywało ciężko, ale z perspektywy czasu doceniam swoją odwagę i siłę i to, że pomimo wszytko nie pogrzebałam swoich marzeń. Co szykujesz na 25-lecie? Od wrześniu ruszam w trasę koncertową. To będzie wielkie show, na którym pojawią się utwory ze wszystkich moich płyt. Będę cygańską królową, Marią Magdaleną, Dziewczyną Szamana, ascetyczną wokalistka śpiewającą wzruszające teksty z Alkimji i Justyną sprzed lat. Będę wszystkimi postaciami, które stworzyłam przez te ćwierćwiecze. Chcę, żeby ten koncert był zachwycający. Uważam, że 25 lat to dużo, jest co świętować i jest komu dziękować. Za trwanie przy mnie w ciężkich momentach, za pomoc i dobre słowo za wsparcie i te owacje na stojąco od publiczności! Piękne chwile!!! Poza tym przetrwać tyle na scenie, ciągle nagrywać płyty i ciągle grać biletowane koncerty, to jest ogrom pracy i powód do radości. Koncerty biletowane to jest bardzo trudny rynek i trzeba dużo z siebie dać, a czasem naprawdę dużo stracić finansowo na organizacji show, żeby pokazać siebie ludziom z najlepszej możliwej strony. Żeby zobaczyli, że jako artystka nie osiadłam na laurach. To są trudne chwile, bo czasem stoję przed wyborem - albo pojechać na wakacje, albo nagrać płytę dobrej jakości. Albo zainwestować w porywającą trasę koncertową, albo wyremontować kuchnię. No i zawsze wygrywa muzyka, a kuchnia czeka. Co Cię napędza do grania? U progu całej mojej kariery i tego, co zrobiłam, wszystkich wzlotów i upadków, jest wielka pasja. Siła, która zmienia wszystko. Barbara Streisand powiedziała: „Jak masz pasje, to nie masz wyboru”. To prawda, czuję, że pcha mnie coś większego ode mnie. Miałam tyle trudnych chwil w swojej karierze, tyle upadków, syfu, który lał się na mnie przez media brukowe, które zarabiały na tym pieniądze i nie chciały tego odpuścić. A ja musiałam to znosić. I znosiłam dzielnie. Naprawdę wiele razy miałam dosyć, zabierało mi to siłę do tworzenia muzyki, a pomimo wszystko podnosiłam się i szłam dalej. Bo Justyna Steczkowska równa się muzyka. Nie jestem tylko wokalistką, nie jestem gwiazdą ani medialnym tworem. Jestem muzyką. To moja pasja. Gdy przyjdzie czas, że nie będę już w stanie biegać po scenie w szpilkach, z przyjemnością będę siedzieć w domu i pisać muzykę. Pisałam muzykę do filmów, reklam, programów telewizyjnych. Teraz piszę wielkie oratorium. Naprawdę mam co robić. Wielkie oratorium? Tak, zaczęłam. Ale to, że je napiszę, nie znaczy, że świat je usłyszy. Będziemy walczyć o to żeby się udało. Sprzedasz jeden z samochodów i dasz radę. Mam tylko jeden samochód, ale na wystawienie oratorium to za mało. Oratorium to wielka muzyczna forma. Wielka orkiestra symfoniczna, chór, soliści. Jakieś dwieście osób na scenie. Ale zanim to nastąpi, ruszamy już w lutym w kolejna trasę Koncertu Muzyki Filmowej. Tym razem prowadzić go będą Kasia Figura i Tomasz Raczek. Jak zawsze pięknie zabrzmi wielka orkiestra i chór, a zaśpiewają i zagrają między innymi Małgorzata Walewska, Krzysztof Cugowski, Włodek Pawlik. Ostatnia Maria Magdalena To moje 25-lecie!! Zaraz kończy się trasa mojej ukochanej Marii Magdaleny. Żałuję, bo te koncerty to coś więcej niż tylko muzyka. To prawdziwa podróż poza czasem i przestrzenią z moją publicznością, która ogląda koncert w 3D. Musisz zobaczyć. Robi wrażenie. Jesteś z Warszawy, wiec wpadnij do Teatru Polskiego 3 stycznia. Będziesz moim gościem specjalnym (śmiech) zabiorę Cię w prawdziwie magiczną podróż świata dźwięków. Więcej o Justynie Steczkowskiej, jej miłości, separacji i żegnaniu bliskich w wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! Na rynku od 27 grudnia 2019 r.
„Doda już mnie nie wkurza”, Justyna Steczkowska o wewnętrznej przemianie
Na płycie Maria Magdalena Justyna Steczkowska śpiewa dużo o duszy. Przez całe życie poszukuje duchowości. Dlatego wyjechała do Indii. Po powrocie lepiej radzi sobie ze swoim gniewem i złością. O tym, dlaczego dzieci jej nie złoszczą, opowiada Romanowi Praszyńskiemu w dwutygodniku VIVA! Czego szukałaś w Indiach? Pojechałam tam nauczyć się „błogosławieństwa jedności”. Dużo mówi się o tym, że chcemy zmienić świat. Ale od samego gadania świat się nie zmieni... Do tego potrzeba naszego osobistego zaangażowania. Najlepiej zacząć od zmiany siebie. Odpuścić złość, gniew, poszukać w sobie empatii, zrozumienia na głębszym niż tylko materia poziomie. Temu też służył ten kurs. To moja mała cegiełka do zmiany świata na lepsze . I Doda już Cię nie wkurza? Nie wkurza mnie już od lat, ale wkurzała kiedyś ( śmiech). Co z tym zrobiłaś? Zapytałam siebie, skąd we mnie ten żal i gniew ? Musiałam odpowiedzieć sobie samej na trudne pytania. Cenna lekcja. Dopiero wychodzenie poza strefę komfortu daje szanse na rozwój. Na koncercie „Artyści przeciw nienawiści” uścisnęłyśmy sobie dłonie. Czy to nie piękne? Chcesz powiedzieć, że teraz się nie wkurzasz, nie boisz? Nie masz żalu? Do niej nie. Ale jak każdy wkurzam się czasami (śmiech). Ale jak tylko czuję, że narasta we mnie gniew czy żal, skupiam się nad tym i pytam sama siebie skąd się wziął? Najczęściej ma w sobie kilka warstw, które trzeba zrozumieć poczuć i po prostu odpuścić dla swojego własnego dobra, a co za tym idzie też dobra innych. Co Cię najłatwiej wkurza? Córeczka? No co ty! To jest nasze Cudeńko! Nasza miłość, szczęście wszytko co najpiękniejsze ! Dla niej i dzięki niej stworzyłam kolekcje ubrań dla dziewczynek ” Anima by Justyna Steczkowska”, która można zobaczyć na Moliera 2. To krótkie, unikatowe serie pięknych rzeczy, moich autorskich projektów. Koronki, ręczne zdobienia, perły, aksamitki itd . Wszytko to, co z Helenka kochamy (śmiech ). Synowie? Też Cię nie wkurzają? Moje kochane synki ? Nie ! Dzieci w ogóle mnie nie wkurzają. Kocham je całym sercem . Nawet jak synowie przechodzili trudny okres dojrzewania? Cały czas przechodzą ( śmiech ). Ja obserwuję, rozmawiam, cierpliwie czekam. Bycie mamą jest piękną formą wyrażania miłości nawet wtedy, kiedy macierzyństwo bywa dużym wyzwanie i bywa trudno. No, dobrze. Mąż cię wkurza? Czasami, ale jak to każdą żonę mąż (śmiech), Normalne, że w codziennym życiu od czasu do czasu ktoś kogoś wkurza. Co Cię odpala? Kiedyś byłam bardziej niespokojna. Ale od wielu lat już tak nie jest. Najbardziej wkurzona jestem chyba w pracy. Ochrzaniasz muzyków? Wkurza mnie dezorganizacja. Wkurza mnie, jeżeli ktoś jest nieprzygotowany. Wkurza mnie brak szacunku do innych. I co robisz? Drzesz japę? Rozmawiam. Czasami darłam japę, ale to nie działało, więc rozmawiam. Występ jest jak wielka maszyna puszczona w ruch. Albo pracujesz z nami na wysokich obrotach i maszyna działa super, albo trzeba wysiadać z tego rozpędzonego pociągu. Każdy ma wolną wolę i powinien mieć i prawo decydować o tym, co dla niego dobre. Co uważasz za swój największy sukces? Pomimo wszystko, chociaż zabrzmi to banalnie, najważniejsze, że mam szczęśliwą rodzinę. Udało nam się utrzymać razem, kochamy się wszyscy i szanujemy. Dzieci są naszym największym skarbem. Mają opiekę, miłość, mają wsparcie. Mają dom, do którego mogą wracać, gdzie zawsze są akceptowane takie, jakie są. Nasz osobisty rozwój, kariera jest niezwykle ważna, bo buduje nasze poczucie własnej wartości. Ale nie wyobrażam sobie sytuacji, w której nie jestem częścią większej całości. W życiu można robić miliony rzeczy, ale najważniejsze, to nauczyć się bezwarunkowej miłości. Ja nie odkryłam innego sposobu zrozumienia jej jak poprzez miłość do dzieci i rodziców, którymi zaczęłam opiekować się u schyłku ich życia. Kiedy naprawdę czujemy bezwarunkową miłość dusza się raduje... a życie rozświetla Boska iskierka. O pieniądzach, karierze i narkotykach Justyna Steczkowska opowiada więcej w dwutygodniku VIVA! Na rynku od 27 grudnia 2019 r.
Dawid Szurmiej o relacji z matką, gwiazdą Teatru Żydowskiego, Gołdą Tencer
Dawida Szurmieja wychowały dwie gwiazdy Teatru Żydowskiego – jego matka, aktorka Gołda Tencer i ojciec, reżyser Szymon Szurmiej. Jednak syn poszedł własną drogą i został producentem filmowy. Po filmowej szkole w Londynie realizuje produkcje w wielu miejscach na świecie. Od Stanów Zjednoczonych po Pakistan. W wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! wspomina z matką dzieciństwo. Jaką mamą była Gołda Tencer? Dawid: Zawsze stylowo ubrana, szpileczki obowiązkowo, miniówa. Dlaczego chować nogi, jak można pokazać? Podstawa to czerwona szminka. Włosy miałaś kruczoczarne, ale nie zawsze kręcone. Prostowałaś je. Zawsze byłaś modna. I paliłaś na potęgę, co najmniej dwie paczki dziennie. Dlatego ja nie palę. Gołda: Coś dobrego przynajmniej zrobiłam. Dawid: Kochająca życie, dom był zawsze pełen ludzi, towarzyskich spotkań. Odkąd pamiętam, widziałem cię grającą i reżyserująca na scenie. Ale zawsze miałaś czas dla mnie. To jestem zdziwiony. Myślałem, że Pani życie spędziła w teatrze. Dawid: Mama nauczyła mnie, że trzeba zachowywać granice między pracą, a prywatnością. Miała czas, żeby wyjechać na fajne wakacje do Kołobrzegu czy na Mazury. Zawsze była, żeby upewnić się czy nie spowoduję wypadku moskwiczem na pedały. Co prawda samochodem nie chciała nauczyć mnie jeździć, więc nauczył mnie tata, który nie miał prawa jazdy i kompletnie nie umiał jeździć. Miała czas na wszystko – oglądaliśmy filmy, graliśmy w karty, siedzieliśmy i gadaliśmy godzinami. Jednej rzeczy tylko nie robiła. Nie gotowała. Gołda: Wiedziałam, że to powiesz! Dawid: I może dobrze, że tego nie robiłaś. Gołda: Raz zrobiłam. Dawid: Dwa. Raz spaliłaś. Gołda: To były bezy. Za pierwszym razem udało mi się, nawet imię Dawida wyrzeźbiłam w cieście. Dawid: Za drugim razem też byłem zachwycony. Jadłem czarne, spalone bezy i mówiłem, jakie są cudowne. Może trzeba było zacząć od czegoś prostszego, jajecznicy? Gołda: To była domena mojego męża. Jajecznica a’la Simon była legendą. Szymon miał na nią patent. Nikt nie mógł to robić, potem przejął to Dawid. Dawid: Jajecznica polega na tym, że się bierze wszystko, co się ma pod ręką. Najlepiej, żeby było tłuste, jak smalec, czy słoninka.
Justyna Steczkowska gorzko o książce siostry: „powstała wbrew woli mojej mamy”
„Wracanie do tego było rozdrapywaniem starych ran”, podkreśla artystka
Dla Justyny Steczkowskiej rodzina jest bardzo ważna. Wychowała się pośród dziewięciorga rodzeństwa. W wywiadzie dla dwutygodnika VIVA! opowiada, jak żegnała najbliższych. Jak przeżyła śmierć ojca i dlaczego opiekuje się matką po wylewie. Miałaś okresy, kiedy czułaś, że Bóg cię opuścił? Że jesteś na dnie rozpaczy? Byłam na dnie rozpaczy, to prawda, ale czy myślałam o tym, że Bóg mnie opuścił? Nie... Zawsze wtedy myślę, gdzie popełniłam błąd, gdzie zgubiłam samą siebie... To nigdy nie jest wina Boga. Wiem, że ludzie uwielbiają zwalać swoje nieszczęścia na innych, ale to jest zawsze droga donikąd. Nasze nieszczęście jest spowodowane najczęściej konsekwencją naszych czynów. Naszym sposobem postrzegania świata, braku miłości i zrozumienia. Ale zwykle nie przez nas umiera bliska osoba? To prawda, ale jeśli wiesz, że śmierć jest tylko zamianą światów, to przyjmujesz to z pokora i zrozumieniem . To jest strata dla ciebie, tutaj, nie dla tego kogo dusza wraca tam, skąd przyszła po kolejnych doświadczeniach za Ziemi. Chcesz powiedzieć, że nie płakałaś, jak umarł Twój ojciec? Płakałam, bardzo... Ale z drugiej strony byłam szczęśliwa, że już jest wolny od bólu, że może wreszcie być szczęśliwy. Umierał z uśmiechem na twarzy. To był jeden oddech. Wiedziałam, że wyzwolił się z niewyobrażalnego cierpienia. Wiedzial ze po drugiej stronie jest równie pięknie . Na płycie „Maria Magdalena” śpiewasz o duszy. Czujesz połączenie z tatą? Widocznie nie przypadkiem tak się stało, że mój tata porzucił kapłaństwo dla stworzenia rodziny. Dzięki jego wyborom pojawiłam się na tym świecie. Moje rodzeństwo i ja. Jestem mu za to wdzięczna. Był człowiekiem świadomym swojej duchowości. Nic na świecie nie dzieje się przypadkiem. Jak wygląda duchowość przy dziewiątce dzieci? Duchowość to codzienność. Dbanie o relacje z ludźmi, o czystość serca, o uczciwość względem siebie i innych. Ojciec był dobrym, cierpliwym, człowiekiem. Dbał nie tylko o nas. Pomógł wielu dzieciakom z patologicznych rodzin, uczył ich muzyki, dał im szansę, pomógł zobaczyć cel w życiu. To, że porzucił kapłaństwo miało wpływ na wasze wychowanie? Jako dziecko nie wiedziałam o tym. Dla mnie był po prostu ukochanym tatą. Dowiedziałam się dopiero jako nastoletnia dziewczynka. Od kogo? Od mojej siostry. Agaty? Tak. Trudne, że książka o rodzicach się ukazała? Trudne dla mojej mamy. Przez to jest trudne dla nas wszystkich. Wbrew jej woli napisane. Kapłaństwo taty to była rodzinna tajemnica? Tajemnica? Nie odczuwałam tego w ten sposób, jak byłam dzieckiem. Może czasami nie rozumiałam pewnych zachowań ludzi z rodzinnej wioski mamy względem nas. Jakich zachowań? Jako sześciolatka podróżowałam sama z Rzeszowa do babci, co było dużą odwagą z mojej strony i dużym zaufaniem ze strony mojej mamy. Pamiętam ciekawość pewnej kobiety w autobusie. „A czyjaś ty?”, zapytała. „Jak twoja mama ma na imię?”. Ja: „Danusia”. „A Danka biała czy czorna? Jakie ma włosy?”. Mówię, że czarne, a kobieta odsuwa się z niechęcią. Bo to dziecko „tej” kobiety. Tabu. Dzisiaj to już nie jest tabu. Ale moja mama wyrosła w innych czasach i poniosła tego konsekwencje. Pomimo, że w tamtej historii jako kobieta zachowała się najlepiej jak mogła. Zakochała się, ale nikogo do niczego nie zmuszała. Wyjechała z miejsca, w którym się wychowała, miała dom i rodzinę, żeby zbudować wszytko od zera. Postanowiła wziąć odpowiedzialność za swoje życie. To była decyzja mojego taty, żeby ją odnaleźć i związać się z nią. Bardzo cudowna i odważna - kłaniam się ojcu i chapeau bas! Dzięki ich miłości jestem. Ale myślę, że moja mama przez całe życie miała poczucie winy. Pomimo wielu cudowności, które w jej życiu się wydarzyły i dzieci, które miała i taty, którego kochała. Myślę, że ciężko jej było się pozbyć tego brzemienia. Dlatego wracanie do tego było rozdrapywaniem starych ran, niepotrzebnie. Zdanie naszej rodziny było takie, żeby tego nie robić. Tym bardziej, że wielu ludzi z rodziny mamy i taty nie odwróciło się od nich i pomagali im jak tylko mogli, pomimo sprzeciwu społeczności. Ale Agata podjęła taką decyzję obarczając w dużej mierze nas jej konsekwencją. Media suszyły mi głowę, pomimo tego, że z publikacją książki nie miałam nic wspólnego i robiły wszytko, żeby skłócić nas ze sobą . Twoja mama mieszka z Tobą? Gdy tata zmarł, mama zamieszkała w naszym domu koło Warszawy. Odciążyłam ją od wszystkiego, co spada na głowę człowieka, który zostaje sam. Po 10 latach wróciła do Stalowej Woli, pomieszkać sama ze sobą i swoimi przyjaciółkami. Potem dostała wylewu i trzeba się było nią naprawdę opiekować. Przez kilka lat mieszkała tam, gdzie się wychowała i gdzie nadal mieszka jej rodzina w domu, który kupił mój ukochany brat Jacek. Miała pomoc domową, ale jeszcze była na tyle sprawna, że mogła się sama poruszać. Ale po drugim wylewie jest kompletnie niepełnosprawna. Nie chciałam, żeby trafiła do domu opieki, więc wzięłam to na siebie. Przerobiłam parter domu pod wymogi osoby niepełnosprawnej i mieszkamy razem. Nie wyobrażam sobie, żeby było inaczej. Ona mi dała życie, które jest największą wartością i jestem jej – i mojemu tacie - wdzięczna. Dlatego chcę, żeby mama czuła się zaopiekowana, kochana i potrzebna. Jest z nami w domu, w którym jest rodzina, dzieci, wnuki, gosposia, wszyscy ją kochają, wspierają każdego dnia. Pomagają we wszystkim. Staś codziennie czyta jej książki. Mama się pięknie uśmiecha. I chociaż od lat nie mówi, jej oczy mówią wszystko. Choroba bliskich to chwila próby dla zdrowych. Bycie opiekunem starszej niepełnosprawnej osoby jest bardzo trudne pod wieloma względami. Nie dałabym sobie rady, gdyby nie prawdziwa bezwarunkowa miłość do mamy. Kocham ja, jestem i chce być przy niej na zawsze i do końca. Więcej o miłości, duszy i kłótniach z mężem w rozmowie Justyny Steczkowskiej dla dwutygodnika VIVA! Na rynku od 27 grudnia 2019 r.